Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 26 września 2017 r., IV SAB/Wr 135/17

postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 26 września 2017 r., IV SAB/Wr 135/17

Sentencja

1 Ewa Orłowska – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 26 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku radcy prawnego, ustanowionego z urzędu, E. A. K. o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu kasacyjnym w sprawie ze skargi K. W. na bezczynność [...] Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: przyznać od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu radcy prawnemu, ustanowionemu z urzędu, wynagrodzenie za udział w postępowaniu sądowym w I instancji w wysokości 240 zł podwyższone o podatek VAT 55,20 zł, czyli łącznie 295,20 zł.

Uzasadnienie

2 Postanowieniem referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu z dnia 4 grudnia 2014 r. sygn. akt IV SAB/Wr 289/14 przyznano stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego.

3 Dnia [...] Okręgowa Izba Radców Prawnych wyznaczyła pełnomocnika z urzędu radcę prawnego E. A. K.

4 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 18 marca 2015 r. sygn. akt IV SAB/Wr 289/14 oddalił skargę (pkt I sentencji wyroku). W wyroku tym zasądzono na rzecz pełnomocnika z urzędu wynagrodzenie wraz z podatkiem VAT za udział w postępowaniu przed sądem I instancji w wysokości 295,20 zł (pkt II sentencji wyroku).

5 Pismem z dnia 3 czerwca 2015 r. pełnomocnik z urzędu wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku. W skardze kasacyjnej wniósł o uwzględnienie tej skargi, uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcy prawnego według norm przepisanych prawem.

6 Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 11 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 2284/15 wydanym na rozprawie, uchylił zaskarżony wyrok w pkt I (czyli w pkt I, w którym oddalono skargę) i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania sądowi I instancji.

7 W uzasadnienia tego wyroku k- 146 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że nie orzekł o wynagrodzeniu pełnomocnika z urzędu, gdyż w tej materii wyłącznie właściwe są wojewódzkie sądy administracyjne.

8 Po zwrocie akt przez NSA zarządzeniem Wiceprezesa WSA z dnia 31 lipca 2017 r., działającego w zastępstwie Przewodniczącego Wydziału IV, niniejszej sprawie nadano nową sygnaturę akt, tj. IV SAB/Wr 135/17.

9 Następnie postanowieniem referendarza sądowego z dnia 4 sierpnia 2017 r. odmówiono przyznania pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenia za sporządzenie i wniesienie powyższej skargi kasacyjnej z uwagi na to, że wniosek ten nie zawierał wymaganego oświadczenia że, opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części.

10 W dniu 31 sierpnia 2017 r. pełnomocnik z urzędu udzielił upoważnienia "substytucyjnego" aplikantce radcowskiej do wykonywania zastępstwa w niniejszej sprawie k- 184, która wzięła udział w rozprawie w dniu 21 września 2017 r. przedkładając na tej rozprawie wspomniane upoważnienie. Na rozprawie tej upoważniona aplikantka radcowska oświadczyła, że popiera skargę i wnioski w niej przedstawione, a w szczególności w piśmie pełnomocnika z urzędu z dnia 26 stycznia 2015 r.

11 Zgodnie z art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369) wyznaczony adwokat lub radca prawny otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad prawnych określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów lub radców prawnych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrot niezbędnych i udokumentowanych wydatków.

12 Stosownie do art. 258 § 2 pkt 8 powołanej ustawy do czynności referendarza sądowego w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy należy m. in. wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu wynagrodzenia adwokatowi lub radcy prawnemu za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy oraz o zwrocie niezbędnych udokumentowanych wydatków.

13 Z dniem 2 listopada 2016 r. weszło w życie nowe rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. poz. 1715).

14 Skoro ustawodawca w § 22 tego nowego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu, wskazał, że w sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tego nowego rozporządzenia (czyli przed dniem 2 listopada 2016 r.) należy stosować przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji, to w niniejszej sprawie, w której sprawa nie został zakończona przed dniem wejścia w życie tego nowego rozporządzenia - skoro skarga została wniesiona w dniu 9 października 2014 r. (złożona osobiście w organie k-3), a pierwszy wyrok Sądu I instancji z dnia 18 marca 2015 r. sygn. akt IV SAB/Wr 289/14 został wyrokiem NSA z dnia 11 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 2284/15, uchylony w pkt I i sprawę przekazano do ponownego rozpoznania sądowi I instancji, który po ponownym rozpoznaniu sprawy w dniu 21 września 2017 r. sygn. akt IV SAB/Wr 135/17 wydał wyrok oddalający skargę w całości - należy stosować do toczącego się po raz kolejny postępowania w I instancji, przepisy dotychczasowe, czyli przepisy dotychczasowego rozporządzenia z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.); dalej; dotychczasowego rozporządzenia.

15 Podobna reguła została zawarta w § 22 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. 1805), które na podstawie przepisu § 23 nowego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. utraciło moc z dniem 2 listopada 2016 r.

16 Przepis § 15 dotychczasowego rozporządzenia z dnia 28 września 2002 r. znajdującego zastosowanie w niniejszej sprawie stanowił, że koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb państwa obejmują:

17 1) opłatę w wysokości nie wyższej niż 150 % stawek minimalnych, o których mowa w rozdziałach 3 i 4 oraz

18 2) niezbędne, udokumentowane wydatki radcy prawnego.

19 Zgodnie z § 16 tego dotychczasowego rozporządzenia z dnia 28 września 2002 r. wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej powinien zawierać oświadczenie, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części.

20 W rozpoznawanej sprawie aplikant radcowski działający z upoważnienia radcy prawnego ustanowionego z urzędu oświadczyła na rozprawie w dniu 21 września 2017 r. przed sądem I instancji, że popiera skargę i wnioski w niej przedstawione, a w szczególności w piśmie pełnomocnika z urzędu z dnia 26 stycznia 2015 r.

21 We wspomnianym zaś piśmie pełnomocnik z urzędu wyraził stanowisko dotyczące podtrzymania skargi wniesionej do sądu I instancji przez stronę skarżącą k- 66, i jednocześnie, na ostatniej stronie tego pisma k-68, zawarł wniosek o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu przed sądem I instancji w kwocie 295,20 zł brutto na podstawie przepisu § 14 ust. 2 pkt 1 lit "c" rozporządzenia z dnia 28 września 2002 r. Wniosek zawarty w tym piśmie zawiera także oświadczenie pełnomocnika z urzędu, że koszty z tytułu pomocy prawnej udzielonej z urzędu nie zostały opłacone w całości ani w części.

22 W świetle powyższego oświadczenie aplikanta radcowskiego złożone na rozprawie w dniu 21 września 2017 r. zostało zakwalifikowane także jako wniosek pełnomocnika z urzędu o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej na rzecz pełnomocnika z urzędu za ponowny udział w postępowaniu sądowym w I instancji, toczącym się po uchyleniu przez NSA pkt I poprzedniego wyroku Sądu I instancji z dnia 18 marca 2015 r. i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji.

23 Z opisanych wyżej czynności wynika, że w niniejszej sprawie pełnomocnik z urzędu udzielił pomocy prawnej z urzędu poprzez udział jego zastępcy, czyli upoważnionego aplikanta radcowskiego, w rozprawie przed sądem I instancji, przy czym aplikant radcowski jest, z mocy art. 35 ust. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (tj. Dz. U. 2016 r. poz. 233), upoważniony także do zastępstwa radcy prawnego w sprawach objętych świadczeniem pomocy prawnej z urzędu.

24 W orzecznictwie podkreśla się, że aplikant radcowski nie jest pełnomocnikiem strony, jest jedynie zastępcą radcy prawnego (verba legis: zastępuje radcę prawnego) będącego pełnomocnikiem strony. Nie jest też substytutem radcy prawnego, ponieważ substytutem radcy prawnego (i dalszym pełnomocnikiem strony) są osoby wskazane w art. 21 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, a ponadto z przepisu art. 35 ust. 4 powołanej ustawy o radcach prawnych wynika, że aplikant radcowski może sporządzać i podpisywać pisma procesowe związane z występowaniem radcy prawnego przed sądami - z wyraźnego upoważnienia radcy prawnego (por. wyrok Sądu apelacyjnego w Szczecinie z dnia 31 października 2012 r.)

25 Aplikant w ramach zastępstwa nie uzyskuje statusu pełnomocnika, gdyż działa jedynie w imieniu osoby go upoważniającej. Nie oznacza to jednak, że jest pozbawiony uprawnień jakie przysługują osobie którą zastępuje (np. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 18 grudnia 2013 r. sygn. akt I SAB/Go 12/13).

26 Z treści § 14 ust. 2 pkt 1 lit. "c" dotychczasowego rozporządzenia wynika zaś, że stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji 240 zł.

27 Wynagrodzenie radcy prawnego za udział w postępowaniu przed sądem I instancji, wynosi zatem 240 zł.

28 Stosownie do § 2 ust. 3 rozporządzenia, w sprawach w których strona korzysta z pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu, opłaty o których mowa w ust. 1 (za czynności radcy prawnego z tytułu zastępstwa prawnego), sąd podwyższa o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach. Pojęcie opłaty określa § 1 pkt 1 rozporządzenia, z którego wynika, iż obejmuje ono opłaty za czynności radców prawnych przed organami wymiaru sprawiedliwości. Stawka podatku od towarów i usług wynosi zaś 23% (art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i sług; Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.).

29 Należało zatem przyznać radcy prawnemu ustanowionemu z urzędu wynagrodzenie za udzieloną pomoc prawną, obejmującą udział w postępowaniu sądowym w I instancji w kwocie 240 zł - powiększone o stawkę podatku od towarów i usług- obejmującą kwotę 55,20 zł (23% x 240) - w łącznej wysokości 295,20 zł (wynagrodzenie: 240 zł + podatek VAT: 55,20 zł =295,20 zł).

30 Z tych względów, na podstawie art. 250 i art. 258 § 2 pkt 8 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z w związku z § 14 ust. 2 pkt pkt 1 lit "c" oraz § 2 ust. 3 rozporządzenia w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu, orzeczono jak w sentencji.