Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 listopada 2009 r., V SA/Wa 1185/09

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 listopada 2009 r., V SA/Wa 1185/09

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Irena Jakubiec - Kudiura, Sędzia WSA - Izabella Janson (spr.), Sędzia WSA - Michał Sowiński, Protokolant - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2009 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich; oddala skargę.

Uzasadnienie

2 Przedmiotem skargi z 29 lipca 2009r. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez B.K. jest decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...] czerwca 2009r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję z [...] kwietnia 2009 r. w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich przyznanych orzeczeniem Związku Bojowników o Wolność i Demokrację Zarząd Wojewódzki w W. z tytułu służby w Odrodzonym Wojsku Polskim i udziału w walkach zbrojnych o utrwalanie władzy ludowej w okresie od kwietnia 1945 r. do [...] sierpnia 1947r.

3 Skarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

4 B. K. uzyskał uprawnienia kombatanckie na mocy decyzji Zarządu Wojewódzkiego Związku Bojowników o Wolność i Demokrację w W. (zaświadczenie z dnia [...] grudnia 1976r.) z tytułu służby w Odrodzonym Wojsku Polskim i udziału w walkach zbrojnych o utrwalanie władzy ludowej w okresie od kwietnia 1945 r. do [...] sierpnia 1947r. podczas służby w [...] pułku Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego.

5 Pismem z [...] kwietnia 2009r. Instytut Pamięci Narodowej poinformował Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, iż [...] pułk KBW w latach 1945-1947 brał udział w walkach zbrojnych z takimi organizacjami jak: Armia Krajowa, NSZ, Ludowa Straż Bezpieczeństwa, Zrzeszenie "Wolność i Niezawisłość", Ruch Oporu AK, UPA oraz licznymi oddziałami podziemia niepodległościowego.

6 W związku z powyższym Urząd wszczął z urzędu postępowanie weryfikacyjne w sprawie posiadanych przez B. K. uprawnień kombatanckich. W wyniku zebranego materiału dowodowego i przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego Kierownik Urzędu decyzją z [...] kwietnia 2009r. nr [...] postanowił o pozbawieniu B. K. uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ powołał się na treść art.25 ust. 2 pkt 1 lit. a w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U z 2002r. Nr 42, poz.371 ze zm. - powoływanej dalej jako "ustawa o kombatantach"), pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które w latach 1944-1956 były zatrudnione, pełniły służbę lub funkcję w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa lub Informacji Wojskowej, jeżeli podczas i w związku z tą działalnością wykonywały zadania śledcze i operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej.

7 Nie zgadzając się z ww. decyzją B.K. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W wyniku jego rozpoznania Kierownik Urzędu decyzją z [...] czerwca 2009r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję własną, na mocy której pozbawiono B.K. uprawnień kombatanckich, uznając, iż we wniosku strona nie wykazała, aby w przedmiotowej sprawie zaistniały jakiekolwiek nowe okoliczności faktyczne i prawne uzasadniające uchylenie decyzji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił m.in., iż analiza akt sprawy jednoznacznie wskazuje, iż B. K. wykonywał zadania operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Z zaświadczenia WKU Warszawa Ochota z dnia [...].07.1976 r. wynika, iż Pan B.K. w okresie od [...].04.1945 r. do [...].08.1947 r. pełnił służbę w Wojsku Polskim w jednostkach Korpusu Bezpieczeństwa Publicznego i brał udział w walkach z bandami. W deklaracji ZBoWiD wypełnianej własnoręcznie strona wskazała: "(...) Wszystkie w/w jednostki walczyły o utrwalanie władzy ludowej na terenie dawnych województw - [...], [...], [...] i [...]. Osobiście brałem udział w kilku akcjach (...)". Ponadto Organ podkreślił, iż wykazanie osobie zainteresowanej wykonywania tylko zadań operacyjnych (lub tylko zadań śledczych) upoważnia do zastosowania przywołanego przepisu i wydania rozstrzygnięcia o pozbawieniu uprawnień kombatanckich. Jednocześnie wskazał, iż z uwagi na wykonywanie przez B. K. zadań związanych ze zwalczaniem podziemia niepodległościowego w strukturach aparatu bezpieczeństwa nie może on otrzymać uprawnień z żadnego innego tytułu.

8 W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący podniósł zarzuty przedstawione już we wcześniejszych pismach kierowanych do organu. W szczególności wskazał, iż wypełniając deklarację członkowską ZBoWiD bezmyślnie napisał, iż brał udział osobiście w kilku akcjach jednostki w walkach o utrwalanie władzy ludowej, czego bardzo żałuje, a konsekwencje ponosi do dziś. Podkreślił, iż organ pozbawił go uprawnień kombatanckich już przez sam fakt odbywania służby wojskowej w jednostce KBW (na co nie miał żadnego wpływu), a nie z uwagi na przebieg służby, na który nie zebrano konkretnych dowodów. Ponadto Skarżący wskazał, iż po wejściu w życie ustawy z dnia 24 stycznia 1991 o kombatantach został pozytywnie zweryfikowany i w 1996r. otrzymał nową legitymację kombatancką. W uzupełnieniu skargi (pismo z dnia 5 listopada 2009r.) podniósł, iż Kierownik Urzędu dopiero w momencie skierowania skargi do Sądu zwrócił uwagę, iż w aktach sprawy znajduje się Protokół z przeglądu akt weryfikacyjnych Nr [...]. Skarżący podkreślił, iż w ww. Protokole nie ma żadnych sugestii dotyczących podjęcia decyzji o pozbawieniu uprawnień kombatanckich.

9 W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutu przedstawionego w piśmie Skarżącego z 5 listopada 2009r. organ wyjaśnił, iż Protokół z przeglądu akt weryfikacyjnych nie jest decyzją administracyjną w rozumieniu przepisów postępowania administracyjnego i może być co najwyżej rozpatrywany w kategoriach dokumentu utrwalającego określoną czynność przeprowadzoną w toku postępowania. Zdaniem organu można również uznać, że dokument ten stanowi tzw. "nieakt" administracyjny, tj. czynność mającą jedynie pewne pozory aktu administracyjnego (decyzji), lecz nie będącej nim.

10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

11 Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - patrz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269). Uzupełnieniem powyższego jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) - dalej: p.p.s.a., w którym wskazano, iż owe sądy stosują środki określone w ustawie.

12 Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia.

13 Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu i na podstawie ww. ustaw, Sąd nie dopatrzył się, aby decyzja ta została wydana z naruszeniem norm prawa stanowiących podstawę jej wydania.

14 Należy zatem stwierdzić, iż zarzuty zawarte w skardze nie zasługują na uwzględnienie.

15 W pierwszej kolejności wskazać należy, iż w myśl przewidzianej przepisem art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.- dalej "k.p.a.") zasady oficjalności organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Stosownie natomiast do zasady swobodnej oceny dowodów, zawartej w przepisie art. 80 k.p.a., organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Zgodnie zaś z przepisem art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

16 Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, iż ustalenia organu są prawidłowe, a wnioski wyprowadzone z zebranego materiału dowodowego nie wykraczają poza swobodną ocenę dowodów.

17 Materialnoprawną podstawę zaskarżonego orzeczenia stanowi przepis art. 25 ust. 2 pkt. 1 lit.a w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit.c ustawy o kombatantach, na podstawie którego pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które w latach 1944-1956 były zatrudnione, pełniły służbę lub funkcję w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa lub Informacji Wojskowej, jeżeli podczas i w związku z tą działalnością wykonywały zadania śledcze i operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej.

18 Jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w przedmiotowej sprawie, B. K. służył w Korpusie Bezpieczeństwa Wewnętrznego ([...] Pułku KBW mp. K., w którego skład wchodził [...] Specjalny Pułk KBW oraz w [...] Pułku KBW mp. Ł., w którego skład wchodził [...] Samodzielny Batalion Operacyjny). Poza sporem pozostaje fakt, iż Korpus Bezpieczeństwa Wewnętrznego był wojskowo-policyjną formacją zbrojną Resortu Bezpieczeństwa Publicznego powstałą w 1945 r. do walki z niepodległościowym podziemiem oraz zbrojnymi organizacjami ukraińskimi i niemieckimi. Jak słusznie zauważył organ pojęcie "aparatu bezpieczeństwa publicznego" zgodnie z przyjętą wykładnią wyrażoną w uchwale 7 sędziów Sądu Najwyższego z 7 maja 1992 r. (II UZP 7/91 OSNC APU nr 10/92, póz. 174) podzieloną przez Trybunał Konstytucyjny w orzeczeniu z dnia 15 lutego 1994 r., sygn. akt T 15/93-publikowane OTK 1994/1/4), oznacza wszystkie jednostki organizacyjne kolejno w Resorcie Bezpieczeństwa Publicznego, Ministerstwie Bezpieczeństwa Publicznego, Komitecie Bezpieczeństwa Publicznego i Ministerstwie Spraw Wewnętrznych. Tym samym przyznać należy, iż Korpus Bezpieczeństwa Wewnętrznego był jednostką aparatu bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej.

19 W ocenie Sądu zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwolił w sposób jednoznaczny stwierdzić, iż B. K. wykonywał zadania operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Z zaświadczenia WKU Warszawa Ochota z dnia [...].07.1976 r., wynika, iż B. K. w okresie od [...].04.1945 r. do [...].08.1947 r. pełnił służbę w Wojsku Polskim w jednostkach Korpusu Bezpieczeństwa Publicznego i brał udział w walkach z bandami.

20 W deklaracji ZBoWiD wypełnionej własnoręcznie przez samego Skarżącego wskazał on, iż "(..) Wszystkie w/wym. jednostki walczyły o utrwalanie władzy ludowej na terenie dawnych województw- [...], [...], [...] i [...]. Osobiście brałem udział w kilku akcjach.(...)."

21 W toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego, w celu dokładnego ustalenia, z jakimi formacjami zbrojnego podziemia walczyły jednostki KBW, w których służył Skarżący w okresie pełnienia służby wojskowej, organ orzekający pismem z dnia [...].01.2009 r. zwrócił się o dodatkowe informacje do Instytutu Pamięci Narodowej, który w odpowiedzi z dnia [...].04.2009 r. wskazał, iż [...] Pułk KBW w 1945 r. brała udział w walkach zbrojnych z następującymi organizacjami: Narodowymi Siłami Zbrojnymi. Armią Krajową oraz min. ugrupowaniami G., R., H. i O. Z kolei [...] Pułk KBW w okresie 1945-1947 brał udział w walkach przeciwko Narodowym Siłom Zbrojnych, Armią Krajową, Zrzeszeniem "Wolność i Niezawisłość". Ruchem Oporu Armii Krajowej oraz ugrupowaniami min. W., I., O., C., C. i D. Wyjaśnienia Skarżącego złożone w trakcie postępowania przed b. ZBoWiD są zbieżne z dowodami z dokumentu przekazanego przez Instytut Pamięci Narodowej.

22 Biorąc pod uwagę całość zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, rację należy przyznać organowi, który stwierdził, iż Skarżący podczas pełnienia służby wojskowej w KBW wykonywał zadania operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji niepodległościowych.

23 W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, iż z punktu widzenia wymagań ustawy o kombatantach, sam fakt udziału, w ramach służby w Korpusie Bezpieczeństwa Wewnętrznego, w walkach z niepodległościowym podziemiem - nawet nie w pełni dobrowolny i mający miejsce w ramach służby wojskowej - powoduje utratę uprawnień kombatanckich uzyskanych z tytułu utrwalania władzy ludowej, nie ma znaczenia dla utraty tych uprawnień fakt, iż oddział, w którym kombatant służył, niezależnie od zwalczania poakowskiego podziemia walczył także z oddziałami UPA, co podnosi Skarżący. Zatem wykazanie osobie zainteresowanej wykonywania tylko zadań operacyjnych (lub tylko zadań śledczych) upoważniał organ do zastosowania przywołanego przepisu i wydania rozstrzygnięcia o pozbawieniu uprawnień kombatanckich.

24 Odnosząc się do zarzutów przedstawionych w piśmie procesowym z 5 listopada 2009r. należy stwierdzić, iż są one bezzasadne. Sąd podziela pogląd organu, iż Protokół z przeglądu akt weryfikacyjnych nie jest aktem administracyjnym, lecz dokumentem utrwalającym określoną czynność przeprowadzoną w toku postępowania. Dokument taki można określić jako nieakt" administracyjny, tj. czynność mającą jedynie pewne pozory aktu administracyjnego lecz nie będącej nim, a w związku z tym nie może on zostać zmieniony bądź uchylony, nie można też stwierdzić jego nieważności. Dokument taki nie wywołuje żadnych skutków prawnych.

25 Reasumując, w ocenie Sądu zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja z [...] kwietnia 2009r. są zgodne z obowiązującym prawem.

26 Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art.151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. .