Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 lutego 2020 r., V SAB/Wa 23/19

postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 lutego 2020 r., V SAB/Wa 23/19

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia NSA Piotr Piszczek po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E. W. na przewlekłość postępowania Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek postanawia: I. odrzucić skargę; II. oddalić wniosek Skarżącej o przyznanie prawa pomocy

Uzasadnienie

2 E. W. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłość postępowania Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na podstawie ustawy z 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą (Dz.U. 2012 r. poz. 1551).

3 W odpowiedzi na skargę, pełnomocnik Prezesa ZUS wniósł o jej odrzucenie na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, gdyż w jego ocenie sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Wyjaśnił, że zgodnie z art. 1 ust. 11 ustawy z 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność niepodlegające umorzeniu należności, podlegają spłacie w terminie 12 miesięcy od dnia uprawomocnienia się decyzji o warunkach umorzenia. Po upływie tego terminu Zakład wydaje decyzje o umorzeniu bądź o odmowie umorzenia. Z uwagi na powyższe, postępowania abolicyjne są rozłożone w czasie. Jednakże na każdym etapie powyższych postępowań E. W. była informowana, zarówno o wydłużeniu terminu ze wskazaniem nowego, jak i możliwości wglądu w akta sprawy. Wszystkie trzy wnioski E. W. zakończyły się wydaniem decyzji. Dwa pierwsze z: (...) lutego 2013r. (za 2006 r.) i (...) listopada 2013 r. (za styczeń 2007 r.) zakończyły się wydaniem decyzji o odmowie umorzenia – (...) stycznia 2016 r. nr (...) za 2006 r., oraz z tej samej daty tj. (...) stycznia 2016 r. decyzji o odmowie umorzenia nr (...) za styczeń 2007 r. Decyzje są prawomocne. Natomiast trzeci wniosek z (...) marca 2019 r. zakończył się wydaniem w dniu (...) listopada 2019 r. decyzji nr (...) o odmowie wszczęcia postępowania.

4 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

5 W pierwszej kolejności Sąd z urzędu bada dopuszczalność skargi, ustalając czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia, wymienionych enumeratywnie w art. 58 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a."

6 Zakres przedmiotowy postępowania sądowoadministracyjnego określony został w art. 3 p.p.s.a., stanowiącym, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności organów administracji publicznej, która - zgodnie z § 2 komentowanego przepisu - obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:

7 1) decyzje administracyjne;

8 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;

9 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu;

10 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 oraz z 2018 r. poz. 149 i 650), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2018 r. poz. 508, 650, 723, 1000 i 1039), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;

11 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;

12 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;

13 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;

14 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;

15 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;

16 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

17 Stosownie do art. 3 § 2a i § 3 p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach.

18 Z powyższego wynika zatem, że skarga na bezczynność, czy też przewlekłe postępowanie organu administracji publicznej, przewidziana w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., przysługuje tylko w sprawach, w których są wydawane decyzje, postanowienia oraz akty i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisów prawa.

19 W niniejszej sprawie zarzucono Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych przewlekłość postępowania w sprawie wniosku o umorzenie należności z tytułu składek na podstawie przepisów ustawy z 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą (Dz.U. 2012, poz. 1551 dalej: "ustawa abolicyjna").

20 Zgodnie z art. 1 ust. 1 tej ustawy, na wniosek osoby podlegającej w okresie od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia 28 lutego 2009 r. obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym oraz wypadkowemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności w rozumieniu art. 8 ust. 6 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych przy spełnieniu warunków określonych w pkt 1 i 2, umarza się nieopłacone składki na te ubezpieczenia za okres od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia 28 lutego 2009 r. oraz należne od nich odsetki za zwłokę, opłaty prolongacyjne, koszty upomnienia, opłaty dodatkowe, a także koszty egzekucyjne naliczone przez dyrektora oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, naczelnika urzędu skarbowego lub komornika sądowego. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydaje decyzję określającą warunki umorzenia (ust.8).

21 Przy czym stosownie do art. 1 ust. 16 wymienionej ustawy, od decyzji, o których, mowa w ust. 8 i 13, przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i na zasadach określonych w art. 83 ust. 2, 3 i 5-7 ustawy wymienionej w ust. 1.

22 Ustawą wymienioną w ust. 1 jest ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585, ze zm.), zgodnie z którą na podstawie art. 83 ust. 2 od wydanej przez ZUS decyzji przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach ustawy z 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 1822 ze zm.). Odwołanie przysługuje także w razie niewydania decyzji w terminie dwóch miesięcy, licząc od dnia zgłoszenia wniosku o świadczenie lub inne roszczenie (art. 83 ust. 3 tejże ustawy).

23 Jak wynika z przywołanych przepisów, w sprawach wniosków o umorzenie należności z tytułu składek na podstawie przepisów ustawy abolicyjnej przewidziano drogę postępowania przed sądem powszechnym, a nie administracyjnym. Dotyczy to również skarg na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w tych sprawach.

24 Zatem, zgodnie z art. 1 ust. 16 wymienionej ustawy, wyłączona jest kognicja sądów administracyjnych w takich sprawach (podobnie Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 1 sierpnia 2018 r., sygn. akt I GSK 2579/18).

25 Wobec tego, Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 58 § 3 p.p.s.a., orzekł jak pkt I w sentencji.

26 Wskazać dodatkowo należy, że Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, jednakże z uwagi na okoliczność, że już z samej skargi wynika jej oczywista bezzasadność, w związku z brakiem właściwości sądów administracyjnych do rozpatrzenia skargi, to tut. Sąd nie rozpatrywał tego wniosku. Czynności takie byłyby bowiem niecelowe i stanowiłyby nieuzasadniony formalizm.

27 Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności stwierdzić należy, że ze względu na oczywistą bezzasadność skargi, prawo pomocy nie przysługuje na mocy art. 247 p.p.s.a. orzeczono, jak w pkt II sentencji.