Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 kwietnia 2017 r., V SA/Wa 397/17

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 kwietnia 2017 r., V SA/Wa 397/17

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Piotr Piszczek (spr.), Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Andrzej Kania, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 25 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi "M." z siedzibą w B. na postanowienie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku; oddala skargę.

Uzasadnienie

2 Przedmiotem skargi M. Sp. z o.o. Sp. komandytowej (dalej Strona lub Skarżąca) jest postanowienie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (dalej Organ lub Organ odwoławczy) z dnia [...] grudnia 2016 r., nr. [...] utrzymujące w mocy postanowienie Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej Prezes Zarządu PFRON lub Organ I instancji) z dnia [...] sierpnia 2015 r., w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wypłatę miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych (Wn-D) za styczeń 2015 r.

3 Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco.

4 Pismem z dnia 2 marca 2015 r. Skarżąca zwróciła się do Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wypłatę miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych (Wn-D) za styczeń 2015 r. Wraz z pismem Skarżąca złożyła stosowny wniosek o wypłatę dofinansowania.

5 Skarżąca wskazała, że przyczyną uchybienia terminu był urlop osoby odpowiedzialnej za wypełnianie wniosków i brak wiedzy odnośnie możliwości złożenia wniosku w formie papierowej.

6 Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2015 r. Prezes Zarządu PFRON odmówił przywrócenia terminu, wskazując, że Strona nie spełniła przesłanek warunkujących jego przywrócenie, tj. nie uprawdopodobniła, że uchybienie nastąpiło bez jej winy.

7 Strona złożyła zażalenie na powyższe postanowienie.

8 W wyniku jego rozpoznania Organ odwoławczy, rozstrzygnięciem z dnia [...] grudnia 2016 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu wyjaśniono, iż zgodnie z art. 58 § 1 i 2 k.p.a jednym z warunków przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku winy. Jednocześnie Organ wskazał, że brak winy ma miejsce tylko wówczas, gdy strona uchybiła terminowi z powodu przeszkód nie do przezwyciężenia, czyli wystąpiła istotna przeszkoda uniemożliwiająca dokonanie czynności w terminie, przy jednoczesnym zachowaniu wysokiego stopnia staranności.

9 Tymczasem – w ocenie Organu – powołana przez Skarżącą argumentacja, tj. urlop osoby odpowiedzialnej za wypełnianie wniosków i brak wiedzy odnośnie możliwości złożenia wniosku w formie papierowej nie wskazuje na brak winy w uchybieniu terminu. Wobec powyższego Organ uznał, że Strona nie spełniła przesłanek z art. 58 § 1 i 2 k.p.a., umożliwiających przywrócenie wnioskowanego terminu.

10 Skarżąca nie zgodziła się z ww. rozstrzygnięciem i złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie postanowień Organów obu instancji.

11 Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 58 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. oraz § 5 ust. 1 i 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 9 stycznia 2009 r. w sprawie dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych [(Dz. U. z 2014 r., poz. 241 ze zm.), dalej – rozporządzenie].

12 Skarżąca zaznaczyła, że spełnia wszystkie przesłanki przywrócenia terminu bowiem w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia złożyła stosowny wniosek o przywrócenie terminu dopełniając czynności, dla której był określony, a jednocześnie nie można przypisać jej winy w jego uchybieniu.

13 Strona wyjaśniła, że jej pracownica – A.L.-P. (obecnie L.) jest jedyną osobą, która zajmuje się wypełnianiem wniosków Wn-D, zaś w dniach 23-27 lutego 2015 r. przebywała na urlopie z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad chorym synem. Mimo to w dniu 25 lutego 2015 r. podjęła próbę złożenia chociażby "zerowego" wniosku Wn-D, jednak z uwagi na trudności techniczne okazało się to niemożliwe. Skarżąca podniosła również, że o możliwości złożenia wniosku Wn-D także w formie pisemnej dowiedziała się dopiero w dniu 26 lutego 2015 r. podczas rozmowy z infolinią PFRON, wcześniej natomiast nie została o tym poinformowana mimo, iż na orzekających w sprawie Organach ciążył obowiązek wynikający z art. 9 k.p.a.

14 W ocenie Skarżącej, powyższe okoliczności, tj. urlop osoby odpowiedzialnej za wypełnianie wniosków i brak wiedzy odnośnie możliwości złożenia wniosku w formie papierowej, wskazują na brak winy w uchybieniu terminu.

15 W odpowiedzi na skargę – żądając jej oddalenia – podniesiono argumenty zbieżne z motywami rozstrzygnięć.

16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.

17 W oparciu o treść art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne, w tym sąd wojewódzki, sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2016, poz. 718 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", w którym wskazano, że owe sądy stosują środki określone w ustawie.

18 Kierując się ww. przesłankami i badając zaskarżone postanowienie w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw oraz w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zdaniem Sądu zaskarżone postanowienie jest prawidłowe - nie narusza prawa, zaś zarzuty podniesione w skardze są nieuzasadnione.

19 Przedmiotem zaskarżonego postanowienia jest odmowa przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wypłatę miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych (Wn-D) za styczeń 2015 r.

20 Wskazać należy, że instytucja przywrócenia terminu, zastosowana przez Organy orzekające w sprawie, uregulowana została w art. 58 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 168 ze zm., dalej: k.p.a.). Zgodnie z tym przepisem w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1 art. 58 k.p.a.). Stosownie do art. 58 § 2 k.p.a. prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin.

21 Zasadnie zatem Organ, który wydał zaskarżone postanowienie, wskazał, że do przywrócenia terminu niezbędne jest spełnienie łącznie 3 przesłanek, tj. uprawdopodobnienie braku winy po stronie wnoszącej o przywrócenie terminu, złożenie wniosku (prośby) o przywrócenie terminu, zachowanie siedmiodniowego terminu do wniesienia wniosku wraz z dopełnieniem czynności dla której określony został termin.

22 Organ odwoławczy trafnie stwierdził, że Skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o wypłatę miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych (Wn-D) za styczeń 2015 r., a tym samym nie spełniła niezbędnej przesłanki do przywrócenia terminu, na podstawie art. 58 § 1 k.p.a.

23 Należy wskazać, że: ,,O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Uchybienie terminu może być stronie poczytane jako zawinione przez nią, jeśli strona nie chciała dopełnić czynność w terminie albo chciała czynność dopełnić, lecz nie dopełniła z powodu jakiejś przeszkody, którą mogła przezwyciężyć. W konsekwencji więc brak winy w uchybieniu terminu możemy przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku’’ (v. Adamiak, [w] Adamiak/Borkowski, KPA, Komentarz, 6 wyd. Warszawa 2004, str. 328 - za Iserzon, Komentarz, s. 136). Osoba zainteresowana ma uprawdopodobnić brak swojej winy, czyli powinna ona uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu (Adamiak [w] Adamiak/Borkowski Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyne, wyd. I, Warszawa 2003, s. 200).

24 Skarżąca nie uprawdopodobniła, że niezłożenie w wymaganym terminie wniosku o wypłatę miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych (Wn-D) za styczeń 2015 r. spowodowane było przeszkodą, której nie mogła przezwyciężyć. W ocenie Skarżącej przeszkodą taką był urlop pracownicy Skarżącej Spółki – A.L.-P. (obecnie L.) - jedynej osoby, która zajmuje się wypełnianiem wniosków o Wn-D.

25 Z powyższą argumentacją nie sposób się zgodzić. Urlop pracownika nie zwalnia bowiem Skarżącej z obowiązku należytej organizacji pracy, ani też z odpowiedzialności za wszelkie nieprawidłowości w tym zakresie. Do Skarżącej należy zapewnienie starannego i terminowego działania także w sytuacji, gdy pracownik, do którego w ramach przypisanego mu zakresu obowiązków należy wypełnianie wniosków, przebywa na urlopie. Skoro zatem, jak wskazuje Skarżąca, uchybienie terminu zostało spowodowane urlopem pracownika to ta okoliczność – w świetle powyższego – oznacza, że Skarżąca nie dołożyła należytej staranności w prowadzeniu swoich spraw, działając na własne ryzyko. Obowiązkiem Skarżącej było takie zorganizowanie pracy w firmie aby w przypadku zdarzeń losowych (które jednak można było, a wręcz należało przewidzieć – np. urlop pracownika) zapewnić prawidłowe jej funkcjonowanie, zwłaszcza w kontekście obowiązków czy też powinności wynikających z przepisów prawa. W ocenie Sądu rację ma Organ podnosząc, że udzielenie urlopu wypoczynkowego (nawet wywołanego chorobą dziecka) nie stanowi okoliczności uprawdopodobniającej brak winy Skarżącej w dopełnieniu czynności jaką było złożenie stosownego wniosku. Są to kwestie organizacji pracy, które przy dołożeniu należytej staranności można było rozwiązać.

26 Również próba wysłania w dniu 25 lutego 2015 r. "zerowego" wniosku – nieudana ze względu na trudności techniczne – nie zmienia oceny Sądu odnośnie braku zachowania należytej staranności.

27 W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że z informacji udzielonych przez PFRON w piśmie z dnia 27 listopada 2015 r. wynika, iż poza restartem systemów aplikacyjnych, który miał miejsce w dniu 25 lutego 2015 r. ok. godziny 1000 nie odnotowano zakłóceń systemu SODIR. Ponadto nawet w przypadku wystąpienia trudności technicznych Skarżąca miała możliwość złożenia wniosku w formie dokumentu pisemnego. Możliwość taką daje art. 26c ust. 1 a ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz.U. 2016, poz. 2046). W tym miejscu wskazać należy, iż rację ma Organ podnosząc, że znajomość przepisów powszechnie obowiązującego prawa – a takimi są przepisy ww. ustawy – przez pracodawcę, który korzysta z dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych mieści się w ramach należytej staranności i nie stanowi nadzwyczajnego wymogu. Nie można zgodzić się ze Skarżącą, iż orzekające w sprawie Organy wymagały od niej ponadprzeciętnej staranności związanej z koniecznością zaznajomienia się ze szczegółowymi regulacjami prawnymi dotyczącymi dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych. Wskazać bowiem należy, że zarówno sposób jak i formy składania wniosków określone są – jak podkreślono powyżej – w przepisach powszechnie obowiązującego prawa, a brak rozeznania Strony co do ich treści nie stanowi o braku winy w niedochowaniu terminu.

28 Jednocześnie, mając na uwadze, zarzuty skargi wskazać należy, że artykuł 9 k.p.a. – wbrew twierdzeniom Skarżącej – nie stanowi o obowiązku zawiadamiania strony o powszechnie obowiązujących, publikowanych aktach prawnych i wynikających z nich obowiązkach czy konsekwencjach niedostosowania się do konkretnych przepisów czy też o obowiązku informowania Strony o wyborze optymalnego sposobu postępowania.

29 Ponadto obowiązek ujęty w art. 9 k.p.a. nakazuje informowanie stron i innych uczestników postępowania przez organ administracji publicznej. Mowa zatem o stronach uczestniczących już w określonym w postępowaniu, w którym obowiązek z art. 9 k.p.a. obciąża organ prowadzący to postępowanie. Nie można zatem wywieść naruszenia art. 9 k.p.a. przez organ, który nie prowadzi jeszcze postępowania i w odniesieniu do sytuacji prawnej podmiotu, który nie jest jeszcze stroną lub uczestnikiem toczącego się postępowania. Gdyby bowiem każda osoba mogła oczekiwać od organu administracji publicznej informowania jej o prawach procesowych, które przysługują jej, w związku ze sprawą, którą dopiero ma zainicjować, to w istocie, trzeba by mówić o obowiązku udzielania przez organ pomocy prawnej, a nie zasadzie informowanie stron i innych uczestników postępowania. Dlatego też podzielić należało pogląd, że przepis art. 9 k.p.a. nie nakłada na organy administracji obowiązku udzielania porad prawnych czy też doradztwa. Nie może być również utożsamiany z obowiązkiem zawiadamiania strony o powszechnie obowiązujących, publikowanych aktach prawnych i wynikających z nich obowiązkach czy konsekwencjach niedostosowania się do konkretnych przepisów (v. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 stycznia 2014 r., sygn. akt II GSK 1507, LEX nr 1218896, por. także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 listopada 2012 r., sygn. akt II OSK 1301/11, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, wyrok NSA z 20 października 2011 r., sygn. akt II OSK 1450/10, LEX nr 1151881 oraz wyrok NSA z 27 sierpnia 1997 r., sygn. akt III SA 66/96, LEX nr 30854).

30 Nie można zatem zgodzić z argumentacją skargi, że w niniejszej sprawie Organ naruszył art. 9 k.p.a. nie dochowując obowiązku należytego informowania stron.

31 Bezzasadne są również zarzuty o naruszeniu przez Organ przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Skarżąca sama przestawiła przyczynę uchybienia terminu (konieczność udzielenia urlopu pracownika). Organ bez zastrzeżeń przyjął tę okoliczność do ustaleń faktycznych sprawy tylko inaczej niż Skarżąca ocenił ją w świetle wymagań art. 58 § 1 k.p.a. Ocena tej okoliczności jest dokonana przez Organ prawidłowo. Jest ona podzielona przez Sąd orzekający w sprawie.

32 Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu a podniesione zarzuty są nieuzasadnione i na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł jak w sentencji wyroku.