Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 listopada 2018 r., V SA/Wa 928/18

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 listopada 2018 r., V SA/Wa 928/18

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Sędzia WSA - Bożena Zwolenik (spr.), Protokolant sekretarz - Maryla Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 października 2018 r. sprawy ze skargi G. [...] Sp. z o.o. z siedzibą w S. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] marca 2018 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania środków finansowanych w ramach działania "Grupy Producentów Rolnych"; 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz G. [...] Sp. z o.o. z siedzibą w S. kwotę 697 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie

2 Przedmiotem skargi złożonej przez G. Sp. z o.o. z siedzibą w S. (dalej: "Grupa", "Spółka", "Skarżąca") jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "Prezes ARiMR", "organ odwoławczy") z [...] marca 2018 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "organ I instancji" lub "Dyrektor Oddziału") z [...] marca 2017 r. nr [...], o odmowie przyznania środków finansowych z tytułu pomocy finansowej na wspieranie grup producentów rolnych w okresie od dnia 31 października 2015 r. do 30 października 2016 r., tj. w piątym roku korzystania z pomocy.

3 Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

4 G. Sp. z o.o. została zawiązana aktem notarialnym [...] kwietnia 2011 r. przez pięciu wspólników (członków): M.W., L. W., ,,N." Sp. z o.o., "S." Sp. z o.o. oraz "M." Sp. z o.o.

5 W dniu [...] października 2011 r. Grupa uzyskała wpis do rejestru grup producentów rolnych prowadzonego przez Marszałka Województwa [...].

6 W dniu [...] listopada 2016 r. Skarżąca złożyła w [...] Oddziale Regionalnym ARiMR w [...] wniosek o płatność w ramach działania "Grupy producentów rolnych", objęty Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 za okres od 31 października 2015 r. do 30 października 2016 r., tj. za piąty rok korzystania z pomocy. Decyzją z [...] marca 2017 r. o numerze wskazanym wyżej, Dyrektor Oddziału odmówił przyznania Grupie wnioskowanej płatności. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy na skutek złożonego odwołania, Prezes ARiMR decyzją z [...] marca 2018 r. o numerze wskazanym wyżej, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, uznając jej słuszność pod względem faktycznym i prawnym. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wyjaśnił, iż działalność grupy ,,I." Sp. z o.o. ma ścisły związek z działalnością Grupy "B." Sp. z o.o., "I." Sp. z o.o., "B." Sp. z o.o. poprzez udział w ww. Grupach członków pierwotnie funkcjonującej Grupy Producentów Rolnych "B." Sp. z o.o.

7 Organ ustalił, że Hodowla i Ubój Indyka "B." Sp. z o.o. (były członek pierwotnie działającej Grupy Producentów Rolnych "B." Sp. z o.o.) podzieliła swoje gospodarstwo i wydzierżawiła członkom Grupy Producentów Rolnych "I." Sp. z o.o. część swoich nieruchomości. W dniu 20 lipca 2011 r. Hodowla i Ubój Indyka "B." Sp. z o.o. wydzierżawiła podmiotowi "S." Sp. z o.o. nieruchomość położoną w miejscowości S. na działce ewidencyjnej nr [...]. Również w dniu 20 lipca 2011 r. Hodowla i Ubój Indyka "B." Sp. z o.o. wydzierżawiła podmiotowi "N." Sp. z o.o., nieruchomość położoną w miejscowości S. na działkach ewidencyjnych nr [...]. Co istotne na ww. obiektach Hodowla i Ubój Indyka "B." Sp. z o.o. prowadziła działalność w zakresie hodowli drobiu będąc członkiem Grupy Producentów Rolnych "B." Sp. z o.o., która pierwotnie wpisana została do rejestru Marszałka Województwa [...] w dniu [...] października 2008 r.

8 W ocenie organu, utworzenie grupy producentów rolnych z pięciu członków, z których dwóch prowadzi działalność rolniczą wyłącznie na dzierżawionych gruntach, będących w posiadaniu wcześniej innego członka, wskazuje, iż w sprawie doszło do podziału gospodarstwa, celem umożliwienia skorzystania z danego działania poprzez obejście przepisów prawa, związanych z ograniczeniami dotyczącymi wymaganej minimalnej liczby pięciu członków.

9 Zdaniem organu podział bazy produkcyjnej miał na celu dekoncentrację, tj. rozdzielenie potencjału produkcyjnego trzech podmiotów, a następnie ponowne ich połączenie w celu stworzenia trzech osobnych grup producentów rolnych. Wskazano na zależności pomiędzy podmiotami tworzącymi Grupę, które dotyczą zarówno miejsca, struktury własnościowej, jak i powiązań osobowych pomiędzy poszczególnymi podmiotami wchodzącymi w skład grup. Jednocześnie organ wskazał, że zorganizowanie wielu spółek przez tych samych udziałowców nie jest sprzeczne z obowiązującym prawem, jednak związek pomiędzy poszczególnymi spółkami (wynikający z ich struktury własnościowej i osobowej), a przez to i członkami grupy producentów rolnych, pozostaje w sprzeczności z celami prawa wspólnotowego i ma na celu ominięcie przepisów dotyczących ograniczeń w zakresie płatności.

10 W konsekwencji organ stwierdził, że mimo spełnienia formalnych warunków niezbędnych do utworzenia grupy producentów rolnych na gruncie prawa polskiego, Grupa w niniejszej sprawie w sposób sztuczny i pozorny stworzyła warunki do przyznania pomocy, a otrzymanie przez Skarżącą w takiej sytuacji pomocy finansowej oznaczałoby uzyskanie korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia. Zamiar stworzenia sztucznych warunków potwierdza przede wszystkim fakt, iż z jednej Grupy Producentów Rolnych "B." Sp. z o.o. (która na własny wniosek decyzją Marszałka Województwa [...] została wykreślona z rejestru grup producentów rolnych, w której składzie pierwotnie znaleźli się członkowie, którzy na potrzeby założenia dwóch kolejnych grup stworzyli spółki kapitałowe i dzierżawią im własną bazę produkcyjną) powstają dwie następne grupy producentów rolnych, tj.: "I." Sp. z o.o. oraz "I." Sp. z o.o.

11 Organ wskazał, że M. W., był członkiem pierwotnie funkcjonującej Grupy Producentów Rolnych "B." Sp. z o.o., która w dniu [...] października 2008 r., na mocy decyzji Marszałka Województwa [...], nr [...] została wpisana do Rejestru Grup Producentów Rolnych prowadzonego przez Marszałka Województwa [...]. Ww. grupa producentów rolnych na podstawie decyzji nr [...] o przyznaniu pomocy finansowej, złożyła w dniu [...] listopada 2009 r. wniosek o płatność za okres trwający od 28 października 2008 r. do 27 października 2009 r., tj. pierwszy rok działalności grupy. Ww. grupa składała się z pięciu członków tj. D. W. (obecnie D. W.), A.W., M.W., M. W. oraz "Hodowli i ubojni indyka "B." Sp. z o.o. Organ podkreślił, że z dokumentów zgromadzonych w sprawie wynika, iż produkcja związana z chowem i hodowlą drobiu stanowi tzw. działalność nadzorowaną i wymaga uzyskania weterynaryjnego numeru identyfikacyjnego (art. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt - Dz. U. z 2008 r. Nr 213 poz. 1342 ze zm.).

12 Prezes ARiMR analizując powyższe wymaganie ustalił, że członek Grupy "I." Sp. z o.o. , tj. "M." Sp. z o.o. rozpoczęła prowadzenie działalności w zakresie chowu i hodowli drobiu w dniu 1 sierpnia 2011 r., natomiast "N." Sp. z o.o. "S." Sp. z o.o., L. W. oraz M. W. w dniu 18 sierpnia 2011 r., we wskazanych powyżej terminach nadany został bowiem ww. podmiotom numer weterynaryjny. W dniu [...] października 2011 r. Grupa złożyła do Marszałka Województwa [...] wniosek o wpis do Rejestru Grup Producentów Rolnych. Z kolei z dniu [...] października 2011 r., Grupa Producentów Rolnych "I." Sp. z o.o. została zarejestrowana przez Marszałka Województwa [...] w rejestrze Grup Producentów Rolnych.

13 Prezes ARiMR ustalił udziały własnościowe członków Grupy "I." Sp. z o.o. w spółkach "S." Sp. z o.o., "N." Sp. z o.o., "M." Sp. z o.o., "J." Sp. z o.o., "Z." Sp. z o.o., wskazując na powiązania kapitałowe członków grupy. Ustalił również udziały własnościowe członków Grupy "B." Sp. z o.o.

14 Organ odwoławczy wskazał także, że "S." Sp. z o. o., "N." Sp. z o.o. oraz "M." Sp. z o.o. mają siedzibę w tej samej miejscowości, pod tym samym adresem, ul. [...]. Pod tym samym adresem znajduje się również siedziba Grupy "I." Sp. z o.o., "B." Sp. z o.o. oraz dwóch jej członków "J." Sp. o.o. oraz "Z." Sp. z o. o., jak również Grupy "I." Sp. z o.o. oraz jej członków "K." Sp. z o.o., "T." Sp. z o. o, oraz "M." Sp. z o.o. Organ odwoławczy wskazał również to, iż członkowie grupy "I." Sp. z o.o. "B." Sp. z o.o. oraz "I." Sp. z o.o. tj. "J." Sp. z o.o., "S." Sp. z o.o., "N." Sp. z o.o. , "K." Sp. z o.o. , "M." Sp. z o.o., "T." Sp. z o.o., "M." Sp. z o.o. powstały w tym samym dniu - 19 listopada 2010 r., w tej samej kancelarii.

15 W ocenie organu, istnienie limitów wysokości przyznawanej corocznie pomocy finansowej dowodzi, że wyodrębnienie trzech grup producentów rolnych ("B." Sp. z o.o., "I." Sp. z o.o. , "I." Sp. z o.o.) w zakresie tej samej branży przez te same osoby miało na celu zwielokrotnienie pomocy poprzez obejście przepisów prawa, związanych z ograniczeniami dotyczącymi maksymalnej kwoty wsparcia w ramach działania "Grupy Producentów Rolnych".

16 W konsekwencji mimo spełnienia formalnych warunków niezbędnych do utworzenia grupy producentów rolnych na gruncie prawa polskiego, organ uznał, że Grupa w sposób sztuczny i pozorny stworzyła warunki do wypłaty pomocy, a otrzymanie przez Skarżącą w takiej sytuacji pomocy finansowej oznaczałoby uzyskanie korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia. Celem utworzenia Grupy było jedynie stworzenie sztucznej jednostki, podmiotu gospodarczego w cyklu produkcyjnym i sprzedażowym, nieprzynoszącej efektu dodanego dla produkcji członków grupy, ale jedynie sztuczne ogniwo w celu uzyskania korzyści w postaci dotacji przyznawanej w ramach działania Grupy producentów rolnych objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.

17 Wobec tego przyznanie Grupie I. Sp. z o.o. pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" za piaty rok działalności, spowodowałoby uzyskanie wsparcia przez podmioty, które nie osiągają celu określonego w art. 35 ust. 1 lit. b rozporządzenia nr 1698/2005.

18 W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości zarzucając:

19 1. Błąd w ustaleniach faktycznych mający wpływ na treść wydanej decyzji, poprzez przyjęcie że:

20 a) Skarżąca stworzyła sztuczne warunki wymagane do otrzymania płatności w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami danego systemu wsparcia, co nie znajduje oparcia w zgromadzonym przez organ administracyjny materiale dowodowym, albowiem grupa producentów rolnych "I." sp. z o.o. przedstawiła w przedmiotowej sprawie niezbędne dokumenty w postaci:

21 - zestawień faktur VAT i rachunków, potwierdzających przychody netto Grupy ze sprzedaży produktów lub grupy produktów, ze względu na które Grupa została utworzona w okresie od 31 października 2015 r. do 30 października 2016 r., zestawień faktur VAT i rachunków, potwierdzających wartość i ilość dostarczonych Grupie produktów lub grupy produktów przez poszczególnych jej członków w okresie od 31 października 2015 r. do 30 października 2016 r., zestawień faktur VAT i rachunków, potwierdzających przychody netto Grupy ze sprzedaży produktów lub grupy produktów, ze względu na które Grupa została utworzona, wytworzonych w gospodarstwach jej członków i sprzedanych odbiorcom niebędącym członkami grupy w okresie od 31 października 2015 r. do 30 października 2016 r., złożonego oświadczenia Strony z 21 listopada 2016 r., dotyczącego ilości wyprodukowanego żywca indyczego w sztukach, informację odpowiadającą odpisowi z Rejestru Przedsiębiorców nr KRS [...] z 21 listopada 2016 r., świadectwo rejestracji Grupy w Agencji Rynku Rolnego z [...] października 2016 r., płytę CD zawierającą zapis elektroniczny wniosku o płatność oraz pomimo złożenia przez Stronę stosownych wyjaśnień co do celu działalności Grupy, okresu prowadzenia przez poszczególnych członków Grupy działalności w zakresie chowu drobiu, ukształtowania wielkości produkcji w okresie poprzedzającym utworzenie grupy oraz nadania numeru weterynaryjnego przez Powiatowego Lekarza Weterynarii, a także pomimo przedłożenia licznych dokumentów potwierdzających samodzielne prowadzenie przez wszystkich członków Grupy gospodarstwa rolnego i ponoszenie kosztów produkcji indyków w postaci umów dzierżawy zaplecza technicznego (budynków i budowli z infrastrukturą) służącego do hodowli indyków, schematów sytuacyjno-przestrzennych, a także dokumentacji księgowo-finansowej potwierdzającej poniesienie przez członków Grupy kosztów faktycznego zarządzania gospodarstwami w zakresie chowu drobiu, a także wieloletniej umowy dzierżawy nieruchomości rolnej zabudowanej zawartej w [...] czerwca 2011 r. pomiędzy Agnieszką E. W. i M. W., a "M. "Sp. z o.o. w S., wieloletniej umowy dzierżawy nieruchomości rolnej zabudowanej zawartej w 20 lipca 2011 r. w S. pomiędzy Hodowla i Ubój Indyka "B. "Sp. z o.o. a "S." Sp. z o.o. w S., wieloletniej umowy dzierżawy nieruchomości rolnej zabudowanej zawartej 20 lipca 2011 r. pomiędzy Hodowla i Ubój Indyka "B." Sp. z o.o. a "N." Sp. z o.o. w S., wieloletniej umowy dzierżawy nieruchomości rolnej zabudowanej zawartej w dniu 20 lipca 2011 r. pomiędzy L. B. W., a Hodowlą i Ubój Indyka "B." Sp. z o.o. w S.., wieloletniej umowy dzierżawy nieruchomości rolnej zabudowanej zawartej [...] lutego 2015 r. pomiędzy J. W., a Hodowlą i Ubój Indyka "B." Sp. z o.o. w S., Plan działania na lata 2011-2016 Grupy - uprawniające ją do otrzymania wnioskowanej płatności;

22 pominięcie faktu, że działalność Grupy przyczynia się do osiągnięcia celów zamierzonych przez rozporządzenie nr 1698/2005 i nie jest sprzeczna z żadnym z celów wsparcia zakreślonym przez prawodawcę;

23 przyjęcie, że podmiotowe i prawne powiązania pomiędzy podmiotami gospodarczymi a także wspólne kierownictwo, korzystanie ze wspólnej lokalizacji oraz prowadzenie takiego samego rodzaju działalności odbiera niniejszym podmiotom samodzielność gospodarczą i świadczy o stworzeniu sztucznych warunków w celu uzyskania korzyści, co nie znajduje oparcia w zgromadzonym przez organ administracyjny materiale dowodowym, albowiem wskazywane połączenia pomiędzy podmiotami gospodarczymi nie wykazują stworzenia przez Grupę "sztucznych warunków" wymaganych do otrzymania tej płatności;

24 Grupa zarejestrowana [...] października 2011 r. jest kontynuatorką Grupy Producentów Rolnych "B.", która [...] października 2008 r. została wpisana do Rejestru Grup Producentów Rolnych prowadzonego przez Marszałka Województwa [...], co nie znajduje oparcia w zgromadzonym przez organ administracyjny materiale dowodowym, a także pomimo braku w obowiązujących przepisach dotyczących grup producentów rolnych zakazu rozwiązania założonej grupy producentów rolnych i zawiązania nowej;

25 wydzierżawienie nieruchomości położonych w miejscowości L., S. oraz D., dla poszczególnych członków grup producentów rolnych, tj. "J." Sp. z o.o., J. W., "M." Sp. z o.o., K." Sp. z o.o. oraz K. P. miało na celu dekoncentrację, tj. rozdzielenie potencjału produkcyjnego trzech podmiotów, a następnie ponowne ich połączenie w celu stworzenia trzech osobnych grup producentów rolnych, co nie znajduje oparcia w zgromadzonym przez organ administracyjny materiale dowodowym, a ponadto dotyczy to podmiotów zupełnie odrębnych i niezależnych od Grupy;

26 wydzierżawienie nieruchomości położonych w miejscowości S. dla poszczególnych członków grupy producentów rolnych, tj. "S." sp. z o.o., "N." sp. z o.o. oraz L. W. miało na celu dekoncentrację, tj. rozdzielenie potencjału produkcyjnego wskazywanych podmiotów, a następnie ponowne ich połączenie w celu stworzenia osobnych grup producentów rolnych co miało prowadzić do umożliwienia skorzystania z danego działania poprzez obejście przepisów prawa związanych z ograniczeniami dotyczącymi wymaganej minimalnej liczby 5 członków wynikającym z załącznika nr 1 do Rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 kwietnia 2008 r. w sprawie wykazu produktów i grup produktów, dla których mogą być tworzone grupy producentów rolnych, minimalnej rocznej wielkości produkcji towarowej oraz minimalnej liczby członków grupy producentów rolnych (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 642), co nie znajduje oparcia w zgromadzonym przez organ administracyjny materiale dowodowym a także pomimo złożenia przez Stronę stosownych wyjaśnień oraz przedstawienia licznych dokumentów potwierdzających samodzielne prowadzenie przez wszystkich członków Grupy;

27 refakturowanie przez Hodowlę i Ubój Indyka "B." Sp. z o.o. na spółkę "N.", "S." oraz na M. W., L.W. oraz J. W. kosztów związanych z funkcjonowaniem ferm, tj. zaopatrywanie w wodę, energię elektryczną, ogrzewanie ubezpieczenie indyków oraz odchowanie piskląt świadczy o tym, iż Hodowla i Ubój indyka "B." Sp. z o.o. pośrednio zarządza wydzierżawionymi obiektami, co wskazuje na zależność ekonomiczną pomiędzy dzierżawcą tj. Hodowlę i Ubój indyka "B." Sp. z o.o., a wydzierżawiającymi, tj. M. W., L. W., J. W. oraz spółkami "N." i "S." oraz, co świadczy o braku samodzielności wskazywanych podmiotów pomimo obowiązującej zasady swobody umów, braku w obowiązujących przepisach prawa zakazu takiego działania oraz pomimo przedłożenia przez stronę licznych dokumentów świadczących o samodzielności wskazywanych podmiotów;

28 "M." sp. z o.o., "N." sp. z o.o. "S." sp. z o.o., L. W. oraz M. W. w okresie poprzedzającym wpisanie wskazywanych podmiotów do rejestru podmiotów nadzorowanych utrzymujących zwierzęta gospodarskie nie były podmiotami prowadzącymi działalność w zakresie utrzymywania drobiu co nie znajduje oparcia w zgromadzonym przez organ administracyjny materiale dowodowym oraz pomimo złożenia przez stronę stosownych wyjaśnień wskazujących wielkość produkcji poszczególnych członków w okresie poprzedzającym utworzenie Grupy Producentów Rolnych oraz licznych dokumentów świadczących o samodzielności członków grupy, które wyszczególnione zostały w pkt 1 lit. a petitum niniejszego pisma, a także pomimo braku w obowiązujących przepisach dotyczących przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Grupy Producentów Rolnych" unormowań w zakresie potwierdzenia przez członków Grupy prowadzenia działalności przed jej utworzeniem, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego zastosowania przepisu art. 4 ust. 8 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. (Dz. Urz. UE L 25/8 z 28.01.2011) ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz art. 4 pkt. 3 rozporządzenia Rady 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 roku w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich.

29 2. Naruszenie przepisów postępowania mającą wpływ na treść wydanej decyzji, tj.:

30 a) art. 7 w zw. z art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. (Dz. U. z 2017 r. poz.1257 ze zm.), dalej: "K.p.a.", poprzez niedokonanie wszechstronnej oceny materiału dowodowego, tj. wydanie decyzji zawierającej arbitralne kwalifikacje czynności strony a następnie nienaprawienie tych rażących uchybień przez organ II instancji, które to decyzje w sposób rażący naruszyły zasadę zaufania do organów administracyjnych;

31 b) art. 80 w zw. z art. 75 K.p.a. poprzez błędną, arbitralną i dowolną ocenę materiału dowodowego poprzez niedopuszczenie wszystkiego co mogło przyczynić się do wyjaśnienia sprawy a co nie jest sprzeczne z prawem i poprzez te okoliczności przedwczesność wydania zaskarżonej decyzji;

32 c) art. 107 § 3 w zw. z art. 8 i 11 K.p.a. poprzez ogólnikowe uzasadnienie wydanej decyzji, nie realizujące zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, tj.:

33 - organ administracyjny w uzasadnieniu nie wskazał, które fakty uznał za udowodnione, na jakich dowodach oparł swoje rozstrzygniecie a także dlaczego innym dowodom odmówił wiarygodności, a ponadto nie odniósł się do wszystkich podnoszonych przez Skarżącą zarzutów zawartych w odwołaniu z 27 marca 2017 r.

34 Powyższe zarzuty Skarżąca rozwinęła w motywach skargi, w sposób obszerny je argumentując.

35 W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoje stanowisko w sprawie.

36 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

37 Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.

38 Realizując powyższe uprawnienia Sąd stwierdził, iż skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem oceny Sądu jest decyzja Prezesa ARiMR z dnia [...] marca 2018 r. odmawiająca przyznania środków finansowych z tytułu pomocy finansowej na wspieranie grup producentów rolnych, w okresie od dnia 31 października 2015 r. do 30 października 2016 r., to jest w piątym roku korzystania z pomocy.

39 Zasady organizowania się producentów rolnych w grupy producentów oraz zasady i warunki udzielania ze środków publicznych pomocy finansowej związanej z ich organizowaniem i funkcjonowaniem określa ustawa z dnia 15 września 2000 r. o grupach producentów rolnych i ich związkach oraz o zmianie innych ustaw (Dz. U. Nr 88 poz. 983 ze zm.), dalej: "ustawa o GPR".

40 Stosownie do art. 2 tej ustawy osoby fizyczne, jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej oraz osoby prawne prowadzące gospodarstwo rolne w rozumieniu przepisów o podatku rolnym lub prowadzące działalność rolniczą w zakresie działów specjalnych produkcji rolnej mogą organizować się w grupy producentów rolnych w celu dostosowania produkcji rolnej do warunków rynkowych, poprawy efektywności gospodarowania, planowania produkcji ze szczególnym uwzględnieniem jej ilości i jakości, koncentracji podaży oraz organizowania sprzedaży produktów rolnych, a także ochrony środowiska naturalnego.

41 W art. 3 ustawy określono szereg warunków, które muszą zostać spełnione dla prowadzenia działalności przez grupę producentów rolnych. Program wspierania rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich obejmuje między innymi działanie pod nazwą "grupy producentów rolnych", którym w ramach tego programu przyznawana jest pomoc finansowa. Zasady realizacji programu na terytorium RP, w tym w odniesieniu do grup producentów rolnych, reguluje ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2017 r. poz. 1856), dalej: "ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich". W art. 10 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy przewidziano, że pomoc jest przyznawana jeżeli wnioskodawca spełnia warunki określone w przepisach rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 z 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21 października 2005, str. 1) oraz w przepisach Unii Europejskiej wydanych w trybie tego rozporządzenia, a także w przepisach wydanych na podstawie art. 29 ustawy, czyli w rozporządzeniu z 20 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. (Dz. U. Nr 81, poz. 550 ze zm.), dalej: "rozporządzenie GPR".

42 Zgodnie z § 3 ww. rozporządzenia GPR pomoc jest udzielana grupie producentów, która prowadzi działalność na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jest wpisana do rejestru grup producentów rolnych zgodnie z ww. ustawą czyli do rejestru prowadzonego przez właściwego marszałka województwa, została utworzona ze względu na produkty określone w załączniku do rozporządzenia i został jej nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów. W myśl § 6 ust. 1 ww. rozporządzenia pomoc jest wypłacana w formie rocznych płatności i obejmuje okresy kolejnych 12 miesięcy prowadzenia działalności przez grupę, liczonych od dnia decyzji o wpisie grupy do rejestru. Przytoczone wyżej przepisy krajowe nie przewidują kontrolowania przez organy ARiMR założenia i funkcjonowania grupy producentów rolnych pod kątem spełnienia wymogów formalnych. W tym zakresie organy ARiMR są związane decyzją i wpisem do rejestru dokonanymi przez właściwego marszałka województwa.

43 Organy ARiMR wydając decyzje o płatności są zobowiązane sprawdzić, czy wnioskodawca został wpisany do rejestru grup producentów rolnych oraz czy wnioskodawca spełnia kryteria przyznania pomocy określone w przepisach wspólnotowych oraz, czy nie zachodzą określone w przepisach wspólnotowych przesłanki do odmowy wypłaty.

44 Badanie zasadności wypłaty pomocy za konkretny okres obejmuje ustalenie prawidłowości złożonego wniosku, jak również tego, czy spełnione są cele działania Grupy określone przepisami krajowymi i unijnymi. Zadaniem ARiMR było zatem zbadanie, czy wnioskodawca spełnił kryteria przyznania pomocy oraz, czy przyznanie pomocy wnioskodawcy będzie zgodne z przepisami rozporządzenia rozporządzenie Rady (WE) Nr 1698/2005 i rozporządzenia PE i Rady (UE) Nr 1306/2013 z 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej (...), dalej: "rozporządzenie Nr 1306/2013".

45 Na gruncie prawa wspólnotowego cele pomocy finansowej przyznawanej grupom producentów określa przepis art. 35 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005, który w ust. 1 stanowi, że wsparcia ze środków dotyczących wspierania tworzenia grup producentów udziela się w celu ułatwienia tworzenia i działalności administracyjnej grup producentów do celów:

46 a) dostosowania do wymogów rynkowych procesu produkcyjnego i produkcji producentów, którzy są członkami takich grup;

47 b) wspólnego wprowadzania towarów do obrotu, w tym przygotowania do sprzedaży, centralizacji sprzedaży i dostawy do odbiorców hurtowych;

48 c) ustanowienia wspólnych zasad dotyczących informacji o produkcji, ze szczególnym uwzględnieniem zbiorów i dostępności.

49 Zgodnie z przepisami powołanego rozporządzenia celem pomocy finansowej przyznawanej w ramach działania "Grupy producentów rolnych", jest ułatwianie tworzenia i działalności grup producentów w celu wspólnego wprowadzania towarów do obrotu. W związku z tym, że istotą pomocy jest wsparcie wspólnego wprowadzania do obrotu danego produktu należy przyjąć, że chodzi o działania wspólne, czyli dokonywane przez wszystkich członków grupy.

50 Zgodnie z art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa.

51 Z treści powołanego przepisu wynika, że prowadząc postępowanie, w ramach pierwszego elementu, należy rozważyć obiektywne okoliczności danego przypadku pozwalających na stwierdzenie, że nie może zostać osiągnięty cel zamierzony przez system wsparcia EFR na rzecz ROW (EFRROW). W ramach drugiego elementu należy rozważyć obiektywne dowody pozwalające na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z systemu EFRROW ubiegający się o taką płatność, zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. W tym względzie można oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więź prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami. W wyroku z 12 września 2013 r. w sprawie C434/12 Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, wskazał, że art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 należy interpretować ten sposób, iż stoi on na przeszkodzie temu, by wniosek o płatność z systemu wsparcia Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFROW) został oddalony jedynie na tej podstawie, że projekt inwestycyjny, ubiegający się o skorzystanie z pomocy w ramach tego systemu, nie wykazuje niezależności funkcjonalnej lub że istnieje więź prawna między ubiegającymi się o taka pomoc, jednak przy braku uwzględniania innych elementów obiektywnych rozpatrywanego przypadku.

52 Wykładnia zawarta we wskazanym wyroku ma również zastosowanie na gruncie art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013. Dla zastosowania tego przepisu konieczne jest zatem ustalenie przez organ trzech przesłanek, a mianowicie:

53 - stwierdzenie sztucznego stworzenia warunków wymaganych do otrzymania płatności;

54 - wykazanie celu w postaci woli uzyskania takich korzyści;

55 - wykazanie sprzeczności tych korzyści z celami wsparcia.

56 W rozpoznawanej sprawie, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ II instancji wykazał działania podejmowane przez podmioty tworzące Grupę Producentów Rolnych "I." oraz samą Grupę w zakresie powiązań kapitałowych z innymi podmiotami w szczególności m.in.: "I." Sp. z o.o., "J." Sp. z o.o., "S." Sp. z o.o., "N." Sp. z o.o. Sp. z o.o., "M." Sp. z o.o. Jednakże organ nie odniósł się do sposobu realizacji przez Skarżącą celu tworzenia grup producentów rolnych zdefiniowanego w art. 35 ust. 1 rozporządzenia nr 1698/2005. W tym zakresie za uzasadnione należy uznać zarzuty skargi dotyczące pominięcia przez organ istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych. Brak wskazanych ustaleń w postępowaniu, którego przedmiotem była ocena, czy wnioskodawca spełnia kryteria przyznania pomocy określone w przepisach wspólnotowych oraz, czy nie zachodzą określone w przepisach wspólnotowych przesłanki do odmowy wypłaty, uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji bowiem nie zostały wyjaśnione wszystkie niezbędne do wydania decyzji okoliczności faktyczne. Należy wskazać, że odmawiając płatności organ wywodzi skutki prawne z zarzutu tworzenia sztucznych warunków do otrzymania wsparcia i to na organie ciąży obowiązek wykazania tych sztucznych warunków (art. 21 ust. 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich).

57 Jak to stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 marca 2017 r. sygn. akt II GSK 2381/15 "...stwierdzenie przez organ, iż doszło do sztucznego stworzenia przez skarżącą warunków do uzyskania płatności, możliwe jest dopiero w wyniku spójnego podsumowania zdarzeń wywołanych przede wszystkim działaniem zainteresowanej strony ubiegającej się o tę płatność. Konieczna jest także równoczesna wszechstronna i logiczna ocena tych wszystkich okoliczności wynikających z wniosku innego podmiotu czy podmiotów oraz ich innych działań, świadczących o zamiarze innego niż typowe w danych okolicznościach, wynikających z przepisów prawa, ukształtowania stosunków faktycznych lub prawnych ukierunkowanych wyłącznie na to, by osiągnąć zamierzony przez beneficjenta skutek prawny w postaci pomocy. Punktem odniesienia przeprowadzanej przez organ oceny powinny być cele ustanowione przez prawodawcę unijnego i krajowego, uzasadniające przyznanie płatności (...). Konieczne jest zatem dokładne określenie nie tylko korzyści finansowej, którą miała zamiar osiągnąć skarżąca, ale również celu płatności, o którą ubiegała się skarżąca, a który zdefiniowany został w art. 35 ust.1 rozporządzenia nr 1698/2005.".

58 W związku z powyższym, w ocenie Sądu w składzie rozpatrującym niniejszą sprawę, w ponownym postępowaniu należy ustalić istotne dla rozstrzygnięcia sprawy przyznania pomocy okoliczności wynikające z art. 35 ust. 1 rozporządzenia nr 1698/2005. Organ powinien dokonać zatem oceny spełnienia przez Skarżącą wymogów w zakresie dostosowania do warunków rynkowych procesu produkcyjnego i produkcji producentów, którzy są członkami grupy, wspólnego wprowadzania towarów do obrotu, w tym przygotowania do sprzedaży, centralizacji sprzedaży i dostawy do odbiorców hurtowych, ustanowienia wspólnych zasad dotyczących informacji o produkcji. Uwzględnienie tych kwestii pozwoli organowi II instancji ustalić, czy Skarżąca stworzyła sztuczne warunki do otrzymania płatności w rozumieniu art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013.

59 Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy winien uwzględnić przedstawione wywody i wykładnię prawa.

60 Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł,

61 jak w punkcie 1 wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. w punkcie 2 wyroku.