Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 29 marca 2012 r., II SA/Wr 106/12

postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 29 marca 2012 r., II SA/Wr 106/12

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA – Olga Białek po rozpoznaniu w dniu 29 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A S.A. na orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie oddalenia wniosku o ustalenie, że dokonana aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej jest nieuzasadniona postanawia: I. odrzucić skargę; II. zwrócić stronie skarżącej kwotę 100,00 zł (słownie: sto złotych) tytułem uiszczonego wpisu pod skargi.

Uzasadnienie

2 Pismem z dnia 27 stycznia 2012 r. skarżąca spółka wniosła skargę na orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu, opisane w osnowie niniejszego postanowienia. W skardze strona skarżąca podniosła, że rozstrzygnięcie Kolegium narusza art. 78 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm. – zwanej dalej u.g.n.) oraz art. 58 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm. – zwanej dalej K.p.a.) w związku z art. 79 ust. 7 u.g.n., a ponadto art. 59 § 1 K.p.a. w związku z art. 79 ust. 7 u.g.n., art. 79 ust. 3 u.g.n. oraz art. 80 ust. 1 u.g.n. Uzasadniając tak skonstruowane zarzuty skargi, jej autor stwierdził, że w dniu 2 czerwca 2010 r. strona skarżąca złożyła wniosek o ustalenie, że aktualizacja opłaty jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości, dołączając do niego wniosek o przywrócenie terminu do jego złożenia. W konsekwencji procesowego charakteru terminu do złożenia wniosku, zaskarżane orzeczenie Kolegium nie może zostać uznane za merytoryczne rozstrzygnięcie, o którym mowa w art. 79 u.g.n., a stanowi ono w istocie postanowienie o odmowie przywrócenia terminu i jako takie podlega kontroli sądowoadministracyjnej. Kolegium błędnie przy tym uznało jakoby termin do złożenia wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości ma charakter terminu materialnego, podczas gdy jest to termin procesowy, a zatem znajdzie do niego zastosowanie odesłanie, o którym mowa w art. 79 ust. 7 u.g.n.

3 W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie wskazując, że zakwestionowane skargą orzeczenie wydane zostało na podstawie art. 79 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a zatem w sprawie cywilnej należącej do kognicji sądów powszechnych (art. 2 § 1 Kpc). Jedynym zaś dopuszczalnym środkiem zaskarżenia orzeczeń wydanych na podstawie powołanego przepisu jest sprzeciw składany w trybie art. 80 ust. 1-4 powołanej ustawy, w wyniku którego orzeczenie traci moc, a sprawa przekazywana jest do sądu powszechnego. Strona skarżąca taki sprzeciw skutecznie złożyła dnia 11 stycznia 2012 r. Z tym dniem orzeczenie utraciło więc moc.

4 Kolegium również zwróciło uwagę, że – wbrew stanowisku Strony skarżącej – kwestionowane orzeczenie nie rozstrzygało żadnej sprawy procesowej ani prejudycjalnej, bowiem takie zagadnienie w postępowaniu po prostu nie wystąpiło. Organ stwierdził ponadto, że termin określony w art. art. 78 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie jest terminem procesowym (rodzącym skutki procesowe), w związku z czym do jego przywrócenia zastosowanie miałaby znaleźć instytucja przywracania terminów procesowych z art. 58-59 Kpa. Zdaniem organu, o jego materialnoprawnym charakterze przesądza nie tylko fakt, że jest to termin określony w przepisach prawa materialnego, ale przede wszystkim, że wyznacza on czasokres do zakwestionowania materialnoprawnej czynności prawnokształtującej (jednostronnej zmiany wysokości opłaty rocznej), uniemożliwiając wywołanie przez nią zamierzonych przez właściciela skutków prawnych.

5 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

6 Zgodnie z art. 78 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.) właściwy organ zamierzający zaktualizować opłatę roczną z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej powinien wypowiedzieć na piśmie wysokość dotychczasowej opłaty, do dnia 31 grudnia roku poprzedzającego, przesyłając równocześnie ofertę przyjęcia jej nowej wysokości. W wypowiedzeniu należy wskazać sposób obliczenia nowej wysokości opłaty i pouczyć użytkownika wieczystego o sposobie zakwestionowania wypowiedzenia. Zgodnie z ustępem 2 omawianego przepisu, użytkownik wieczysty może, w terminie 30 dni od dnia otrzymania wypowiedzenia, złożyć do samorządowego kolegium odwoławczego właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości, wniosek o ustalenie, że aktualizacja opłaty jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości. Wniosek, o którym mowa w ust. 2, składa się przeciwko właściwemu organowi, a ciężar dowodu, że istnieją przesłanki do aktualizacji opłaty, spoczywa na właściwym organie (ust. 3).

7 Przepis art. 80 ust. 1 omawianego aktu stanowi z kolei, że od orzeczenia kolegium właściwy organ lub użytkownik wieczysty mogą wnieść sprzeciw w terminie 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia, przy czym wniesienie sprzeciwu jest równoznaczne z żądaniem przekazania sprawy do sądu powszechnego właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości. Kolegium przekazuje właściwemu sądowi akta sprawy wraz ze sprzeciwem. Wniosek, o którym mowa w art. 78 ust. 2, zastępuje pozew (ust. 2), zaś w razie wniesienia sprzeciwu w terminie, orzeczenie traci moc, nawet gdy sprzeciw odnosi się tylko do części orzeczenia (ust. 3).

8 W myśl art. 3 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) – zwanej dalej p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: decyzje administracyjne, postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty, postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej, akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej, akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego oraz bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a.

9 Art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stanowi zaś, że sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.

10 Wbrew twierdzeniu strony skarżącej objęte skargą orzeczenie Kolegium nie stanowi postanowienia o odmowie skarżącej przywrócenia terminu do złożenia wniosku, że aktualizacja opłaty rocznej jest nieuzasadniona. Kolegium w swoim rozstrzygnięciu wypowiedziało się w przedmiocie zasadności aktualizacji tej opłaty. Charakteru tego rozstrzygnięcia nie zmieniają motywy jego podjęcia (uchybienie terminu).

11 Nie sposób przy tym podzielić argumentacji zawartej w skardze, że o uznaniu orzeczenia za administracyjne postanowienie przesądza, z jednej strony procesowy charakter terminu, z drugiej zaś determinowana tym charakterem powinność organu odnosząca się do konieczności rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu przed merytorycznym rozpoznaniem sprawy. Wyraźnego podkreślenia wymaga tu, że sądowoadministracyjna kontrola sprowadza się do badania zgodności z prawem zaskarżonego aktu, jeśli z przepisów regulujących właściwość rzeczową sądu wnika, iż ów akt kontroli takiej podlega. Sąd nie może zatem zakwalifikować zaskarżonego orzeczenia organu administracji publicznej, jako jednego z aktów określonych w art. 3 § 2 p.p.s.a., kierując się postulowanym przez stronę skarżącą sposobem załatwienia sprawy. O tym czy do weryfikacji danego aktu powołany jest sąd administracyjny, czy też nie, decyduje bowiem treść samego aktu, a w niniejszej sprawie Sąd nie ma wątpliwości, że zaskarżony akt jest merytorycznym rozstrzygnięciem wniosku o ustalenie niezasadności wysokości dotychczasowej opłaty. Świadczy o tym zarówno treść samego rozstrzygnięcia, przywołane podstawy prawne, uzasadnienie orzeczenia, jak i kategoryczne oświadczenie organu zawarte w odpowiedzi na skargę. Niewątpliwie orzeczenia o takiej treści jak w niniejszej sprawie nie można zakwalifikować jako orzeczenia wydanego w postępowaniu "wpadkowym" dotyczącym przywrócenia terminu do złożenia wniosku.

12 Zdaniem Sądu oczywistym zatem jest, że wskazane w skardze orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu nie mieści się żadnej z kategorii aktów wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1 – 3 p.p.s.a. Orzeczenia tego nie można również zakwalifikować jako innego niż decyzja i postanowienie aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącego uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Ów inny akt – jak wskazuje art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. – musiałby zostać wydany w sprawach z zakresu administracji publicznej, tymczasem kwestia opłaty za użytkowanie wieczyste to sprawa z zakresu prawa cywilnego (art. 238 KC). Dopuszczalność skargi nie wynika również art. 3 § 2 p.p.s.a., gdyż z żadnego przepisu ustawy o gospodarce nieruchomościami nie wynika możliwość złożenia do sądu administracyjnego skargi na orzeczenie Kolegium o oddaleniu wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości. Wręcz przeciwnie art. 80 u.g.n. stanowi wprost o właściwości sadu powszechnego.

13 W trakcie postępowania zainicjowanego wnioskiem o ustalenie zasadności aktualizacji opłaty rocznej, może oczywiście dojść do konieczności rozstrzygnięcia w kwestiach incydentalnych, załatwianych zgodnie z ogólnymi uregulowaniami Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 79 ust. 7 u.g.n.). Jak już jednak wspomniano, charakter rozstrzygnięcia musi jednoznacznie wynikać z jego treści, co z kolei przesądza o sposobie późniejszej kontroli orzeczenia.

14 Z przedstawionych wyżej względów, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzeczono jak w punkcie I postanowienia.

15 Orzeczenie zawarte w punkcie II znajduje natomiast umocowanie w art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.