Ustawa o Instytucie Rozwoju Języka Polskiego im. świętego Maksymiliana Marii Kolbego

Art. 1. Ustawa określa organizację i zadania Instytutu Rozwoju Języka Polskiego im. świętego Maksymiliana Marii Kolbego, zwanego dalej „Instytutem”.

Art. 2.

1. Instytut jest państwową osobą prawną. #

2. Siedzibą Instytutu jest miasto stołeczne Warszawa. #

3. Instytut działa na podstawie ustawy i statutu. #

4. Minister właściwy do spraw oświaty i wychowania, w drodze zarządzenia, nadaje Instytutowi statut, w którym określa organizację wewnętrzną oraz tryb pracy organów Instytutu, uwzględniając stworzenie optymalnych warunków organizacyjnych do prawidłowej realizacji jego zadań. #

5. Instytut ma prawo używania okrągłej pieczęci z wizerunkiem godła Rzeczypospolitej Polskiej pośrodku i nazwą Instytutu w otoku. #

Art. 3.

1. Celem działalności Instytutu jest wspieranie rozwoju języka polskiego za granicą. #

2. Do zadań Instytutu należy: #

1) inicjowanie i realizowanie działań dotyczących promocji języka polskiego; #

2) wspieranie kultywowania polskiej tradycji i wartości języka polskiego jako ojczystego oraz promocji języka polskiego jako ojczystego wśród Polonii i Polaków zamieszkałych za granicą; #

3) wzmacnianie współpracy między Polonią i Polakami zamieszkałymi za granicą a podmiotami działającymi w Rzeczypospolitej Polskiej i za granicą, w szczególności w dziedzinie edukacji i nauki; #

4) wspieranie inicjatyw oraz projektów edukacyjnych i naukowych mających na celu pogłębianie znajomości języka polskiego; #

5) upowszechnianie języka polskiego jako obcego; #

6) współpraca ze szkołami, uczelniami, instytucjami publicznymi, stowarzyszeniami, fundacjami, organizacjami i innymi podmiotami działającymi w Rzeczypospolitej Polskiej i za granicą na rzecz rozwoju języka polskiego za granicą. #

Art. 4.

1. Nadzór nad działalnością Instytutu sprawuje minister właściwy do spraw oświaty i wychowania. #

2. Nadzór, o którym mowa w ust. 1, obejmuje nadzór nad: #

1) zgodnością działań Instytutu z przepisami prawa i statutem; #

2) realizacją przez Instytut zadań, o których mowa w art. 3 ust. 2; #

3) prawidłowością wydatkowania środków publicznych. #

3. Kontrolę w ramach nadzoru, o którym mowa w ust. 1, przeprowadza się w trybie i na zasadach określonych w ustawie z dnia 15 lipca 2011 r. o kontroli w administracji rządowej (Dz. U. z 2026 r. poz. 158). #

4. Dyrektor Instytutu i Rada Instytutu są obowiązani do realizacji zaleceń pokontrolnych wydanych w ramach realizacji nadzoru, o którym mowa w ust. 1. #

Art. 4a.

1. W przypadku wprowadzenia na obszarze kraju albo jego części stanu nadzwyczajnego minister właściwy do spraw oświaty i wychowania może zlecić Instytutowi realizację zadań z zakresu oświaty i wychowania związanych z zapewnieniem dzieciom i młodzieży kształcenia i opieki na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej w okresie obowiązywania tego stanu oraz do 6 miesięcy po jego zakończeniu, w szczególności zadań w ramach programów i przedsięwzięć, o których mowa w art. 90u ust. 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2025 r. poz. 881 i 1019 oraz z 2026 r. poz. 203 i 319). Na realizację tych zadań Instytut otrzymuje dotację celową z części budżetu państwa, której dysponentem jest minister właściwy do spraw oświaty i wychowania. #

2. Przy realizacji zadań, o których mowa w ust. 1, Instytut może, na podstawie umów, współpracować z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami, o których mowa w art. 3 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. z 2025 r. poz. 1338). #

3. Instytut realizuje zadania, o których mowa w ust. 1, samodzielnie lub zleca ich realizację podmiotom wyłonionym w drodze otwartego konkursu ofert lub w drodze naboru wniosków w trybie ciągłym. #

Art. 5.

1. W celu realizacji zadań, o których mowa w art. 3 ust. 2, Instytut może tworzyć, za zgodą ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania udzieloną na wniosek Dyrektora Instytutu, oddziały zamiejscowe będące wyodrębnionymi jednostkami organizacyjnymi lub komórkami organizacyjnymi Instytutu, w tym mające siedzibę poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W przypadku tworzenia oddziału zamiejscowego mającego siedzibę poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej Dyrektor Instytutu dodatkowo uzyskuje zgodę ministra właściwego do spraw zagranicznych. #

2. Wniosek o wyrażenie zgody, o której mowa w ust. 1, określa: #

1) zamierzony termin utworzenia oddziału zamiejscowego; #

2) proponowaną nazwę, siedzibę, właściwość rzeczową oraz miejscową oddziału zamiejscowego; #

3) uzasadnienie utworzenia oddziału zamiejscowego; #

4) informację o szacunkowych kosztach utworzenia i działalności oddziału zamiejscowego; #

5) wpływ utworzenia oddziału zamiejscowego na realizację zadań, o których mowa w art. 3 ust. 2. #

3. Oddziałem zamiejscowym kieruje kierownik powoływany i odwoływany przez Dyrektora Instytutu po uzyskaniu opinii ministra właściwego do spraw zagranicznych. #

4. Powołanie, o którym mowa w ust. 3, stanowi nawiązanie stosunku pracy na podstawie powołania w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U. z 2025 r. poz. 277, 807, 1423 i 1661 oraz z 2026 r. poz. 25 i 473). #

5. Organizację wewnętrzną oddziału zamiejscowego określa regulamin nadany przez Dyrektora Instytutu. #

6. Kierownik oddziału zamiejscowego mającego siedzibę poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ustala najważniejsze kierunki działań z: #

1) ambasadorem Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, na terenie którego funkcjonuje oddział zamiejscowy; #

2) dyrektorem właściwego miejscowo instytutu polskiego będącego placówką podległą ministrowi właściwemu do spraw zagranicznych – jeżeli instytut polski funkcjonuje na terenie państwa, w którym funkcjonuje oddział zamiejscowy. #

7. Zamówienia publicznego na potrzeby własne oddziałów zamiejscowych Instytut może udzielić z wolnej ręki zgodnie z przepisami art. 213 i art. 217 ustawy z dnia 11 września 2019 r. – Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1320, z późn. zm.), jeżeli wartość tego zamówienia jest mniejsza niż progi unijne, o których mowa w art. 3 ust. 1 tej ustawy. #

8. Finansowanie lub dofinansowanie realizacji zadań Instytutu w części realizowanej przez oddziały zamiejscowe następuje ze środków, o których mowa w art. 17 ust. 2. #

9. Instytut może przekształcać i likwidować oddziały zamiejscowe za zgodą ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania udzieloną na wniosek Dyrektora Instytutu. W przypadku oddziału zamiejscowego mającego siedzibę poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej Dyrektor Instytutu dodatkowo uzyskuje opinię ministra właściwego do spraw zagranicznych dotyczącą zasadności jego przekształcenia lub likwidacji. #

Art. 5a.

1. W celu realizacji zadań, o których mowa w art. 3 ust. 2, Instytut może tworzyć, za zgodą ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania udzieloną na wniosek Dyrektora Instytutu, po uprzednim poinformowaniu ministra właściwego do spraw zagranicznych, podmioty zależne będące jednostkami organizacyjnymi mającymi siedzibę poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w formie prawnej i organizacyjnej zależnej od miejsca ich utworzenia, w tym w formie spółki kapitałowej, zwane dalej „podmiotami zależnymi”. Przepisów art. 45 i art. 49 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1483, 1844 i 1846 oraz z 2026 r. poz. 426, 635 i 680) nie stosuje się. #

2. Wniosek o wyrażenie zgody, o której mowa w ust. 1, określa zamierzony termin utworzenia i proponowaną siedzibę podmiotu zależnego, a także zawiera informacje o zamierzonej formie prawnej i organizacyjnej podmiotu zależnego oraz uzasadnienie utworzenia podmiotu zależnego. #

3. Podmiotem zależnym kieruje kierownik. Obsady stanowiska kierownika dokonuje Dyrektor Instytutu w formie zgodnej ze statusem prawnym podmiotu zależnego. #

4. Instytut może wyposażyć tworzony podmiot zależny ze swojego mienia w środki niezbędne do prowadzenia działalności. #

5. Do zamówień publicznych na dostawy, usługi lub roboty budowlane na potrzeby podmiotów zależnych nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 11 września 2019 r. – Prawo zamówień publicznych. #

6. Finansowanie lub dofinansowanie realizacji zadań Instytutu w części realizowanej przez podmioty zależne może następować ze środków, o których mowa w art. 17 ust. 2. #

7. Instytut może przekształcać i likwidować, za zgodą ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania, podmioty zależne. #

Art. 6. Organami Instytutu są:

1) Dyrektor Instytutu; #

2) Rada Instytutu. #

Art. 7.

1. Dyrektora Instytutu powołuje minister właściwy do spraw oświaty i wychowania po zasięgnięciu opinii ministra właściwego do spraw zagranicznych oraz ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego. #

1a. Kadencja Dyrektora Instytutu trwa pięć lat. Nie można pełnić funkcji Dyrektora Instytutu przez więcej niż dwie kolejno następujące po sobie pełne kadencje. #

2. Dyrektorem Instytutu może być osoba, która: #

1) korzysta z pełni praw publicznych; #

2) posiada pełną zdolność do czynności prawnych; #

3) posiada wykształcenie wyższe; #

4) posiada potwierdzoną znajomość języka angielskiego na poziomie co najmniej B2; #

5) nie była ukarana karą dyscyplinarną; #

6) nie była skazana prawomocnym wyrokiem sądu za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe; #

7) nie została ukarana zakazem pełnienia funkcji związanych z dysponowaniem środkami publicznymi, o którym mowa w art. 31 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1484); #

8) w okresie od dnia 22 lipca 1944 r. do dnia 31 lipca 1990 r. nie pracowała i nie służyła w organach bezpieczeństwa państwa w rozumieniu art. 2 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944–1990 oraz treści tych dokumentów (Dz. U. z 2025 r. poz. 1519) oraz nie współpracowała z tymi organami. #

3. Przed powołaniem na stanowisko Dyrektora Instytutu osoba powoływana składa oświadczenie o spełnieniu wymagań, o których mowa w ust. 2, a w przypadku osoby urodzonej przed dniem 1 sierpnia 1972 r. – także oświadczenie, o którym mowa w art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944–1990 oraz treści tych dokumentów, albo informację, o której mowa w art. 7 ust. 3a tej ustawy. #

4. Powołanie, o którym mowa w ust. 1, stanowi nawiązanie stosunku pracy na podstawie powołania w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy. #

5. Wynagrodzenie Dyrektora Instytutu ustala minister właściwy do spraw oświaty i wychowania zgodnie z przepisami ustawy z dnia 3 marca 2000 r. o wynagradzaniu osób kierujących niektórymi podmiotami prawnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2136). #

Art. 8.

1. Minister właściwy do spraw oświaty i wychowania odwołuje Dyrektora Instytutu przed upływem kadencji w przypadku: #

1) złożenia rezygnacji; #

2) zaprzestania spełniania któregokolwiek z warunków, o których mowa w art. 7 ust. 2 pkt 1, 2 lub 5–7; #

3) złożenia niezgodnego z prawdą oświadczenia, o którym mowa w art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944–1990 oraz treści tych dokumentów, albo informacji, o której mowa w art. 7 ust. 3a tej ustawy, stwierdzonego prawomocnym orzeczeniem sądu. #

2. (uchylony) #

3. Odwołanie następuje z dniem określonym w akcie odwołania. #

4. W przypadkach, o których mowa w ust. 1, minister właściwy do spraw oświaty i wychowania powierza zastępcy Dyrektora Instytutu pełnienie obowiązków Dyrektora Instytutu na okres niedłuższy niż trzy miesiące, z możliwością jednorazowego przedłużenia tego okresu o kolejne trzy miesiące. #

Art. 9.

1. Do zadań i obowiązków Dyrektora Instytutu należy w szczególności: #

1) kierowanie pracami Instytutu; #

2) reprezentowanie Instytutu na zewnątrz; #

3) zapewnienie funkcjonowania i ciągłości pracy Instytutu; #

4) podejmowanie czynności w sprawach z zakresu prawa pracy; #

5) opracowywanie rocznego planu działania Instytutu; #

6) opracowywanie projektu rocznego planu finansowego Instytutu; #

7) sporządzanie rocznego sprawozdania finansowego Instytutu; #

8) sporządzanie rocznego sprawozdania z działalności Instytutu; #

9) sprawowanie zarządu nad mieniem Instytutu; #

10) prowadzenie gospodarki finansowej Instytutu; #

11) rozliczanie dotacji otrzymanych z budżetu państwa. #

2. Dokumenty, o których mowa w ust. 1 pkt 5–8, Dyrektor Instytutu przedstawia do zatwierdzenia ministrowi właściwemu do spraw oświaty i wychowania. #

3. Roczne sprawozdanie finansowe Instytutu podlega badaniu przez firmę audytorską. #

4. Minister właściwy do spraw oświaty i wychowania dokonuje wyboru firmy audytorskiej. #

Art. 10.

1. Dyrektor Instytutu kieruje działalnością Instytutu przy pomocy zastępcy. #

2. Zastępcą Dyrektora Instytutu może być osoba, która spełnia wymagania określone w art. 7 ust. 2. #

3. Dyrektor Instytutu powołuje i odwołuje zastępcę Dyrektora Instytutu. #

4. Dyrektor Instytutu odwołuje zastępcę Dyrektora Instytutu przed upływem kadencji w przypadkach określonych w art. 8 ust. 1. #

4a. Dyrektor Instytutu może odwołać zastępcę Dyrektora Instytutu przed upływem kadencji, na uzasadniony wniosek Rady Instytutu. #

4b. Odwołanie następuje z dniem określonym w akcie odwołania. #

5. Do zastępcy Dyrektora Instytutu przepisy art. 7 ust. 1a, 3 i 4 stosuje się odpowiednio. #

Art. 11.

1. W skład Rady Instytutu wchodzą: #

1) jeden członek będący przedstawicielem Prezesa Rady Ministrów, powoływany i odwoływany przez Prezesa Rady Ministrów; #

2) jeden członek będący przedstawicielem ministra właściwego do spraw zagranicznych, powoływany i odwoływany przez tego ministra; #

3) jeden członek będący przedstawicielem ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego, powoływany i odwoływany przez tego ministra; #

4) niewięcej niż sześciu członków powoływanych i odwoływanych przez ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania. #

2. Członkiem Rady Instytutu może być osoba, która: #

1) wyróżnia się wiedzą, doświadczeniem zawodowym lub autorytetem dającymi rękojmię prawidłowej realizacji zadań Rady Instytutu; #

2) nie była skazana prawomocnym wyrokiem sądu za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe. #

3. Kadencja Rady Instytutu trwa cztery lata. Nie można pełnić funkcji członka Rady Instytutu przez więcej niż dwie kolejno po sobie następujące pełne kadencje. #

4. W przypadku upływu kadencji Rady Instytutu dotychczasowi członkowie pełnią swoje funkcje do dnia powołania członków do Rady Instytutu kolejnej kadencji. #

Art. 12.

1. Członkostwo w Radzie Instytutu wygasa w przypadku: #

1) śmierci; #

2) złożenia rezygnacji; #

3) skazania prawomocnym wyrokiem sądu za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe. #

2. Odwołanie członka Rady Instytutu przed upływem kadencji może nastąpić w przypadku: #

1) nieuczestniczenia w pracach Rady Instytutu przez okres co najmniej sześciu miesięcy; #

2) choroby uniemożliwiającej pełnienie funkcji członka Rady Instytutu stwierdzonej orzeczeniem lekarskim. #

3. Odwołanie następuje z dniem określonym w akcie odwołania. #

4. W przypadku wygaśnięcia członkostwa w Radzie Instytutu lub odwołania członka Rady Instytutu przed upływem kadencji właściwy organ, o którym mowa w art. 11 ust. 1, powołuje nowego członka Rady Instytutu na okres do końca kadencji Rady Instytutu. #

Art. 13.

1. Do zadań Rady Instytutu należy opiniowanie: #

1) kierunków działalności Instytutu; #

2) inicjatyw, opracowań i badań prowadzonych przez Instytut; #

3) projektu rocznego planu działania Instytutu i projektu rocznego planu finansowego Instytutu; #

4) projektu rocznego sprawozdania finansowego Instytutu; #

5) projektu rocznego sprawozdania z działalności Instytutu; #

6) projektów zmian w statucie Instytutu. #

2. Rada Instytutu w celu wykonania swoich zadań może żądać niezbędnych informacji od Dyrektora Instytutu. #

3. Rada Instytutu może przedstawiać Dyrektorowi Instytutu stanowiska, opinie lub wnioski we wszystkich sprawach dotyczących działalności Instytutu. #

Art. 14.

1. Pracami Rady Instytutu kieruje przewodniczący wybierany spośród jej członków. Przewodniczącego wybiera i odwołuje Rada Instytutu w głosowaniu tajnym zwykłą większością głosów w obecności co najmniej połowy liczby członków Rady Instytutu. #

2. Rada Instytutu danej kadencji wybiera przewodniczącego na pierwszym posiedzeniu. #

Art. 15.

1. Przewodniczący Rady Instytutu zwołuje jej posiedzenie z własnej inicjatywy, na wniosek Dyrektora Instytutu lub co najmniej dwóch członków Rady Instytutu, w terminie dwóch tygodni od dnia otrzymania wniosku. #

2. Minister właściwy do spraw oświaty i wychowania zwołuje pierwsze posiedzenie Rady Instytutu danej kadencji oraz wskazuje członka Rady Instytutu, który przewodniczy temu posiedzeniu. #

3. W posiedzeniach Rady Instytutu mogą uczestniczyć, bez prawa głosu, Dyrektor Instytutu, zastępca Dyrektora Instytutu oraz osoby zaproszone przez przewodniczącego Rady Instytutu. #

4. Członkowi Rady Instytutu przysługuje zwrot kosztów zakwaterowania i podróży, w wysokości i na warunkach określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 77⁵ § 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy, w związku z udziałem w posiedzeniach Rady Instytutu. #

Art. 16. Uchwały Rady Instytutu zapadają zwykłą większością głosów w obecności co najmniej połowy liczby członków Rady Instytutu. W przypadku równej liczby głosów rozstrzyga głos przewodniczącego Rady Instytutu.

Art. 17.

1. Instytut prowadzi samodzielną gospodarkę finansową na zasadach określonych w niniejszej ustawie oraz w przepisach ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych. #

2. Przychodami Instytutu są: #

1) dotacje podmiotowe z budżetu państwa przeznaczone na finansowanie bieżącej działalności Instytutu, w szczególności wynagrodzeń i pochodnych od wynagrodzeń, wyposażenia w niezbędne składniki majątkowe oraz wynajem nieruchomości; #

2) dotacje celowe z budżetu państwa przeznaczone na finansowanie lub dofinansowanie działalności Instytutu, o której mowa w art. 3, w tym finansowanie lub dofinansowanie inwestycji; #

3) przychody z działalności gospodarczej prowadzonej na zasadach określonych w art. 19; #

4) środki finansowe pochodzenia zagranicznego, w szczególności środki finansowe z funduszy Unii Europejskiej lub z krajowych i międzynarodowych projektów i programów badawczych; #

5) przychody ze sprzedaży albo z tytułu przekazania do odpłatnego używania rzeczowych składników majątkowych będących własnością Instytutu; #

6) darowizny, spadki i zapisy; #

7) odsetki od wolnych środków przekazanych w depozyt zgodnie z przepisami ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych; #

8) przychody z innych tytułów. #

Art. 18.

1. Podstawą gospodarki finansowej Instytutu jest roczny plan finansowy ustalany zgodnie z przepisami ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych na okres roku obrotowego. Rokiem obrotowym jest rok kalendarzowy. #

2. Dyrektor Instytutu przygotowuje i, po zasięgnięciu opinii Rady Instytutu, przedstawia ministrowi właściwemu do spraw oświaty i wychowania do zatwierdzenia projekt rocznego planu finansowego Instytutu, z uwzględnieniem terminów określonych przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych dla przedłożenia materiałów do projektu ustawy budżetowej. Minister właściwy do spraw oświaty i wychowania zatwierdza roczny plan finansowy Instytutu w terminie 30 dni od dnia jego otrzymania. #

3. Podstawę gospodarki finansowej Instytutu w okresie od dnia 1 stycznia do dnia wejścia w życie planu finansowego Instytutu stanowi projekt tego planu. #

4. (uchylony) #

5. Instytut prowadzi rachunkowość zgodnie z przepisami o rachunkowości. #

6. Koszty działalności Instytutu, w tym wynagrodzenia pracowników, są pokrywane z jego przychodów. #

Art. 19.

1. Instytut może prowadzić działalność gospodarczą wyodrębnioną pod względem finansowym i rachunkowym z działalności, o której mowa w art. 3, w zakresie zadań Instytutu, w szczególności działalność wydawniczą, szkoleniową i wynajem pomieszczeń. #

2. Działalność gospodarcza, o której mowa w ust. 1, nie może być finansowana z dotacji podmiotowej i dotacji celowej z budżetu państwa. #

3. Dochód z działalności gospodarczej, o której mowa w ust. 1, służy wyłącznie realizacji zadań Instytutu określonych w art. 3 ust. 2. #

Art. 20.

1. Tworzy się następujące fundusze Instytutu: #

1) fundusz statutowy; #

2) fundusz rezerwowy; #

3) fundusz stypendialny; #

4) zakładowy fundusz świadczeń socjalnych; #

5) inne fundusze, jeżeli obowiązek ich utworzenia wynika z odrębnych przepisów. #

2. Fundusz statutowy Instytutu stanowi równowartość netto środków trwałych, wartości niematerialnych i prawnych oraz innych składników majątku, stanowiących wyposażenie Instytutu w dniu rozpoczęcia działalności. #

3. Zysk netto Instytutu powiększa fundusz rezerwowy. #

4. Stratę netto Instytutu pokrywa się z funduszu rezerwowego. #

5. Fundusz stypendialny tworzy się ze środków z dotacji podmiotowej, o której mowa w art. 17 ust. 2 pkt 1, w kwocie niewyższej niż 5 % tej dotacji. Fundusz stypendialny może zostać powiększony o środki przekazane Instytutowi na podstawie odrębnych umów o finansowanie lub dofinansowanie stypendiów. #

6. Zakładowy fundusz świadczeń socjalnych tworzy się na zasadach określonych w ustawie z dnia 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 288 oraz z 2026 r. poz. 25). #

Art. 21.

1. Instytut jest zwolniony z opłat z tytułu użytkowania wieczystego gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa lub własność jednostki samorządu terytorialnego, z wyjątkiem części tych gruntów wykorzystywanej wyłącznie do działalności, o której mowa w art. 19 ust. 1. #

2. Przepisu ust. 1 nie stosuje się do użytkowania wieczystego gruntów wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa. #

Art. 22.

1. Instytut może ustanawiać i finansować stypendia ze środków z funduszu stypendialnego, o którym mowa w art. 20 ust. 1 pkt 3, dla osób należących do Polonii, Polaków zamieszkałych za granicą oraz osób nieposiadających polskiego pochodzenia. #

2. Stypendia, o których mowa w ust. 1, mogą otrzymać osoby zaangażowane na rzecz podtrzymywania polskiej tożsamości narodowej oraz więzi z Ojczyzną lub osoby zaangażowane na rzecz nauki języka polskiego. #

3. Dyrektor Instytutu ogłasza nabór wniosków o przyznanie stypendiów, o których mowa w ust. 1. Ogłoszenie zamieszcza się w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej Instytutu. #

4. Dyrektor Instytutu przyznaje stypendium, o którym mowa w ust. 1, na wniosek osoby ubiegającej się o przyznanie stypendium złożony w ramach naboru, o którym mowa w ust. 3. #

4a. Wniosek, o którym mowa w ust. 4, może być złożony za pośrednictwem podmiotu, o którym mowa w art. 24 ust. 1. #

5. Stypendium, o którym mowa w ust. 1, jest przyznawane na okres od jednego do dwunastu miesięcy i może być wypłacane w formie świadczenia jednorazowego lub świadczenia miesięcznego. #

6. Wysokość stypendium, o którym mowa w ust. 1, nie może być wyższa niż dwukrotność przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w poprzednim roku kalendarzowym ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski” pomnożonego przez liczbę miesięcy w okresie na jaki przyznano stypendium. #

7. Dyrektor Instytutu przekazuje środki finansowe w ramach przyznanego stypendium, o którym mowa w ust. 1, na podstawie umowy. #

8. Do oceny wniosków, o których mowa w ust. 4, Dyrektor Instytutu powołuje komisję ekspertów. #

9. W skład komisji ekspertów, o której mowa w ust. 8, może zostać powołana osoba, która: #

1) wyróżnia się wiedzą i doświadczeniem w obszarze zadań realizowanych przez Instytut; #

2) korzysta z pełni praw publicznych; #

3) ma pełną zdolność do czynności prawnych; #

4) nie została skazana prawomocnym wyrokiem za przestępstwo umyślne lub umyślne przestępstwo skarbowe. #

10. W skład komisji ekspertów, o której mowa w ust. 8, nie może zostać powołana osoba, wobec której zachodzą przesłanki określone w art. 24 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691) dotyczące wyłączenia pracownika. #

11. Osoba wchodząca w skład komisji ekspertów, o której mowa w ust. 8, przed przystąpieniem do oceny wniosku, o którym mowa w ust. 4, składa Dyrektorowi Instytutu oświadczenie, że nie zachodzi żadna z okoliczności powodujących wyłączenie jej z udziału w ocenie wniosku oraz że nie zachodzą żadne okoliczności mogące budzić uzasadnione wątpliwości co do jej bezstronności względem osoby ubiegającej się o stypendium, o którym mowa w ust. 1. #

12. Osobom wchodzącym w skład komisji ekspertów, o której mowa w ust. 8, przysługuje wynagrodzenie ryczałtowe nieprzekraczające przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku w czwartym kwartale roku poprzedniego, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, wypłacane na warunkach określonych w umowie zawartej z Dyrektorem Instytutu. #

13. Osobom wchodzącym w skład komisji ekspertów, o której mowa w ust. 8, będącym jednocześnie pracownikami Instytutu nie przysługuje dodatkowe wynagrodzenie. #

14. Dyrektor Instytutu cofa stypendium, o którym mowa w ust. 1, w przypadku gdy osoba, której przyznano stypendium nie zrealizowała zobowiązań określonych w umowie, o której mowa w ust. 7. #

15. Minister właściwy do spraw oświaty i wychowania określi, w drodze rozporządzenia, rodzaje stypendiów, o których mowa w ust. 1, szczegółowe warunki i tryb ich przyznawania, skład, zadania oraz tryb pracy komisji ekspertów, o której mowa w ust. 8, zakres informacji zawartych we wniosku, o którym mowa w ust. 4, oraz niezbędne elementy umowy, o której mowa w ust. 7, uwzględniając zaangażowanie kandydatów do stypendiów na rzecz podtrzymania polskiej tożsamości narodowej oraz więzi z Ojczyzną lub w naukę języka polskiego i rozwijanie osiągnięć stypendystów w tym zakresie, a także konieczność zapewnienia sprawnego i efektywnego wykonywania zadań Instytutu w zakresie przyznawania stypendiów. #

Art. 23.

1. Instytut może wspierać przedsięwzięcia na rzecz wspierania rozwoju języka polskiego za granicą w formie: #

1) dotacji celowej na finansowanie lub dofinansowanie realizacji określonych zadań, które podlegają szczególnym zasadom rozliczania, #

2) nieodpłatnego użyczenia nieruchomości Instytutu przeznaczonych na realizację zadań Instytutu, o których mowa w art. 3 ust. 2 #

zwanych dalej „wsparciem”.

2. Wsparcie może być udzielone: #

1) po przeprowadzeniu otwartego konkursu ofert – w przypadku wsparcia, o którym mowa w ust. 1 pkt 1; #

2) w drodze naboru wniosków w trybie ciągłym – w przypadku wsparcia, o którym mowa w ust. 1 pkt 1; #

3) na wniosek podmiotu, o którym mowa w art. 24 ust. 1, złożony z jego inicjatywy – w przypadku wsparcia, o którym mowa w ust. 1 pkt 2. #

3. Instytut udziela wsparcia, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, w drodze umowy dotacyjnej, a wsparcia, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, w drodze umowy użyczenia. #

4. Dyrektor Instytutu ogłasza otwarty konkurs ofert, o którym mowa w ust. 2 pkt 1, i nabór wniosków w trybie, o którym mowa w ust. 2 pkt 2 i 3. Ogłoszenie zamieszcza się w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej Instytutu. #

5. Dyrektor Instytutu może unieważnić w każdym czasie otwarty konkurs ofert, o którym mowa w ust. 2 pkt 1, w szczególności jeżeli przemawia za tym interes publiczny lub wysokość środków przeznaczonych na sfinansowanie przedsięwzięć objętych wsparciem jest niewystarczająca. #

6. Podmiot otrzymujący wsparcie jest obowiązany wykorzystać wsparcie zgodnie z celem, na jaki je uzyskał, i zgodnie z umową. Odsetki uzyskane od środków pochodzących z dotacji celowej są odprowadzane na rachunek dochodów budżetu państwa. #

Art. 24.

1. Ofertę w otwartym konkursie ofert, o którym mowa w art. 23 ust. 2 pkt 1, i wniosek w trybie, o którym mowa w art. 23 ust. 2 pkt 2 i 3, może złożyć podmiot realizujący działania spójne z zadaniami Instytutu, o których mowa w art. 3 ust. 2, na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub za granicą. Oferty i wniosku, o których mowa w zdaniu pierwszym, nie może złożyć osoba fizyczna. #

2. Instytut nie może udzielić wsparcia: #

1) (uchylony) #

2) osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej niebędącej osobą prawną, w której osoba będąca członkiem jej organów zarządzających lub wspólnikiem została skazana prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo umyślne lub umyślne przestępstwo skarbowe; #

3) podmiotowi, który: #

a) posiada zaległości z tytułu należności publicznoprawnych lub #

b) pozostaje pod zarządem komisarycznym, znajduje się w toku likwidacji, postępowania upadłościowego lub postępowania restrukturyzacyjnego, lub #

c) w okresie trzech lat przed dniem złożenia wniosku o udzielenie wsparcia naruszył w sposób istotny umowę zawartą z Instytutem. #

3. Dla każdego ogłoszonego otwartego konkursu ofert, o którym mowa w art. 23 ust. 2 pkt 1, Dyrektor Instytutu powołuje komisję konkursową, która opiniuje złożone oferty, o których mowa w ust. 1. #

4. Dla każdego naboru wniosków w trybie ciągłym, o którym mowa w art. 23 ust. 2 pkt 2, Dyrektor Instytutu powołuje komisję ekspertów, która ocenia złożone wnioski. #

5. W przypadku, o którym mowa w art. 23 ust. 2 pkt 3, Dyrektor Instytutu może powołać doraźną komisję ekspertów, która ocenia złożone wnioski. #

6. W skład komisji, o których mowa w ust. 3–5, może zostać powołana osoba, która: #

1) wyróżnia się wiedzą i doświadczeniem w obszarze zadań realizowanych przez Instytut, a w przypadku gdy jest to uzasadnione rodzajem przedsięwzięć, którym ma być udzielone wsparcie – osoba wyróżniająca się wiedzą i doświadczeniem w dziedzinie właściwej dla tego rodzaju przedsięwzięć; #

2) korzysta z pełni praw publicznych; #

3) ma pełną zdolność do czynności prawnych; #

4) nie została skazana prawomocnym wyrokiem za przestępstwo umyślne lub umyślne przestępstwo skarbowe. #

7. W skład komisji, o których mowa w ust. 3–5, nie może zostać powołana osoba, wobec której zachodzą przesłanki określone w art. 24 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego dotyczące wyłączenia pracownika. #

8. Osoba wchodząca w skład komisji, o których mowa w ust. 3–5, przed przystąpieniem odpowiednio do opiniowania oferty lub oceny wniosku, o których mowa w ust. 1, składa Dyrektorowi Instytutu oświadczenie, że nie zachodzi żadna z okoliczności powodujących wyłączenie jej z udziału odpowiednio w wyrażeniu opinii lub ocenie wniosku oraz że nie zachodzą żadne okoliczności mogące budzić uzasadnione wątpliwości co do jej bezstronności względem podmiotu ubiegającego się o wsparcie. #

9. Osobom wchodzącym w skład komisji, o których mowa w ust. 3–5, przysługuje wynagrodzenie ryczałtowe nieprzekraczające przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku w czwartym kwartale roku poprzedniego, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, wypłacane na warunkach określonych w umowie zawartej z Dyrektorem Instytutu. #

10. Osobom wchodzącym w skład komisji, o których mowa w ust. 3–5, będącym jednocześnie pracownikami Instytutu nie przysługuje dodatkowe wynagrodzenie. #

Art. 25. Minister właściwy do spraw oświaty i wychowania określi, w drodze rozporządzenia, kryteria, szczegółowe warunki i tryb udzielania wsparcia oraz zakres informacji, jakie powinna zawierać oferta w otwartym konkursie ofert i wnioski, o których mowa w art. 24 ust. 1, skład, zadania oraz tryb pracy komisji, o których mowa w art. 24 ust. 3–5, uwzględniając efektywne i skuteczne wykorzystanie wsparcia oraz zapewnienie sprawności i przejrzystości jego udzielania.

Art. 25a. Do przyznawania stypendiów, o których mowa w art. 22 ust. 1, i wsparcia, o którym mowa w art. 23 ust. 1, nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego.

Art. 25b.

1. Składanie wniosków o przyznanie stypendiów, o których mowa w art. 22 ust. 4, oraz ofert w otwartym konkursie ofert i wniosków, o których mowa w art. 23 ust. 1, jest dokonywane za pośrednictwem systemu teleinformatycznego w rozumieniu art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. z 2025 r. poz. 1703 oraz z 2026 r. poz. 160), w którym są przetwarzane niezbędne dane do prawidłowego przebiegu procesu przyznawania stypendiów, o których mowa w art. 22 ust. 1, lub udzielenia wsparcia, o którym mowa w art. 23 ust. 1. #

2. Złożenie wniosków, o których mowa w art. 22 ust. 1, oraz ofert w otwartym konkursie ofert i wniosków, o których mowa w art. 23 ust. 1, za pośrednictwem systemu teleinformatycznego odbywa się za pomocą konta w systemie założonego dla wnioskodawcy lub oferenta. #

3. Dyrektor Instytutu jest administratorem danych przetwarzanych w systemie teleinformatycznym, za pośrednictwem którego składane są wnioski o przyznanie stypendiów, o których mowa w art. 22 ust. 4, oraz oferty w otwartym konkursie ofert i wnioski, o których mowa w art. 23 ust. 1. #

Art. 26.

1. Instytut kontroluje rozliczenia przychodów i kosztów przedsięwzięcia objętego wsparciem. Kontroli podlega również przebieg i sposób realizacji przedsięwzięcia oraz prawidłowość wykorzystania otrzymanego z Instytutu wsparcia. #

2. W ramach kontroli, o której mowa w ust. 1, upoważnieni pracownicy Instytutu mogą badać dokumenty i inne nośniki informacji, które mają lub mogą mieć znaczenie dla oceny prawidłowości wykorzystania wsparcia, oraz żądać udzielenia na piśmie informacji dotyczących wykonania przedsięwzięcia objętego wsparciem. #

3. Po przeprowadzeniu kontroli, o której mowa w ust. 1, upoważnieni pracownicy Instytutu mogą formułować wnioski i zalecenia pokontrolne. #

4. Instytut może odstąpić od umowy o wsparcie w przypadku wykorzystania wsparcia niezgodnie z przeznaczeniem lub nieterminowego bądź nienależytego wykonywania umowy o wsparcie, w tym zmniejszenia zakresu przedsięwzięcia objętego wsparciem stwierdzonego na podstawie wyników kontroli oraz oceny realizacji wniosków i zaleceń pokontrolnych. Art. 27–29. (pominięte) #

Art. 30. Tworzy się Instytut.

Art. 31.

1. W latach 2022–2031 maksymalny limit wydatków budżetu państwa będących skutkiem finansowym realizacji zadań wynikających z ustawy wyniesie w: #

1) 2022 r. – 14 925 000 zł; #

2) 2023 r. – 92 400 000 zł; #

3) 2024 r. – 92 400 000 zł; #

4) 2025 r. – 92 400 000 zł; #

5) 2026 r. – 92 400 000 zł; #

6) 2027 r. – 92 400 000 zł; #

7) 2028 r. – 92 400 000 zł; #

8) 2029 r. – 92 400 000 zł; #

9) 2030 r. – 92 400 000 zł; #

10) 2031 r. – 92 400 000 zł. #

2. Organem monitorującym wykorzystanie limitu wydatków, o których mowa w ust. 1, jest minister właściwy do spraw oświaty i wychowania. #

3. W przypadku zagrożenia przekroczenia limitu wydatków, o których mowa w ust. 1, zostanie zastosowany mechanizm korygujący polegający na ograniczeniu wydatków związanych z kosztami funkcjonowania Instytutu, w szczególności w zakresie związanym z liczbą ustanawianych i finansowanych stypendiów, o których mowa w art. 22 ust. 1, oraz wysokości wsparcia udzielanego przez Instytut w danym roku. #

4. Organem właściwym do wdrożenia mechanizmu korygującego, o którym mowa w ust. 3, jest minister właściwy do spraw oświaty i wychowania. #

Art. 31a. Wydatków związanych z utworzeniem i funkcjonowaniem podmiotu zależnego oraz nabywania przez Instytut nieruchomości nie wlicza się do maksymalnego limitu wydatków, o którym mowa w art. 31 ust. 1.

Art. 32. Organy, o których mowa w art. 11 ust. 1, powołują członków Rady Instytutu pierwszej kadencji w terminie miesiąca od dnia wejścia w życie ustawy.

Art. 33. Dyrektor Instytutu, w terminie 14 dni od dnia powołania, przygotuje i przedstawi ministrowi właściwemu do spraw oświaty i wychowania do zatwierdzenia projekt planu finansowego Instytutu na rok 2022. Do planu finansowego Instytutu na rok 2022 nie stosuje się przepisu art. 13 ust. 1 pkt 3 w zakresie zasięgnięcia opinii Rady Instytutu.

Art. 34. Dyrektor Instytutu, w terminie do dnia 30 stycznia 2023 r., przygotuje i przedstawi ministrowi właściwemu do spraw oświaty i wychowania do zatwierdzenia projekt planu finansowego Instytutu na rok 2023. Do planu finansowego Instytutu na rok 2023 nie stosuje się przepisu art. 13 ust. 1 pkt 3 w zakresie zasięgnięcia opinii Rady Instytutu.

Art. 35. Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.