Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 13 lipca 2006 r., I SA/Wr 717/05

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 13 lipca 2006 r., I SA/Wr 717/05

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Tkacz-Rutkowska, Asesor WSA Dagmara Dominik, Sędzia NSA Andrzej Szczerbiński (sprawozdawca), Protokolant Aleksandra Słomian, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lipca 2006 r. sprawy ze skargi Szpitala A we W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych I. uchyla zaskarżone postanowienie i utrzymane nim w mocy postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Oddział we W. z dnia [...] nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej we W. na rzecz Szpitala we W. kwotę 355 (trzysta pięćdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie

2 Zaskarżonym postanowieniem utrzymano w mocy postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział we W. z dnia [...] nr [...], którym na podstawie art. 64e § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. nr 110, poz. 968 ze zm.) odmówiono Szpitalowi A we W. umorzenia kosztów egzekucyjnych w łącznej kwocie [...], przypadających w związku z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym dotyczącym zaległości w opłacaniu składek ubezpieczeniowych za grudzień 2001 r., miesiące od kwietnia do października 2002 r. oraz od grudnia 2002 r. do grudnia 2004 r. w łącznej wysokości [...]. W uzasadnieniu postanowienia przyznano, że istnieje przesłanka do umorzenia kosztów postępowania egzekucyjnego, określona w art. 64e § 2 pkt 1 ustawy egzekucyjnej, to jest Szpital wykazał, iż nie jest w stanie ponieść tych kosztów bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej, ale decyzja ma charakter uznaniowy. Sam Szpital nie podejmował kroków mających na celu uregulowanie zadłużenia, a skuteczną egzekucję prowadził dopiero Komornik Sądowy Rewiru I we W. po jej przejęciu do łącznego prowadzenia. Należności z tytułu składek przedawniają się po 10 latach, podczas których sytuacja strony może ulec zmianie. Organ odwoławczy nie uwzględniając argumentów podniesionych w zażaleniu dodał, że ustawodawca stworzył kompleksowy program udzielania pomocy jednostkom służby zdrowia w ustawie z dnia 15 kwietnia 2005 r. o pomocy publicznej i restrukturyzacji publicznych zakładów opieki zdrowotnej (Dz. U. nr 78, poz. 684). Strona ma zatem możliwość podjęcia działań zmierzających do poprawy swojej sytuacji finansowej, w związku z czym udzielenie ulgi w spłacie kosztów postępowania w drodze pomocy indywidualnej stało się niecelowe i stanowiłoby uprzywilejowanie Szpitala w stosunku do innych podmiotów zadłużonej służby zdrowia. Dodano, że nawet pozytywna dla strony decyzja w przedmiocie umorzenia kosztów nie zmieni zasadniczo jej trudnej sytuacji finansowej, gdyż koszty postępowania egzekucyjnego stanowią jedynie część ciążących na niej zobowiązań finansowych, które ulegają stałemu powiększaniu.

3 W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. pełnomocnik Szpitala wniósł o uchylenie postanowienia stwierdzając, że ustawa z dnia 15 kwietnia 2005 r. o pomocy publicznej i restrukturyzacji publicznych zakładów opieki zdrowotnej nie rozwiązuje wszystkich problemów służby zdrowia i dotyczy zapewnienia pod określonymi warunkami środków na spłatę zobowiązań pracowniczych przy założeniu, że zobowiązania publicznoprawne i cywilnoprawne zostaną spłacone w oparciu o środki szpitali. Tymczasem zobowiązania pracownicze Szpitala sięgają kwoty [...], gdy jego zobowiązania publicznoprawne to [...], a cywilnoprawne [...] przy rocznym wpływie w 2004 r. [...], określonym przez kontrakt z Narodowym Funduszem Zdrowia dotyczącym limitów świadczeń zdrowotnych. Limitów tych Szpital nie jest w stanie dochować, gdyż po ich wyczerpaniu musiałby zaprzestać świadczenia pomocy polegającej na ratowaniu życia i zdrowia ludzkiego, a gdyby nawet to uczynił, to przychody znacznie mniejsze od zobowiązań nie pozwalają na rzeczywiste skorzystanie z rozwiązań przewidzianych w ustawie z dnia 15 kwietnia 2005 r., która zakłada spłatę zaległości w okresie 24 miesięcy. Skoro istnieją dwie spośród przesłanek, przewidzianych w art. 64e § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, gdyż za umorzeniem kosztów przemawia ważny interes publiczny oraz fakt, że Szpital nie może ponieść kosztów bez uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej, to o wniosek pozytywne rozstrzygnięcie na podstawie tego przepisu powinien być uwzględniony.

4 Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Podkreślił też, że doraźne działanie, jakie jest przedmiotem niniejszego postępowania, nie spowoduje zasadniczej zmiany jeżeli chodzi o możliwość dalszego funkcjonowania szpitala, gdyż koszty stanowią drobną część jego zadłużenia.

5 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

6 Zgodnie z art. 64e § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, powołanej na wstępie, organ egzekucyjny może umorzyć w całości lub w części przypadające na jego rzecz koszty egzekucyjne. Po myśli § 2 tego artykułu koszty egzekucyjne mogą być umorzone, jeżeli: 1) stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej, 2) za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny, 3) ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne.

7 Przepis ten został sformułowany w taki sposób, że rozstrzygnięcie pozostawia organowi administracyjnemu w ramach tak zwanego uznania. Kontrola sądowoadministracyjna tego rodzaju rozstrzygnięć jest ograniczona, a skarga strony może być uwzględniona w zasadzie wówczas, kiedy z ustalonych okoliczności wynika, że podjęta decyzja lub postanowienie przekraczają granice tego uznania w kierunku dowolności.

8 W okolicznościach faktycznych badanej sprawy organy obu instancji uznały, że istnieje przesłanka określona w art. 64e § 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r., czyli że zobowiązany wykazał, iż nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych przekraczających półtora miliona złotych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej. Jedynym argumentem w istocie, dla którego odmówiono uwzględnienia wniosku strony o umorzenie kosztów, było podnoszenie, że w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 15 kwietnia 2005 r. o pomocy publicznej i restrukturyzacji publicznych zakładów opieki zdrowotnej strona skarżąca powinna skorzystać z rozwiązań kompleksowych, przewidzianych w tej ustawie. Nie ustosunkowano się jednak do argumentów Szpitala, który twierdzi, iż z uwagi na wielkość swoich zobowiązań w porównaniu z przychodami rocznymi na podstawie kontraktu z Narodowym Funduszem Zdrowia oraz restrykcyjnymi warunkami określonymi w tej ustawie wątpliwa jest możliwość skorzystania z przewidzianych w niej rozwiązań.

9 Niezależnie od zasadności tych argumentów przyjąć należało, że podstawą prawną zaskarżonego postanowienia był art. 64e § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a nie wątpliwa i niepewna możliwość skorzystania z innych rozwiązań.

10 Dodać należy, że w ocenie sądu ustalone okoliczności faktyczne przemawiają za tym, iż za wnioskowanym przez stronę skarżącą umorzeniem wysokich kosztów postępowania egzekucyjnego przemawia również ważny interes publiczny, o którym mowa w art. 64e § 2 pkt 2 ustawy. W interesie tym jest zapewnienie mieszkańcom należytej opieki zdrowotnej. Jednocześnie informacje znajdujące się w aktach postępowania nie świadczą o tym, ani też organy podatkowe nie sugerują, aby trudna finansowa sytuacja skarżącego Szpitala związana była na przykład z niewłaściwym nim zarządzaniem, niegospodarnością czy innymi negatywnymi przesłankami. Z punktu widzenia interesu publicznego, społecznego, negatywnie raczej ocenić by należało sytuację, że jednostka służby zdrowia przestała podejmować w ostatnich miesiącach czy tygodniach roku działania mające na celu ratowanie życia i zdrowia ludzkiego z tego powodu, że wyczerpały się limity finansowe, wynikające z kontraktu z Narodowym Funduszem Zdrowia, a tego rodzaju okoliczności, jak wynika z akt sprawy, były właśnie powodem narastającego zadłużenia skarżącego Szpitala. Sytuację służby zdrowia w Polsce niewątpliwie należy uregulować kompleksowo, ale odsyłanie do takich przyszłych i niepewnych rozwiązań i pomijanie jednocześnie istniejącej możliwości pozytywnego załatwienia wniosku strony skarżącej o umorzenie zaległych, wysokich kosztów postępowania świadczy w ocenie sądu o pewnej dowolności i przekroczeniu przy podejmowaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia pozostawionych przez ustawodawcę w przepisie art. 64e § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji granic tak zwanego uznania administracyjnego.

11 Mając na uwadze, że naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, uchylono zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). Jednocześnie zgodnie z art. 200 i art. 209 tej ustawy zasądzono na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.