Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 marca 2020 r., V SA/Wa 1410/19

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 marca 2020 r., V SA/Wa 1410/19

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jadwiga Smołucha, Sędzia WSA - Michał Sowiński (spr.), Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Protokolant st. specjalista - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2020 r. sprawy ze skargi A.N. na decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia ... czerwca 2019 r. nr ... w przedmiocie zwrotu środków przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na rzecz A. N. kwotę 1000 zł (tysiąc złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie

2 Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez A. N. (dalej: Skarżąca lub Strona) jest decyzja Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: Prezes PFRON lub organ administracji) z [...] czerwca 2019 r. [...], nakazująca zwrot środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnoprawnych przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za sierpień 2018 r. oraz wrzesień 2018 r.

3 Rozstrzygnięcie podjęte zostało w następującym stanie faktycznym i prawnym.

4 Organ I instancji na podstawie informacji uzyskanych z ZUS Oddział w P. (pismo z [...] grudnia 2018 r. znak: [...]) stwierdził nieprawidłowości w zakresie pobierania dofinansowania do wynagrodzeń pracownika niepełnosprawnego poprzez opłacenie składek ZUS od wynagrodzeń pracownika niepełnosprawnego za okresy sierpień 2018 r. i wrzesień 2018 r. z uchybieniem terminów wynikających z odrębnych przepisów, tj. w terminie przekraczającym 14 dni. Za sierpień 2018 r. – składki zostały opłacone ostatecznie 2 października 2018 r., a za wrzesień 2018 r. - 6 listopada 2018 r. Wobec powyższego Strona została wezwana do zwrotu kwoty 2.250 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia otrzymania środków do dnia ich zwrotu.

5 W piśmie z 29 stycznia 2019 r. Strona przedstawiła swoje stanowisko w sprawie oraz poinformowała, że składki ZUS zostały opłacone w pełnej wysokości i w

6 terminie, natomiast niedopłata powstała w 2017 r., w czasie gdy Strona nie

7 zatrudniała osoby niepełnosprawnej. Do pisma załączyła kopie ZUS DRA od stycznia

8 2018 r. do grudnia 2018 r.

9 Pismem z 31 stycznia 2019 r. organ administracji podtrzymał stanowisko w

10 zakresie zwrotu środków wypłaconych tytułem miesięcznego dofinansowania do

11 wynagrodzeń pracownika niepełnosprawnego. Strona nie dokonała zwrotu środków

12 w terminie. Wobec powyższego pismem z [...] kwietnia 2019 r. została zawiadomiona

13 o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu nienależnie

14 pobranych środków PFRON. Prezes PFRON wskazał, że z analizy załączników INF

15 D-P do wniosków Wn-D wynika, że wynagrodzenie płacone jest w tym samym

16 miesiącu, za który pracownik pobiera wynagrodzenie, wobec czego deklaracjom ZUS

17 za okresy składkowe: sierpień i wrzesień 2018 r. odpowiadają wnioski Wn-D za

18 okresy sprawozdawcze: sierpień i wrzesień 2018 r., a obowiązek opłacenia składek

19 powstaje z chwilą wypłaty wynagrodzenia. Podstawę naliczenia składek ZUS stanowi

20 przychód w rozumieniu ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od

21 osób fizycznych z tytułu zatrudnienia w ramach stosunku pracy. W związku z

22 powyższym obowiązek zapłaty składek powstaje z chwilą wypłaty wynagrodzenia.

23 Zasadą jest, że wpłaty należnych składek dokonuje się w łącznej kwocie za

24 wszystkich ubezpieczonych, razem na poszczególne fundusze, tj. Fundusz

25 Ubezpieczeń Społecznych, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń

26 Pracowniczych. Kolejność zaliczania wpłat składek na poszczególne fundusze oraz

27 innych należności do których poboru jest zobowiązany ZUS, jeżeli płatnik składek

28 opłaca je i przekazuje niezgodnie z przepisami ustawy o systemie ubezpieczeń

29 społecznych, określa Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 września 2017 r. w

30 sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek,

31 do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. 2019

32 poz. 1831). Rozporządzenie wydane zostały na mocy delegacji ustawowej, ze

33 wskazaniem zakresu tej delegacji w art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 13 października

34 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. 2019 poz. 300). Organ

35 administracji stwierdził, że ani w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie

36 ubezpieczeń społecznych ani w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 21 września

37 2017 r., brak jest norm prawnych, czy też odniesienia do przyznania pierwszeństwa

38 w rozliczaniu składek na ubezpieczenia społeczne niepełnosprawnych, a potem na

39 pozostałych zatrudnionych. Z przepisów powołanych aktów prawnych wynika, że

40 pracodawca nie może zdecydować o rozliczeniu składek na poszczególne tytuły

41 ubezpieczonych, których wpłata dotyczy.

42 Organ administracji stwierdził, że skoro na koncie płatnika - A. N. za

43 okresy objęte postępowaniem, zaewidencjonowano wpłaty, które zostały dokonane z

44 uchybieniem terminów, wynikających z odrębnych przepisów, przekraczającym 14

45 dni, to informację tę należy utożsamić ze stanem widniejącym na koncie każdego

46 ubezpieczonego zgłoszonego w danym okresie, w tym również ze stanem

47 widniejącym na koncie ubezpieczonych posiadających orzeczenie o stopniu

48 niepełnosprawności.

49 W ocenie organu administracji Strona nienależnie pobrała środki PFRON

50 wypłacone tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracownika niepełnosprawnego

51 za okresy sprawozdawcze sierpień i wrzesień 2018 r. w łącznej kwocie 2.250 zł.

52 Pismem z 8 lipca 2019 r. Skarżąca złożyła skargę na decyzję organu

53 administracji. Zaskarżonej decyzji Strona zarzuciła naruszenie art. 26a ust. 11 pkt 1

54 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz

55 zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tekst jedn. z 2020 r., poz. 426), dalej: "ustawa

56 o rehabilitacji" poprzez nakazanie Skarżącej zwrotu wypłaconego dofinansowania.

57 Strona wniosła o uwzględnienie skargi i zmianę zaskarżonej decyzji poprzez

58 uznanie, że A. N. prowadząca działalność gospodarczą pod firmą "K." nie jest zobowiązania do zwrotu

59 środków

60 Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych przekazanych

61 tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za

62 okresy: sierpień 2018 r. w kwocie 1.125 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej

63 jak dla zaległości podatkowych liczonymi od 10 grudnia 2018 r. do dnia wpłaty i

64 wrzesień 2018 r. w kwocie 1.125 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej, jak dla

65 zaległości podatkowych liczonymi od 7 listopada 2018 r. do dnia wpłaty oraz o

66 zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego

67 według norm przepisanych prawem.

68 W uzasadnieniu skargi Skarżąca oświadczyła, że opłaciła składki ZUS od

69 wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego za sierpień i wrzesień 2018 r. w

70 terminie i w pełnej wysokości. Niedopłata na koncie Skarżącej powstała jeszcze w

71 2017 r. tj. w czasie, gdy Skarżąca nie zatrudniała osób niepełnosprawnych. Wobec

72 powyższego w ocenie Strony brak jest podstaw do wydania decyzji nakazującej

73 zwrot wypłaconego dofinansowania.

74 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

75 Skarga jest zasadna.

76 Granicę sądowoadministracyjnej kontroli decyzji administracyjnej wyznacza

77 wyłącznie kryterium legalności rozumiane jako zgodność z powszechnie

78 obowiązującym prawem, o czym stanowi art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. -

79 Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) i

80 tylko naruszenie tego prawa w procesie wydawania zaskarżonej decyzji uzasadnia

81 jej uchylenie, czyli wycofanie z obrotu prawnego. Uchylenie decyzji administracyjnej,

82 względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd, następuje tylko w przypadku

83 istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa

84 materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia

85 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz. U. z 2019

86 r., poz. 2325, dalej: "p.p.s.a").

87 Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie była decyzja Prezesa

88 PFRON nakazująca Stronie zwrot środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji

89 Osób Niepełnoprawnych przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń

90 pracowników niepełnosprawnych za sierpień 2018 r. oraz wrzesień 2018 r.

91 Podstawą prawną wydania zaskarżonej decyzji był z art. 26a ust. 11 pkt 1, art.

92 45 ust. 3a, art. 49e ust. 1 i 2 ustawy o rehabilitacji.

93 Stosownie do art. 26a ust. 11 pkt 1 ustawy o rehabilitacji w przypadku

94 stwierdzenia nieprawidłowości w wyniku kontroli albo analizy dokumentów

95 zgromadzonych przez Fundusz lub danych, o których mowa w art. 49c, Prezes

96 Zarządu Funduszu wydaje decyzję nakazującą zwrot wypłaconego dofinansowania w

97 zakresie stwierdzonych nieprawidłowości.

98 Zgodnie z art. 49e ust. 1 i 2 ustawy o rehabilitacji środki Funduszu podlegają

99 zwrotowi w kwocie wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, pobranej w

100 nadmiernej wysokości lub ustalonej w wyniku kontroli w zakresie stwierdzonych

101 nieprawidłowości, określonej w drodze decyzji nakazującej zwrot wypłaconych

102 środków wraz z odsetkami naliczonymi od tej kwoty, od dnia jej otrzymania, w

103 wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych.

104 Na podstawie art. 45ust. 3a ustawy o rehabilitacji przy rozpatrywaniu i

105 rozstrzyganiu spraw przez Fundusz, w zakresie nieuregulowanym w odrębnych

106 przepisach, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

107 W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zostało wskazane, że Skarżąca opłaciła

108 składki ZUS od wynagrodzeń pracownika niepełnosprawnego za miesiące sierpień i

109 wrzesień 2018 r. po terminie tj. składki za okres sierpień 2018 r. zostały opłacone w

110 dniu 2 października 2018 r., za wrzesień 2018 r. zostały opłacone w dniu 6 listopada

111 2018 r. Z akt administracyjnych wynika (karta 39), że w każdym miesiącu 2018 r. oraz

112 w styczniu 2019 r. Skarżąca dokonywała wpłat z tytułu składek. Z przedstawionego

113 rozliczenia wynikają wpłaty, np.:, w dniu 2 sierpnia 2018 r. – 486,57 zł, w dniu 6

114 września 2018 r. zaewidencjonowano kwotę 1.284,33 zł, w dniu 2 października 2018

115 r. wpłatę w takiej samej wysokości.

116 Strona oświadczyła, że niedopłata na jej koncie powstała w 2017 r. tj. w

117 czasie, gdy Skarżąca nie zatrudniała osób niepełnosprawnych. Organ administracji

118 zaliczył wpłaty zrealizowane przez Stronę tytułem składek za sierpień 2018 r. i

119 wrzesień 2018 r. na poczet zaległości powstałych na koncie Skarżącej w 2017 r.

120 powołując jako podstawę prawną przepisy Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21

121 września 2017 r. Stosownie do § 33 Rozporządzenie weszło w życie z dniem 1

122 stycznia 2018 r. Organ administracji nie przeprowadził postępowania dowodowego w

123 zakresie oświadczenia złożonego przez Skarżącą, co do czasu powstania niedopłaty.

124 W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji brak ustaleń dotyczących dokładnej daty

125 powstania niedopłaty, wysokości niedopłaty oraz przyczyny jej powstania.

126 Uzasadnienie, w którym organ administracji jedynie powołał przepisy, które w jego

127 ocenie miały zastosowanie w sprawie bez wskazania faktów, które organ uznał za

128 udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których

129 innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej nie spełnia warunków

130 uzasadnienia w rozumieniu art. 107 § 4 kodeksu postępowania administracyjnego.

131 W ocenie Sądu sporne zagadnienie zostało potraktowano fragmentarycznie,

132 jedynie w kontekście stwierdzenia niedookreślonej niedopłaty na koncie i

133 bezpośredniego przełożenia tego faktu na stwierdzenie, że Strona zapłaciła należne

134 składki na ubezpieczenie osób niepełnosprawnych z opóźnieniem przekraczającym

135 14 dni.

136 Zgodnie z art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego w toku

137 postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z

138 urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do

139 dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na

140 względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Jest to zasada prawdy

141 obiektywnej, co oznacza, że organy prowadzący postępowanie ma obowiązek

142 zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, tak by ustalić stan faktyczny sprawy

143 zgodny z rzeczywistością, a w szczególności jest obowiązany wszechstronnie ocenić

144 okoliczności konkretnego przypadku, zaś stanowisko wyrażone w decyzji uzasadnić

145 w sposób wymagany przez przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, w

146 tym z uwzględnieniem zasad ogólnych obowiązujących w procedurze.

147 Do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego niezbędne jest - stosownie do

148 art. 77 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego - wyczerpujące zebranie i

149 ocena materiału dowodowego. Wszelkie ustalenia poczynione w sprawie oraz ich

150 analiza powinny mieć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej w sprawie decyzji,

151 co wynika z art. 107 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego.

152 W niniejszej sprawie organ zastosował przepisy: art. 26a ust. 11 pkt 1, art. 45

153 ust. 3a, art. 49e ust. 1 i 2 ustawy o rehabilitacji przedwcześnie, ponieważ

154 postępowanie administracyjne nie zostało przeprowadzone zgodnie z przepisami

155 regulującymi zasady prowadzenia postępowań administracyjnych, w tym art. 7, art.

156 77 § 1, art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego.

157 Uchybienia mogły mieć lub miały wpływ na wynik sprawy, dlatego Sąd na

158 podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.