Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 września 2017 r., VI SA/Wa 470/17

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 września 2017 r., VI SA/Wa 470/17

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 września 2017 r. sprawy ze skargi R. Sp. z o.o. z siedzibą w C. na decyzję Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie interpretacji indywidualnej dotyczącej opłaty abonamentowej oddala skargę

Uzasadnienie

2 Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji (dalej również KRRiT), po rozpoznaniu wniosku R. sp. z o.o. z siedzibą w C. (dalej: także jako spóła), z dnia [...] października 2016r., o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia [...] grudnia 2016r. nr [...] utrzymała w mocy decyzję własną z dnia [...] września 2016r. nr [...]

3 Decyzja została wydana na podstawie art. 10 ust. 5 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (jt. Dz. U. z 2016 r., poz. 1829 - dalej również u.s.d.g), oraz art. 104, 107 i 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (jt.Dz.U. z 2016r. poz. 23 z późn. zm. – dalej: k.p.a.).

4 Decyzję wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym:

5 W dniu [...] września 2016 r. do KRRiT wpłynął wniosek R. Sp. z o.o z siedzibą w C. w przedmiocie wydania interpretacji co do sposobu i zakresu stosowania przepisów, z których wynika obowiązek świadczenia przez przedsiębiorcę daniny publicznej. We wniosku sformułowano pogląd, że obowiązek rejestracji odbiornika radiowego i uiszczenia opłaty abonamentowej na postawie ustawy z dnia 21 kwietnia 2005r. o opłatach abonamentowych nie powstaje względem najemcy pojazdów z zainstalowanym odbiornikiem radiowym. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawca wskazał, że pojazdy będące przedmiotem najmu przez spółkę są przedmiotem umowy leasingu, a zatem to właściciel albo leasingobiorca, zdaniem wnioskodawcy, zobowiązani są do rejestracji odbiornika i ponoszenia opłat abonamentowych. Wnioskodawca wskazał przy tym, że najemca pojazdu pozbawiony jest możliwości decydowania, o tym czy w pojeździe będzie zainstalowany odbiornik radiofoniczny. Uprawnienia najemcy są bowiem wąskie względem uprawnień właściciela pojazdu, leasingobiorcy.

6 KRRiT po rozpatrzeniu wniosku decyzja z dnia [...] września 2016 r., nr [...] uznała za nieprawidłowe stanowisko R. Sp. z o.o. zgodnie, z którym obowiązek rejestracji odbiornika radiowego i uiszczania opłat abonamentowych na podstawie ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych nie powstaje względem najemcy pojazdów z zainstalowanym odbiornikiem radiowym.

7 Spółka pismem z dnia [...] października 2016 r. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej w/w decyzją z dnia [...] września 2016 r. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona nie zgodziła się z interpretacją organu zgodnie z którą samo posiadanie odbiornika zobowiązuje posiadacza do uiszczenia opłaty abonamentowej . Zdaniem spółki nie można bowiem zrównywać właściciela z najemcą, ponieważ są to odmienne stosunki prawne. Spółka podkreśliła że jest tylko najemcą pojazdów i nie ma wpływu na obecność w nich odbiorników. Spółka nie może bowiem co do wskazanych odbiorników ingerować w nie swoją własność, która jest trwale i fabrycznie związana z pojazdem. Zdaniem spółki zobowiązanym do uiszczenia opłat abonamentowych jest właściciel bądź leasingobiorca pojazdów, a nie ich najemca.

8 KRRiT po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia [...] grudnia 2016r. (o numerze wskazanym w petitum) utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał na obowiązujące w zakresie rejestracji oraz opłat abonamentowych przepisy ustawy o opłatach abonamentowych wskazując, iż zgodnie z art. 2 ust.1, 2 i 4 w/w ustawy za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe przy czym ustawodawca w powyższym zakresie wprowadził domniemanie zgodnie, z którym przyjmuje się, że osoba która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. Zdaniem organu spółka jest posiadaczem radioodbiorników w rozumieniu art. 2 ust.2 ustawy oraz zgodnie z domniemaniem zawartym w tym przepisie, używa te odbiorniki.

9 Odnosząc się do argumentów wnioskodawcy podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy a wskazujących na fakt braku wpływu na istnienie w pojeździe odbiornika radiofonicznego, organ wyjaśnił, że Spółka posiada tytuł prawny do dysponowania pojazdem, którego jednym z elementów jest odbiornik radiofoniczny. W związku, z czym sposób dysponowania pojazdem i zamontowanym w nim odbiornikiem radiofonicznym określają warunki umowy cywilnoprawnej jaką jest w tym przypadku umowa najmu pojazdu. Zdaniem organu postanowienia umowy nie mogą wyłączać ustawowych obowiązków dotyczących obowiązku rejestracji i uiszczania opłat abonamentowych. A zatem skoro spółka jest bezpośrednim posiadaczem odbiorników radiofonicznych, to ciążą na niej obowiązki określone w ustawie o opłacie abonamentowej dot. rejestracji i uiszczenia opłaty abonamentowej. Tym samym to najemca a nie właściciel czy leasingobiorca, jest dysponentem i bezpośrednim posiadaczem odbiornika radiofonicznego.

10 Organ wyjaśnił również, odnosząc się do podnoszonej we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, kwestii specyfiki konstrukcji samochodów i fabrycznego montażu w nich radioodbiorników, że okoliczności te nie stanowią wyłączenia posiadacza odbiornika radiofonicznego od obowiązków określonych w ustawie o opłatach abonamentowych. Trudności związane z demontażem w pojeździe radioodbiornika nie stanowią podstawy do odstąpienia od przestrzegania przepisów prawa powszechnie obowiązującego obligującego posiadacza odbiornika do rejestracji i uiszczania opłat abonamentowych.

11 Organ zauważył również, że wnioskodawca nie podlega pod wyłączenia przedmiotowe określone w przepisie art. 5 ust.2 w zw. z art. 5 ust.1 ustawy ani też podmiotowe, o którym mowa w art. 4 ustawy. Nadto żaden z przepisów ustawy nie zwalnia z opłaty abonamentowej ze względu na kwestie związane z konstrukcyjnym umieszczeniem radioodbiornika w pojeździe, trudnościami demontażu odbiornika radiofonicznego czy też kwestiami postanowień cywilnoprawnych dotyczących przedmiotu najmu.

12 Niezgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem R. sp. z o.o. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie zarówno przepisów prawa materialnego jak i przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

13 - art. 2 ust. 1, ust. 2 i ust. 4 ustawy o opłatach abonamentowych, poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przez przejęcie, że najemca pojazdu, a w zasadzie każdy posiadacz pojazdu z radioodbiornikiem, zainstalowanym w pojeździe winien uiszczać opłatę abonamentową, niezależnie od tytułu prawnego do pojazdu i możliwości odbioru stacji polskich;

14 - art. 1 ustawy o opłatach abonamentowych w zw. z art. 1a i art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (Dz. U. z 2011 r. Nr 43, poz. 226, z późn. zm.) poprzez błędną ich wykładnie i przyjęcie, że najemca pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, oraz taki który wykonuje transport międzynarodowy poza granicami Polski jest obowiązany do uiszczenia opłaty abonamentowej od posiadanego w pojeździe radioodbiornika, niezależnie od tytułu prawnego do pojazdu i możliwości odbioru stacji polskich;

15 - art. 7 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 kpa przez naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego, które miały wpływ na wydanie zaskarżonej decyzji, tj. poprzez nieuwzględnienie przy wydaniu decyzji słusznego interesu indywidualnego skarżącej.

16 Podnosząc wskazane powyżej zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji KRRiT z dnia [...] grudnia 2016r. oraz poprzedzającej ją decyzji tego organu z dnia [...] września 2016r. oraz uznanie, że wyrażone we wniosku o wydanie interpretacji stanowisko skarżącej, że podmiot który wynajmuje samochody na podstawie umowy najmu od leasingobiorcy nie jest zobowiązany do rejestracji odbiornika radiofonicznego, a tym samym do uiszczania opłat abonamentowych, jest prawidłowe. Skarżąca wniosła również o zasądzenie kosztów postepowania według norm przepisanych.

17 W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że stoi na stanowisku, iż kierowcy wykonujący przewozy na terenie UE z wyłączeniem Polski nie korzystają z misji publicznej realizowanej przez jednostki publicznej radiofonii i telewizji na terytorium rzeczypospolitej Polskiej. Skarżąca podkreśliła że ciągniki siodłowe, w których zostały fabrycznie zamontowane radioodbiorniki nie stanowią własności ani przedmiotu leasingu R. sp. z o.o z siedzibą w C. Są przedmiotem leasingu spółki [...] – R. GmbH, a są jedynie przedmiotem najmu przez skarżącą. Wskazała również, że na trasach międzynarodowych, po których poruszają się najmowane przez skarżącego pojazdy, odbiorniki radiowe nie są nawet w stanie umożliwiającym odbiór stacji polskich. A zatem zdaniem skarżącego błędne jest stanowisko organu, że przepisy ustawy o opłatach abonamentowych nie uzależniają obowiązku ponoszenia opłat abonamentowych od korzystania z misji publicznej. Taki warunek zdaniem skarżącego, wynika wprost z art. 1 ustawy stanowiącego, że opłaty abonamentowe pobiera się w celu umożliwienia realizacji misji publicznej przez jednostki publicznej radiofonii i telewizji.

18 W odpowiedzi na skargę KRRiT wniosła o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym orzeczeniu.

19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

20 Skarga nie ma uzasadnionych podstaw dla jej uwzględnienia.

21 Należy wskazać, że zakres i przedmiot sprawy o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa konstytuuje treść wniosku wszczynającego postępowanie, a rolą Sądu jest tylko ocenia prawidłowość dokonanej interpretacji przez organ administracji, w odniesieniu do wskazanego we wniosku stanu faktycznego.

22 Odwołując się do opisanego stanu, skarżąca wnioskowała o interpretację jej obowiązku (w świetle ustawy abonamentowej) rejestracji oraz wnoszenia opłat abonamentowych za samo posiadanie urządzeń zakwalifikowanych jako odbiorniki radiofoniczne, jeżeli odbiorniki te są zainstalowane w pojazdach będących przedmiotem umowy najmu, gdzie najemcą pojazdów jest R. sp. o.o. a wynajmującym spółka [...] będąca leasingobiorcą tych pojazdów (R. GmbH). A zatem zdaniem skarżącej albo leasingobiorca albo właściciel zobowiązani winni być do rejestracji odbiornika i ponoszenia opłat abonamentowych a nie najemca, który nie ma możliwości decydowania o tym czy w pojeździe będzie zainstalowany odbiornik radiofoniczny. Organ administracji na postawione pytanie odpowiedział twierdząco wskazując, iż to spółka jako posiadacz przedmiotowych radioodbiorników jest zobligowana do rejestracji i wnoszenia opłat abonamentowych. Ze wskazanym stanowiskiem organu skarżąca się nie zgodziła.

23 A zatem jak wskazano powyżej rolą Sądu jest dokonanie oceny stanowiska zawartego w zaskarżonej decyzji KRRiT z dnia [...] grudnia 2016r.

24 Oceniając wskazane stanowisko, Sąd zgadza się z organem, że skarżąca jako najemca pojazdów z zainstalowanymi radioodbiornikami w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, które znajdują się w leasingu [...] spółki R. GmbH. winna wnosić opłatę abonamentową jako posiadacz a zatem nie jest zasadne stanowisko skarżącej przedstawione w skardze oraz we wniosku o wydanie interpretacji.

25 Należy bowiem wskazać, że zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy o opłatach abonamentowych, domniemywa się, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. W świetle powyższego unormowania, zdolność do natychmiastowego odbioru programu przez odbiornik jest równoznaczna ze stwierdzeniem, iż odbiornik jest używany, a to z kolei prowadzi do wniosku, że posiadacz jest obowiązany do wniesienia opłaty abonamentowej za jego używanie. Opłatę tę uiszcza się za każdy odbiornik - z wyjątkiem przypadków określonych w art. 5 ust.2 (wyłączenia przedmiotowe) oraz w art. 4 (wyłączenia podmiotowe).

26 A zatem z uwagi na treść art. 2 ust. 1 ustawy abonamentowej, zgodnie z którym za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe, zobowiązanym do zapłaty opłaty abonamentowej jest posiadacz, bowiem to on korzysta z rzeczy. Trzeba tym samym podkreślić, że skarżąca jako posiadacz i użytkownik wskazanych pojazdów wyposażonych w radioodbiorniki jest zobligowana do zarejestrowania i wnoszenia opłat abonamentowych.

27 Sąd podziela przy tym pogląd prezentowany w orzecznictwie, że "posiadanie" w rozumieniu ustawy, to stan faktyczny, który jest rozpoznawany w oderwaniu od prawa własności, (v. wyrok WSA w Warszawie: z dnia 10 lutego 2012 r., sygn. akt VI SA/Wa 2252/11, z dnia 11 lutego 2013 r., sygn. akt VI SA/WA 2240/12, z dnia 22 lutego 2013r. sygn. akt VI SA/Wa 2241/12, z dnia 27 maja 2016 sygn akt VI SA/Wa 3243/15,). Nadto zdaniem Sądu pojęcie posiadania jako niezdefiniowane w ustawie o opłatach abonamentowych należy interpretować zgodnie z art. 336 Kodeksu cywilnego (dalej k.c.). Wskazany przepis k.c. określa, że "posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny)."

28 Odnosząc się do treści podniesionych w skardze Sąd zauważa, że słusznie w odpowiedzi na skargę organ zauważył, iż zmiana treści żądania na etapie składania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy czy też skargi do Sądu nie wpływa na ocenę poprawności zakwalifikowania wniosku wszczynającego postępowanie. A zatem słusznie organ uznał, że przedmiotem wydanej interpretacji nie mogło być uwzględnienie wskazywanych przez skarżącą na etapie postępowania odwoławczego nowych okoliczności (nowych elementów stanu, który nie był zawarty we wniosku o dokonanie interpretacji) polegających na wskazaniu, że pojazdami w których zainstalowane są radioodbiorniki spółka dokonuje przewozów na terenie UE z wyłączeniem Polski. Przedmiotowe wyłączenie nie zostało bowiem wskazane we wniosku o wydanie interpretacji. A z pierwotnego przedstawionego we wniosku przez skarżącą stanu faktycznego wynika, że interpretacja jest wydawana dla podmiotu mającego siedzibę w Polsce, który wykonuje międzynarodowy transport rzeczy, co niewątpliwie nie wyklucza wykonywania przewozów na terenie Polski, gdzie może mieć miejsce np. rozładunek czy załadunek.

29 Sąd wskazuje również, że ustawa o opłatach abonamentowych dotyczy wszystkich podmiotów, które posiadają i używają odbiorniki telewizyjne lub radiofoniczne, a obowiązek rejestracji tych odbiorników, który ma umożliwić zidentyfikowanie zobowiązanych do wnoszenia opłaty abonamentowej, tak samo jak i opłata, ma charakter powszechny oraz dotyczy wszystkich obywateli, tak niewykonujących działalności gospodarczej, jak i wykonujących działalność gospodarczą, w której to działalności gospodarczej w lokalu na nią przeznaczonym używane są odbiorniki RTV. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 kwietnia 2013 r. sygn. akt II GSK 92-12 oraz wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia z dnia 10 lutego 2010 r. sygn.akt VI SA/Wa 2252/11, z dnia 22 stycznia 2014 r. sygn. akt VI SA/Wa 1892/13 oraz z dnia 3 lipca 2014 r. sygn. akt VI SA/Wa 528/14). Dodać przy tym wypada, na co Sąd wskazywał już powyżej, iż sama ustawa przewiduje wyłączenia podmiotowe i przedmiotowe, o których stanowią przepisy art. 4 i 5 ustawy. Jest to jednak zamknięty katalog wyłączeni a w oparciu o przedstawione przez skarżącą informacje brak jest podstaw do przyjęcia, że może ona podlegać wyłączeniu od wnoszenia opłaty abonamentowej. Skarżąca nie powołuje się zresztą na wskazane w tych przepisach podstawy do wyłączenia.

30 Odnosząc się do podnoszonego w skardze zarzutu o niekorzystaniu z misji publicznej realizowanej przez jednostki publicznej radiofonii i telewizji Sąd podziela pogląd zaprezentowany w wyroku tutejszego Sądu z dnia 30 sierpnia 2007r. sygn. III SA/Wa 2437/06 oraz z dnia 11 lutego 2013r. sygn. VI SA/Wa 2240/12, że opłaty abonamentowe wiążą się ściśle z posiadaniem odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych a nie korzystaniem z usług konkretnej telewizji przy czym dla obowiązku ponoszenia opłat abonamentowych nie ma znaczenia czy podmiot je ponoszący zamierza czy też nie korzystać z programów nadawczych oraz czy korzysta z innych niż publiczne mediów. Dodać należy, że przepisy ustawy nie uzależniają obowiązku rejestracji oraz wnoszenia opłat abonamentowych od korzystania przez kierowców z misji publicznej.

31 Udzielając zatem odpowiedzi na postawione pytanie, należy stwierdzić, że KRRiT na tle zaprezentowanego przez skarżącą stanu faktycznego dokonała prawidłowej interpretacji przepisu ustawy o opłacie abonamentowej stwierdzając, że to posiadacz a zatem w niniejszej sprawie najemca pojazdów, w których zamontowane są radioodbiorniki radiowe winien dokonać ich rejestracji oraz winien wnosić opłatę abonamentową.

32 W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2017. poz. 1369 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.