Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 sierpnia 2019 r., V SA/Wa 356/19

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 sierpnia 2019 r., V SA/Wa 356/19

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Krystyna Madalińska - Urbaniak, Sędzia WSA - Irena Jakubiec – Kudiura, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 13 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi [...] sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie wniosku o wznowienie postępowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Prezesa Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] stycznia 2018 r.; 2. zasądza od Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej na rzecz [...] sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 597 zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie

2 Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2018r. znak: [...] Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu środków PFRON wypłaconych B. Sp. z o. o. tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy sprawozdawcze od stycznia 2004 r. do lutego 2005 r.

3 Na powyższe postanowienie strona złożyła zażalenie, wnosząc o jego uchylenie

4 w całości i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez wszczęcie postępowania

5 wznowionego zgodnie z wnioskiem strony.

6 Zaskarżonemu postanowieniu strona zarzuciła naruszenie:

7 1. Art. 145 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks

8 postępowania administracyjnego, poprzez nieuzasadnione uznanie, że strona ze swojej

9 winy nie brała udziału w postępowaniu, choć to Fundusz dokonywał prób doręczenia

10 pism procesowych na nieprawidłowy adres lub do rąk osób, które nie działały za

11 Spółkę, ale reprezentowały zupełnie inny podmiot;

12 2. Art. 124 ust. 2 ww. ustawy poprzez brak należytego uzasadnienia i nie

13 odniesienie się do istotnych okoliczności podniesionych przez stronę we wniosku o

14 wznowienie postępowania.

15 Uznając bezzasadność wniesionego zażalenia Minister Rodziny, Pracy i Polityki

16 Społecznej postanowieniem z dnia [...] stycznia 2019roku znak: [...] utrzymał w mocy zaskarżone

17 rozstrzygnięcie.

18 W uzasadnieniu własnego postanowienia organ odwoławczy przywołał m.in.

19 następujące okoliczności faktyczne i prawne:

20 Zgodnie z art. 145 ust. 1 Kpa w sprawie zakończonej decyzją ostateczną

21 wznawia się postępowanie, jeżeli :

22 1. Dowody, na których podstawie ustalone istotne dla sprawy okoliczności

23 faktyczne, okazały się fałszywe;

24 2. Decyzja wydana została w wyniku przestępstwa;

25 3. Decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji

26 publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27;

27 4. Strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu;

28 5. Wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe

29 dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję;

30 6. Decyzja została wydana bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska

31 innego organu;

32 7. Zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez właściwy organ lub sąd

33 odmiennie od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji (art. 100 ust. 2);

34 8. Decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu,

35 które zostało następnie uchylone lub zmienione.

36 Natomiast zgodnie z art. 148 ust. 1 Kpa podanie o wznowienie postępowania

37 wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w

38 pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona

39 dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia

40 postępowania, przy czym termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z

41 przyczyny określonej w art. 145 ust. 1 pkt 4 biegnie od dnia, w którym strona

42 dowiedziała się o decyzji.

43 Minister podkreśla, że w związku z ograniczeniem czasowym, wynikającym z

44 ustanowienia w art. 148 ust. 1 Kpa wymogu co do terminu złożenia wniosku o

45 wznowienie postępowania, organ administracji publicznej zobowiązany jest zbadać, czy

46 w danej sprawie zachowany został wskazany jednomiesięczny termin skutecznego

47 złożenia podania o wznowienie postępowania. W przypadku zaś stwierdzenia

48 wniesienia podania po jego upływie, powinien on wydać na podstawie art. 149 ust. 3

49 KPA postanowienie o odmowie wznowienia postępowania, chyba że uchybiony termin

50 zostanie przywrócony.

51 Stwierdzenie zatem przez organ administracji publicznej w fazie wstępnej

52 postępowania w sprawie wznowienia postępowania uchybienia terminu do wniesienia

53 podania o wznowienie postępowania uniemożliwia merytoryczne rozpoznanie sprawy, i

54 z przyczyn formalnych skutkować musi wydaniem postanowienia o odmowie jego

55 wznowienia. (wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 20 lutego 2018 r. sygn.. akt II SA/Bd

56 586/17).

57 Organ podkreśla, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego

58 wynika, że strona dowiedziała się o wydaniu i tym samym okolicznościach

59 stanowiących podstawę do wznowienia postępowania zakończonego ostateczną

60 decyzją Prezesa Zarządu PFRON z dnia [...] września 2017 r. znak: [...] w dniu [...] października 2017 r., kiedy doręczono stronie ww. decyzję

61 (dowód – zwrotne potwierdzenie jej odbioru oraz pismo Poczty Polskiej S.A. Biura

62 Wsparcia Klientów z dnia [...] lipca 2018 r.).

63 Organ przypomina, że w celu wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, zwrócił się

64 za pośrednictwem Funduszu o wystąpienie do Poczty Polskiej S.A. z reklamacją

65 dotycząca przesyłki listowej zawierającej powyższą decyzję celem ustalenia czy

66 przesyłka zawierająca decyzję została odebrana przez osobę upoważnioną w imieniu

67 strony do odbioru korespondencji w jej imieniu. Z wyjaśnień Poczty Polskiej S.A

68 wynika, że przesyłka została nadana na adres B. Sp. z o. o. ([...]/

69 , [...] W. – adres siedziby Spółki widniejący w KRS) i została opatrzona

70 podpisem i pieczęcią pracownika biura wirtualnego: I. Sp. z o. o., które na

71 podstawie umowy cywilnoprawnej obsługiwało B. Sp. z o. o. w zakresie m.in. obsługi

72 korespondencji.) W związku z powyższym, należy stwierdzić, że wbrew twierdzeniom

73 strony ww. decyzja została wysłana na prawidłowy adres siedziby Spółki i skutecznie

74 doręczona stronie w dniu 3 października 2017 r. a przesyłkę zawierająca decyzję

75 odebrała osoba upoważniona w imieniu Spółki do odbioru korespondencji. Natomiast

76 wniosek o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej wydaniem powyższej

77 decyzji ostatecznej, strona złożyła dopiero w dniu 19 grudnia 2017 r. (dowód- data

78 stempla na kopercie).

79 W związku z powyższym zasadnym była odmowa wznowienia postępowania w

80 przedmiocie wznowienia postępowania ma charakter formalny, dlatego nie jest możliwe

81 odniesienie się do zarzutów merytorycznych o których mowa w zażaleniu.

82 Wyżej opisane postanowienie zaskarżyła B. Sp. z o. o. w W.

83 zarzucając mu naruszenie :

84 - art. 148 ust. 2 w zw. z art. 145 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 45 ustawy z dnia 14

85 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego poprzez nieuzasadnione

86 uznanie, że Skarżąca zbyt późno złożyła wniosek o wznowienie postępowania, gdyż o

87 wydaniu decyzji dowiedziała się już z dniem jej doręczenia pracownikowi I. ,

88 choć osoba odbierająca przesyłkę poleconą nie działała za Spółkę, w jej imieniu ani na

89 podstawie upoważnienia, ale reprezentowała zupełnie inny podmiot, czemu dała wyraz

90 pieczętując swój podpis pieczątką I. ;

91 -art. 77 ust. 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania

92 administracyjnego poprzez dokonanie nieuzasadnionej i sprzecznej z materiałem

93 dowodowym oceny, że Pani M. Ś. była uprawniona do odbioru

94 korespondencji poleconej za Skarżącą na podstawie jakiejś umowy cywilno-prawnej

95 dotyczącej obsługi Skarżącej w zakresie m.in.. odbioru korespondencji, istnieniu której

96 to umowy jej potencjalne strony zgodnie zaprzeczają;

97 -art. 124 ust. 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania

98 administracyjnego poprzez brak należytego uzasadnienia i nie odniesienie się do

99 istotnych dowodów w postaci pisemnego oświadczenia Pani Ś. z dnia 10

100 lipca 2018 r. oraz deklaracji Skarżącej.

101 Podnosząc powyższe zarzuty skarżąca wniosła o:

102 -uchylenie zaskarżonego postanowienia Ministra rodziny, Pracy i Polityki

103 Społecznej z dnia [...] stycznia 2019r. ([...] ) w całości i

104 przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia,

105 -zasądzenie od Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej zwrotu kosztów

106 postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm

107 przepisanych.

108 W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

109 Sąd zważył co nastepuje:

110 Skarga jest zasadna, jednakże nie z powodów wskazanych przez jej autora.

111 Na wstępie wskazać należy, że granicę sądowo-administracyjnej kontroli decyzji

112 administracyjnej (postanowienia) wyznacza wyłącznie kryterium legalności rozumiane

113 jako zgodność z powszechnie obowiązującym prawem, o czym stanowi art. 1 ust. 2

114 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( tj. Dz. U. z

115 2017 r., poz. 2188 ze zm.) i tylko naruszenie tego prawa w procesie wydawania

116 zaskarżonej decyzji (postanowienia) uzasadnia jej uchylenie, czyli wycofanie z obrotu

117 prawnego. Uchylenie decyzji administracyjnej (postanowienia), względnie stwierdzenie

118 jej nieważności przez sąd , następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w

119 postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik

120 sprawy ( art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2001 r. – Prawo o postępowaniu przed

121 sądami administracyjnymi – t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej: "p.p.s.a.").

122 W tym miejscu wskazać również należy, że zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. oraz

123 art. 120 p.p.s.a., jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu

124 administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także

125 postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w

126 postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, sprawa

127 może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie

128 trzech sędziów. Oznacza to, ,że w przypadku skarg na tego rodzaju postanowienia,

129 skierowane do ich rozpoznania w przywołanym trybie nie zostało uzależnione od

130 stosownego wniosku strony tym zakresie. Mając na uwadze powyższe, na tej właśnie

131 podstawie, sąd rozpoznał skargę w trybie uproszczonym.

132 Przechodząc do merytorycznego rozpatrzenia sprawy należy zwrócić uwagę, że

133 jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego jest wyrażona w art. 16 ust.

134 1 k.p.a. zasada trwałości decyzji. Uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznych,

135 stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w

136 przypadkach przewidzianych w kodeksie lub w ustawach szczególnych.

137 Wznowienie postępowania zakończonego wydaniem ostatecznej decyzji jest

138 jednym z trybów wzruszenia decyzji ostatecznych. Przedmiotem tego postępowania

139 nadzwyczajnego jest przeprowadzenie kontroli prawidłowości decyzji wydanej w

140 postępowaniu zwykłym. Podkreślenia przy tym wymaga, że postępowanie to nie

141 stanowi "trzeciej instancji", w której bada się sprawę ponownie w jej całokształcie.

142 Kontrolę tę wyznaczają bowiem określone przepisami prawa przesłanki,

143 wystąpienie których otwiera dopiero możliwość prawną ponownego rozpoznania i

144 rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną. Oznacza to, że korzystanie z

145 tego nadzwyczajnego środka procesowego może mieć miejsce wyłącznie w

146 przypadkach i na zasadach określonych w k.p.a.

147 Zgodnie z art. 149 ust. 1 i ust. 3 k.p.a. wznowienie postępowania oraz odmowa

148 wznowienia postępowania następuje w drodze postanowienia. Na odmowę wznowienia

149 postępowania służy zażalenie. Stosowanie do art. 149 ust. 2 k.p.a. postanowienie

150 stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do

151 przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Brzmienie art. 149 k.p.a.

152 wskazuje, że postępowanie w przedmiocie wznowienia składa się z dwóch etapów.

153 Pierwszy etap, w którym następuje badanie spełnienia przesłanek formalnych przez

154 wnioskodawcę, zakończony może być wydaniem postępowania (art. 149 ust. 1 i 3

155 k.p.a.). Drugi etap- po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania – w którym

156 następuje badanie przyczyn wznowienia i rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 ust. 2

157 k.p.a.) kończy wydanie decyzji w trybie art. 151 k.p.a.

158 W niniejszej sprawie co nie jest sporne organ postanowieniem z dnia [...] stycznia

159 2018 r. znak: [...] (wydanym w I instancji) domówił

160 wszczęcia postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania. Postanowienie to

161 zostało wydane w następstwie wniosku skarżącej spółki o wznowienie postępowania

162 zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...] września 2017 r. znak: [...]

163 wydana przez Prezesa Zarządu PFRON.

164 Zdaniem sądu postanowienie to było wadliwe dlatego, że skarżąca niewątpliwie

165 mogła wystąpić z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego decyzją, której

166 była adresatem. Nie dotyczyła jej więc sytuacja przewidziana w art. 1a ust. 1 kpa.

167 Poza tym z treści art. 149 ust. 3 kpa, który organ I instancji przywołuje w

168 podstawie swojego rozstrzygnięcia mowa jest o odmowie wznowienia postępowania,

169 nie zaś o odmowie wszczęcia postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania.

170 Sad podkreśla, że analiza przepisów rozdziału 12 kpa dotyczących wznowienia

171 postępowania wskazuje, iż kpa nie przewiduje ( przynajmniej w tym rozdziale) instytucji

172 odmowy wszczęcia postępowania.

173 Mimo oczywistej wadliwości powyższego postanowienia Minister Rodziny, Pracy i

174 Polityki Społecznej utrzymał je w mocy. Stąd też sąd uznał, iż niezależnie od

175 argumentów wskazanych w skardze (których ocena byłaby obecnie przedwczesna)

176 zaskarżone postanowienie, jak i postanowienie, które je poprzedzało należało uchylić

177 na podstawie art. 145 ust. 1 pkt 1 lit. e P.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art.

178 200 P.p.s.a.