Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 maja 2019 r., V SA/Wa 372/19
wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 maja 2019 r., V SA/Wa 372/19
Sentencja
1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Krystyna Madalińska - Urbaniak (spr.), Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak, Sędzia WSA - Bożena Zwolenik, Protokolant st. specjalista - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 maja 2019 r. sprawy ze skargi P. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej oddala skargę.
Uzasadnienie
2 Przedmiotem skargi Powiatu M. (dalej także: "strona" lub "skarżący") jest decyzja Ministra Finansów z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję tego organu z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2011 w wysokości 856.157,82 zł.
3 Stan faktyczny przedmiotowej sprawy przedstawia się następująco:
4 Urząd Kontroli Skarbowej w B. przeprowadził u skarżącego kontrolę w
5 zakresie prawidłowości gospodarowania środkami publicznymi obejmującymi część
6 oświatową subwencji ogólnej, w tym wykonywania obowiązków związanych z gromadzeniem danych stanowiących podstawę jej naliczenia na 2011 rok. W wyniku tej
7 kontroli stwierdzono, iż na skutek błędnych danych wykazanych w systemie informacji
8 oświatowej, według stanu na dzień 30 września 2010 r. w Młodzieżowym Ośrodku
9 Wychowawczym – Gimnazjum Specjalne w G. nastąpiło zawyżenie liczby
10 uczniów przeliczeniowych łącznie o 181,5043 uczniów, a w rezultacie uzyskanie przez
11 Powiat M. nienależnie kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2011 rok w
12 wysokości 856.157,82 zł.
13 Decyzją z dnia [...] września 2015 r. wydaną na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy
14 z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. z
15 2014 r., poz. 1115; dalej: u.d.j.s.t.) i art. 104 § 1 k.p.a., Minister Finansów zobowiązał
16 Powiat M. do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji
17 ogólnej za rok 2011 w wysokości 856.157,82 zł.
18 Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Minister Finansów decyzją z dnia [...] grudnia
19 2015 r. utrzymał w mocy decyzję własną. Organ podkreślił, że wskutek wykazania
20 błędnych danych w Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym "[...] " w G. , a
21 w tym Gimnazjum Specjalnym w G. zawyżono o 14 liczbę uczniów ogółem oraz
22 liczbę uczniów przeliczonych wagami P1, P2, P26 i P40, a także zawyżono o 13 liczbę
23 wychowanków przeliczonych wagą P34. Łącznie nastąpiło zawyżenie liczby uczniów
24 przeliczeniowych o 181,5043 uczniów.
25 Minister podkreślił, że skarżącemu Powiatowi przyznano część ogólną subwencji
26 ogólnej w wysokości 12.023.358 zł. Bez uwzględnienia 181,5043 uczniów
27 przeliczeniowych, część oświatowa subwencji ogólnej wynosi 11.167.200,18 zł. Zatem
28 kwotę 856.157,82 zł, stanowiącą różnicę między kwotą części oświatowej subwencji
29 ogólnej, którą Powiat otrzymał na rok 2011, a kwotą ustaloną na podstawie
30 skorygowanych danych, organ uznał za nienależną.
31 Organ stwierdził, że za wychowanka młodzieżowego ośrodka wychowawczego
32 uznaje się osobę przyjętą do placówki i z dniem przyjęcia wpisaną do księgi
33 wychowanków. W ocenie organu, algorytm podziału subwencji nie uwzględniał
34 wychowanków, którzy zostali skierowani do placówki, a do niej nie przybyli. Z tego
35 powodu wychowankiem nie była osoba skierowana do młodzieżowego ośrodka
36 wychowawczego oraz niewpisana do księgi wychowanków. Organ podkreślił, iż
37 obowiązujące przepisy nie przewidują możliwości finansowania osób niebędących
38 wychowankami młodzieżowych ośrodków wychowawczych. Dodatkowo wskazał, iż w
39 przypadku nieletniego wychowanka, który został skierowany, ale jeszcze nie przybył do
40 ośrodka i w związku z tym nie został ujęty w systemie informacji oświatowej według
41 stanu na dzień 30 września roku poprzedzającego rok udzielenia subwencji, jednostka
42 samorządu terytorialnego może wystąpić z wnioskiem o przyznanie środków z rezerwy
43 części oświatowej subwencji ogólnej.
44 Dalej Minister zaznaczył, że Dyrektor Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego –
45 Gimnazjum Specjalnego w G. podał do systemu informacji oświatowej stan
46 niezgodny z faktyczną liczbą uczniów, bowiem 14 uczniów – na dzień 30 września
47 2010 r. – nie realizowało obowiązku szkolnego. Wobec powyższego Minister –
48 podobnie jak we wcześniejszym postępowaniu – uznał, iż zawyżono o 14 uczniów
49 liczbę uczniów ogółem oraz liczbę uczniów przeliczanych wagą P1, P2, P26 i P40.
50 Ponadto dyrektor ww. ośrodka w wadze P34 nieprawidłowo wykazał w systemie
51 informacji oświatowej 13 wychowanków, którzy na dzień 30 września 2010 r. nie
52 korzystali z zakwaterowania w tym ośrodku (tj. 7 nieletnich nie zostało w ogóle
53 doprowadzonych do ośrodka oraz 6 nieletnich zostało doprowadzonych do ośrodka po
54 dniu 30 września 2010 r.), tym samym zawyżając liczbę wychowanków przeliczanych
55 wagą P34 o 13 wychowanków.
56 Organ podniósł, iż dane te zostały ustalone na podstawie wyjaśnień Ministerstwa
57 Edukacji Narodowej z dnia 20 maja 2015 r. nr [...], z dnia 27
58 sierpnia 2015 r. nr [...], z dnia 6 listopada 2015 r. nr
59 [...] oraz wyniku kontroli Urzędu Kontroli Skarbowej w
60 B. z dnia 21 stycznia 2015 r. Ponadto wzięto pod uwagę wyjaśnienia Powiatu
61 M. przedstawione w pismach z dnia 24 czerwca 2015 r., z dnia 28 września
62 2015 r., z dnia 13 października 2015 r. oraz z dnia 27 listopada 2015 r.
63 W skardze na ww. decyzję Ministra Finansów skarżący podniósł zarzuty
64 naruszenia:
65 1) prawa materialnego, tj. art. 37 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 28 ust. 5 ustawy o
66 dochodach jednostek samorządu terytorialnego oraz przepisów rozporządzenia Ministra
67 Edukacji Narodowej z dnia 16 grudnia 2010 r. w sprawie sposobu podziału części
68 oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2011 (Dz.
69 U. z 2011 r., nr 249, poz. 1659) poprzez nieuprawnione przyjęcie, że na skutek
70 błędnych danych wskazanych w systemie informacji oświatowej według danych
71 wskazanych na dzień 30 września 2010 r. przez dyrektora Młodzieżowego Ośrodka
72 Wychowawczego - Gimnazjum Specjalnego w G. zawyżono liczbę uczniów
73 przeliczeniowych łącznie o 181,5043 uczniów;
74 2) naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik
75 sprawy, tj.
76 art. 7 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego i załatwienie
77 sprawy w sposób niezgodny z zasadą prawdy obiektywnej,
78 - art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania administracyjnego w sposób nie
79 budzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej,
80 - art. 11 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie stronom w sposób właściwy przesłanek,
81 którymi kierował się organ przy wyjaśnieniu sprawy,
82 - art. 77 § 1 k.p.a. poprzez zebranie i ocenę materiału dowodowego w sposób
83 nieobiektywny, niewyczerpujący,
84 - art. 80 k.p.a. poprzez zebranie i ocenę materiału dowodowego w sposób noszący
85 znamiona dowolności a nie swobody,
86 - art. 107 § 3 k.p.a. poprzez naruszenie przepisów dotyczących uzasadnienia
87 decyzji.
88 W uzasadnieniu skargi Powiat podkreślił, że liczba wychowanków wykazana na
89 dzień 30 września 2010 r. w systemie informacji oświatowej nie jest, jak podaje Minister
90 "de facto liczbą miejsc w ośrodku", ale stanowi liczbę faktycznie zajętych przez
91 wychowanków miejsc w Ośrodku. Przyjęcie skierowania i wpisanie do księgi
92 wychowanków stanowi gwarancję, że już z chwilą przybycia wychowanek ma
93 zapewnione miejsce w Ośrodku i zostanie objęty opieką i pomocą.
94 W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał
95 stanowisko oraz argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.
96 Wyrokiem z dnia 15 marca 2017 r. sygn. akt V SA/Wa 332/16 Wojewódzki Sąd
97 Administracyjny w Warszawie uchylił ww. decyzję Ministra Finansów z [...] grudnia
98 2015 r. W ocenie WSA stan faktyczny w rozpoznawanej sprawie był bezsporny, a istota
99 sporu sprowadzała się do oceny czy o wychowanku młodzieżowego ośrodka
100 wychowawczego w rozumieniu art. 90 ust. 3a ustawy z dnia 7 września 1991 r. o
101 systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r., nr 256, poz. 2572 ze zm.) można mówić od daty
102 skierowania tej osoby do ośrodka, czy też od daty stawienia się jej w ośrodku zgodnie
103 ze skierowaniem; a w konsekwencji, czy skarżący pobrał dotację dla niepublicznej
104 placówki oświatowej za 2011 rok w nadmiernej wysokości, w sytuacji gdy dotyczyła ona
105 13 osób, które posiadały skierowania do Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego –
106 Gimnazjum Specjalnego w G. , ale nie korzystały z zakwaterowania, i w związku
107 z tym, czy organy orzekające w sprawie uprawnione były do określenia przypadającej
108 do zwrotu kwoty nadmiernie pobranej dotacji wraz z odsetkami na podstawie przepisów
109 ustawy o finansach publicznych.
110 Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z art. 252 ust 1 ustawy o finansach publicznych
111 dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego
112 1. wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem,
113 2. pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości
114 – podlegają zwrotowi do budżetu wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla
115 zaległości podatkowych w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności o których
116 mowa w pkt 1 lub pkt 2.
117 WSA podkreślił, że w stanie prawnym obowiązującym w 2011 r. brak jest regulacji,
118 która wskazywałaby wprost, jakie okoliczności decydują o tym, od kiedy dana osoba
119 jest wychowankiem młodzieżowego ośrodka wychowawczego, czy o uznaniu danej
120 osoby za wychowanka decyduje skierowanie do ośrodka, czy też przybycie (wpisanie
121 do księgi wychowanków).
122 Wyjaśniając tę kwestię Sąd I instancji podniósł, że regulacje dotyczące zasad
123 dotowania młodzieżowych ośrodków wychowawczych zostały zawarte m.in. w art. 90
124 ust 3 a), 3 d) i 4 ustawy o systemie oświaty.
125 Sąd I instancji za trafną uznał argumentację Powiatu, iż o uznaniu nieletniego za
126 wychowanka młodzieżowego ośrodka wychowawczego decyduje skierowanie tej osoby
127 do ośrodka. Wniosek taki wywiódł z treści § 2 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia Ministra
128 Edukacji Narodowej z 27 grudnia 2011 r. w sprawie szczegółowych zasad kierowania,
129 przyjmowania, przenoszenia, zwalniania i pobytu nieletnich w młodzieżowym ośrodku
130 wychowawczym (Dz. U. nr 296, poz. 1755).
131 WSA zauważył ponadto, że – wobec braku stosownych uregulowań w stanie
132 prawnym obowiązującym w niniejszej sprawie – na prawidłowość powyższego
133 stanowiska wskazują regulacje prawne, które z uwagi na ich późniejsze wejście w życie
134 nie mają zastosowania w sprawie, tj. § 15 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej
135 z dnia 2 listopada 2015 r. w sprawie rodzajów i szczegółowych zasad działania
136 placówek publicznych, warunków pobytu dzieci i młodzieży w tych placówkach oraz
137 wysokości i zasad odpłatności wnoszonej przez rodziców za pobyt ich dzieci w tych
138 placówkach (Dz. U. z 2015 r., poz. 1872), zgodnie z którym nieletni, wobec którego sąd
139 rodzinny orzekł o umieszczeniu w młodzieżowym ośrodku wychowawczym, staje się
140 wychowankiem młodzieżowego ośrodka wychowawczego z dniem otrzymania przez
141 dyrektora ośrodka, za pośrednictwem poczty, skierowania nieletniego do ośrodka,
142 zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 81 ustawy z dnia 26 października
143 1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich (Dz. U. z 2014 r. poz. 382 oraz z 2015 r.
144 poz. 1418 i 1707).
145 Minister Rozwoju i Finansów wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku, która
146 wyrokiem NSA z dnia 14 listopada 2018 r. Sygn. akt I GSK 1662/18 została
147 uwzględniona, a wyrok Sądu I instancji uchylony. W uzasadnieniu tego orzeczenia NSA
148 uznał za uzasadnione zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przepisów
149 procesowych art. 141 § 4 p.p.s.a i art. 134 §1 p.p.s.a.
150 Zdaniem NSA zasadny był również zarzut kasacyjny związany z wadliwością
151 zaskarżonego wyroku związany z nieuprawnionym przyjęciem przez WSA jako podstaw
152 prawnych wydanego wyroku przepisów prawa, które nie stanowiły podstawy prawnej
153 rozstrzygnięcia Ministra Finansów w decyzji z dnia [...] grudnia 2015 r. ani też w decyzji
154 ją poprzedzającej, tj. w decyzji z dnia [...] września 2015 r. oraz nie zostały objęte
155 zarzutami podniesionymi przez Powiat M. w skardze do WSA.
156 Sąd I instancji dokonał analizy prawnej i wyjaśnienia podstaw prawnych
157 niewpisujących się w stan faktyczny sprawy, tj. przywołał i przeanalizował przepisy
158 dotyczące dotacji udzielanych z budżetu jednostek samorządu terytorialnego w sytuacji,
159 gdy wydane decyzje Organu i przedmiot sprawy dotyczyły części oświatowej subwencji
160 ogólnej za rok 2011.
161 NSA podkreślił, że materialnoprawną podstawę wydania przez Ministra Finansów
162 decyzji zobowiązującej Powiat M. do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części
163 oświatowej subwencji ogólnej za rok 2011 stanowił art. 37 ust. 1 pkt 2 u.d.j.s.t.
164 Sąd I instancji – w uzasadnieniu prawnym zaskarżonego wyroku – z
165 niewyjaśnionych przyczyn nie uwzględnił powyższego przepisu, wskazując natomiast
166 art. 252 ust. 1 pkt 2 ustawy o finansach publicznych, który w przedmiotowej sprawie nie
167 znajduje zastosowania. Przepis ten zawiera bowiem regulacje w zakresie dotacji
168 udzielanych z budżetu jednostki samorządu terytorialnego, a nie subwencji udzielanej
169 jednostkom samorządu terytorialnego z budżetu państwa.
170 Dalej NSA zaznaczył, że skardze do WSA w Warszawie Powiat M. , zarzucił
171 zaskarżonej decyzji naruszenie art. 37 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 28 ust. 5 ustawy o
172 dochodach jednostek samorządu terytorialnego i przepisami wykonawczymi oraz art. 7,
173 8, 11 i 77 § 1 oraz art. 80 i 107 § 3 k.p.a. Sąd I instancji nie odniósł się do powyższych
174 zarzutów stwierdzając jednocześnie – że "skarga zasługuje na uwzględnienie".
175 Odnosząc się do pozostałych zarzutów sformułowanych w skardze kasacyjnej
176 Naczelny Sąd Administracyjny uznał za zasadne zarzuty naruszenia prawa
177 materialnego art. 252 ust. 1 ust. 3 – ust. 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 2009 r. o finansach
178 publicznych (Dz. U. z 2003 poz. 885 ze zm.) i art. 90 ust. 3a, ust. 3d i ust. 4 ustawy z
179 dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. nr 256, poz. 2572 ze zm.)
180 poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, w sytuacji gdy nie były one podstawą orzekania
181 organu administracji i nie miały zastosowania w przedmiotowej sprawie,
182 Podsumowując NSA stwierdził, że skarga kasacyjna jako usprawiedliwiona podlega
183 uwzględnieniu, co oznacza uchylenie na podstawie art.185 § 1 p.p.s.a zaskarżonego
184 wyroku w całości i przekazanie sprawy WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania
185 celem dokonania kontroli legalności zaskarżonej decyzji w świetle przepisów
186 stanowiących podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia, tj. art. 37 ust. 1 pkt 2 (NSA
187 omyłkowo wskazał tu art. 37 ust. 2) i art. 28 ust. 5 u.d.j.s.t. w zw. z § 3 rozporządzenia
188 MEN z dnia 16 grudnia 2010 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej
189 subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2011 (Dz. U. nr 249,
190 poz. 1659) oraz ust. 2 pkt 5 i ust. 8 załącznika do tego rozporządzenia. NSA podkreślił,
191 że przedmiotem kontroli sądu I instancji będzie zatem sporne w sprawie zagadnienie,
192 jak w świetle ww. przepisów przy naliczaniu części oświatowej subwencji ogólnej, w
193 zakresie możliwości zastosowania opisu wagi P 34 ze wskazanego wyżej załącznika do
194 rozporządzenia MEN z dnia 16 grudnia 2010 r., rozumieć należy pojęcie wychowanka
195 młodzieżowego ośrodka wychowawczego, który korzysta z zakwaterowania w tym
196 ośrodku.
197 Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
198 Skarga nie jest zasadna.
199 W pierwszej kolejności wskazać trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem
200 z dnia 14 listopada 2018 r. sygn. akt I GSK 1662/18, uchylił wyrok tut. Sądu z dnia 15
201 marca 2017 r. sygn. akt V SA/Wa 332/16, przekazując niniejszą sprawę do ponownego
202 rozpoznania.
203 Powyższe oznacza konieczność zastosowania art. 190 zdanie pierwsze p.p.s.a.,
204 zgodnie z którym sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią
205 prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Związanie
206 wykładnią prawa dokonaną w danej sprawie przez NSA oznacza, że sąd I instancji,
207 ponownie rozpoznając sprawę, nie może nie dostosować się do zapatrywania
208 prawnego wyrażonego przez Naczelny Sąd Administracyjny.
209 W związku z powyższym wskazać należy, że w ocenie Sądu organ nie naruszył art.
210 37 ust. 1 pkt 2 u.d.j.s.t., zgodnie z którym w przypadku, gdy ustalona dla jednostki
211 samorządu terytorialnego część oświatowa subwencji ogólnej jest wyższa od należnej,
212 minister właściwy do spraw finansów publicznych, w drodze decyzji zobowiązuje do
213 zwrotu nienależnej kwoty tej części subwencji, chyba że jednostka ta dokonała
214 wcześniej zwrotu nienależnie otrzymanych kwot – w zakresie subwencji za lata
215 poprzedzające rok budżetowy.
216 Jak już podkreślono wcześniej, Minister Finansów orzekł o zwrocie nienależnie
217 uzyskanej części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2011 w wysokości 856.157,82 zł
218 w związku z tym, że nastąpiło nieprawidłowe jej naliczenie na skutek zawyżenia liczby
219 uczniów/wychowanków, w poszczególnych wagach, co spowodowało zawyżenie liczby
220 tzw. uczniów przeliczeniowych o 181,5043 uczniów.
221 Podział części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2011 między poszczególne
222 jednostki samorządu terytorialnego, został dokonany przez Ministra Edukacji Narodowej
223 zgodnie z art. 28 ust. 5 u.d.j.s.t., tzn. według algorytmu określonego w załączniku do
224 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 16 grudnia 2010 r. w sprawie sposobu
225 podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w
226 roku 2011, dysponując bazą danych o liczbie uczniów (wychowanków) wykazanych w
227 Systemie Informacji Oświatowej według stanu na dzień 30 września 2010 r. i na dzień
228 10 października 2010 r. Algorytm przewidywał m.in. odrębne wagi P1, P2, P26, P40 i
229 P34 przy których mogli być uwzględnieni jedynie uczniowie, wykazani w systemie
230 informacji oświatowej, według stanu na dzień 30 września 2010 r.
231 Należy również wyjaśnić, że w okresie którego dotyczy rozpoznawana sprawa
232 obowiązywała ustawa z dnia 19 lutego 2004 r. o systemie informacji oświatowej.
233 Stosownie do art. 4 ust. 1 tej ustawy szkoły i placówki oświatowe prowadziły bazy
234 danych oświatowych obejmujące zbiory danych określone w ustawie, między innymi
235 zbiór danych o uczniach, słuchaczach, wychowankach i absolwentach. Zbiór ten,
236 stosownie do art. 3 ust. 3 pkt 1 lit. h) ustawy o sio powinien obejmować między innymi
237 zbiory danych o liczbie uczniów, słuchaczy, wychowanków oraz absolwentów z
238 poprzedniego roku szkolnego, w tym niebędących obywatelami polskimi, według
239 specjalnych potrzeb edukacyjnych wynikających z opinii lub orzeczeń, o których mowa
240 w art. 71b ust. 3-3b uso, albo posiadania zezwolenia na indywidualny program lub tok
241 nauki. Dane, o których mowa w art. 3 ust. 3 pkt 1, są aktualizowane i przekazywane
242 według stanu na dzień 30 marca i 30 września każdego roku (art. 8 ust. 1 ustawy o sio).
243 Zgodnie z ust. 8 załącznika do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 16
244 grudnia 2010 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla
245 jednostek samorządu terytorialnego w roku 2011, określona w ust. 2 statystyczna liczba
246 uczniów (Ur,i) łącznie z uzupełniającą liczbą uczniów (Uu,i), a także określone
247 liczebności wychowanków albo dzieci i młodzieży uprawnionych lub korzystających
248 (Uz,i), podlegają weryfikacji do aktualnego stanu wynikającego z danych systemu
249 informacji oświatowej dla bazowego roku szkolnego według stanu na dzień 30 września
250 2010 r. i dzień 10 października 2010 r., z uwzględnieniem korekty kwoty części
251 oświatowej (SOi).
252 Powołane wyżej regulacje nie nastręczają problemów interpretacyjnych, a ich
253 zastosowanie było już wielokrotnie przedmiotem analizy sądów administracyjnych.
254 Zgodnie z jednolitym stanowiskiem orzecznictwa podstawą do naliczenia dla jednostek
255 samorządu terytorialnego kwot części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2011
256 stanowiły zawarte w systemie informacji oświatowej dane o liczbie uczniów i
257 wychowanków albo dzieci i młodzieży wg stanu na dzień 30 września 2010 r. i dzień 10
258 października 2010 r.
259 Prawidłowo zatem Minister Finansów przyjął, że na dzień 30 września 2010 r.
260 statystyczna liczba uczniów, a także określone liczebności wychowanków uprawnionych
261 lub korzystających, podlegały weryfikacji przez szkoły/placówki do aktualnego stanu
262 wynikającego z danych systemu informacji oświatowej dla bazowego roku szkolnego, tj.
263 roku szkolnego 2010/2011. Zaś dane w bazach danych oświatowych podlegają
264 aktualizacji i przekazaniu wg stanu na dzień 31 marca i dzień 30 września każdego
265 roku. Zmiana danych o liczbie uczniów (dzieci/młodzieży, wychowanków) wykazanych
266 w systemie informacji oświatowej po 30 września - zgodnie z przepisami - nie jest
267 uwzględniana przy ustaleniu kwoty części oświatowej subwencji ogólnej. Nie miała więc
268 wpływu na wysokość kwoty części oświatowej subwencji ogólnej określonej na dany rok
269 w ustawie budżetowej.
270 W niniejszej sprawie bezspornym jest, że data 30 września jest nie tylko dniem
271 sprawozdawczym dla celów wyliczenia kwot części oświatowej subwencji ogólnej, ale
272 także datą, do której wychowanek winien być zakwaterowany w młodzieżowym ośrodku
273 wychowawczym. W świetle powyższego prawidłowo organ przyjął datę 30 września
274 2010 r. do ustalenia wysokości należnej Powiatowi M. części oświatowej
275 subwencji ogólnej.
276 W związku z tym, że część oświatowa subwencji ogólnej ustalana jest na podstawie
277 danych według stanu na dzień 30 września 2010 r., warunków do uwzględnienia przy
278 naliczaniu części oświatowej subwencji ogólnej nie spełniało m.in. 13 wychowanków
279 Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego "[...] " w G. , a w tym Gimnazjum
280 Specjalnym w G. przeliczonych wagą P34. Łącznie nastąpiło zawyżenie liczby
281 uczniów przeliczeniowych o 181,5043 uczniów. Przyczyną zawyżenia było wykazanie w
282 systemie, jako wychowanków młodzieżowego ośrodka wychowawczego, korzystających
283 z zakwaterowania nieletnich osób, które nie korzystały z zakwaterowania na dzień 30
284 września 2010 r. (7 nieletnich nie zostało w ogóle doprowadzonych do ośrodka oraz 6
285 nieletnich zostało doprowadzonych do ośrodka po dniu 30 września 2010 r.)
286 W ocenie Sądu Minister prawidłowo orzekł w zakresie ww. wychowanków
287 młodzieżowego ośrodka wychowawczego, którzy korzystają z zakwaterowania w tych
288 ośrodkach (waga P34 – dla wychowanków młodzieżowych ośrodków wychowawczych,
289 którzy korzystają z zakwaterowania w tych ośrodkach).
290 W tym miejscu należy wskazać, że do listopada 2018 r. istniał spór w orzecznictwie
291 jak należy stosować powyższą wagę P34. Czy do zastosowania tej wagi wystarczające
292 jest tylko skierowanie do ośrodka (por. np. wyrok NSA z 21 listopada 2017 r., sygn. akt II
293 GSK 2125/17), czy też konieczne jest aby nieletni faktycznie znaleźli się w ośrodku co
294 najmniej w dniu 30 września roku poprzedzającego rok budżetowy (w niniejszej sprawie
295 30 września 2010 r.). Obecnie po rozstrzygnięciu jednolicie tych spraw przez Naczelny
296 Sąd Administracyjny w szeregu wyrokach zapadłych w dniach 15 i 16 listopada 2018 r.
297 (por. m.in. I GSK 2423/18, I GSK 2999/18, I GSK 1155/18, I GSK 2377/18 i inne –
298 dostępne na orzeczenia.nsa.gov.pl), ta kwestia nie budzi już żadnych wątpliwości i do
299 zastosowania wagi P34 konieczne jest oprócz skierowania do ośrodka, faktyczne
300 zakwaterowanie wychowanka.
301 W ocenie Sądu zatem, aby zastosować wagę P34 konieczne jest aby wychowanek
302 stawił się do ośrodka i został w nim zakwaterowany. Samo skierowanie nie wypełnia
303 dyspozycji tej wagi, gdyż dla jej zastosowania koniecznym jest zakwaterowanie
304 wychowanka, w omawianej sprawie, do dnia 30 września 2010 r.
305 W tym miejscu sąd w całości akceptuje tezy zawarte w wyroku Naczelnego Sądu
306 Administracyjnego z dnia 30 maja 2018 r., I GSK 879/18, który jednoznacznie wskazał,
307 że z opisu wagi P34 wynika, że cyt. "przy przypisywaniu tej wagi istotne jest to, czy
308 wychowanek młodzieżowego ośrodka wychowawczego korzysta z zakwaterowania w
309 ośrodku. Inaczej rzecz ujmując waga P34 może być zastosowana tylko do tych
310 wychowanków, którzy zostali skierowani a następnie przyjęci do młodzieżowego
311 ośrodka wychowawczego, a w konsekwencji w nim zakwaterowani. Nie wymaga przy
312 tym szerszego wywodu, że pojęcie "korzystają z zakwaterowania" należy rozumieć w
313 ten sposób, że chodzi tu o tymczasowe, tj. obejmujące okres pobytu w młodzieżowym
314 ośrodku wychowawczym, korzystanie z pomieszczeń mieszkalnych znajdujących się w
315 tym ośrodku".
316 W sprawie niewątpliwie ustalono, że 13 wychowanków na dzień 30 września 2010 r.
317 Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego "[...] " w G. nie korzystało z
318 zakwaterowania w tym ośrodku. Wobec powyższego niezastosowanie do nich wagi P34
319 i skorygowanie w tym zakresie wysokości części oświatowej subwencji ogólnej
320 przypadającej dla strony w roku 2011 jest prawidłowe.
321 Naczelny Sąd Administracyjny także w powołanym wyżej wyroku zasadnie
322 zauważył również, że z uwagi na opis wagi P34 cyt. "kwestią zasadniczą przy
323 wprowadzaniu danych do systemu informacji oświatowej w 2010 r. nie było to kiedy
324 nieletni skierowany do młodzieżowego ośrodka wychowawczego stawał się
325 wychowankiem, lecz to, że wychowanek korzystał z zakwaterowania w tym ośrodku.
326 Innymi słowy niezależnie od tego czy nieletni stawał się wychowankiem z chwilą
327 otrzymania przez kierownika ośrodka, za pośrednictwem poczty, skierowania
328 nieletniego do ośrodka, czy też dopiero z chwilą przyjęcia do tego ośrodka, to
329 uwzględnienie takiego wychowanka w systemie informacji oświatowej z wagą P34 było
330 możliwe tylko wówczas, gdy został już przyjęty do ośrodka i korzystał w nim z
331 zakwaterowania". Powyższe Sąd w składzie orzekającym w całości akceptuje i
332 wskazuje, że treść opisu wagi P34 jest jasna i nie wymaga żadnych zabiegów
333 interpretacyjnych. Tym samym podmiot zobowiązany do wpisywania danych do
334 systemu informacji oświatowej nie powinien mieć żadnych wątpliwości, jacy
335 wychowankowie mogą być ujęci w wadze P34. Tym samym, wbrew twierdzeniom
336 skarżącego, organ orzekający prawidłowo zinterpretował pojęcia mające znaczenie dla
337 sprawy. Strona natomiast przy interpretacji pojęcia wychowanka pomija kwestię
338 związaną z koniecznością zakwaterowania tego wychowanka, co miało niewątpliwie nie
339 miało miejsca na dzień 30 września 2010 r.
340 Wobec powyższego zarzut naruszenia art. 37 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 28 ust. 5
341 u.d.j.s.t. należało uznać za niezasadny.
342 Należy też wyjaśnić, że art. 5a ust. 3 u.s.o. wskazuje, że środki niezbędne na
343 realizację zadań oświatowych przez jednostki samorządu terytorialnego
344 zagwarantowane są w dochodach jednostek samorządu terytorialnego. Natomiast
345 Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 20 czerwca 2001 r. (sygn.
346 akt K 35/00) stwierdził, że "część oświatowa subwencji ogólnej nie jest jedynym źródłem
347 finansowaniu zadań oświatowych (ani z konstytucji, ani też z żadnej z ustaw nie wynika
348 jaka część wydatków oświatowych jednostki samorządu terytorialnego powinna być
349 pokrywana z ogólnej subwencji oświatowej)" oraz że "sposób rozliczenia i rozdziału
350 części oświatowej nie jest z założenia instrumentem refundacji kosztów poniesionych
351 na realizację zadań oświatowych". Natomiast środków na utrzymanie podnoszonej w
352 skardze "gotowości" do przyjęcia nieletniego, skarżący winien szukać w swych
353 dochodach własnych (por. WSA w Warszawie z 3 czerwca 2015 r. sygn. akt V SA/Wa
354 12/15).
355 Mając powyższe na względzie zasadnym było zobowiązanie skarżącego do zwrotu
356 nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2011 r.
357 Zdaniem Sądu także pozostałe zarzuty – dotyczące naruszenia przepisów
358 postępowania – nie znajdują uzasadnienia. Zaznaczyć przy tym należy, że w sprawie
359 sporny nie jest stan faktyczny, tylko jego ocena w kontekście obowiązujących przepisów
360 prawa.
361 Odnosząc się do powołanych w skardze zarzutów proceduralnych wskazać należy,
362 że zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej z urzędu
363 lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego
364 wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Z powyższą zasadą
365 koresponduje art. 77 § 1 k.p.a., który stanowi, że organ administracji publicznej jest
366 obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W
367 ocenie Sądu z powyższego organ w całości się wywiązał, zebrał cały materiał
368 dowodowy (w sprawie nie jest sporne, że 13 wychowanków zostało zakwaterowanych
369 po 30 września, sporna jest jedynie ocena tego stanu faktycznego) i ten materiał
370 dowodowy, w ocenie Sądu, w sposób prawidłowy ocenił nie wychodząc przy tym poza
371 ramy nakreślone treścią art. 80 k.p.a. Minister szczegółowo odniósł się do twierdzeń
372 skarżącego, zasadnie uznając je za nietrafne. W zaskarżonej decyzji organ przytoczył
373 podstawy prawne rozstrzygnięcia, wyjaśnił je i zasadnie uznał, że skarżący nienależnie
374 uzyskał część oświatową subwencji ogólnej za rok 2011. Przedstawiona przez organ
375 argumentacja jest logiczna i spójna, oparta przede wszystkim na przepisach prawa
376 powszechnie obowiązującego, a także na orzecznictwie sądowoadministracyjnym. W
377 związku z tym należało uznać, że uzasadnienie zaskarżonej nie narusza art. 107 § 3
378 k.p.a.
379 Należy też podkreślić, że nieodpowiadające oczekiwaniom strony rozstrzygnięcie
380 sprawy, zwłaszcza, gdy chodzi o ustalenie wysokości zobowiązania pieniężnego, nie
381 stanowi o prowadzeniu postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestników
382 do władzy publicznej, czy też o naruszeniu zasady przekonywania. Tym samym
383 bezzasadne okazały się zarzuty naruszenia art. 8 i art. 11 k.p.a.
384 Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że wszystkie zarzuty skargi są
385 niezasadne. Ponadto Sąd nie stwierdził żadnego innego naruszenia przepisów prawa
386 materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania
387 w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa
388 dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności.
389 W tym stanie rzeczy, uznając decyzję za prawidłową, działając na podstawie art.
390 151 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.
Powołane przepisy
- Kodeks postępowania administracyjnego, art. 7
- Kodeks postępowania administracyjnego, art. 8
- Kodeks postępowania administracyjnego, art. 11
- Kodeks postępowania administracyjnego, art. 77 (§ 1)
- Kodeks postępowania administracyjnego, art. 80
- Kodeks postępowania administracyjnego, art. 104 (§ 1)
- Kodeks postępowania administracyjnego, art. 107 (§ 3)
- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 134 (§ 1)
- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 151