Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 17 października 2018 r., IV SAB/Wr 155/18

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 17 października 2018 r., IV SAB/Wr 155/18

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosława Rozbicka - Ostrowska, Sędziowie Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska (spr.), Sędzia WSA Wanda Wiatkowska - Ilków, , po rozpoznaniu w Wydziale IV w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 października 2018 r. sprawy ze skargi A. I. P. na bezczynność Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. w przedmiocie wydania decyzji dotyczącej stosunku służbowego oddala skargę w całości.

Uzasadnienie

2 Pismem z dnia 21 września 2017 r. A. P. (dalej: strona skarżąca) wystąpiła do Sądu Okręgowego we W. z pozwem przeciwko Dyrektorowi Izby Administracji Skarbowej we W. (dalej: organ lub Dyrektor IAS), przekazanym następnie według właściwości Sądowi Rejonowemu [...] we W., o ustalenie istnienia stosunku służby

3 i o przywrócenie do służby.

4 Zdaniem strony skarżącej, organ administracji skarbowej zobowiązany był

5 na podstawie art. 165 ust. 7 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2016 r.,

6 poz. 1948 ze zm., dalej u.p.w.K.A.S.) do przedstawienia jej do dnia 31 maja 2017 r. propozycji dalszej służby w charakterze funkcjonariusza Służby Celno-Skarbowej. Organ nie wziął pod uwagę jej kwalifikacji zawodowych, przebiegu dotychczasowej służby, czy też miejsca zamieszkania. Pomimo podejmowanych przez stronę prób

7 i wezwań mających na celu skłonienie organu do przedstawienia jej propozycji służby, Dyrektor IAS nie zmienił swojego stanowiska w sprawie i nie wykonał ciążących na nim obowiązków ustawowych w tym zakresie. W konsekwencji organ nie wydał jej żadnej decyzji administracyjnej umożliwiającej złożenie odwołania

8 do Szefa Krajowej Administracji Skarbowej, czy też dalszego dochodzenia swoich praw przed sądem administracyjnym.

9 Strona skarżąca podniosła także, że pozbawienie jej statusu funkcjonariusza nosiło znamiona działania dyskryminującego, gdyż nastąpiło z naruszeniem art. 32 ust. 1 Konstytucji. Inni funkcjonariusze otrzymali bowiem propozycję dalszej służby, ona zaś takiej oferty nie uzyskała z nieznanych dla siebie powodów.

10 Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2018 r., sygn. akt [...] Sąd Rejonowy [...] we W. ([...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych) uznał się niewłaściwym rzeczowo do rozpoznania niniejszej sprawy i przekazał ją Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu.

11 W uzasadnieniu wydanego postanowienia Sąd Rejonowy [...] we W. stwierdził, że pozew złożony przez stronę skarżącą stanowił w istocie skargę na bezczynność Dyrektora IAS w przedmiocie przedstawienia propozycji służby i wydania decyzji o zwolnieniu jej ze służby. Niezaoferowanie stronie skarżącej możliwości dalszej służby prowadziło bowiem do faktycznego wygaśnięcia jej stosunku służbowego, co przepisy ustawy zrównują ze zwolnieniem ze służby (art. 170 ust. 3 u.p.w.K.A.S.). W takiej zaś sytuacji – zdaniem sądu powszechnego – istniały podstawy do wydania przez organ decyzji o zwolnieniu ze służby, podlegającej wpierw zaskarżeniu w administracyjnym toku instancji, a następnie kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne.

12 W odpowiedzi na skargę (w kształcie wynikającym z postanowienia o przekazaniu sprawy) Dyrektor IAS w pierwszej kolejności wskazał, że wniesioną skargę należy uznać za niedopuszczalną, a więc podlegającą odrzuceniu, stosownie do art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej p.p.s.a.) niezależnie nawet od dyspozycji art. 58 § 4 p.p.s.a. Pozbawiona ona była bowiem przedmiotu zaskarżenia, gdyż organ, nie przedstawiając stronie

13 ani propozycji pracy, ani propozycji pełnienia służby, działał na podstawie

14 i w granicach prawa. Obowiązujące przepisy dopuszczały bowiem taką możliwość,

15 a wówczas stosunek służbowy funkcjonariusza wygasał z mocy samego prawa.

16 Organ dodał ponadto, że skarga została wniesiona przez osobę, której ustawa szczególna nie przyznała legitymacji skargowej, gdyż ustawodawca

17 nie wyposażył funkcjonariusza w narzędzie prawne umożliwiające

18 mu zakwestionowanie woli pracodawcy wyrażającej się w nieprzedstawieniu propozycji służby.

19 Ustosunkowując się do kwestii dopuszczalności skargi w zakresie bezczynności w przedmiocie wydania decyzji o zwolnieniu ze służby organ podkreślił, że obowiązujące przepisy nie przewidują możliwości wydania tego rodzaju rozstrzygnięcia w odniesieniu do strony skarżącej. Jej stosunek służbowy wygasł z mocy samego prawa z dniem 31 sierpnia 2017 r. W takiej zaś sytuacji nie zachodzi konieczność wydania odrębnej decyzji o zwolnieniu ze służby.

20 W razie uznania, że nie ma podstaw do odrzucenia skargi, Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie, albowiem nie istniały przepisy zobowiązującego go do przedłożenia stronie skarżącej propozycji pracy bądź służby ani wydania w stosunku do niej decyzji o zwolnieniu ze służby. Organ podniósł, że skoro organ zachował się w jeden ze sposobów przewidzianych w ustawie, nie można mu zarzucać bezczynności.

21 W tym kontekście bezzasadnym było również – zdaniem organu – żądanie wydania decyzji o zwolnieniu ze służby. Obowiązujące przepisy nie przewidywały bowiem możliwości jej wydania w sytuacji, gdy stosunek służbowy funkcjonariusza wygasał

22 z mocy samego prawa. Nie można przy tym kwestionować skutku wygaśnięcia stosunku służbowego bez jednoczesnego podważenia legalności samej podstawy ustawowej. Ta zaś do chwili obecnej nie została wyeliminowana z obrotu prawnego

23 i korzysta z domniemania konstytucyjności.

24 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

25 Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola

26 ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

27 W myśl art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo

28 o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej p.p.s.a.), kontrola – o której mowa powyżej – obejmuje

29 m.in. orzekanie w sprawie skarg na bezczynność w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 – 4 p.p.s.a. oraz bezczynność w sprawach dotyczących innych

30 niż określone w art. 3 § 2 pkt 1 – 3 p.p.s.a. akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa

31 i podjęte w ramach postępowania administracyjnego oraz innych wskazanych w tym przepisie procedur.

32 Rozstrzygając daną sprawę, sąd administracyjny nie jest związany zarzutami skargi i sformułowanymi w niej wnioskami, lecz ocenia ją w całokształcie okoliczności faktycznych i prawnych, o czym stanowi art. 134 § 1 p.p.s.a.

33 Na wstępie należy zauważyć, że niniejsza sprawa została przekazana tutejszemu Sądowi przez Sąd Rejonowy [...] we W. ([...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych) na zasadzie art. 464 § 1 k.p.c. Wedle zaś tego przepisu, stosowanego w toku postępowania w sprawach z zakresu prawa pracy, odrzucenie pozwu nie może nastąpić z powodu niedopuszczalności drogi sądowej, gdy do rozpoznania sprawy właściwy jest inny organ. W takim wypadku sąd przekaże mu sprawę. Postanowienie sądu o przekazaniu sprawy może zapaść

34 na posiedzeniu niejawnym. Jeżeli jednak organ ten uprzednio uznał się

35 za niewłaściwy, sąd rozpozna sprawę.

36 Jak wynika z art. 58 § 4 p.p.s.a., sąd administracyjny nie może odrzucić skargi z powodu, o którym mowa w § 1 pkt 1 (tj. gdy sprawa nie należy do jego właściwości), jeżeli w tej sprawie sąd powszechny uznał się za niewłaściwy. W orzecznictwie i piśmiennictwie podkreśla się, że przywołany przepis zawiera unormowanie, które ma zapobiegać negatywnym sporom o właściwość między sądami administracyjnymi i sądami powszechnymi. Stanowi on bowiem szczególną podstawę właściwości sądów administracyjnych (właściwość delegacyjną), obligującą sąd administracyjny do rozstrzygnięcia danej sprawy, która – co istotne – powinna pozostawać w związku z działalnością administracji publicznej albo brak jest jakiejkolwiek przysługującej stronie drogi sądowej (zob. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1912/10

37 oraz z dnia 22 stycznia 2016 r., sygn. akt II GSK 2746/15, a także wyrok tego sądu

38 z dnia 4 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 3053/13 – dostępne w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl podobnie

39 jak i wszystkie pozostałe orzeczenia przywołane w uzasadnieniu niniejszego wyroku, T. Burczyński, Glosa do postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 czerwca 2010 r., sygn. akt II FSK 67/08, Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego 2011/1/164-169)

40 Trzeba również dostrzec, że postanowienie o przekazaniu sprawy

41 na podstawie art. 464 § 1 k.p.c. tym różni się od postanowienia o odrzuceniu pozwu (art. 199 § 1 pkt 1 k.p.c.), że wiąże sąd administracyjny nie tylko w zakresie właściwości, ale także w zakresie obowiązku rozpoznania sprawy niezależnie

42 od wystąpienia innych przesłanek dopuszczalności skargi (zob. B. Adamiak, Glosa do postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia

43 20 stycznia 2005 r., sygn. akt IV SAB/Gl 23/04, Orzecznictwo Sądów Polskich 2006/7-8/84).

44 Wobec tego tutejszy Sąd był związany wskazanym postanowieniem Sądu Rejonowego [...] we W. w zakresie określenia sądu właściwego do rozpoznania przedmiotowej sprawy i nie mógł odrzucić skargi z uwagi na swoją niewłaściwość.

45 Przechodząc do istoty sprawy należy zauważyć, że jej przedmiot sprowadzał się do bezczynności organu w sprawie wydania decyzji dotyczącej stosunku służbowego strony skarżącej. Przy czym trzeba podkreślić, że strona domagała się od organu nie tyle wydania decyzji o zwolnieniu ze służby – jak przyjął to sąd powszechny – ale nade wszystko przedstawienia jej propozycji dalszej służby

46 w Krajowej Administracji Skarbowej. Wskazuje na to bowiem treść skargi, w której strona jednoznacznie stwierdziła, że organ zobligowany był do złożenia jej pisemnej oferty określającej nowe warunki pełnienia służby.

47 Tryb wydawania pisemnych propozycji określających nowe warunki pełnienia służby w Służbie Celno-Skarbowej uregulowany został w przepisach ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej.

48 Zgodnie z art. 165 ust. 3 powołanej ustawy, pracownicy zatrudnieni w izbach celnych oraz urzędach kontroli skarbowej oraz funkcjonariusze celni pełniący służbę w izbach celnych albo w komórkach urzędu obsługującego ministra właściwego

49 do spraw finansów publicznych stają się z dniem wejścia w życie ustawy z dnia

50 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2016 r., poz. 1947, dalej u.K.A.S.), z zastrzeżeniem art. 170, odpowiednio pracownikami zatrudnionymi w jednostkach organizacyjnych KAS albo funkcjonariuszami Służby Celno-Skarbowej pełniącymi służbę w jednostkach KAS i zachowują ciągłość pracy i służby.

51 Jak wynika z ust. 7 cytowanego przepisu, dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, dyrektor izby administracji skarbowej oraz dyrektor Krajowej Szkoły Skarbowości składa odpowiednio pracownikom KAS oraz funkcjonariuszom celnym, w terminie do dnia 31 maja 2017 r. pisemną propozycję określającą nowe warunki zatrudnienia albo pełnienia służby, która uwzględnia posiadane kwalifikacje

52 i przebieg dotychczasowej pracy lub służby, a także dotychczasowe miejsce zamieszkania.

53 Stosownie do treści art. 170 ust. 1 u.p.w.K.A.S., stosunki pracy osób zatrudnionych w jednostkach KAS, o których mowa w art. 36 ust. 1 pkt 2, 3 i 6 u.K.A.S., oraz stosunki służbowe osób pełniących służbę w jednostkach KAS,

54 o których mowa w art. 36 ust. 1 pkt 1, 2, 3 i 6 u.K.A.S., wygasają:

55 1) z dniem 31 sierpnia 2017 r., jeżeli osoby te w terminie do dnia 31 maja

56 2017 r., nie otrzymają pisemnej propozycji określającej nowe warunki zatrudnienia albo pełnienia służby;

57 2) po upływie 3 miesięcy, licząc od miesiąca następującego po miesiącu,

58 w którym pracownik albo funkcjonariusz złożył oświadczenie o odmowie przyjęcia propozycji zatrudnienia albo pełnienia służby, jednak nie później

59 niż dnia 31 sierpnia 2017 r.

60 Jak wynika natomiast z ust. 2 cytowanego przepisu, pracownik

61 albo funkcjonariusz, któremu przedstawiono propozycję zatrudnienia albo pełnienia służby, składa w terminie 14 dni od dnia jej otrzymania oświadczenie o przyjęciu

62 albo odmowie przyjęcia propozycji. Niezłożenie oświadczenia w tym terminie jest równoznaczne z odmową przyjęcia propozycji zatrudnienia albo pełnienia służby.

63 W myśl art. 171 ust. 1 u.p.w.K.A.S., w przypadku przyjęcia propozycji zatrudnienia albo pełnienia służby, z dniem określonym w propozycji, dotychczasowy:

64 1) stosunek pracy na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony

65 albo określony,

66 2) stosunek służby w służbie przygotowawczej albo stałej

67 – przekształca się odpowiednio w stosunek pracy albo służby w Służbie Celno-Skarbowej, odpowiednio na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony

68 albo określony, mianowania do służby przygotowawczej albo służby stałej.

69 Dodać także należy, że w myśl. art. 169 ust. 4 u.p.w.K.A.S. propozycja pełnienia służby w Służbie Celno-Skarbowej stanowi decyzję ustalającą warunki pełnienia służby. W terminie 14 dni od dnia przyjęcia propozycji przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

70 W ocenie Sądu, przedstawienie konkretnemu funkcjonariuszowi propozycji pracy albo propozycji służby (gdyż taka alternatywa wynika wprost z interpretacji art. 165 ust. 7 u.p.w.K.A.S.), dokonywało się w ramach względnego uznania administracyjnego. Organ przy podejmowaniu tej czynności winien bowiem uwzględnić jedynie takie przesłanki, jak posiadane kwalifikacje i przebieg dotychczasowej służby funkcjonariusza, a także jego dotychczasowe miejsce zamieszkania. Przepisy wskazanej ustawy dopuszczały także możliwość nieprzedstawienia funkcjonariuszowi celnemu żadnej z wymienionych ofert. Wówczas jego stosunek służbowy wygasał z dniem 31 sierpnia 2017 r. Opisana alternatywa powodowała zatem, że organ administracji skarbowej nie tylko nie był zobligowany do przedstawienia funkcjonariuszowi celnemu propozycji dalszej służby, czy też pracy, ale w ogóle mógł zrezygnować z jego zatrudnienia w ramach kierowanego przez siebie aparatu skarbowego, jak zresztą miało to miejsce

71 w niniejszej sprawie. I każde jego zachowanie się w jeden z powyższych sposobów powodowało, że działał on w granicach i na podstawie prawa. W przyjętej regulacji nie istniał bowiem żaden przepis, który obligowałby organ do podjęcia konkretnej czynności w danym stanie faktycznym. W szczególności – wbrew twierdzeniom strony skarżącej – nie istniał po stronie organu obowiązek przedstawienia funkcjonariuszowi celnemu wyłącznie propozycji jego dalszej służby. Świadczą

72 o tym bowiem pozostałe przepisy ustawy, wprost odnoszące się do sytuacji prawnej funkcjonariuszy, którym przedstawiona została propozycja pracy (art. 169 ust. 3,

73 art. 174 ust. 3 u.p.w.K.A.S.).

74 Wobec takiej konstrukcji przepisów ustawowych sąd administracyjny nie miał prawnie dopuszczalnej możliwości oceny samego aktu wyboru organu.

75 W szczególności nie mógł on dokonać kontroli propozycji zatrudnienia przedstawionej funkcjonariuszowi celnemu z punktu widzenia przesłanek określonych w art. 165 ust. 7 u.p.w.K.A.S., czy też jej zgodności z powołanym przez stronę skarżącą art. 32 ust. 1 Konstytucji (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 stycznia 2018 r., sygn. akt I OSK 2805/17, z dnia

76 9 lutego 2018 r., sygn. akt I OSK 8/18, z dnia 14 lutego 2018 r., sygn. akt I OSK 182/18, z dnia 15 marca 2018 r., sygn. akt I OSK 326/18).

77 W kontekście przedmiotu zaskarżenia, dookreślonego treścią postanowienia Sądu Rejonowego [...] we W., należy stwierdzić, że przepisy ustawy nie nakładały na organ obowiązku wydania w stosunku do strony skarżącej decyzji o zwolnieniu jej ze służby, czy tym bardziej decyzji o wygaśnięciu stosunku służbowego. Stosunek ten wygasł bowiem z dniem 31 sierpnia 2017 r. z mocy samego prawa, co wykluczało możliwość wydania w tym przedmiocie jakiegokolwiek aktu administracyjnego.

78 Reasumując należy podkreślić, że w postępowaniu ze skargi na bezczynność sąd zobligowany jest wyłącznie do zbadania, czy z obowiązujących przepisów wynikał dla organu obowiązek wydania danego aktu lub podjęcia określonej czynności i czy dokonał tego w ustawowym terminie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 grudnia 2011 r., sygn. akt I OSK 1721/11). W realiach niniejszej sprawy Dyrektor IAS nie miał obowiązku wydania w odniesieniu do strony skarżącej jakiejkolwiek decyzji dotyczącej jej stosunku służbowego. W szczególności organ nie był zobligowany do przedstawienia stronie skarżącej propozycji służby,

79 czy tym bardziej orzeczenia o zwolnieniu jej ze służby bądź o wygaśnięciu łączącego ją z nim stosunku służbowego. Stosunek ten wygasł bowiem z mocy samego prawa, a jednocześnie brak było przepisów, które zobowiązywałyby organ do wydania któregokolwiek z wymienionych rozstrzygnięć. W stanie faktycznym niniejszej sprawy nie było zatem podstaw do zarzucenia Dyrektorowi IAS bezczynności

80 w przedstawionym zakresie.

81 Mając zatem na uwadze powyższe okoliczności, wniesioną skargę należało oddalić w całości na podstawie art. 151 p.p.s.a.