Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 lutego 2020 r., V SA/Wa 1241/19

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 lutego 2020 r., V SA/Wa 1241/19

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Sędzia WSA - Marek Krawczak (spr.), Protokolant spec. - Anna Szaruch, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2020 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Warszawie z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w pomniejszonej wysokości: 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Warszawie na rzecz A. S. kwotę 370 zł (trzysta siedemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie

2 Wnioskiem z 4 maja 2018 r. A.S. (dalej: "Skarżąca", "Strona"), działając na podstawie § 19 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r., poz. 415 ze zm., dalej: "rozporządzenie RŚK"), zwróciła się do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. (dalej: "Kierownik Biura") o przyznanie płatności na rok 2018. Zadeklarowała wariant 4.7. "Ekstensywne użytkowanie na obszarach specjalnej ochrony ptaków (OSO) – 5,37 ha.

3 Decyzją z [...] marca 2019 r. nr [...] Kierownik Biura przyznał

4 płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną na rok 2017 Wariant: 4.7 Ekstensywne

5 użytkowanie na obszarach specjalnej ochrony ptaków (OSO) w wysokości 2 406,00 zł

6 wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 540,00 zł ze względu na

7 stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu

8 zmniejszenia oraz ustalił obszar gruntów objęty zobowiązaniem rolno-środowiskowoklimatycznym

9 stanowiący powierzchnię 4,91 ha.

10 Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem Skarżąca złożyła odwołanie. Zdaniem

11 Skarżącej w sprawie nie został zastosowany obowiązujący przepis § 6 ust.3

12 rozporządzenia MRiRW wprowadzony zmianą z 12 kwietnia 2017 r. do rozporządzenia

13 z 18 kwietnia 2015 r. , zgodnie z którym pomimo że w drugim lub kolejnym roku

14 realizacji zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego:

15 1) nie są spełnione warunki przyznania płatności rolno-środowiskowoklimatycznej lub

16 2) rolnik lub zarządca nie złożył wniosku o przyznanie kolejnej płatności

17 rolno-środowiskowo- klimatycznej w ramach danego pakietu lub danego wariantu, lub

18 3) rolnik lub zarządca nie złożył, na formularzu udostępnionym przez

19 Agencję, informacji o gruntach lub zwierzętach oraz o pakiecie lub wariancierealizowanym na tych gruntach

20 lub w odniesieniu do tych zwierząt, wskazując

21 położenie tych gruntów i ich powierzchnię

22 - uznaje się, że rolnik lub zarządca kontynuuje realizację podjętego

23 zobowiązania rolno-środowiskowo- klimatycznego, jeżeli grunty lub zwierzęta objęte

24 tym zobowiązaniem znajdują się w jego posiadaniu.

25 Strona wskazała, że rozporządzenie zmieniające z 12 kwietnia 2017 r. weszło w

26 życie w dniu 21 kwietnia 2017 r. i przepis ten znajduje zatem zastosowanie wobec

27 wniosku złożonego w dniu 4 maja 2018 r.

28 Zdaniem Skarżącej, ustalenie przez organ ARiMR powierzchni zobowiązania w

29 roku 2016 również nie było właściwe.

30 W wyniku rozpoznania odwołania Dyrektor [...] Oddziału

31 Regionalnego ARiMR w [...] (dalej: "Dyrektor Oddziału") decyzją z [...] maja 2019

32 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji uznając jej słuszność pod

33 względem faktycznym i prawnym.

34 Organ odwoławczy zauważył, że w decyzji z [...] marca 2019 r. organ I instancji nie

35 zawarł w uzasadnieniu nie wskazał z jakiego powodu odmówił przyznania

36 wnioskodawcy przyznania kwoty kosztów przeznaczonej na refundację kosztów

37 transakcyjnych poniesionych z tytułu sporządzenia dokumentacji przyrodniczej.

38 Sanując ten błąd organ II instancji wskazał, że zgodnie z § 18 ust.1 pkt 1

39 rozporządzenia MRiRW rolnikowi lub zarządcy może zostać przyznana kwota

40 przeznaczona na refundację kosztów transakcyjnych w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit

41 drugi lit. e rozporządzenia nr 1305/2013, zwanych dalej "kosztami transakcyjnymi",

42 poniesionych z tytułu sporządzenia dokumentacji przyrodniczej dla siedlisk

43 przyrodniczych lub siedlisk lęgowych ptaków położonych na trwałych użytkach

44 zielonych lub obszarach przyrodniczych, zadeklarowanych we wniosku o przyznanie

45 pierwszej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej, objętych obszarem

46 zatwierdzonym w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi pkt 23 lit. b rozporządzenia nr

47 640/2014 - w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 4 i 5, z wyłączeniem

48 wariantu 4.7.

49 Biorąc pod uwagę powyższe Dyrektor Oddziału stwierdził, iż odmowa przyznania

50 kwoty kosztów transakcyjnych wnioskodawcy wynika zatem wprost z obowiązującego

51 przepisu prawa.

52 W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy powołał przepisy określające

53 warunki przyznania płatności RŚK. Wskazano, że dla spraw, w których zobowiązanie

54 zostało podjęte w roku 2015, w kolejnym roku realizacji programu, w sytuacji gdy nie

55 zostały spełnione warunki przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej, rolnik

56 kontynuuje zobowiązanie jedynie odnośnie powierzchni, która te warunki spełniała w

57 roku 2016. W sprawie o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej za rok

58 2016 dla Skarżącej, w taki sposób zostało ustalone zobowiązanie w ramach wariantu -

59 4.7, które wynosiło 4,91 ha.

60 Powierzchnia zobowiązania w roku 2016 została ustalona w decyzji nr [...] z [...] kwietnia 2018 r., która

61 została następnie utrzymana w mocy decyzją

62 organu odwoławczego nr [...] z [...] czerwca 2018 r. Sprawa toczy się przed

63 Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w związku z wniesioną przez Stronę skargą na

64 decyzję nr [...]. Tym niemniej powierzchnia zobowiązania ustalona przez

65 organy ARiMR w roku 2016, wynosi obecnie 4,91 ha i tylko taka powierzchnia może być

66 deklarowana do przyznania płatności w kolejnych latach realizacji zobowiązania.

67 Zobowiązanie to zostało ustalone w myśl przepisu § 5 ust. 5 rozporządzenia

68 RŚK, tj. według powierzchni, która spełniała warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowo-klimatycznej

69 w tym roku. Organ podniósł, że przepis § 5 ust. 5

70 rozporządzenia RŚK w brzmieniu nadanym rozporządzeniem MRiRW z 12 kwietnia

71 2017 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu

72 przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego

73 Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2017 r., poz.

74 807) stanowi, że pomimo że w drugim lub kolejnym roku realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowoklimatycznego:

75 1) nie są spełnione warunki przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej lub

76 2) rolnik lub zarządca nie złożył wniosku o przyznanie kolejnej płatności rolnośrodowiskowo-klimatycznej w

77 ramach danego pakietu lub danego wariantu, lub

78 3) rolnik lub zarządca nie złożył, na formularzu udostępnionym przez Agencję,

79 informacji o gruntach lub zwierzętach oraz o pakiecie lub wariancie realizowanym na

80 tych gruntach lub w odniesieniu do tych zwierząt, wskazując położenie tych gruntów i

81 ich powierzchnię

82 - uznaje się, że rolnik lub zarządca kontynuuje realizację podjętego zobowiązania rolnośrodowiskowoklimatycznego,

83 jeżeli grunty lub zwierzęta objęte tym zobowiązaniem

84 znajdują się w jego posiadaniu.

85 Dyrektor Oddziału wyjaśnił, że podjęte przez rolnika zobowiązanie zostało

86 natomiast ustalone w rozpatrywanym przypadku na podstawie obowiązującego

87 wówczas (dla sprawy z roku 2016) przepisu § 5 ust. 5 rozporządzenia RŚK z dnia 18

88 marca 2015 r., tj. do powierzchni spełniającej warunki przyznania płatności i taka

89 powierzchnia zobowiązania stanowi podstawę do weryfikacji wniosków składanych

90 przez rolnika w kolejnych latach realizacji programu.

91 Przepis § 5 ust. 5 rozporządzenia RŚK dla wniosków składanych w kolejnych

92 latach oznacza, że nawet w przypadku niespełnienia warunków przyznania płatności w

93 roku 2017 i następnych latach realizacji programu, powierzchnia zobowiązania nie

94 będzie zmieniona i pozostaje nadal taka jak ustalona wcześniej dla tego rolnika. W

95 rozpatrywanym przypadku powierzchnia zobowiązania rolno-środowiskowoklimatycznego to obszar

96 spełniający warunki przyznania płatności w roku 2016.

97 Przepisów obowiązujących od 2018 roku nie można natomiast zastosować do

98 spraw z roku 2016. W sprawie za rok 2016 w prawomocnej decyzji wydanej na

99 podstawie obowiązujących na dzień wydania tej decyzji przepisów prawa, ustalono

100 poziom zobowiązania ekologicznego, który jest w takim przypadku wiążący.

101 W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca

102 wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. W motywach skargi wskazała, że dla

103 rozpoznawanej sprawy najistotniejsze znaczenie ma zmiana rozporządzenia RŚK

104 wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 kwietnia

105 2017 r. Według przepisu § 3 zmiany wprowadzone tym rozporządzeniem stosuje się do

106 spraw wszczętych po dniu 14 marca 2017 r. Przepis ten bezpośrednio odnosi się zatem

107 do przedstawianej sprawy, gdyż wniosek Strony złożony został 4 maja 2018 r.

108 Zdaniem strony skarżącej, rozporządzenie zmieniające z dnia 12 kwietnia 2017 r.

109 m. in. nadaje nową treść przepisom § 6 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 3 tego paragrafu

110 rozporządzenia z dnia 18 marca 2015 r. Według tej zmiany zobowiązanie ekologiczne

111 obejmuje użytki rolne zadeklarowane we wniosku o przyznanie pierwszej płatności

112 ekologicznej w ramach danego pakietu (§ 6 ust. 1 pkt 1), a według ust. 3 tego

113 paragrafu, jeżeli m. in., pomimo że w drugim lub w kolejnym roku realizacji

114 zobowiązania ekologicznego nie są spełnione warunki przyznania płatności

115 ekologicznej, uznaje się, że rolnik kontynuuje realizację podjętego zobowiązania

116 ekologicznego, jeżeli grunty objęte tym zobowiązaniem znajdują się w jego posiadaniu.

117 W opinii Skarżącej, zmiana ta w każdym szczególe odnosi się do przedstawianej

118 sprawy, gdyż strona skarżąca pierwsze zobowiązanie ekologiczne (w nowej edycji)

119 podjęła w roku 2015 r., a rok 2018 był czwartym rokiem realizacji tego zobowiązania.

120 Pierwsze zobowiązanie ekologiczne dotyczyło użytków rolnych o areale 5,37 ha i

121 obejmowało działkę rolną nr [...] o powierzchni 0,45 ha we wsi M..

122 Posiadanie tej działki przez Skarżącą w roku 2017 nie podlegało żadnemu

123 zakwestionowaniu.

124 Błąd Agencji w tej sprawie polega na zastosowaniu do roku 2018 decyzji Agencji,

125 dotyczącej roku 2016, a polegającej na jednostronnym wyłączeniu z zobowiązania

126 A. S. wymienionej działki nr [...] o areale 0,45 ha. Skarżąca program

127 rolno-środowiskowy na działce nr [...] prowadzi od 2010 roku.

128 Skarżąca zauważyła również, iż sprawa dotycząca dopłaty rolno-środowiskowoklimatyczne, nie tylko na rok

129 2018, ale również na rok 2017, powinna zostać

130 rozpatrzona na podstawie przepisów zmienionych. Bowiem, według § 2 pkt 1

131 rozporządzenia zmieniającego, przepisy w poprzednim brzmieniu stosuje się do spraw

132 niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem 15 marca 2017 r. Zaś odnośna

133 decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego nr [...] nosi datę [...]

134 grudnia 2018 r. Podniosła, że skarga na tę decyzja zawisła przed Wojewódzkim Sądem

135 Administracyjnym w Warszawie pod sygnaturą akt V SA/Wa 174/19.

136 Jej zdaniem taka sama sytuacja zachodzi, jeżeli chodzi o sprawę płatności rolnośrodowiskowo-klimatycznej

137 na rok 2016, gdyż decyzja ostateczna w tej sprawie -

138 decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego nr [...] nosi datę [...]

139 czerwca 2018 r. Skarga na powyższą decyzję została zarejestrowana pod sygnaturą akt

140 V SA/Wa 1400/18.

141 W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału wniósł o jej oddalenie, podtrzymując

142 swoje stanowisko oraz argumentację w sprawie zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.

143 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

144 Skarga jest zasadna.

145 Na wstępie należy wyjaśnić, że w świetle art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. -

146 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze

147 zm., dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji

148 publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrolę tę sprawują stosując jedynie

149 kryterium legalności, a więc zgodności z prawem zaskarżonych aktów. Zatem, aby

150 stwierdzić, że wystąpiło naruszenie prawa prowadzące do uchylenia zaskarżonego aktu

151 lub stwierdzenia jego nieważności na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. sąd musi

152 w pierwszej kolejności ustalić treść obowiązujących norm prawnych mających

153 zastosowanie w sprawie i wywieść z nich określone prawa i obowiązki, następnie ustalić

154 zakres niezbędnych okoliczności faktycznych, które należy wykazać w ramach

155 postępowania dowodowego i w końcu ocenić prawidłowość dokonanej przez organy

156 subsumcji ustalonych faktów do hipotetycznego stanu prawnego. Oznacza to, że

157 niewłaściwe zastosowanie przepisów materialnoprawnych każdorazowo pozostaje w

158 ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy opartymi o właściwie ustaloną

159 hipotezę badanej normy prawnej.

160 Przystępując do kontroli zaskarżonej decyzji należy podnieść, że jej

161 materialnoprawną podstawę stanowiły przepisy ustawy z 20 lutego 2015 r. o wspieraniu

162 rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na

163 rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich

164 na lata 2014-2020.

165 Wskazać należy, że zgodnie z art. 4 ustawy o wspieraniu, z zastrzeżeniem zasad

166 i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w

167 sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy

168 Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.

169 Stosownie natomiast do art. 27 ust. 1 tej ustawy, w postępowaniach, o których mowa w

170 ust. 1, organ administracji publicznej: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest

171 obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udzielić

172 stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i

173 prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących

174 przedmiotem postępowania; 4) zapewnić stronom, na ich żądanie, czynny udział w

175 każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwić im

176 wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań;

177 przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje

178 się. Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1,

179 są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności

180 sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu

181 spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (art. 27 ust. 2 ustawy o

182 wspieraniu).

183 W świetle przytoczonych przepisów stwierdzić należy, że ustawa o płatnościach

184 zawiera szczególną, w stosunku do przepisów k.p.a., regulację dotyczącą prowadzenia

185 przez organ postępowania dowodowego, ograniczającą jego obowiązki w tym zakresie.

186 Na gruncie powołanej regulacji ustawodawca zdecydował się bowiem na odejście od

187 zasady prawdy obiektywnej - wyrażonej w części drugiej art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. -

188 nakazującej organom administracji publicznej podjęcie wszelkich kroków niezbędnych

189 do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na

190 względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz zrezygnował z zasady

191 postępowania dowodowego, wyrażonej w art. 77 § 1 k.p.a. Obowiązek organów - na tle

192 tej ustawy - został ograniczony do rozpatrzenia materiału dowodowego, wskazanego

193 we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę i uczestników

194 postępowania. Oznacza to w konsekwencji, że prowadzący postępowanie organ nie jest

195 obowiązany do aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie żądania wnioskodawcy

196 (tj. jego uprawnienia do otrzymania wnioskowanej płatności). Jest jedynie obowiązany

197 do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Ciężar dowodu co do

198 faktów, z których strona wywodzi skutki prawne, spoczywa jednak na stronie. Niemniej

199 jednak organ administracji publicznej nie jest zwolniony z obowiązku dokonywania

200 ustaleń zgodnych z prawdą.

201 Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego w tym szczególnym trybie

202 organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały

203 materiał dowodowy. Rozpatrzenie materiału dowodowego następuje w ramach zasady

204 swobodnej oceny dowodów. Według z art. 80 k.p.a., organ administracji publicznej

205 ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została

206 udowodniona. Przez rozpatrzenie całego materiału dowodowego rozumieć należy

207 uwzględnienie wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu, jak i

208 uwzględnienie wszystkich okoliczności towarzyszących przeprowadzeniu

209 poszczególnych dowodów, a mających znaczenie dla oceny ich mocy i wiarygodności.

210 W myśl § 2 ust. 1 rozporządzenia płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną

211 przyznaje się rolnikowi lub zarządcy, o których mowa w art. 28 ust. 2 rozporządzenia

212 Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w

213 sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz

214 Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr

215 1698/2005 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 487, z późn. zm.), zwanego dalej

216 "rozporządzeniem nr 1305/2013", jeżeli:

217 1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie

218 ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o

219 przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym";

220 2) realizuje 5-letnie zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne, o którym mowa w

221 art. 28 ust. 3 rozporządzenia nr 1305/2013 lub art. 7 ust. 2 rozporządzenia

222 delegowanego Komisji (UE) nr 807/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego

223 rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 w sprawie

224 wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz

225 Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i wprowadzającego przepisy przejściowe (Dz.

226 Urz. UE L 227 z 31.07.2014, str. 1), w ramach określonego pakietu albo jego wariantu,

227 zwane dalej "zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym";

228 3) spełnia warunki przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach

229 określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

230 Zgodnie z § 11 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego, w

231 przypadku pakietu 4 i 5, płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną przyznaje się, jeżeli

232 łączna powierzchnia posiadanych przez:

233 a) rolnika użytków rolnych lub obszarów przyrodniczych wynosi co najmniej 1 ha,

234 b) zarządcę obszarów przyrodniczych wynosi co najmniej 1 ha.

235 Zatem warunkiem ubiegania się o płatność jest posiadanie przez rolnika użytków

236 rolnych lub obszarów przyrodniczych o powierzchni co najmniej 1 ha.

237 W rozpoznawanej sprawie organ przyznał Stronie płatności wg powierzchni

238 gruntów ustalonej w decyzji z Dyrektora Oddziału z [...] czerwca 2018 r. nr [...]

239 w sprawie płatności za rok 2016.

240 Wyrokiem z 6 sierpnia 2019 r. sygn. akt V SA/WA 1400/18 Wojewódzki Sąd

241 Administracyjny w Warszawie uchylił ww. decyzję organu z [...] czerwca 2018 r. nr

242 [...] . W uzasadnieniu Sąd wskazał m.in., że ustawodawca w przepisach

243 regulujących warunki i tryb przyznawania pomocy posługuje się pojęciem posiadania w

244 cywilnoprawnym znaczeniu, rozróżniając posiadanie samoistne i zależne w rozumieniu

245 przepisów art. 336-352 k.c. W orzecznictwie sądów administracyjnych wypracowany

246 został pogląd, że ustawodawca, wskazując na posiadanie jako ustawową przesłankę

247 warunkującą rozpoznanie wniosku, odnosi to pojęcie do posiadania w rozumieniu

248 przepisów kodeksu cywilnego. Jednak poza posiadaniem ustawodawca wymaga

249 utrzymywania gruntów rolnych zgodnie z normami, co wyraźnie wskazuje na faktyczne,

250 rzeczywiste posiadanie (władanie) gruntami rolnymi w dniu 31 maja roku, w którym jest

251 składany wniosek. Wymóg posiadania przez wnioskodawcę tytułu prawnego do gruntów

252 nie został sformułowany w żadnym przepisie tej ustawy. Dla przyznania płatności

253 istotne jest, czy wnioskodawca faktycznie włada gruntem przy spełnieniu wymogów

254 kwalifikacyjnych z ustawy. Wnioskodawca nie musi zatem wykazać, że przysługuje mu

255 prawo do gruntu, a jedynie, że faktycznie posiada wnioskowane grunty i utrzymuje je

256 zgodnie z normami. Uprawnionym do płatności jest zatem:

257 - właściciel gruntu, gdy grunt nie jest oddany w posiadanie zależne i jest we władaniu

258 właściciela,

259 - dzierżawca gruntu rolnego,

260 - posiadacz samoistny i zależny bez tytułu prawnego (bez względu na jego dobrą czy

261 złą wiarę).

262 Celem uniknięcia wątpliwości odnośnie podmiotu uprawnionego do płatności

263 ustawodawca w cyt. ustawie uregulował problem zbiegu tytułów do wystąpienia o

264 płatność w art. 20 ust. 1-4 ustawy. Z regulacji zawartych w tym przepisie wynika prymat

265 posiadania zależnego nad posiadaniem samoistnym w sytuacji, gdy działki rolne

266 przewidziane do płatności stanowią jednocześnie przedmiot posiadania samoistnego i

267 posiadania zależnego.

268 I tak, jeżeli warunkiem przyznania pomocy jest posiadanie gospodarstwa rolnego

269 lub gruntu i pomoc jest przyznawana do powierzchni gruntu, a grunt ten stanowi

270 przedmiot posiadania samoistnego i posiadania zależnego, pomoc przysługuje

271 posiadaczowi zależnemu gruntu (art. 20 ust. 1), a zatem rolnikowi, który faktycznie

272 uprawia zgłoszone i kwalifikujące się do płatności grunty rolne i który odpowiada za ich

273 utrzymanie zgodnie z normami.

274 Zgodnie zaś z regulacją zawartą w art. 20 ust. 2, jeżeli warunkiem przyznania

275 pomocy jest posiadanie gospodarstwa rolnego lub gruntu i pomoc jest przyznawana do

276 powierzchni gruntu, a grunt ten stanowi przedmiot współposiadania rozumianego jako

277 faktyczne wspólne prowadzenie działalności rolniczej, wnioskodawca powinien do

278 wniosku o przyznanie pomocy dołączyć pisemną zgodę współposiadaczy, co do osoby,

279 której przysługuje pomoc. Zatem tylko jeden ze współposiadaczy składa wniosek i

280 oświadcza o spełnianiu warunków, w tym w szczególności, że posiada grunty rolne.

281 Zgoda ta nie jest wymagana, jeżeli miałaby pochodzić od współposiadacza będącego

282 małżonkiem wnioskodawcy.

283 Z akt administracyjnych sprawy wynika, że Skarżąca w toku postępowania

284 wyjaśniającego w sprawie płatności przedstawiła ugodę zawartą przed Sądem

285 Rejonowym w [...] (sygn. akt [...]), na mocy której M. W.

286 wyraził zgodę na złożenie przez Skarżącą wniosku o przyznanie płatności za rok 2016 i

287 jednocześnie cofnął swój wniosek o przyznanie mu tych płatności. O cofnięciu swojego

288 wniosku poinformował organ. Skarżąca konsekwentnie podnosiła, że jest jedynym

289 wnioskodawcą w sprawie dopłat. Wskazywała, że grunty rolne zgłoszone we wniosku o

290 dopłaty na rok 2016 znajdują się wyłącznie we współposiadaniu samoistnym

291 (współwłasności) jej i jej byłego męża M. W.. Wniosek dotyczył

292 dokładnie tych samych działek rolnych, co do których Skarżąca składała wnioski o

293 dopłaty nieprzerwanie od 2010 r. Skarżąca podkreślała, że razem z M. W. są współposiadaczami

294 samoistnymi. Oboje są osobami uprawnionymi

295 do otrzymania dopłat. Oboje są rolnikami spełniającymi warunki z art. 14 ustawy o

296 wspieraniu (posiadają numer ewidencyjny i powierzchnię nie mniejszą niż 1 ha). Oboje

297 też byli uprawnieni do złożenia wniosków o dopłaty na rok 2016. Cofnięcie wniosku

298 przez M. W. oznaczało, że spór pomiędzy współwłaścicielami

299 przestał istnieć.

300 Powyższych okoliczności organy w ogóle nie wzięły pod uwagę.

301 Przeprowadzono natomiast obszerne postępowanie wyjaśniające i dowodowe w celu

302 ustalenia, kto faktycznie użytkował zadeklarowane grunty w roku 2016. Było to działanie

303 nieprawidłowe i bezpodstawne w sytuacji kiedy było i jest to nadal gospodarstwo byłych

304 małżonków, współposiadaczy samoistnych, których zakresu posiadania nie da się

305 ustalić.

306 Sąd zauważa również, iż w sprawie o przyznanie płatności na rok 2017 wyrokiem

307 z 6 sierpnia 2019 r., sygn. akt V SA/Wa 174/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w

308 Warszawie uchylił decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w

309 [...] z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] prezentując podobną argumentację

310 jak w rozpatrywanej sprawie.

311 Biorąc pod uwagę powyższe skład rozpoznający niniejszą sprawę musiał

312 uwzględnić rozpatrując sprawę płatności na rok 2018 ww. orzeczenia tutejszego Sądu

313 zapadłe w przedmiocie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na lata

314 2016 i 2017.

315 Podsumowując, w ocenie sądu, organy w niedostateczny sposób wyjaśniły stan

316 faktyczny sprawy i w konsekwencji w sposób niedostatecznie wyczerpujący rozpatrzyły

317 zgromadzony materiał dowodowy. W konsekwencji uzasadnienie zaskarżonej decyzji

318 nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 107 § 3 k.p.a., bowiem powinno ono

319 zawierać pełną analizę i ocenę występujących w sprawie faktów, nawet wtedy gdyby

320 fakty te nie znalazły uznania u organu rozstrzygającego sprawę.

321 W tych okolicznościach można uznać, że organ prowadził postępowanie w

322 sposób nie budzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.).

323 Wskazania do dalszego postępowania wynikają z powyższych rozważań sądu.

324 Ponownie rozpoznając sprawę organ powinien rozważyć również zawieszenie

325 kontrolowanego postępowania administracyjnego do czasu zapadnięcia prawomocnych

326 rozstrzygnięć w postępowaniu sądowo-administracyjnym ze skarg kasacyjnych

327 Dyrektora Oddziału na ww. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w

328 Warszawie z dnia 6 sierpnia 2019 r. sygn. akt V SA/WA 1400/18 oraz sygn. akt V

329 SA/Wa 174/19.

330 Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera a i c p.p.s.a

331 uchylono zaskarżoną decyzję.

332 O kosztach sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Na zasądzoną

333 tytułem zwrotu kosztów postępowania kwotę składają się: wpis stosunkowy od skargi w

334 wysokości 100 zł oraz zwrot kosztów zastępstwa procesowego w wysokości 270 zł (§

335 14 ust. 1 pkt 1 litera a w zw. z § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22

336 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r.

337 poz. 265).