Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 października 2014 r., V SA/Wa 700/14

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 października 2014 r., V SA/Wa 700/14

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia WSA - Michał Sowiński (spr.), Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, Protokolant: - Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 października 2014 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o. o. w K. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania; 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz [...] Sp. z o. o. z siedzibą w K. kwotę 357 zł (trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie

2 Przedmiotem skargi wniesionej przez [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (dalej: [...]) z siedzibą w K. jest postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2014 r. stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezesa Agencji Rynku Rolnego nr [...] z dnia [...] listopada 2013 r. nakładającej na przedsiębiorcę karę w łącznej kwocie 53.226,87 zł z tytułu wnioskowania o refundację wyższą niż stosowana do wymienionych w tej decyzji wniosków o refundację WPR1 oraz zobowiązującej do zapłaty tej kwoty.

3 Prezes Agencji Rynku Rolnego ww. decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. nałożył na [...] karę w łącznej kwocie 53.226,87 zł z tytułu wnioskowania o refundację wyższą niż stosowana do wymienionych w tej decyzji wniosków o refundację WPR1 oraz zobowiązał Spółkę do zapłaty tej kwoty.

4 Decyzja została doręczona stronie dnia 2 grudnia 2013 r. Odwołanie od decyzji strona wysłała listem poleconym, nadając list w placówce Poczty Polskiej w S. dnia 16 grudnia 2013 r. Odwołanie wpłynęło do Agencji Rynku Rolnego (dalej: ARR) dnia 18 grudnia 2013 r.

5 Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi (dalej: MRiRW) postanowieniem z dnia [...] stycznia 2014 r. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Uzasadniając postanowienie MRiRW powołał się na art. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o administrowaniu obrotem towarowym z zagranicą (Dz. U. Nr 97, poz. 963, z późn. zm., dalej: ustawa), który stanowi, że z zastrzeżeniem warunków i zasad określonych w przepisach prawa wspólnotowego, w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem m.in. art. 57 § 5, zgodnie z którym termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego.

6 Stwierdził, że wobec powyższego termin do wniesienia odwołania uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem odwołanie wpłynie do Agencji Rynku Rolnego. Termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 16 grudnia 2013 r., a odwołanie strony wpłynęło do ARR dnia 18 grudnia 2013 r., czyli po upływie terminu do jego wniesienia.

7 Wskazał również, że wobec wyłączenia przez art. 4 ustawy stosowania art. 58-60 k.p.a. normujących kwestie związane z przywracaniem terminu, w rozpoznanej sprawie nie ma zastosowania instytucja przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

8 Prezes ARR powołał się na orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego, w których stwierdzono, że art. 4 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o administrowaniu obrotem towarowym z zagranicą jest przepisem regulującym procedurę w sprawach dotyczących refundacji wywozowych i kar, to jest w sprawach uregulowanych pod względem materialnym w przepisach wspólnotowych.

9 Na powyższe postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi [...] złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

10 Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła:

11 naruszenie przepisów postępowania tj. art. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 roku o administrowaniu obrotem towarowym z zagranicą w zw. z art. 57 § 5 pkt. 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego poprzez błędne przyjęcie, że w sprawie ma zastosowanie wyłączenie zawarte w przepisie art. 4 tej ustawy wykluczające m.in. stosownie art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a., a w konsekwencji bezzasadne przyjęcie, iż odwołanie [...] Sp. z o.o. z siedzibą w K. od decyzji Prezesa Agencji Rynku Rolnego z dnia [...] listopada 2013 roku zostało złożone po upływie terminu do jego wniesienia;

12 naruszenie art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 roku o Agencji Rynku Rolnego i organizacji niektórych rynków rolnych poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy przedmiot decyzji Prezesa Agencji Rynku Rolnego z dnia [...] listopada 2013 roku objęty jest zakresem regulacji rozporządzenia Komisji (WE) nr 612/2009 z dnia 7 lipca 2009 roku ustanawiającego wspólne szczegółowe zasady stosowania systemu refundacji wywozowych do produktów rolnych oraz ustawy z dnia 11 marca 2004 roku o Agencji Rynku Rolnego i organizacji niektórych rynków rolnych, na co wskazuje również podstawa prawna decyzji Prezesa Agencji Rynku Rolnego z dnia [...] listopada 2013 roku.

13 W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie.

14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

15 Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem.

16 W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego (ewentualnie stwierdzenia jego wydania z naruszeniem prawa, v: art. 145 § 1 p.p.s.a.).

17 Dokonując oceny zaskarżonego postanowienia w granicach kompetencji przysługujących na podstawie ww. ustaw sądowi administracyjnemu, Sąd stwierdził, że skarga jest uzasadniona, a postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa uzasadniającym jego uchylenie.

18 Zaskarżone postanowienie zostało wydane w postępowaniu prowadzonym w sprawie nałożenia kary z tytułu wnioskowania o refundację wyższą niż stosowana i zobowiązania strony do zapłaty kary.

19 Zasadnicze znaczenie dla oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia ma ustalenie, czy w sprawie ma zastosowanie art. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o administrowaniu obrotem towarowym z zagranicą.

20 Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy określa ona zasady administrowania obrotem towarami z zagranicą oraz, w zakresie uzupełniającym przepisy prawa wspólnotowego, zasady obrotu towarami z krajami trzecimi dokonywanego na podstawie przepisów tego prawa.

21 W myśl art. 1 ust. 2 ustawy jej przepisów nie stosuje się do obrotu towarami z zagranicą oraz do obrotu towarami z krajami trzecimi w takim zakresie, w jakim obrót ten jest uregulowany odrębnymi przepisami prawa.

22 Ustawa składa się z pięciu działów: dział I to "Przepisy ogóle", dział II to "Obrót towarami z krajami trzecimi dokonywany na podstawie przepisów prawa wspólnotowego", dział III "Środki administrowania obrotem towarowym z zagranicą ", dział IIIa to "Kary pieniężne", dział IV zawiera "Zmiany w przepisach obowiązujących i przepisy końcowe".

23 W dziale II i III zostały umieszczone odpowiednio: art. 4 w brzmieniu "Z zastrzeżeniem warunków i zasad określonych w przepisach prawa wspólnotowego, w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem art. 10, art. 57 § 5, art. 58-60, art. 75, art. 76 § 2 i 3, art. 77 § 2-4, art. 78-88 oraz art. 97-103." i art.11 w brzmieniu "Jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej, w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem art. 10, art. 57 § 5, art. 58-60, art. 75, art. 76 § 2 i 3, art. 77 § 2-4, art. 78-88 oraz art. 97-103."

24 Należy podkreślić, że oba artykuły stanowiące o wyłączeniu stosowania tych samych przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, nie zostały umieszczone w dziale I zawierającym przepisy ogólne, ale w dwóch działach zawierających regulacje szczegółowe, co wskazuje, że intencją ustawodawcy było wyłączenie stosowania określonych przepisów k.p.a. tylko w ściśle określonych sprawach wymienionych w dziale II i III.

25 Ponieważ w rozpoznanej sprawie MRiRW stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania powołując się na wyłączenia z art. 4 ustawy należało ustalić jakiego rodzaju sprawy zostały uregulowane w dziale II.

26 Otóż w dziale II uregulowane są sprawy udzielania pozwoleń na przywóz lub wywóz towarów jeżeli z przepisów prawa wspólnotowego w zakresie administrowania obrotem towarami z krajami trzecimi wynika obowiązek uzyskania pozwolenia, warunkującego w szczególności dopuszczenie towaru do obrotu na obszarze celnym Wspólnoty, dopuszczenie towaru do obrotu na obszarze celnym Wspólnoty przy zastosowaniu stawek celnych preferencyjnych, wywóz towaru z obszaru celnego Wspólnoty, wywóz towaru z obszaru celnego Wspólnoty z zastosowaniem refundacji, objęcie towaru procedurą zawieszającą, czasowe składowaniu towaru, wprowadzenie towaru do wolnego obszaru celnego lub składu wolnocłowego działającego na obszarze celnym Wspólnoty, wyprowadzenie towaru z wolnego obszaru celnego lub składu wolnocłowego działającego na obszarze celnym Wspólnoty poza ten obszar, objęcie towaru procedurą uszlachetniania biernego, powrotnego wywozu towaru, a także innych szczególnych pozwoleń na przywóz i wywóz mając na uwadze potrzebę zapewnienia szczególnej kontroli uzasadnionej specyfiką obrotu określonymi towarami z zagranicą i uwzględniając przesłanki zawarte w przepisach prawa wspólnotowego (por. art. 3, 3a, 5 i 8a ustawy).

27 Analiza przepisów działu II ustawy nakazuje przyjąć, że żaden z nich nie odnosi się do ustalania czy refundacja wywozowa została wypłacona nienależnie, ustalania wysokości nienależnie pobranych z tego tytułu środków, orzekania o obowiązku ich zwrotu ani nakładania kar pieniężnych z tytułu wnioskowania o refundację wyższą niż stosowana. Zaakcentować należy, że postępowanie w tych sprawach nie jest postępowaniem w sprawie udzielenia zezwolenia na wywóz towaru z obszaru celnego Wspólnoty z zastosowaniem refundacji.

28 Ponieważ przepisy działu II nie regulują kwestii orzekania w przedmiocie ustalania wysokości środków nienależnie pobranych z tytułu wypłaconej refundacji wywozowej, orzekania o obowiązku ich zwrotu oraz nakładania kar pieniężnych z tytułu wnioskowania o refundację wyższą niż stosowana, brak jest podstaw do zastosowania w takich sprawach art. 4 ustawy.

29 Uzasadnienie wprowadzenia ww. wyłączeń stosowania przepisów k.p.a. zostało opisane w części III (Tryb udzielania pozwoleń) uzasadnienia do projektu ustawy (Lex, uzasadnienie do ustawy). Z uzasadnienia tego wynika między innymi, że wyłączenie stosowania art. 57 § 5 k.p.a. wprowadzone zostało w celu wyeliminowania przypadków, w których wnioski o udzielenie pozwoleń złożone w sposób opisany w art. 57 § 5 k.p.a. były otrzymywane przez organ udzielający pozwolenia po terminie zakreślonym dla ich rozpatrzenia. Ponieważ ważne jest, aby organ udzielający pozwolenia otrzymał wniosek w określonym terminie, liczyć musi się data fizycznego wpłynięcia wniosku do organu, a nie data nadania.

30 Należy podkreślić, że wyłączenie stosowania wymienionych w art. 4 i 11 ustawy przepisów k.p.a. jest ograniczeniem praw strony w postępowaniu administracyjnym, w związku z czym nie może być interpretowane rozszerzająco. Brak jest również ratio legis do ograniczenia praw strony i wyłączenia stosowania przepisu art. 57 § 5 k.p.a. w postępowaniu dotyczącym rozliczenia pobranej refundacji, czy nałożenia kar związanych z nieprawidłowym pobraniem dotacji.

31 Z wyżej przedstawionych przyczyn, ponieważ brak jest podstaw do wyłączenia stosowania w rozpoznanej sprawie art. 57 § 5 k.p.a., należy przyjąć, że odwołanie nadane w placówce Poczty Polskiej dnia 16 grudnia 2013 r. zostało wniesione z zachowaniem terminu do jego wniesienia. Oznacza to, że powinno zostać rozpatrzone merytorycznie przez organ odwoławczy.

32 Sądowi w składzie orzekającym w tej sprawie znane jest orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego przywołane w zaskarżonym postanowieniu i w odpowiedzi na skargę oraz orzecznictwo WSA w Warszawie kształtowane w oparciu o podobne stany faktyczne w sprawach dotyczących obowiązku zwrotu refundacji wywozowych i nakładania kar z tytułu wnioskowania o refundację wyższą niż stosowana, z którego wynika, że art. 4 ustawy ma zastosowanie w tego rodzaju sprawach. Jednak pogłębiona analiza przepisów działu II ustawy prowadzi do wniosku, że przepis art. 4 ustawy nie ma zastosowania w takich sprawach, co zostało wyżej przedstawione.

33 Równocześnie Sąd wyjaśnia, że WSA w Warszawie w sprawach analogicznych do obecnie rozpoznanej, to jest w sprawach ze skarg na postanowienia w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania, w których MRiRW powoływał się na art. 4 ustawy i wynikające z niego wyłączenie stosowania art. 57 § 5 k.p.a., Sąd uchylał zaskarżone postanowienia. Wyroki te nie zostały zaskarżone do NSA (np. wyrok WSA z 7.4.2011 r. sygn. akt V SA/Wa 2549/10, wyrok WSA z 10.5.2011 r. sygn. akt V SA/Wa 2551/10).

34 Z wyżej przedstawionych przyczyn Sąd uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art.145 §1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz.1349 ze zm.).