Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 września 2019 r., V SA/Wa 1222/18

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 września 2019 r., V SA/Wa 1222/18

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak, Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak (spr.), Protokolant st. specjalista - Mariusz Dzierzęcki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 września 2019 r. sprawy ze skargi H. C. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za posiadanie niezarejestrowanego automatu do gier oddala skargę.

Uzasadnienie

2 Przedmiotem skargi H. C. (dalej: "skarżąca" lub "strona") jest decyzja

3 Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie (dalej: "Dyrektor IAS", "organ

4 odwoławczy" lub "organ II instancji") z [...] czerwca 2018 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika

5 ...

6 Urzędu Celno-Skarbowego w W., (dalej: "Naczelnik UCS" lub "organ I

7 instancji") z [...] marca 2018 r. nr [...] w

8 przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w wysokości 100.000 zł za posiadanie

9 niezarejestrowanego automatu do gier. Zaskarżona decyzja została wydana w

10 następującym stanie faktycznym i prawnym.

11 W dniu 14 września 2017 r. funkcjonariusze celno-skarbowi ...

12 Urzędu CeIno-Skarbowego w W. Delegatura w C. przeprowadzili

13 działania kontrolne w sklepie "C." H. C. w A.

14 mieszczącym się przy ul. [...] w zakresie przestrzegania przepisów ustawy z dnia

15 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2019 r. poz. 847 ze zm., dalej: ugh).

16 W toku czynności kontrolnych stwierdzili, że w lokalu znajduje się automat do gier o

17 nazwie B. nr [...] (dalej "sporny automat"). Podczas kontroli

18 stwierdzono, że zarówno lokal, jak i ujawniony automat nie figurują w bazie danych

19 ... Urzędu Celno-Skarbowego w W. jako legalny automat. Sporny

20 automat nie posiadał także numerów identyfikacyjnych i rejestracyjnych wymaganych

21 stosownymi przepisami, a H. C., prowadząca działalność handlową w ww.

22 lokalu nie jest podmiotem uprawnionym do posiadania automatu. W ramach kontroli

23 funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej przeprowadzili również oględziny zewnętrzne

24 automatu do gier, eksperyment procesowy, przesłuchanie świadka (pracownika sklepu)

25 oraz przeszukanie, które opisali w stosownych protokołach.

26 W dniu 18 października 2017 r. odbyło się również przesłuchanie skarżącej, która

27 do protokołu przesłuchania załączyła umowę najmu części lokalu o powierzchni 3 m2

28 .

29 W związku z uzasadnionym podejrzeniem popełnienia przestępstwa karnego

30 skarbowego określonego w art. 107 § 1 oraz 107d ustawy z dnia 10 września 1999 r. -

31 Kodeks kamy skarbowy (tj. Dz.U. z 2019 r. poz. 1556 ze zm., dalej: kks) sporny automat

32 został zatrzymany do dalszego postępowania.

33 Z zebranego materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy wynika,

34 że posiadaczem zależnym lokalu (w którym była prowadzona działalność handlowa) i w

35 którym znajdował się niezarejestrowany automat do gier jest H. C.

36 prowadząca działalność gospodarczą pod nazwą "C." H.

37 C. Powyższe ustalono na podstawie umowy najmu lokalu użytkowego zawartej

38 1 września 2017 r. pomiędzy stroną a T. s.r.o. w O.

39 (C.), aktu notarialnego z 18 grudnia 1986 r., repetytorium nr [...](umowa

40 przekazania gospodarstwa rolnego), pisma Urzędu Gminy w A. z 9 lutego

41 2018 r., protokołu przesłuchania skarżącej oraz pisma strony z 22 grudnia 2017 r.

42 Postanowieniem z [...] września 2017 r. Naczelnik UCS wszczął z urzędu

43 postępowanie w sprawie wymierzenia stronie kary pieniężnej określonej w art. 89 ust. 1

44 pkt 3 ugh za posiadanie niezarejestrowanego automatu do gier. Następnie decyzją z [...]

45 marca 2018 r. organ I instancji nałożył na skarżącą karę pieniężną za posiadanie

46 niezarejestrowanego automatu do gier w kwocie 100.000 zł.

47 Pismem z 9 kwietnia 2018 r. (data nadania w UP) strona złożyła odwołanie od

48 decyzji Naczelnika UCS wnosząc o jej uchylenie decyzji i umorzenie postępowania,

49 ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji

50 do ponownego rozpoznania.

51 Decyzją z [...] czerwca 2018 r. Dyrektor IAS utrzymał w mocy decyzję Naczelnika

52 UCS z [...] marca 2018 r. Organ odwoławczy wskazał, że stosownie do art. 3 ugh

53 urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier losowych, zakładów wzajemnych

54 i gier na automatach jest dozwolone na podstawie właściwej koncesji, zezwolenia lub

55 dokonanego zgłoszenia. Organ II instancji powołał treść przepisu art. 2 ust. 3, 4, 5 ugh i

56 w związku z ich brzmieniem wskazał, że na gruncie ustawy o grach hazardowych

57 ocenie występowania elementów definicji gry na automacie winna być poddana

58 wyłącznie pojedyncza gra. Nie można bowiem stwierdzić o cechach gry w przypadku

59 badania procesów zachodzących na danym urządzeniu w innym odcinku czasu, niż ten,

60 w którym występuje sama gra.

61 W ocenie Dyrektora IAS nie ulega wątpliwości, że sporny automat jest

62 urządzeniem elektronicznym (komputerowym). Wskazał cechy automatu stwierdzone

63 podczas oględzin zewnętrznych i stwierdził, że spełnione zostały warunki definicji gier

64 na automatach, zarówno w rozumieniu art. 2 ust. 3, jak również art. 2 ust. 5 ugh, tj. gra

65 jest rozgrywana na urządzeniach elektronicznych, w tym komputerowych. W ocenie

66 organu II instancji bezspornym jest także, że gry organizowane były w celach

67 komercyjnych. Z akt sprawy wynika, że sporny automat udostępniony był publicznie w

68 lokalu przy ul. [...] w A., posiadał wrzutnik monet, akceptor banknotów i

69 rynienkę na wygrane, a warunkiem przystąpienia do gry było wpłacenie pewnej kwoty

70 pieniędzy. Spełniony został zatem kolejny warunek definicji gier na automatach

71 wynikający z art. 2 ust. 5 ugh, tj. gra jest organizowana w celach komercyjnych.

72 Ustalając, czy gra prowadzona na spornym automacie ma "charakter losowy" lub

73 czy pojawia się element losowości Dyrektor IAS odwołał się do znaczenia powołanych

74 wyrażeń na gruncie języka ogólnego (naturalnego), orzecznictwa sądowego oraz

75 eksperymentu procesowego znajdującego odzwierciedlenie w protokole z 14 września

76 2017 r. Organ odwoławczy powołując się na ww. protokół wskazał, że o układzie

77 symboli na zatrzymanych bębnach automatu, czyli o ewentualnej wygranej bądź nie,

78 decydował algorytm zawarty w programie automatu a nie gracz. Podkreślił, że gry na

79 ww. automacie posiadają charakter losowy. Grający nie ma możliwości zatrzymania

80 zmieniających się symboli na bębnach w najlepszym dla siebie ustawieniu, konfiguracji

81 a w związku z tym zdecydować o wysokości wygranej. Gry przeprowadzane są w

82 celach komercyjnych (automat wymaga zasilenia środkami pieniężnymi oraz dokonuje

83 wypłat pieniędzy w formie bilonu). W czasie eksperymentu uzyskiwano wygrane

84 rzeczowe w postaci dodatkowych punktów kredytowych dające możliwość rozpoczęcia

85 nowej gry przez wykorzystanie wygranej rzeczowej uzyskanej w poprzedniej grze.

86 Ostatnim warunkiem istotnym prawnie z punktu widzenia zakwalifikowania gier

87 na automatach do jednej z definicji zawartych w art. 2 ust. 3 lub ust. 5 ugh, jest

88 ustalenie, czy gry są prowadzone o wygrane pieniężne lub rzeczowe. W niniejszej

89 sprawie ustalenia zawarte w protokole z 19 września 2017 r. (protokół został

90 sporządzony na podstawie zapisu wideo), dotyczącej spornego automatu pozwalają na

91 stwierdzenie, że gry na automacie z uwagi na możliwość uzyskiwania wygranych

92 zarówno pieniężnych jak i rzeczowych należało zakwalifikować jako gry na automatach

93 w rozumieniu art. 2 ust. 3 ugh.

94 Mając powyższe na uwadze, Dyrektor IAS stwierdził, że gry na spornym

95 automacie wypełniają definicję gier na automatach w rozumieniu art. 2 ust. 3 ugh, tj. są

96 grami na urządzeniu elektronicznym (komputerowym) o wygrane pieniężne lub

97 rzeczowe, zawierającymi element losowości.

98 Organ odwoławczy wyjaśnił, że z dniem 1 kwietnia 2017 r. został rozszerzony

99 katalog podmiotów podlegających karze pieniężnej za naruszenie przepisów

100 regulujących rynek gier hazardowych. Zgodnie ze znowelizowanym art. 89 ugh karze

101 pieniężnej podlega obecnie m.in. urządzający gry hazardowe, bez koncesji lub bez

102 dokonania wymaganego zgłoszenia (art. 89 ust. 1 pkt 1 ugh), jak również posiadacz

103 samoistny lub posiadacz zależny lokalu prowadzący w lokalu działalność o charakterze

104 gastronomicznym, handlowym lub usługowym (art. 89 ust. 1 pkt 3 i 4 ugh), w którym

105 znajdują się niezarejestrowane automaty do gier. Zachowanie zatem posiadacza

106 zależnego zostało obecnie odrębnie spenalizowane. Zgodnie z przytoczoną wyżej

107 nowelizacją obecnie wystarczy, żeby w lokalu znajdującym się w posiadaniu zależnym

108 ujawniony został niezarejestrowany automat do gier hazardowych, aby na posiadacza

109 zależnego takiego lokalu mogła zostać nałożona kara pieniężna. Osoba taka jest

110 bowiem ukarana nie tyle za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry, a za

111 posiadanie zależne lokalu, w którym taki automat zostanie ujawniony.

112 Z zebranego materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy wynika,

113 że posiadaczem zależnym lokalu, w którym znajdował się niezarejestrowany automat

114 do gier jest strona. Tym samym organ I instancji prawidłowo wymierzył skarżącej karę w

115 wysokości 100.000 zł.

116 W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy odniósł się do zarzutów

117 odwołania uznając je za niezasadne.

118 Pismem z 5 lipca 2018 r. (data nadania w UP) skarżąca złożyła skargę na

119 powyższą decyzję organu II instancji wnosząc o jej uchylenie i uchylenie decyzji organu

120 I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

121 Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

122 1) art. 89 ust. 1 pkt 3 ugh w zw. z art. 2 i art. 8 ust. 1-2 Konstytucji RP oraz art. 6

123 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności i art. 14 ust. 7

124 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych w zw. z 91 ust. 1-3

125 Konstytucji RP i w zw. z art. 107 § 1 KKS polegające na jego błędnej wykładni i

126 podwójnym ukaraniu skarżącej za to samo zachowanie, najpierw grzywną w

127 postępowaniu karnoskarbowym, a następnie karą pieniężną w trybie administracyjnym,

128 gdyż nie jest prawnie dopuszczalne i sprzeczne z konstytucyjną zasada

129 demokratycznego państwa prawa oraz zasada proporcjonalności, wydanie decyzji o

130 nałożeniu kary pieniężnej za zachowanie stanowiące naruszenie tego przepisu, jeżeli

131 zachowanie to jest tym samym, które zostało już poddane prawnokarnej ocenie w

132 postępowaniu karnoskarbowym;

133 2) art. 89 ust. 1 pkt 3 ugh polegające na jego błędnej wykładni i błędnym

134 przyjęciu przez organ, że skarżąca była posiadaczem zależnym lokalu, w którym

135 znajdował się niezarejestrowany automaty do gier, podczas gdy posiadaczem zależnym

136 lokalu o łącznej powierzchni 3 m2

137 , na której znajdował się automat do gier była spółka

138 T. s.r.o. z siedzibą w O., C. zgodnie z zawartą w dniu 1

139 września 2017 r. umową najmu lokalu użytkowego;

140 3) art. 208 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz.U. z

141 2018 r., poz. 800 ze zm., dalej: op) wobec niewydania przez organ decyzji o umorzeniu

142 postępowania, ponieważ skarżąca poniosła już karę za ten sam czyn na podstawie

143 prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w O. II Wydział Karny z ...

144 marca 2018 r.;

145 4) art. 210 § 1 pkt 6 w zw. z art. 210 § 4 op poprzez bardzo lakoniczne, pobieżne

146 i niepełne uzasadnienie zaskarżonej decyzji i nieodniesienie się do wszystkich

147 argumentów i wniosków złożonych przez skarżącą jak chociażby podniesionego zarzutu

148 podwójnej karalności skarżącej za ten sam czyn;

149 5) art. 120, art. 121, art. 122 i art. 187 op, a więc kolejno zasad: praworządności,

150 zaufania do organów, prawdy obiektywnej i normy odnoszącej się do zakresu, sposobu

151 oraz rozpatrywania materiału dowodowego, polegające na błędnej ocenie przez organ

152 materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie oraz całkowitym zbagatelizowaniu

153 argumentów skarżącej. Organ nie podjął działań, które pozwoliłby organowi na pełne

154 wyjaśnienie sprawy a wnioskowanych przez skarżącą w piśmie z 5 czerwca 2018 r. tj:

155 a) wystąpienie do Sądu Rejonowego w O. II Wydział Karny o

156 przesłanie akt prowadzonego postępowania karnego przez tutejszym Sądem sygn. akt

157 ..., zakończonego wydaniem prawomocnego wyroku nakazowego z 9 marca

158 2018 r. i załączenie przesłanych akt w poczet materiału dowodowego na okoliczność

159 ustalenia prawomocnego skazania skarżącej i wymierzenia jej kary grzywny w

160 wysokości 30 stawek dziennych ustalając wysokość jednej stawki dziennej w kwocie 70

161 zł;

162 b) wystąpienia do T. s.r.o. z siedzibą w O. i przesłuchania

163 osób reprezentujących tę spółkę na okoliczność ustalenia okoliczności zawarcia umowy

164 najmu lokalu z 1 września 2017 r. o łącznej powierzchni 3 m2

165 , na której znajdował się

166 automat do gier, kto jest faktycznym właścicielem automatu i posiadaczem zależnym

167 części lokalu;

168 6) art. 124 op tj. zasady przekonywania poprzez brak jasnych przesłanek, na

169 jakich organ oparł swoje rozstrzygnięcie, a w szczególności poprzez brak odniesienia w

170 uzasadnieniu decyzji do wszystkich argumentów i okoliczności podniesionych przez

171 skarżącą w odwołaniu od decyzji organu I instancji

172 W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując

173 dotychczasowe stanowisko wyrażone w sprawie.

174 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

175 Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o

176 postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.,

177 dalej: ppsa), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności

178 administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie

179 dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku

180 postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w

181 sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola

182 legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w

183 granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też

184 powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 ppsa).

185 Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd

186 Administracyjny nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością

187 jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 ppsa).

188 W niniejszej sprawie istota sporu sprowadza się do oceny prawidłowości

189 nałożenia kary pieniężnej na skarżącą jako posiadacza zależnego lokalu, w którym

190 ujawniono niezarejestrowany automat do gier. Kara pieniężna została nałożona na

191 podstawie art. 89 ust. 1 pkt 3 ugh w brzmieniu obowiązującym od 1 kwietnia 2017 r., tj.

192 w dniu kontroli przeprowadzonej przez funkcjonariuszy celnych.

193 Stosownie do treści art. 89 ust. 1 pkt 3 ugh karze pieniężnej podlega posiadacz

194 zależny lokalu, w którym znajdują się niezarejestrowane automaty do gier i w którym

195 prowadzona jest działalność gospodarcza, handlowa lub usługowa. Na podstawie art.

196 89 ust. 4 pkt 3 ugh wysokość kary pieniężnej wymierzanej w przypadku, o którym mowa

197 w art. 89 ust. 1 pkt 3 ugh wynosi 100 tys. zł od każdego automatu. Art. 90 ust. 1 pkt 1

198 ugh stanowi, że kary pieniężne w przypadkach, o których mowa w art. 89 ust. 1 pkt 1-4,

199 6 i 8 oraz ust. 3 ugh wymierza, w drodze decyzji, naczelnik urzędu celno - skarbowego,

200 na którego obszarze urządzana jest gra hazardowa lub znajduje się niezarejestrowany

201 automat. Do kar pieniężnych stosuje się odpowiednio przepisy ordynacji podatkowej

202 (art. 91 ugh).

203 Niekwestionowanym jest fakt, że ujawniony automat nie był zarejestrowany w

204 rozumieniu art. 23a ugh i na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Finansów z

205 dnia 8 czerwca 2017r. (Dz.U. z 2017r. poz. 1171). Z posiadanej przez organy wiedzy

206 wynikało, że urządzenie nie zostało zarejestrowane w systemie KRAG, a w toku

207 postępowania nie wykazano okoliczności przeciwnej.

208 Niesporne jest również, że w lokalu, w którym została przeprowadzona 14

209 września 2017 r. kontrola skarżąca prowadziła działalność handlową. Nieruchomość, na

210 której znajduje się lokal, który strona użytkowała stanowi odrębną własność męża

211 strony A. C. (patrz akt notarialny ... grudnia 1986 r., pismo Urzędu

212 Gminy w A. z 9 lutego 2018 r. oraz oświadczenie strony zawarte w piśmie z

213 22 grudnia 2018 r.), a więc strona jest posiadaczem zależnym lokalu handlowego w

214 którym został ujawniony automat do gier. Skarżąca ani w trakcie kontroli oraz ani w toku

215 postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej nie przedstawiła jakiejkolwiek innej

216 umowy, na podstawie której organy prowadzące postępowanie mogłyby stwierdzić, że

217 lokal znajdował się w posiadaniu zależnym innego podmiotu niż strona.

218 Obecnie skarżąca wskazuje, że część lokalu o pow. 3 m2 na której znajdował się

219 sporny automat do gier został wynajęty czeskiej spółce i to ona jest posiadaczem

220 zależnym tej części lokalu. Na dowód powyższego strona przedstawiła umowę najmu

221 części lokalu z 1 września 2017 r. W ocenie sądu stanowisko to jest jednak nietrafne,

222 gdyż pomija treść art. 89 ust. 3 i 4 ugh oraz jej prawo do lokalu, które zostało w sposób

223 prawidłowo określone jako posiadanie zależne.

224 Przepisy ugh posługując się pojęciami posiadacza zależnego i samoistnego nie

225 zawierają definicji ustawowej tych pojęć. Należy zatem odwołać się do definicji

226 zawartych w art. 336 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (tekst jednolity

227 Dz. U. z 2018 r. poz. 1825 ze zm.) posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią

228 faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada

229 jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy

230 się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny).

231 Ponadto w myśl art. 89 ust. 1 ugh w brzmieniu obowiązującym w dacie

232 przeprowadzonej u skarżącego kontroli, karze pieniężnej podlega:

233 1) urządzający gry hazardowe bez koncesji, bez zezwolenia lub bez dokonania

234 wymaganego zgłoszenia;

235 2) urządzający gry hazardowe na podstawie udzielonej koncesji, udzielonego

236 zezwolenia lub dokonanego zgłoszenia, który narusza warunki zatwierdzonego

237 regulaminu, udzielonej koncesji, udzielonego zezwolenia lub dokonanego zgłoszenia

238 lub prowadzi gry na automatach do gier, urządzeniu losującym lub urządzeniach do gier

239 bez wymaganej rejestracji automatu do gier, urządzenia losującego lub urządzenia do

240 gry;

241 3) posiadacz zależny lokalu, w którym znajdują się niezarejestrowane automaty

242 do gier i w którym prowadzona jest działalność gastronomiczna, handlowa lub

243 usługowa;

244 4) posiadacz samoistny lokalu, w którym znajdują się niezarejestrowane

245 automaty do gier i w którym prowadzona jest działalność gastronomiczna, handlowa lub

246 usługowa, o ile lokal nie jest przedmiotem posiadania zależnego;

247 5) dostawca usług płatniczych, który nie przestrzega zakazu, o którym mowa w

248 art. 15g;

249 6) uczestnik gry hazardowej urządzanej bez koncesji, bez zezwolenia lub bez

250 zgłoszenia;

251 7) przedsiębiorca telekomunikacyjny, który nie wypełnił obowiązków

252 wynikających z art. 15f ust. 5;

253 8) urządzający grę hazardową, której urządzanie stanowi monopol państwa.

254 W sprawie niewątpliwie posiadaczem samoistnym jest mąż skarżącej, który

255 włada nieruchomością jak właściciel. Natomiast posiadaczem zależnym lokalu jest

256 skarżąca. Powołany powyżej art. 89 ust. 1 ugh przewiduje cały wachlarz

257 odpowiedzialności za różnego rodzaju delikty administracyjne począwszy od urządzania

258 gier hazardowych bez koncesji (zezwolenia itp.), poprzez ich urządzanie z naruszeniem

259 warunków koncesji (zezwolenia itp.), poprzez posiadanie (samoistne lub zależne)

260 lokalu, w którym znajdują się niezarejestrowane automaty do gry i skończywszy na

261 graczu i podmiotach dostarczających usługi telekomunikacyjne i płatnicze.

262 W uzasadnieniu do projektu ustawy o grach hazardowych wprowadzających ww.

263 zmianę, polski prawodawca wskazał, że cyt. "Projekt przewiduje możliwość nałożenia

264 kary administracyjnej na zależnych lub samoistnych posiadaczy lokali, w których

265 znajdują się niezarejestrowane automaty do gier i w których prowadzona jest

266 działalność gastronomiczna, handlowa lub usługowa. Liczne przypadki czerpania przez

267 posiadacza lokalu korzyści finansowych z urządzanych w nim gier na automatach

268 skłoniły projektodawcę do wprowadzenia powyższej zmiany".

269 Mając powyższe na względzie skoro mąż strony jest posiadaczem samoistnym

270 (właścicielem), a skarżąca jest posiadaczem zależnym lokalu, w którym prowadzi

271 działalność handlową pod nazwą "C." H. C., to mąż strony

272 jako posiadacz samoistny nie będzie ponosił odpowiedzialność za delikt w postaci

273 posiadania niezarejestrowanego automatu do gier, gdyż odpowiedzialność w takim

274 wypadku poniesie posiadacz zależny – patrz art. 89 ust. 3 i 4 ugh. Skarżąca prowadzi w

275 lokalu znajdującym się w A. przy ul. [...] działalność handlową.

276 Okolicznością niekwestionowaną jest to, że w lokalu tym znajdował się w dacie kontroli

277 (14 września 2017 r.) niezarejestrowany automat do gier, a zgodnie z art. 15j ust. 1 ugh

278 zakazane jest posiadanie automatów do gier za wyjątkami wskazanymi w tym przepisie,

279 które jednak w żaden sposób nie odnoszą się do strony. Spełnione zostały zatem

280 przesłanki nałożenia kary pieniężnej na podstawie powołanego wyżej przepisu, zaś jej

281 wysokość określa w sposób sztywny na kwotę 100.000 zł. od każdego automatu

282 przepis art. 89 ust. 4 pkt 3 ugh.

283 Treść umowy zawartej przez skarżącą z czeską spółką nie zwalnia strony od

284 odpowiedzialności z art. 89 ust. 1 pkt 3 ugh. Z treści tej umowy jasno wynika, że strona

285 posiada prawo do lokalu użytkowego i to wynajmujący (strona) będzie czerpała zyski z

286 najmu w wysokości 500 złotych netto. Nie ma wątpliwości, że status posiadacza

287 zależnego przysługuje skarżącej, w którym prowadzi ona działalność handlową. Istota

288 analizowanej umowy z 1 września 2017 r. sprowadza się natomiast do wyrażenia przez

289 skarżącą odpłatnej zgody na umieszczenie automatu do gier w obrębie posiadanej

290 przez nią przestrzeni lokalu handlowego. Z wyjaśnień strony jasno wynika (patrz

291 protokół przesłuchania – karty 41-42 akt adm.), że skarżąca wiedziała, iż wynajęta

292 część lokalu przeznaczona będzie pod automat do gier.

293 Należy podkreślić, że poprzez zawarcie umowy najmu skarżąca nie utraciła

294 posiadania zależnego przedmiotowego pomieszczenia. Tak jak posiadacz samoistny

295 nie traci bowiem posiadania przez to, że oddaje drugiemu rzecz w posiadanie zależne,

296 tak - w drodze analogii do art. 337 kodeks cywilny - posiadacz zależny nie traci swego

297 posiadania w wyniku oddania rzeczy innej osobie w dalsze posiadanie zależne (por.

298 wyrok Sądu Najwyższego z 19 listopada 1993r., sygn. II CRN 130/93; J. Ciszewski,

299 "Kodeks cywilny. Komentarz", wyd. II, opubl. LexisNexis 2014). Ponadto i najwżniejsze

300 w art. 89 ust. 1 pkt 3 ugh jest mowa o posiadaczu zależnym "lokalu", w którym

301 prowadzona jest działalność m.in. handlowa. Wynajęcie części pomieszczenia ...

302 spółce nie spowodowało, że pomieszczenie to stało się samodzielnym lokalem – w

303 dalszym ciągu pozostawało częścią składową całego lokalu, w którym prowadzony był

304 sklep. Aby mówić o lokalu samodzielnym, musi istnieć możliwość korzystania z niego

305 bez konieczności korzystania z innego samodzielnego lokalu. Lokal posiada zatem

306 cechę samodzielności, o ile funkcjonalnie nie stanowi on części składowej innego

307 lokalu, a korzystanie z niego nie wiąże się z koniecznością korzystania z pomieszczeń

308 znajdujących się w innym lokalu. Tym samym zawarcie tej umowy nie pozbawiło

309 skarżącej przymiotu posiadacza zależnego lokalu handlowego i nie mogło spowodować

310 zwolnienia jej od odpowiedzialności na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 3 ugh. Powyższe w

311 całości potwierdzają poniżej cytowane przepisy. W myśl definicji samodzielnego lokalu

312 określonej w art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 24 czerwca 1994r. o własności lokali (tj. Dz.U. z

313 2019 r. poz. 1309 ze zm.) samodzielnym lokalem mieszkalnym, jest wydzielona

314 trwałymi ścianami w obrębie budynku izba lub zespół izb przeznaczonych na stały pobyt

315 ludzi, które wraz z pomieszczeniami pomocniczymi służą zaspokajaniu ich potrzeb

316 mieszkaniowych. Zgodnie ze zdaniem drugim tego przepisu przepis ten stosuje się

317 odpowiednio również do samodzielnych lokali wykorzystywanych zgodnie z

318 przeznaczeniem na cele inne niż mieszkalne. Również definicja lokalu użytkowego

319 ujętej w § 3 pkt 14 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w

320 sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

321 (tj. Dz.U. z 2019 r., poz. 1065 ze zm.) wskazuje, że przez lokal użytkowy należy przez to

322 rozumieć jedno pomieszczenie lub zespół pomieszczeń, wydzielone stałymi

323 przegrodami budowlanymi, niebędące mieszkaniem, pomieszczeniem technicznym albo

324 pomieszczeniem gospodarczym.

325 Tym samym należy stwierdzić, że zasadą jest, iż lokale zarówno mieszkalne jak i

326 użytkowe powinny charakteryzować się samodzielnością. Z kolei aby mówić o lokalu

327 samodzielnym, musi istnieć możliwość korzystania z niego bez konieczności

328 korzystania z innego samodzielnego lokalu. Lokal posiada zatem cechę samodzielności

329 o ile funkcjonalnie nie stanowi on części składowej innego lokalu, a korzystanie z niego

330 nie wiąże się z koniecznością korzystania z pomieszczeń znajdujących się w innym

331 lokalu (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 lutego 2011 r., sygn. akt I OSK

332 1479/10 – orzeczenia.nsa.gov.pl).

333 W konsekwencji pomieszczenie, w którym ujawniono przedmiotowy automat, a

334 którego powierzchnia została podnajęta przez stronę spółce T. s.r.o.

335 w O., nie może stanowić samodzielnego lokalu, co jasno wynika ze szkicu

336 sytuacyjnego i zdjęć lokalu. Z części wynajętej przez najemcę powierzchni najemca nie

337 może samodzielnie korzystać, gdyż powierzchnia ta znajduje się w sklepie obok drzwi

338 wejściowych do niego, przy stoisku alkoholowym, a więc gra na automacie de facto

339 odbywa się w sklepie, a nie oddzielnym, samodzielnym lokalu.

340 W związku z powyższym sąd podziela ustalenia organów zgodnie z którymi

341 skarżąca była posiadaczem zależnym lokalu mieszczącego się przy ul. [...] w

342 miejscowości A., w którym ujawniono niezarejestrowany automat do gier. W

343 świetle art. 89 ust. 1 pkt 3 ugh karze pieniężnej podlega posiadacz zależny lokalu, w

344 którym znajduje się niezarejestrowany automat. Ustalenie tego faktu było wystarczające

345 aby stwierdzić, że to strona jest odpowiedzialna za automat do gier znajdujący się w

346 użytkowanym przez nią lokalu, co stanowi wypełnienie przesłanki nałożenia kary

347 pieniężnej przewidzianej w ustawie o grach hazardowych. Podkreślić należy, że w

348 obowiązującym stanie prawnym decydujące znaczenie ma samo umiejscowienie

349 niezarejestrowanego automatu do gier w użytkowanym lokalu, nie zaś, urządzanie na

350 tym automacie gier.

351 Mając powyższe na względzie za bezzasadny sąd uznał zarzut skargi nr 2. Także

352 zarzut dotyczący niepodjęcia działań w postaci wystąpienia do czeskiej spółki i

353 przesłuchania osób reprezentujących spółkę na okoliczność ustalenia okoliczności

354 zawarcia umowy najmu z 1 września 2017 r. o łącznej pow. 3 m2

355 , na której znajdował

356 się automat do gier, kto jest faktycznym właścicielem automatu i posiadaczem zależnym

357 nie miały w ocenie sądu jakiegokolwiek znaczenia. Słusznie bowiem organ wyjaśnił

358 skarżącej, że odpowiada ona za czyn polegający na posiadaniu niezarejestrowanego

359 automatu. Natomiast czeskiej spółce można będzie co najwyżej przypisać w odrębnym

360 postępowaniu odpowiedzialność za odrębny czyn polegający na urządzaniu gier na

361 automatach bez stosowanego zezwolenia (art. 89 ust 1 pkt 1 ugh). Zasadnie organ

362 wyjaśnił skarżącej, że nie twierdzi on, iż strona jest właścicielem automatu, tylko ustalił,

363 że strona jest posiadaczem zależnym lokalu, w którym nielegalnie działał

364 niezarejestrowany automat do gier. A więc prawidłowo ocenił, że nie było konieczne

365 przesłuchanie przedstawicieli czeskiej spółki na okoliczność kto jest właścicielem

366 automatu i posiadaczem zależnym lokalu bowiem te okoliczności udowodnione zostały

367 innymi dowodami zgromadzonymi w sprawie. Decydującą okolicznością przy

368 wymierzeniu kary na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 3 ugh w brzmieniu obowiązującym od

369 1 kwietnia 2017 r. było ustalenie, że strona użytkowała lokal, w którym znajdował się

370 automat do gier.

371 Organy w wyniku przeprowadzonego postępowania ustaliły również, że automat

372 umieszczony w lokalu handlowym był automatem, na którym można było urządzać gry

373 hazardowe, co stanowiło drugą obligatoryjną przesłankę nałożenia kary pieniężnej.

374 Stosownie do art. 2 ust. 3 ugh grami na automatach są gry na urządzeniach

375 mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych oraz

376 gry odpowiadające zasadom gier na automatach urządzane przez sieć Internet o

377 wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których gra zawiera element losowości. Zgodnie z

378 art. 2 ust. 4 ugh wygraną rzeczową w grach na automatach jest również wygrana

379 polegająca na możliwości przedłużania gry bez konieczności wpłaty stawki za udział w

380 grze, a także możliwość rozpoczęcia nowej gry przez wykorzystanie wygranej

381 rzeczowej uzyskanej w poprzedniej grze. Zgodnie z art. 2 ust. 5 ugh grami na

382 automatach są także gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub

383 elektronicznych, w tym komputerowych oraz gry odpowiadające zasadom gier na

384 automatach urządzane przez sieć Internet organizowane w celach komercyjnych, w

385 których grający nie ma możliwości uzyskania wygranej pieniężnej lub rzeczowej, ale gra

386 ma charakter losowy.

387 Stwierdzić należy, że organy w toku prowadzonego postępowania w celu

388 ustalenia zasadności nałożenia na stronę kary pieniężnej dokonały oględzin

389 zewnętrznych automatu oraz przeprowadziły eksperyment procesowy, z których to

390 czynności sporządzono protokoły, przesłuchały także pracownika strony i samą

391 skarżącą w charakterze świadka.

392 W ocenie sądu przeprowadzone czynności były wystarczające do stwierdzenia,

393 że sporny automat znajdujący się w lokalu był automatem do gier w rozumieniu

394 powołanego przepisu art. 2 ust. 3, 4 i 5 ugh, a wnioski organów podatkowych były

395 prawidłowe i mieściły się granicach swobodnej oceny dowodów.

396 Oględziny zewnętrzne automatu oraz eksperyment procesowy doprowadziły do

397 jednoznacznego wniosku, że sporny automat był urządzeniem elektronicznym

398 (komputerowym), a tym samym gra była rozgrywana na urządzeniach elektronicznych,

399 w tym komputerowych. Organy bardzo szczegółowo opisały sporny automat, w tym

400 elementy jednoznacznie wskazujące na rodzaj urządzenia. Przeprowadzone czynności

401 zostały udokumentowane w formie protokołów Z racji braku jakichkolwiek zarzutów w

402 tym zakresie sąd jedynie wskaże, że aprobuje ustalenia organów zgodnie z którymi gry

403 organizowane na spornym automacie miały charakter losowy oraz były organizowane w

404 celach komercyjnych: automat udostępniony był publicznie w lokalu handlowym przy ul.

405 Rynek 5 w Andrzejewie, posiadał wrzutnik monet, akceptor banknotów i rynienkę na

406 wygrane, a warunkiem przystąpienia do gry było wpłacenie pewnej kwoty pieniędzy.

407 Nie zasługuje także na uwzględnienie zarzut skargi dotyczący tego, że skarżąca

408 za ten sam czyn została ukarana już prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w

409 O. II Wydział Karny z 9 marca 2018 r. Należy podkreślić, że kara

410 przewidziana w art. 89 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 89 ust. 4 pkt 3 ugh ma charakter

411 administracyjnoprawny, a więc obiektywny i niezależny od winy sprawcy deliktu, a przez

412 to obejmuje swym zakresem znacznie większy krąg podmiotów aniżeli czyn określony w

413 art. 107 § 1 kks, który oparty jest na zasadzie winy, którą można przypisać osobie

414 fizycznej. O ile więc funkcją kary grzywny jest odpłata, rozumiana jako represja

415 karnoprawna, o tyle kara pieniężna pełni przede wszystkim funkcję restytucyjną,

416 rozumianą jako rekompensatę straty Skarbu Państwa z tytułu braku wpływów

417 pochodzących z działalności koncesjonowanej.

418 W powyższym kontekście słusznie organ przywołał wyrok Trybunału

419 Konstytucyjnego z 21 października 2015 r., sygn. akt P 32/12, który rozpoznawał

420 sprawę analogiczną do obecnie podnoszonego zarzutu i na kanwie ustawy o grach

421 hazardowych przed nowelizacją nie stwierdził braku możliwości "podwójnego" karania

422 za ten sam czyn. Trybunał Konstytucyjny stwierdził bowiem, że art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust.

423 2 pkt 2 ustawy o grach hazardowych (w wersji sprzed nowelizacji) w zakresie, w jakim

424 zezwalają na wymierzenie kary pieniężnej osobie fizycznej, skazanej uprzednio

425 wyrokiem w sprawie karnej na karę grzywny za wykroczenie skarbowe z art. 107 § 1

426 kks, są zgodne z wywodzoną z art. 2 Konstytucji RP zasadą proporcjonalnej reakcji

427 państwa na naruszenie obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Tym samym, skoro

428 podobna sprawa była przedmiotem badania przez Trybunał Konstytucyjny, to sąd nie

429 stwierdza aby w sprawie organ naruszył przepisy powołane w pkt 1 skargi. Powyższe

430 prowadzi także do braku zasadności zarzutu 3 skargi odnoszącego się do nieumorzenia

431 postępowania administracyjnego wobec faktu wydania prawomocnego wyroku

432 skazującego stronę, a także do braku konieczności występowania do Sądu Rejonowego

433 w O. o akta prowadzonego wobec strony postępowania

434 zakończonego wyrokiem z ... marca 2018 r., .... Słusznie organ odwoławczy

435 zauważył, że orzekając w sprawie o nałożenie kary pieniężnej za urządzanie gier na

436 automatach (posiadanie niezarejestrowanego automatu do gier) poza kasynem gry,

437 organ administracji nie jest zwolniony z obowiązku dokonywania własnych ustaleń

438 faktycznych oraz własnej ich oceny, co podlega kontroli sądu administracyjnego i tym

439 samym spełniony został warunek dotyczący prawa strony do rzetelnego procesu

440 określony w art. 6 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności

441 (Dz.U. z 1993 r., nr 61, poz. 284). W sprawie nie było sporne, że strona nie posiadała

442 któregokolwiek z dokumentów legalizujących jej działania (art. 6 i art. 7 ugh), a

443 jednocześnie nie wykazała, że przed udostępnieniem w prowadzonym sklepie

444 automatu, zadośćuczyniła obowiązkowi jego rejestracji stosownie do art. 23a ugh. W

445 sprawie wbrew twierdzeniom strony nie naruszono art. 14 ust. 7 Międzynarodowego

446 Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych (Dz.U. z 1977 r. Nr 38, poz. 167), który

447 stanowi, że nikt nie może być ponownie ścigany lub karany za przestępstwo, za które

448 już raz został prawomocnie skazany lub uniewinniony zgodnie z ustawą i procedurą

449 karną danego kraju. Trybunał bowiem wyjaśnił, że w postepowaniu karnym strona

450 została ukarana karą grzywny, której celem jest odpłata, rozumiana jako represja

451 karnoprawna. Natomiast kara pieniężna (za delikt administracyjny) pełni przede

452 wszystkim funkcję restytucyjną, rozumianą jako rekompensatę straty Skarbu Państwa z

453 tytułu braku wpływów pochodzących z działalności koncesjonowanej. Tym samym sąd

454 uznał powyższy zarzut za niezasadny.

455 Ponadto podnieść jeszcze należy, że ustawodawca nie przewidział możliwości

456 miarkowania kary pieniężnej, o jakiej mowa. Jak wskazano w uzasadnieniu projektu

457 ustawy zmieniającej ugh z 15 grudnia 2016r. "należy podkreślić, że zgodnie z wyrokiem

458 Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2015 r. (sygn. akt P 32/12) "kara

459 pieniężna, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 w związku z ust. 2 pkt 2 ustawy o grach

460 hazardowych, rekompensuje nieopłacony podatek od gier i inne należności uiszczane

461 przez legalnie działające podmioty. Celem kary nie jest więc odpłata za popełniony

462 czyn, co charakteryzuje sankcje karne, ale przede wszystkim restytucja niepobranych

463 należności i podatku od gier, a także prewencja. Kara pieniężna jest więc reakcją

464 ustawodawcy na fakt czerpania zysków z nielegalnego urządzania gier hazardowych

465 przez podmioty nieodprowadzające z tego tytułu podatku od gier, należności i opłat".

466 Cele, których urzeczywistnieniu ma służyć projekt ustawy o zmianie ustawy o grach

467 hazardowych, to przede wszystkim wzmocnienie kontroli państwa nad rynkiem gier

468 hazardowych, a także cele polegające na ochronie społeczeństwa przed negatywnymi

469 skutkami hazardu, ochronie praworządności, w tym walka z szarą strefą. Osiągnięcie

470 tych celów jest możliwe m.in. dzięki wprowadzeniu restrykcyjnych kar administracyjnych

471 dla podmiotów naruszających przepisy ustawy o grach hazardowych. (...) Proponowana

472 wysokość kary za urządzanie gier na automatach bez wymaganej koncesji wynosząca

473 100 000 zł wynika z dokonywanych przez Służbę Celną szacunków średnich

474 przychodów z automatu. Zgodnie z posiadanymi danymi średni roczny przychód z

475 automatu znajdującego się poza kasynem gry wynosi ok. 300 000 zł, a w kasynie gry

476 500 000 zł. Zauważyć przy tym należy, że szacunki te odnoszą się do legalnych

477 automatów, które mają określony prawnie poziom minimalnych wygranych w stosunku

478 do wpłaconych stawek. Automaty działające nielegalnie nie podlegają takim

479 ograniczeniom, w związku z czym przychód z nich może być jeszcze większy. Podobnie

480 wpływ na rentowność nielegalnych automatów ma niestosowanie się do limitów

481 lokalizacyjnych i ograniczeń wiekowych uczestników gier. Tym samym podniesienie

482 wysokości kary z 12 000 zł do 100 000 zł nie zmienia jej restytucyjnego charakteru i

483 służy jedynie dostosowaniu jej wysokości do poziomu rzeczywistych strat ponoszonych

484 przez Skarb Państwa". Wobec powyższego nałożona na stronę kara jest proporcjonalna

485 do osiąganych przez podmioty przychodów z funkcjonującego nielegalnie automatu do

486 gier hazardowych.

487 Mając zatem na uwadze dokonane w toku postępowania ustalenia i powołane

488 przez organy przepisy przyjąć należy, że stan faktyczny sprawy podlegał subsumcji pod

489 normę prawną zawartą w art. 89 ust. 1 pkt 3 ugh. Zaskarżona decyzja odpowiada

490 prawu. Wszystkie zarzuty, a w szczególności odnoszące się do prawa procesowego

491 (zarzuty 4-6 skargi) są niezasadne. Zaskarżona decyzja zawiera wszystkie elementy

492 wymagane przepisami prawa. Oceniając przeprowadzone w sprawie postępowanie sąd

493 podkreśla, że na organy nałożony został obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych

494 działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy,

495 czemu towarzyszy obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału

496 dowodowego (art. 122 i 187 § 1 op). Warunkiem prawidłowego ustalenia stanu

497 faktycznego sprawy jest nie tylko zebranie wszystkich istotnych dla sprawy dowodów,

498 ale również ich prawidłowa ocena. Oceny tej organ powinien dokonać na podstawie

499 własnej wiedzy oraz doświadczenia życiowego, a o jej prawidłowości decyduje to, czy

500 wyciągnięte przez organ wnioski mają logiczne uzasadnienie (art. 191 op). Dowodem

501 jest wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z

502 prawem (art. 180 § 1 op). Przeprowadzane dowody powinny być przydatne do

503 dokładnego ustalenia stanu faktycznego i mają zbliżać sprawę do jej wyjaśnienia.

504 Wyniki rozpatrzenia dowodów, dające obraz stanu faktycznego, powinny być

505 przekonująco umotywowane i znajdować odzwierciedlenie w uzasadnieniu

506 rozstrzygnięcia, obrazując proces myślowy, który doprowadził do podjęcia określonych

507 ustaleń i w konsekwencji wydania takiego, a nie innego rozstrzygnięcia. Zdaniem sądu,

508 w rozpatrywanej sprawie organy nie uchybiły powyższym zasadom postępowania i

509 dołożyły wszelkich starań, by dokładnie ustalić stan faktyczny sprawy. Organ

510 odwoławczy wbrew twierdzeniom strony odniósł się do wszystkich istotnych

511 okoliczności sprawy. Przeprowadził wszystkie dowody, które w sposób pełny pozwoliły

512 na ustalenie stanu faktycznego. Wyjaśnił również przyczyny dla których nie

513 przeprowadził dodatkowego postępowania wyjaśniającego. Wyjaśnienia te sąd uznaje

514 za jak najbardziej zasadne, czemu dał wyraz w przedmiotowym uzasadnieniu. Sąd

515 także nie stwierdził naruszenia zasady przekonywania (art. 124 op), gdyż wbrew

516 twierdzeniom strony w sposób jasny wskazał na powody, dla których nałożył na

517 skarżącą karę pieniężną na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 3 ugh.

518 Sąd nie stwierdził ponadto żadnego innego naruszenia przepisów prawa

519 materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania

520 w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa

521 dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności.

522 Z tych wszystkich względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na

523 podstawie art. 151 ppsa oddalił skargę.