Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 27 kwietnia 2016 r., III SA/Wr 1309/15

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 27 kwietnia 2016 r., III SA/Wr 1309/15

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski, Sędzia WSA Katarzyna Borońska, Anna Siedlecka (sprawozdawca), , Protokolant starszy sekretarz sądowy Monika Tarasiewicz, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 27 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi S. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej we W. na rzecz strony skarżącej kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Uzasadnienie

2 Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...], działając na podstawie art. 56 § 3 w zw. z art. 56 § 1 pkt 5 i art. 35 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zawiesił od dnia [...] r. postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec majątku S. K.. W uzasadnieniu postanowienia wskazał, że postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w związku z wniesieniem przez zobowiązanego S. K. zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie art. 33 § pkt 1 i pkt 10 u.p.e.a. Organ dodał ponadto, że w myśl art. 35 § 1 powołanej ustawy zgłoszenie przez zobowiązanego zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie art. art. 33 § pkt 1-7, pkt 9 i pkt 10 u.p.e.a. zawiesza postępowanie egzekucyjne do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu, o ile wierzyciel po otrzymaniu zarzutu nie wystąpi z uzasadnionym wnioskiem o podjęcie zawieszonego postępowania egzekucyjnego.

3 W postanowieniu tym zawarte zostało pouczenie, o możliwości jego zaskarżenia w drodze postanowienia do organu wyższego stopnia, podając jednocześnie termin i sposób jego wniesienia.

4 Zobowiązany S. K., zgodnie z pouczeniem, wniósł zażalenie na powyższe postanowienie do Dyrektora Izby Skarbowej z zachowaniem podanego terminu. W skardze zawarł wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego w całości ze względu na braki formalne tytułu wykonawczego TW-1 z dnia [...] r. oraz nieistnienie zobowiązania i niewłaściwe stosowanie prawa materialnego zawartego w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

5 Postanowieniem z dnia [...] r. [...] Dyrektor Izby Skarbowej we W. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Organ odwoławczy podniósł, że zgodnie z art. 56 § 1 postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub w części: 1) w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej, 2) w

6 razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zmarłego, 3) w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego, 4) na żądanie wierzyciela; 5) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. Ustawodawca posługując się zwrotem "ulega zawieszeniu" nie pozostawił organowi egzekucyjnemu swobody wyboru rozstrzygnięcia, co oznacza, że spoczywa na nim obowiązek zawieszenia postępowania, które jest czasowym przerwaniem czynności egzekucyjnych.

7 Organ II instancji wyjaśnił dalej, że gdy zostaje spełniona któraś z ww. przesłanek, wówczas organ I instancji ma obowiązek zawieszenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego. W niniejszej sprawie zastosowanie ma art. 56 § 1 pkt 5 w zw. z art. 35 § 1 u.p.e.a.

8 Aktualnie prowadzone jest postępowanie w przedmiocie zarzutów zgłoszonych przez skarżącego przed organem I instancji.

9 Stosownie do art. 35 § 1 u.p.e.a. zgłoszenie przez zobowiązanego zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 zawiesza postępowanie egzekucyjne do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu, o ile wierzyciel po otrzymaniu zarzutu nie wystąpi z uzasadnionym wnioskiem o podjęcie zawieszonego postępowania egzekucyjnego. Zaskarżone postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...] r. w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego w sytuacji wniesienia zarzutów stanowi tylko potwierdzenie stanu zawieszenia z mocy prawa postępowania egzekucyjnego.

10 W dniu [...] r. organ egzekucyjny wystąpił do wierzyciela o zajęcie stanowiska w sprawie zgłoszonych zarzutów, o czym zobowiązany został powiadomiony. Stanowisko to jest niezbędne do wydania rozstrzygnięcia w sprawie zgłoszonych zarzutów.

11 Odnosząc się do zarzutów zażalenia Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że argumenty zawarte w zażaleniu są przedwczesne, gdyż postępowanie wyjaśniające w tej sprawie jest nadal w toku a zarzuty zażalenia są powieleniem argumentacji w

12 złożonych zarzutach na prowadzenie postępowania egzekucyjnego, które to zarzuty są dopiero w trakcie rozpatrywania z udziałem wierzyciela.

13 Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. wniósł S. K. przywołując argumentacje podobną jak w zażaleniu. Zarzucił mianowicie naruszenie przepisów postępowania przez organ I instancji, poprzez nie wykonanie czynności sprawdzającej odnośnie tytułu wykonawczego TW-1, który w ocenie skarżącego, nie spełnia wymogów art. 27 § 1 u.p.e.a., tj. brak w pouczeniu zapisu o przysługującym zobowiązanemu prawie w terminie 7 dni zgłoszenia zarzutów do organu egzekucyjnego.

14 Ponadto tytuł wykonawczy TW-1 nie zawiera wymaganej adnotacji "odpis tytułu wykonawczego".

15 Również treść postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. narusza prawo, ponieważ powinna szczegółowo i precyzyjnie wskazywać zarzuty jakie skarżący zawarł w piśmie z dnia [...].

16 Naruszony został również art. 133 K.p.a. przez organ I instancji poprzez przekroczenie terminu 7 dni do przekazania organowi II instancji zażalenia.

17 Sprostowania wymaga także niezgodny ze stanem faktycznym zapis w postanowieniu Dyrektora Izby Skarbowej, że obowiązek dostarczenia zawiadomienia skarżącemu o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego należał do "A" S.A. Skarżący z całą stanowczością podkreśla w skardze, że to z winy "A" nie doszło do związania skarżącego z obowiązkiem opłacania abonamentu [...], ponieważ nigdy nie otrzymał takiego zawiadomienia, co skutkuje nieistnieniem obowiązku.

18 W związku z powyższym skarżący złożył wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego ze względu na jego bezprzedmiotowość.

19 W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał dotychczasową argumentację zawartą w skarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi.

20 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

21 Skarga okazała się zasadna lecz nie z przyczyn w niej zawartych.

22 Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi w art. 1 §1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) oraz w art. 3 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej w skrócie "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami prawa.

23 W granicach tak określonych kompetencji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w toku podjętych czynności rozpoznawczych ocenia prawidłowość zastosowania w postępowaniu administracyjnym przepisów obowiązującego prawa materialnego i procesowego oraz trafność ich wykładni.

24 Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym.Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności rozstrzygnięcia administracyjnego. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. - zwanej w dalszym ciągu uzasadnienia jako p.p.s.a.) uchyla go lub stwierdza jego nieważność, z zastrzeżeniem art. 145 a tej ustawy.

25 Nadto wskazania wymaga, iż sąd przy orzekaniu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną ( art. 134 § 1 p.p.s.a.).

26 Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby

27 Skarbowej we W. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego z powodu wniesienia zarzutów przez skarżącego. Oznacza to, że Sąd objął kontrolą tylko to postanowienie. Zadaniem Sądu było zatem sprawdzenie czy w okolicznościach faktycznych i prawnych badanej sprawy administracyjnej istniały podstawy do ponownego analizowania i rozpatrzenia przez organ II instancji przesłanki stanowiącej podstawę zawieszenia postępowania egzekucyjnego.

28 Zgodnie z przepisem art. 35 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j.t.Dz.U.2016.599), na który przy orzekaniu powołał się organ, zgłoszenie przez zobowiązanego zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 zawiesza postępowanie egzekucyjne do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu, o ile wierzyciel po otrzymaniu zarzutu nie wystąpi z uzasadnionym wnioskiem o podjęcie zawieszonego postępowania egzekucyjnego. Nie ulega wątpliwości, że zawieszenie postępowania egzekucyjnego na podstawie wyżej wskazanego przepisu następuje z mocy prawa z chwilą wniesienia przez zobowiązanego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. W ocenie Sądu orzekającego w składzie osobowym w niniejszej sprawie, organ egzekucyjny nie ma zatem obowiązku wydawać postanowienia o zawieszeniu postępowania, ale skoro już wydał takie postanowienie, to oznacza że przypisać mu można tylko i wyłącznie charakter deklaratoryjny (deklaratoryjny charakter oznacza, że orzeczenie organu potwierdza jedynie istniejący z mocy ustawy stan prawny). Dodać także należy, że analiza przepisów ogólnych postępowania administracyjnego, jak też ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jednoznacznie wskazuje, że żaden z tych aktów nie przewiduje możliwości orzekania o zawieszeniu postępowania w związku z wniesionymi zarzutami, skoro zawieszenie postępowania następuje z mocy prawa i stan taki powstaje niezależnie od tego, czy organ wydał, czy nie wydał postanowienia w tym przedmiocie. Wydane zatem postanowienie nie ma żadnego wpływu na toczące się postępowanie egzekucyjne. Ustawodawca bowiem wyraźnie przesądził, że postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu ( przepis art. 35 § 1

29 zamieszczony został w Rozdziale 3 Zasady prowadzenia egzekucji) i jest to zupełnie odmienna sytuacja od tej, gdy zawieszenie postępowania egzekucyjnego ma miejsce na skutek wydania przez organ postanowienia kreującego stan zawieszenia tego postępowania w trybie art. 56 u.p.e.a. (przepis ten zamieszczony jest innym Rozdziale 4 Zawieszenie i umorzenie postępowania egzekucyjnego). Dodać tylko wypada, że zgodnie z art. 56 § 1 pkt 5 u.p.e.a. postępowanie ulega zawieszeniu tylko wtedy, gdy istnieje szczegółowy przepis zamieszczony w innych ustawach ( jak np. w art. 115 ust. 1 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym, czy też w art. 159 ust. 2 ustawy Prawo bankowe) , który przewiduje możliwość "wstrzymania" czynności egzekucyjnych.

30 Tak więc skoro ani Kodeks postępowania administracyjnego ani ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie przewidują orzekania o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego na skutek wniesienia zarzutów przez zobowiązanego, bowiem z mocy art. 35 § 1 u.p.e.a. następuje ono z mocy prawa, to także nie można przyznać prawa do złożenia zażalenia na postanowienie, które jest wyłącznie powieleniem zaistniałego z mocy prawa stanu prawnego.

31 Dlatego też błędne pouczenie przez organ egzekucyjny o przysługującym środku zaskarżenia (zażaleniu) nie może tworzyć takiego uprawnienia dla zobowiązanego podmiotu, bowiem rażąco naruszałoby ogólną zasadę praworządności wyrażoną w art. 6 k.p.a. i zasadę naczelną zawartą w art. art. 7 Konstytucji RP. Prawo do środków odwoławczych przysługuje wyłącznie wtedy, gdy ustawa tak stanowi, w przeciwnym razie na skutek wadliwego pouczenia o środku zaskarżenia to organ (władza wykonawcza) a nie normodawca (ustawodawca ustawodawcza) kreowałby pozaustawowe instytucje prawne. W tych okolicznościach na skutek przysługującej Sądowi (władza sądownicza) kompetencji do kontroli działań administracji publicznej pod względem legalności, zaskarżone postanowienie należało uchylić jako naruszające przepis art. 134 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i przepis art. 138 § 1 pkt 1 poprzez jego wadliwe zastosowanie w sprawie.

32 Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c. p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.

33 Orzeczenie o zwrocie kosztów postępowania znajduje uzasadnienie w treści art. 200 p.p.s.a.