Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 18 czerwca 2015 r., IV SA/Wr 724/14

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 18 czerwca 2015 r., IV SA/Wr 724/14

Sentencja

1 |Sygn. akt IV SA/Wr 724/14 | | , , [pic], , WYROK, , W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ, , , Dnia 18 czerwca 2015 r., , , Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, w składzie następującym:, Przewodniczący, , Sędzia NSA Julia Szczygielska, , Sędziowie, Sędzia WSA Ewa Kamieniecka, Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków (spr.), , , Protokolant, asystent sędziego Krzysztof Caliński, , , po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 18 czerwca 2015 r., sprawy ze skargi Z. R., na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W., z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...], w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, , oddala skargę., , ,

Uzasadnienie

2 Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W., postanowieniem z dnia [...] marca 2014 r., nr [...], po rozpatrzeniu wniosku Z. R. (zwanego dalej stroną, wnioskodawcą lub skarżącym), odmówiło sprostowania oczywistej omyłki w postanowieniu tego organu z dnia [...] lutego 2014 r., nr [...], w przedmiocie umorzenia postępowania dotyczącego niezałatwienia przez Kolegium sprawy weryfikacji decyzji Prezydenta Miasta W. z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...], odmawiającej przyznania stronie zasiłku celowego, w trybie art. 154 ustawy z dnia ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., zwanej dalej w skrócie k.p.a.).

3 Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru opisane postanowienie zostało doręczone stronie skarżącej w dniu 1 kwietnia 2014 r.

4 Pismem z dnia 23 czerwca 2014 r. skarżący wystąpił do Kolegium z żądaniem wydania dalszego postanowienia w tej sprawie na wniosek z dnia 2 kwietnia wskazując, że w jego treści pominął postanowienie z dnia [...] marca 2014 r., nr [...], co uzasadniał natłokiem doręczonych mu orzeczeń Kolegium. Dalej skarżący stwierdził, że wydanie postanowienia jest jedynie formalnością, gdyż w sprawie zapadły postanowienia częściowe, zaś kolejne dalsze postanowienie częściowe nic nie zmienia w sprawie, a jedynie wypełnia lukę i prostuje jego błąd.

5 Z ostrożności strona wystąpiła o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej opisanym na wstępie postanowieniem ze względu na oczywistość swojego żądania.

6 Pismem z dnia 24 czerwca 2014 r. SKO wezwało stronę do wyjaśnienia czy podanie z dnia 23 czerwca 2014 r. jest wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, w której Kolegium wydało postanowienie o sygnaturze [...], czy ma inny charakter prawy.

7 W odpowiedzi na powyższe wezwanie strona skarżąca – w piśmie z 30 czerwca 2014 r. – wyjaśniła, że oczekuje od Kolegium – w oparciu o art. 9 k.p.a. – wskazania podstawy prawnej jej żądania wyrażonego w podaniu z dnia 23 czerwca 2014 r. Dalej strona stwierdziła, że obowiązkiem Kolegium jest załatwić sprawę w całości, mimo oczywistych braków podania, jeżeli te są znane organowi z urzędu.

8 Odnosząc się do istoty sprawy wnioskodawca wyjaśnił, że w piśmie z dnia 2 kwietnia 2014 r. pominął jedną sygnaturę doręczonych mu postanowień z dnia [..] maja 2014 r. w toczącym się postępowaniu. Jednakże z uwagi za okoliczność, że postanowienia te wydano na jeden wniosek i w tej samej sprawie, stanowią one tym samym całość.

9 Po ponownym wezwaniu do doprecyzowania żądania skarżący podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w piśmie z 30 czerwca 2014 r.

10 Postanowieniem z dnia [...] lipca 2014 r., nr [...] – będącym przedmiotem niniejszej skargi – Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W., działając na podstawie art. 58 § 1 oraz art. 59 § 2 w zw. z art. 127 § 3 i art. 144 k.p.a., po rozpatrzeniu żądania Z. R. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem z [...] marca 2014 r., nr [...], odmówiło przywrócenia terminu.

11 Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ odwoławczy – wyjaśniając zasady i tryb przywrócenia terminu – wskazał, że instytucja ta ma wyjątkowy charakter i nie może zostać zastosowana w sytuacji, gdy stron dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Jedynie wówczas, gdy uchybienie terminu nastąpiło na skutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, istnieje możliwość przywrócenia terminu przy zastosowaniu odpowiedniego trybu postępowania określonego w procedurze administracyjnej.

12 Dalej organ odwoławczy stwierdził, że skarżący zdaje się nie kwestionować okoliczności, że w dniu 1 kwietnia 2014 r. zostało mu doręczone postanowienie z dnia [...] marca 2014 r. w sprawie sprostowania oczywistej omyłki w postanowieniu tego organu z dnia [...] lutego 2014 r., wraz z innymi wydanymi aktami administracyjnymi. Jednakże doręczenie skarżącemu wielu rozstrzygnięć w stosunku do których przysługują określone środki odwoławcze nie może – samo w sobie – stanowić przesłanki zwalniającej stronę z odpowiedzialności za popełnioną omyłkę skutkująca nieterminowym złożeniem wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Ponadto – jak zauważyło Kolegium – doręczenie licznej korespondencji jest jedynie efektem wielu postępowań inicjowanych przez stronę, w toku których prowadzona korespondencja jest adekwatna do liczby tych postępowań.

13 W ocenie SKO, podnoszony we wniosku strony o przywrócenie terminu, "natłok" doręczonych mu w dniu 1 kwietnia 2014 r. orzeczeń a następnie spostrzeżenie pominięcia jednego z postanowień wydanych w dniu [...] marca 2014 r. przy żądaniu ponownego rozpatrzenia sprawy, nie stanowią przesłanki przywrócenia uchybionego terminu. Podstawy do przywrócenia terminu nie mogło również stanowić dążenie strony do uporządkowania trybu procedowania i przyjęcie w stosunku do pominiętego postanowienia takich samych zasad postępowania jak w przypadku tych aktów, co do których wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został złożony w terminie.

14 Z tych względów Kolegium nie znalazło podstaw do uwzględnienia podania skarżącego i przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem z dnia [...] marca 2014 r., nr [...].

15 W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wnioskodawca podniósł, że Kolegium niezasadnie zwleka z wydaniem rozstrzygnięcia na skutek wniesionego przez niego żądania ponownego rozpatrzenia sprawy.

16 Zdaniem skarżącego przepisy art. 111 oraz 113 k.p.a. umożliwiają sprostowanie lub uzupełnienie dokumentu, stąd też organ, stwierdzając oczywistość błędu i brak istotnych przeciwskazań, winien z urzędu podjąć starania zmierzające do sprostowania i uzupełnienia pisma skarżącego z dnia 2 kwietnia 2014 r. poprzez przyjęcie, że wniosek ten dotyczy również postanowienia o sygnaturze [...] wydanego w dniu [...] marca 2014 r.

17 Skarżący podkreślił, że wskazane postanowienie stanowi nieodłączną całość postępowania odwoławczego w sprawie wszczętej jednym podaniem a dotyczącej trzech decyzji Prezydenta W. z dnia [...] sierpnia 2013 r. Skoro – jak twierdzi strona – "(...) zapadły dwa postanowienia w tym przedmiocie o podobnej treści, to nie ma uzasadnienia odmowa wydania trzeciego, które nic nie zmienia, a jedynie uzupełnia lukę i prostuje mój błąd."

18 W ocenie strony obywatel – tak jak i organ – ma prawo do błędu, podlegającego skorygowaniu na jego żądanie złożone w ustawowym terminie, który w niniejszej sprawie został przez niego zachowany.

19 Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zakwestionowanego postanowienia, wnosząc o oddalenie skargi.

20 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

21 Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy).

22 Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – jednolity tekst: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej, w skrócie, "p.p.s.a.").

23 Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego każdego rozstrzygnięcia, względem którego stwierdzone zostanie co najmniej jedno z naruszeń prawa wskazanych w art. 145 § 1 p.p.s.a. Z drugiej jednak strony, jeśli okaże się, że skontrolowany akt administracyjny odpowiada prawu, sąd jest zobowiązany skargę oddalić, stosownie do art. 151 p.p.s.a.

24 Biorąc pod uwagę przytoczone zasady oceny dokonywanej przez sądy administracyjne stwierdzić należy, że skarga okazała się niezasadna.

25 W pierwszej kolejności zwrócić należy uwagę, że przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest kwestia nierozpoznania przez Kolegium podania skarżącego z dnia 2 kwietnia 2014 r. o ponowne rozpoznanie spraw w tym piśmie wymienionych w zakresie w jakim odnosić miało się ono do postępowania zakończonego wydaniem postanowienia z dnia [...] marca 2014 r., nr [...]. Nie jest to jednak problem związany z bezczynnością organu, lecz z jego działalnością, którą skarżący w sposób wyraźny identyfikuje z postanowieniem Kolegium z dnia [...] lipca 2014 r., nr [...], odmawiającym mu przywrócenia terminu do wystąpienia z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.

26 Jak wynika z ustalonego stanu faktycznego, postanowieniem z dnia [...] marca 2014 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. odmówiło sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej w postanowieniu tego organu z dnia [...] lutego 2014 r., nr [...]. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wskazane rozstrzygnięcie zostało doręczone skarżącemu w dniu 1 kwietnia 2014 r. wraz z siedmioma innymi postanowieniami: z dnia [...] marca 2014 r. (sygn. akt [...], [...], [...] i [...]) oraz z dnia [...] marca 2014 r. (sygn. akt [...], [...] i [...]).

27 Zgodnie z art. 141 § 1 i 2 w zw. z art. 127 § 1 i art. 144 k.p.a. na wydane w toku postępowania przed samorządowym kolegium odwoławczym postanowienia służy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wniosek ten składa się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie, chyba że zostało ono ogłoszone ustnie.

28 Wobec przytoczonej treści powyższych przepisów nie budzi wątpliwości okoliczność, że skarżący uchybił terminowi na wystąpienie z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skoro bowiem postanowienie zostało przez niego odebrane w dniu 1 kwietnia 2014 r., to termin na wystąpienie z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy upływał z dniem 8 kwietnia 2014 r., który wypadał we wtorek.

29 Z analizy podania skarżącego z dnia 2 kwietnia 2015 r. jednoznacznie wynika, że pośród wymienionych sygnatur spraw w stosunku do których domagał się ich ponownego rozpatrzenia nie została wskazana sygnatura [...], pod którą zostało wydane – później kwestionowane – postanowienie z dnia [...] marca 2014 r. Strona skarżąca sama zresztą przyznaje, że pominięcie tej sygnatury wynikało z jej omyłki związanej z dużą liczbą otrzymanej w tym dniu korespondencji.

30 Wobec powyższego należało przyjąć, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej wskazanym postanowieniem wpłynął do organu w istocie dopiero w dniu 23 czerwca 2014 r. Co więcej, strona skarżąca, mając świadomość popełnionego uchybienia, poza żądaniem wydania dalszego postanowienia, wniosła również o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności. Kolegium po uznaniu, że strona w rzeczywistości uchybiła terminowi, nie miało innej możliwości aniżeli rozpatrzenie w pierwszej kolejności prośby o jego przywrócenie.

31 Zaprezentowana przez skarżącego koncepcja działania organów administracji publicznej nie znajduje oparcia w obowiązujących przepisach.

32 Zważyć bowiem należy, że zgodnie z art. 9 k.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, w tym celu udzielając im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.

33 Nie można jednakże – powołując się na powyższą zasadę – przerzucać na organ ciężaru prowadzenia postępowania niejako za stronę. Przepisy postępowania administracyjnego mają bowiem na celu ochronę prawa strony, ale nie zwalniają jej od dbałości o własne interesy i od aktywności procesowej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 stycznia 2014 r., sygn. akt II GSK 1507/12).

34 Przejawem takiej ochrony procesowej jest choćby, wynikający z art. 107 § 1 k.p.a., obowiązek pouczania przez organy stron postępowania o przysługujących im środkach zaskarżenia wydanych rozstrzygnięć.

35 W przedmiotowej sprawie Kolegium zadośćuczyniło wskazanemu wymogowi, informując skarżącego, że przysługuje mu prawo wystąpienia z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, który winien być złożony w terminie 7 dni od dnia doręczenia kwestionowanego postanowienia.

36 Zauważyć również należy, że wynikający z art. 9 k.p.a. obowiązek organów administracji publicznej udzielania informacji faktycznej i prawnej nie stanowi obowiązku ingerowania w zakres żądania strony, gdy ten jest wyraźnie we wniosku określony (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 września 2014 r., sygn. akt II OSK 708/13).

37 Wniosek skarżącego z dnia 2 kwietnia 2014 r. nie budzi wątpliwości w zakresie jego treści, z której jednoznacznie wynika, że jego przedmiotem na pewno nie jest postanowienie z dnia [...] marca 2014 r. o numerze [...]. Kolegium nie miało zatem żadnych podstaw do wyjaśniania tej kwestii i dążenia do wyeliminowania – jak się później okazało – omyłki powstałej po stronie wnioskodawcy.

38 Nie można również zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego jakoby postanowienie z dnia [...] marca 2014 r. stanowiło nieodłączną całość postępowania wszczętego na jeden wniosek, którego przedmiotem były trzy decyzje Prezydenta Miasta W. z dnia [...] sierpnia 2013 r. Skierowanie do organu jednego pisma, w którym strona zawiera wiele żądań, nie zawsze będzie prowadziło do wszczęcia jednego postępowania administracyjnego. Oznacza to, że skoro w jednym piśmie skarżący zainicjował postępowanie dotyczące trzech decyzji, to każda z tych spraw będzie posiadała własną autonomię i w stosunku do każdej z nich oddzielnie organ – jak i strony – będą podejmowały stosowne czynności. Przyjęta przez skarżącego praktyka inicjowania kilku postępowań jednym pismem, a następnie symetrycznego ich prowadzenia w ramach wszystkich przewidzianych przez procedurę trybów, nie stanowi jednakże zasady prawnej, która wiązałaby w tym zakresie organy administracji publicznej, czy też – szerzej – inne podmioty.

39 Organ nie mógł również z własnej inicjatywy sprostować czy uzupełnić wniosku skarżącego, albowiem w powołanych przez stronę przepisach art. 111 i art. 113 k.p.a. mowa jest jedynie o dokumentach pochodzących od tego organu. Stąd też brak było podstaw do ingerowania w treść wniosku z dnia 2 kwietnia 2014 r., w szczególności że zarówno organ jak i skarżący – według stanu wiedzy w tym dniu – zapewne nie przypuszczali, że doszło do omyłki i przeoczenia.

40 Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że organ podjął słuszny kierunek działania polegający na rozpoznaniu żądania skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

41 Stosownie do treści art. 58 § 1 p.p.s.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy.

42 Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2).

43 Analizując wniosek skarżącego z dnia 23 czerwca 2014 r. należy stwierdzić, że strona zachowała warunki formalne wynikające z przywołanych powyżej przepisów.

44 Po pierwsze, wystąpiła ze stosownym żądaniem w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia, co mogło nastąpić najwcześniej w dniu 23 czerwca 2014 r., w momencie zorientowania się przez stronę o zaistniałym przeoczeniu.

45 Po drugie, wnioskodawca dopełnił jednocześnie czynności, do której przywrócenia terminu się domagał, przywołując przy tym okoliczności które – w jego ocenie – miały uprawdopodabniać, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy.

46 Sąd nie podziela jednak stanowiska skarżącego względem oceny charakteru tych okoliczności. Zaistniałą sytuację polegającą na przeoczeniu, że we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy pominięta została sygnatura jednej ze spraw należy bowiem zakwalifikować jako lekkie niedbalstwo, polegające na niedołożeniu należytej staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej o swoje interesy (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 24 października 2014 r., sygn. akt I OSK 2043/13 oraz 20 lutego 2015 r., sygn. akt II OSK 1720/13). Traktując stronę niniejszego postępowania tak jak każdą przeciętną osobę inicjująca postępowania przed organami administracji publicznej, należy stwierdzić, że winna była ona wykazać się zdecydowanie wyższym stopniem staranności aniżeli to w rzeczywistości wystąpiło. Przy czym ten przeciętny stopień staranności odnosi się głównie do kwestii formalnych, obejmujących wskazanie przedmiotu swojego żądania, zaopatrzenie go we własnoręczny podpis oraz skierowanie do właściwego organu w odpowiednim terminie. Rodzaj uchybienia będzie determinował również dalszy tok postępowania organu, podczas którego organ winien wziąć pod uwagę przedstawione przez stronę fakty zmierzające do wykazania, że powstałe uchybienie nie miało związku z jej zawinionym działaniem lecz z czynnikami zewnętrznymi, na które strona nie miała żadnego wpływu.

47 W przedmiotowej sprawie za okoliczność wyłączającą winę nie można uznać "natłoku" doręczonych skarżącemu rozstrzygnięć Kolegium w dniu 1 kwietnia 2014 r. Zarzucany "natłok" orzeczeń organu, wynoszący w istocie 8 postanowień, nie uniemożliwił jednakże skarżącemu skutecznego wniesienia kolejnego dnia podania dotyczącego 11 aktów administracyjnych, w tym również i tych, które zostały przez niego odebrane poprzedniego dnia. Skarżący zatem uporawszy się z "natłokiem" korespondencji w pierwszym dniu terminu do wniesienia stosownego żądania, dysponował jeszcze sześcioma dniami na sporządzenie wniosku dotyczącego postanowienia z dnia [...] marca 2014 r., nr [...].

48 Reasumując powyższe rozważania należy stwierdzić, że organ prawidłowo ustalił przyczynę uchybienia a następnie właściwie ocenił jej charakter i stopień przyczynienia się skarżącego do powstałego opóźnienia, które niewątpliwie należało zakwalifikować jako jego zawinione działanie.

49 Stąd też, podzielając zdanie organu o braku podstaw do przywrócenia uchybionego terminu do wystąpienia z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem z dnia [...] marca 2014 r., nr [...], Sąd zobowiązany był do oddalenia skargi, działając w tym zakresie na podstawie art. 151 p.p.s.a.