Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 23 października 2024 r., III SA/Wr 245/24

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 23 października 2024 r., III SA/Wr 245/24

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Borońska (sprawozdawca), Sędziowie: Sędzia WSA Kamila Paszowska-Wojnar, , Asesor WSA Anna Kuczyńska-Szczytkowska, po rozpoznaniu w Wydziale III w dniu 23 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi B. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 15 kwietnia 2024 r. nr 0201-IEE1.7192.47.2024.2 w przedmiocie umorzenia postępowania zażaleniowego I. uchyla zaskarżone postanowienie, poprzedzające je postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 23 listopada 2022 r., nr 0201-IEE2.711.152.2022.6.IW oraz postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 18 stycznia 2024 r. nr 0201-IEE2.711.152.2022.18; II. umarza postępowanie w przedmiocie zawieszenia postępowania z zażalenia z dnia 20 września 2022 r. na postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Wałbrzychu z dnia 9 września 2022 r. nr 430400.71.2022.RED1-P.479.2453.UL.

Uzasadnienie

2 Przedmiotem skargi B. K. (dalej: skarżący, strona skarżąca) jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu (dalej: organ, DIAS) z dnia 15 kwietnia 2024 r. nr 0201-IEE1.7192.47.2024.2 o umorzeniu postępowania zażaleniowego w sprawie wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia 14 grudnia 2022 r. dotyczącego zawieszenia postępowania administracyjnego dokonanego postanowieniem DIAS z dnia 23 listopada 2022 r. nr 0201-IEE2.711.152.2022.6.IW.

3 Jak wynika z akt sprawy, Dyrektor Oddziału ZUS prowadzi postępowanie egzekucyjne z majątku strony skarżącej na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...] z dnia 25 czerwca 2019 r., obejmujących zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia zdrowotne za okresy: od czerwca 2000 r. do października 2000 r., od grudnia 2000 r. do listopada 2001 r., luty 2002 r., od czerwca 2002 r. do stycznia 2005 r.

4 Na prowadzone postępowanie egzekucyjne skarżący wniósł zarzuty, podnosząc zarzut przedawnienia obowiązku. Postanowieniem z dnia 25 lipca 2019 r. nr RWA 430471ZD-POZ19/00001 Dyrektor Oddziału ZUS odmówił uwzględnienia zarzutu przedawnienia egzekwowanych zaległości. W wyniku złożonego zażalenia, DIAS uchylił postanowienie Dyrektora Oddziału ZUS z dnia 25 lipca 2019 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Dyrektor Oddziału ZUS postanowieniem z dnia 21 października 2019 r. nr RW 430471ZD-POZ19/00002 odmówił uwzględnienia zarzutu przedawnienia. DIAS postanowieniem z dnia 30 grudnia 2019 r. nr 0201-IEE2.711.388.2019.2 utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału ZUS z dnia 21 października 2019 r. Wskutek zaskarżenia ww. postanowienia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, wyrokiem z dnia 24 listopada 2021 r., sygn. akt III SA/Wr 124/20 Sąd uchylił postanowienie DIAS z dnia 30 grudnia 2019 r. oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora Oddziału ZUS z dnia 21 października 2019 r.

5 W ponownie prowadzonym postępowaniu, postanowieniem z dnia 7 czerwca 2022 r., nr 430400.71.2022.RED1-P-34596.UL Dyrektor Oddziału ZUS oddalił zarzuty skarżącego na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Postanowienie zostało utrzymane w mocy przez Prezesa ZUS postanowieniem z dnia 21 lipca 2022 r. nr 430400.71.2021-RED1-P-465-2453.KK. Na postanowienie to skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. W następstwie tego, Dyrektor Oddziału ZUS, postanowieniem z dnia 9 września 2022 r., nr 430400.71.2022-RED1-P.478.2453.KK uchylił postanowienie z dnia 21 lipca 2022 r. oraz poprzedzające je postanowienie z dnia 7 czerwca 2022 r. Jednocześnie, Dyrektor Oddziału ZUS postanowieniem z dnia 9 września 2022 r. nr 430400.71.2022-RED1p-P.479.2453.UL oddalił w całości zarzuty zgłoszone przez skarżącego na postępowanie egzekucyjne.

6 Na postanowienie Dyrektora Oddziału ZUS z dnia 9 września 2022 r., nr 430400.71.2022-RED1-P.478.2453.KK o uchyleniu postanowienia z dnia 21 lipca 2022 r. oraz poprzedzającego je postanowienia z dnia 7 czerwca 2022 r. skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Sprawa była prowadzona pod sygn. akt III SA/Wr 804/22.

7 Jednocześnie skarżący wniósł zażalenie na postanowienie Dyrektora Oddziału ZUS z dnia 9 września 2022 r. o oddaleniu w całości zarzutów zgłoszonych przez skarżącego na postępowanie egzekucyjne.

8 Postanowieniem z dnia 23 listopada 2022 r. nr 0201-IEE2.711.152.2022.6.IW DIAS zawiesił postępowanie administracyjne w sprawie ww. zażalenia do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego (prowadzonego wskutek skargi na postanowienie Dyrektora Oddziału ZUS z dnia 9 września 2022 r.). Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, postanowienie to zostało utrzymane w mocy przez DIAS postanowieniem z dnia 3 stycznia 2023 r. nr 0201-IEE1.711.318.2022.MO. Postanowienie DIAS z dnia 3 stycznia 2023 r. zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (sprawa toczyła się pod sygn. akt III SA/Wr 55/23).

9 Wyrokiem z dnia 26 września 2023 r., w sprawie o sygn. akt III SA/Wr 804/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił:

10 I. postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 9 września 2022 r. nr 430400.71.2022-RED1-P-478-2453.KK oraz postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 9 września 2022 r. nr 430400.71.2022-RED1-P.479.2453.UL

11 II. postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 21 lipca 2022 r., nr 430400.71.2021-RED1-P-465-2453.KK oraz poprzedzające je postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 7 czerwca 2022 r., nr 430400.71.2022-RED1-P.34596.UL.

12 Postanowieniem z dnia 18 stycznia 2024 r. nr 0201-IEE2.711.152.2022.18 DIAS podjął z urzędu zawieszone postępowanie administracyjne w sprawie zażalenia skarżącego na postanowienie Dyrektora Oddziału ZUS z dnia 9 września 2022 r. o oddaleniu w całości zarzutów zgłoszonych przez skarżącego na postępowanie egzekucyjne. Następnie, postanowieniem z dnia 7 lutego 2024 r. nr 0201-IEE2.7192.16.2024.20 DIAS umorzył to postępowanie zażaleniowe.

13 Wyrokiem z dnia 5 stycznia 2024 r., sygn. akt III SA/Wr 55/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił postanowienie DIAS z dnia 3 stycznia 2023 r. nr 0201-IEE1.711.318.2022.MO, utrzymujące w mocy postanowienie DIAS z dnia 23 listopada 2022 r. nr 0201-IEE2.711.152.2022.6.IW (w przedmiocie zawieszenia postępowania zażaleniowego na postanowienie Dyrektora Oddziału ZUS z dnia 9 września 2022 r. o oddaleniu w całości zarzutów zgłoszonych przez skarżącego na postępowanie egzekucyjne).

14 Zaskarżonym postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2024 r. DIAS umorzył postępowanie zażaleniowe w sprawie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia 14 grudnia 2022 r. dotyczącego zawieszenia postępowania administracyjnego dokonanego postanowieniem DIAS z 23 listopada 2022 r. nr 0201-IEE2.711.152.2022.6.IW. Zdaniem organu bowiem nie można było rozpoznać ww. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia 14 grudnia 2022 r., ponieważ wskutek wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 26 września 2023 r. w sprawie o sygn. akt III SA/Wr 804/22 postępowanie administracyjne w sprawie zażalenia z dnia 20 września 2022 r. zostało podjęte z urzędu i następnie umorzone ze względu na brak przedmiotu postępowania.

15 Na ww. postanowienie DIAS z dnia 15 kwietnia 2024 r. skarżący, pismem z dnia 18 maja 2024 r., wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, wnosząc o uchylenie tego postanowienia w całości. W piśmie skarżący zawarł ponadto wniosek o zwrot kosztów postępowania.

16 W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

17 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

18 Skarga jest uzasadniona z poniżej przedstawionych względów.

19 Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.) sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd uwzględnia skargę w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.).

20 Zgodnie natomiast z art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

21 Sądowa kontrola zaskarżonego postanowienia przeprowadzona z uwzględnieniem powyższych reguł doprowadziła do uznania, że zostało ono wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.

22 Organ, rozpatrując zażalenie, może na podstawie odpowiednio stosowanego przepisu art. 138 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572 – dalej: k.p.a.) wydać postanowienie o umorzeniu postępowania zażaleniowego. Jak wskazał organ II instancji, wprawdzie przepis ten nie określa przesłanek umorzenia postępowania odwoławczego, jednakże przyjmuje się, że podstawę umorzenia postępowania odwoławczego stanowi przepis art. 105 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, gdy z jakiejkolwiek przyczyny stało się ono bezprzedmiotowe. Umorzenie postępowania odwoławczego następuje w razie skutecznego cofnięcia odwołania albo w razie bezprzedmiotowości samego postępowania odwoławczego. Bezprzedmiotowość postępowania odwoławczego może nastąpić z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych. Bezprzedmiotowość postępowania odwoławczego z przyczyn przedmiotowych uzasadniać może brak przedmiotu odwołania (odwołanie od decyzji jeszcze niewydanej, czy uchylonej w innym trybie). Podmiotową bezprzedmiotowość postępowania odwoławczego uzasadnia np. śmierć strony, gdy sprawa ma charakter osobisty, a także brak posiadania statusu strony przez podmiot odwołujący się (vide uchwała NSA z dnia 5 lipca 1999 r., sygn. akt OPS 16/98, ONSA 1999 Nr 4, poz. 119, Lex nr 37956).

23 Organ II instancji istnienie przedmiotowej przyczyny bezprzedmiotowości postępowania zażaleniowego wszczętego wskutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia 14 grudnia 2022 r. dotyczącego zawieszenia postępowania administracyjnego dokonanego postanowieniem DIAS z dnia 23 listopada 2022 r. wywiódł z tego, że postanowienie DIAS z dnia 9 września 2022 r. o oddaleniu zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym zostało wyrokiem WSA z dnia 26 września 2023 r., w sprawie o sygn. akt III SA/Wr 804/22 uchylone, natomiast postępowanie administracyjne w sprawie zażalenia z dnia 20 września 2022 r. zostało podjęte z urzędu postanowieniem DIAS z dnia 18 stycznia 2024 r., a następnie postanowieniem DIAS z dnia 7 lutego 2024 r. zostało ono umorzone. Organ uznał bowiem, że wniosek z dnia 14 grudnia 2022 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy dot. zawieszenia postępowania nie może być merytorycznie rozpoznany, ponieważ postępowanie nie jest już zawieszone, a ponadto nie istnieje również przedmiot postępowania, w którym doszło do wydania zaskarżonego postanowienia o zawieszeniu postępowania administracyjnego.

24 Sąd wskazuje, że takie rozumowanie organu jest wadliwe.

25 Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części. Jak wskazuje natomiast § 2, organ administracji publicznej może umorzyć postępowanie, jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz gdy nie jest to sprzeczne z interesem społecznym.

26 Sąd wskazuje, że w przedmiotowej sprawie nie zachodziły przesłanki uzasadniające umorzenie postępowania zażaleniowego, bowiem nie było ono bezprzedmiotowe. W chwili wydania zaskarżonego postanowienia DIAS z dnia 15 kwietnia 2024 r. o umorzeniu postępowania zażaleniowego, postanowienie DIAS o zawieszeniu postępowania z dnia 23 listopada 2022 r. będące przedmiotem wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy pozostawało wciąż w obiegu prawnym. Dlatego zaskarżone postanowienie należało uchylić, o czym orzeczono w pkt I wyroku.

27 Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 5 stycznia 2024 r., sygn. akt III SA/Wr 55/23, uchylono bowiem jedynie postanowienie DIAS z dnia 3 stycznia 2023 r. utrzymujące w mocy postanowienie DIAS z dnia 23 listopada 2022 r. o zawieszeniu postępowania (czyli uchylono postanowienie wydane wskutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, który rozpoczął postępowanie zażaleniowe umorzone postanowieniem zaskarżonym w niniejszej sprawie). Jak zaś wskazuje art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Biorąc pod uwagę ustalenia Sądu zawarte w uzasadnieniu ww. wyroku dotyczące braku podstaw do zawieszenia postępowania w przedmiotowej sprawie, Sąd przyjmuje je jako własne i stoi na stanowisku, że nie było podstaw do zawieszenia postępowania zażaleniowego w sprawie wniesionych zarzutów, wobec czego postanowienie z dnia 23 listopada 2022 r. o zawieszeniu postępowania należało również uchylić, o czym orzeczono w pkt. I wyroku. Sąd w powołanym wyroku z 5 stycznia 2024 r., sygn. akt III SA/Wr 55/23 stwierdził bowiem iż "wniesienie skargi na postanowienie z dnia 9 września 2022 r., nr 430400.71.2022-RED1-P.478.2453.KK nie stanowiło zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 p.p.s.a. uzasadniającego zawieszenie postępowania. Stanowisko organu, iż rozpatrzenie sprawy z zażalenia strony i wydanie decyzji nie jest możliwe z uwagi na konieczność oczekiwania na zakończenie postępowania sądowoadministracyjnego należy zatem uznać za chybione." (cyt. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 5 stycznia 2024 r., sygn. akt III SA/Wr 55/23).

28 W związku z treścią art. 135 p.p.s.a., Sąd poddał kontroli również postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 18 stycznia 2024 r. nr 0201-IEE2.711.152.2022.18, na mocy którego organ podjął z urzędu zawieszone postępowanie administracyjne w sprawie zażalenia skarżącego z dnia 20 września 2022 r. na postanowienie Dyrektora Oddziału ZUS z dnia 9 września 2022 r. nr 430400.71.2022.RED1-P.479.2453.UL.

29 W świetle art. 97 § 2 p.p.s.a., zawieszone postępowanie organ podejmie z urzędu lub na żądanie strony, gdy ustąpią przyczyny uzasadniające zawieszenie postępowania, o których mowa w § 1 pkt 1-4. W przedmiotowej sprawie natomiast nie ustały przyczyny uzasadniające zawieszenie postępowania, bowiem nie było podstaw do zawieszenia postępowania – o czym orzekł Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 stycznia 2024 r., sygn. akt III SA/Wr 55/23, uchylając postanowienie DIAS z dnia 3 stycznia 2023 r. nr 0201-IEE1.711.318.2022.MO, utrzymujące w mocy postanowienie DIAS z dnia 23 listopada 2022 r. nr 0201-IEE2.711.152.2022.6.IW (w przedmiocie zawieszenia postępowania zażaleniowego na postanowienie Dyrektora Oddziału ZUS z dnia 9 września 2022 r. o oddaleniu w całości zarzutów zgłoszonych przez skarżącego na postępowanie egzekucyjne), którego ustalenia Sąd w przedmiotowej sprawie uznaje jako własne. Dlatego, wobec braku podstaw do wznowienia postępowania, postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 18 stycznia 2024 r. nr 0201-IEE2.711.152.2022.18 należało uchylić, o czym orzeczono w pkt I wyroku.

30 Odnośnie do pkt II wyroku, wobec uchylenia wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 26 września 2023 r., sygn. akt III SA/Wr 804/22 postanowienia DIAS z dnia 9 września 2022 r., bezprzedmiotowe stało się zarówno postępowanie zażaleniowe dotyczące ww. postanowienia DIAS z dnia 9 września 2022 r., jak i w konsekwencji postępowanie w przedmiocie zawieszenia postępowania z tego zażalenia.

31 O kosztach Sąd nie orzekł, bowiem sprawy z tego zakresu nie podlegają obowiązkowi uiszczania wpisu sądowego.

32 Sprawa rozpoznana została w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.