Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 lutego 2006 r., VI SA/Wa 1894/05

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 lutego 2006 r., VI SA/Wa 1894/05

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.) Asesor WSA Piotr Borowiecki Protokolant Anna Błaszczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lutego 2006r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] sierpnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia obowiązku objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora [...] Oddziału Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] marca 2005r. 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu

Uzasadnienie

2 Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia decyzją nr [...]z dnia [...] sierpnia 2005r. działając na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 i art. 110 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135), po rozpatrzeniu odwołania Pana A. M., od decyzji dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] marca 2005r., w sprawie stwierdzenia obowiązku objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym Pana A. M. z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej w okresie od dnia [...] grudnia 2000 roku do dnia [...] lipca 2003 roku, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

3 Organ wskazał, że Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia, po rozpoznaniu wniosku Pana A. M. z dnia [...] listopada 2004r. w sprawie ustalenia okresu podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, decyzją z dnia [...] marca 2005r., stwierdził obowiązek objęcia skarżącego ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej w okresie od dnia [...] grudnia 2000 roku do dnia [...] lipca 2003 roku. W ocenie organu skarżący został wpisany do ewidencji działalności gospodarczej od dnia [...] grudnia 2000 roku. Wykreślenie z ewidencji działalności gospodarczej nastąpiło z dniem [...] lipca 2003 roku.

4 Zdaniem organu I instancji, dla określenia okresu objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania działalności gospodarczej, znaczenie ma moment rozpoczęcia i zakończenia wykonywania takiej działalności zgodny z przepisami prawa, nie zaś zaprzestanie jej wykonywania np. wskutek zawieszenia działalności z uwagi na brak osiągania przychodów.

5 Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia podzielił stanowisko przedstawione w decyzji Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ.

6 Organ II instancji wskazał, że zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135), obowiązującej od dnia 1 października 2004r., art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 23 stycznia 2003r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. Nr 45, poz. 391 ze zm.), obowiązującej do dnia 30 września 2004r., oraz art. 8 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 6 lutego 1997r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. Nr 28, poz.153 ze zm.) obowiązującej do dnia 31 marca 2003r. - obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi.

7 Zdaniem organu obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego tych osób, stosownie do art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135), oraz art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2003r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. Nr 45, poz. 391 ze zm.), oraz art. 11 ustawy z dnia 6 lutego 1997r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. Nr 28, poz.153 ze zm.) - powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych. Organ wskazał, że z przepisu art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 z późn. zm.), obowiązkowemu ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby prowadzące działalność pozarolniczą od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności.

8 Powołując się na powyższe organ stwierdził, że czas objęcia obowiązkiem ubezpieczenia społecznego tych osób, a więc także objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym, jest tożsamy z czasem prowadzenia działalności gospodarczej w oparciu o przepisy o działalności gospodarczej lub inne przepisy szczególne.

9 Wskazał, że podjęcie działalności gospodarczej, zgodnie z art. 7 ustawy z dnia 19 listopada 1999r. Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178 ze zm.), może nastąpić po uzyskaniu wpisu do rejestru przedsiębiorców z zastrzeżeniem ust. 2 i 3.

10 Skargę na powyższą decyzję wniósł skarżący zarzucając naruszenie podstawowych zasad procedury administracyjnej a w szczególności art. 7, 8 10 i 11 k.p.a. Podniósł, że uzasadnienie decyzji nie spełnia reguł opisanych w art. 107 § 3 k.p.a. Nadto wskazał na naruszenie przepisów prawa materialnego regulujących powstanie i wygaśniecie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego oraz art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 z późn. zm.).

11 Powołując się na powyższe zarzucił, że organ nie ustosunkował się do zgromadzonego materiału dowodowego a w szczególności nie wskazał przyczyn, dla których odmówił wiarygodności dowodom powołanym w postępowaniu administracyjnym. Zdaniem skarżącego nie zostały przeanalizowane dowody wykazujące, że w omawianych okresach skarżący nie prowadził działalności gospodarczej. O fakcie nie prowadzenia działalności gospodarczej świadczą zdaniem skarżącego dokumenty w postaci książeczki wojskowej gdzie odpowiednie wpisy potwierdzają fakt odbywania służby wojskowej. Pismo Urzędu Skarbowego w R. potwierdza fakt, iż w zeznaniach podatkowych nie deklarował przychodu ze źródła "pozarolnicza" działalność gospodarcza. Pismo Oddziału ZUS wskazuje, że na podstawie posiadanej dokumentacji uwzględniono oświadczenie o zaprzestaniu prowadzenia działalności. Zdaniem skarżącego organ błędnie interpretuje przepisy prawa materialnego, bowiem zarówno poprzednio jak i obecnie obowiązujące przepisy stwierdzały, że podjęcie działalności gospodarczej może nastąpić po uzyskaniu wpisu. W ocenie skarżącego uzyskanie wpisu do odpowiedniej ewidencji nie jest tożsame z rozpoczęciem działalności. Jego zdaniem chodzi o faktyczne rozpoczęcie i faktyczne zakończenie działalności a nie uzyskanie wpisu do ewidencji.

12 W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko. Uznał, że przy określeniu znaczenia pojęć "rozpoczęcie" i "zakończenie" prowadzenia działalności gospodarczej zasadnicze znaczenie ma wpis do ewidencji działalności gospodarczej oraz jego wykreślenie. W ocenie organu osoba fizyczna prowadzi działalność gospodarczą od dnia jej zarejestrowania do dnia jej wykreślenia z ewidencji. Z tego też powodu prawidłowo ustalono okres objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego.

13 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

14 Zgodnie z ustawą z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), zwaną ustawą o u.s.a., ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270), zwana ustawą o p.p.s.a., ustawą z dnia 30 sierpnia 2002r. przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1271), zwana ustawą p.w.u.p. postępowanie toczy się na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

15 Przepis art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych wskazuje, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych.

16 Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

17 Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, skarga zasługuje na uwzględnienie.

18 Jak wynika z przedstawionej dokumentacji skarżący uzyskał wpis do ewidencji działalności gospodarczej od dnia [...] grudnia 2000 roku. Wykreślenie z ewidencji działalności gospodarczej nastąpiło z dniem [...] lipca 2003 roku.

19 Pismo Urzędu Skarbowego w R. (z dnia [...] stycznia 2005r.) wskazuje, że w zeznaniach podatkowych za lata 2001, 2002 i 2003 skarżący nie deklarował przychodu ze źródła "pozarolnicza" działalność gospodarcza. Pismo Oddziału ZUS (z dnia [...] lutego 2005r.) wskazuje, że na podstawie posiadanej dokumentacji uwzględniono oświadczenie skarżącego o zaprzestaniu prowadzenia działalności. Nadto powołane pismo ZUS stwierdza, że "Z tytułu prowadzenia działalności dokonał zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego od dnia [...] stycznia 2001r. i wymieniony spełniał warunki do wyłączenia z ubezpieczeń społecznych."

20 Zgodnie z przepisem art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia – obowiązującej do 30 września 2004r., oraz art. 8 pkt 1 lit. c ww. ustawy z 6 lutego 1997r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, obowiązującej do 31 marca 2003r., obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegały i podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi.

21 Zgodnie z art. 24 ust. 1 ww. ustawy o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia obowiązującej do 30 września 2004r. oraz stosownie do art. 22 ust. 1 ww. ustawy z 6 lutego 1997r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, obowiązującej do 31 marca 2003r. – jeżeli spełnione są przesłanki do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia (art. 9 ust. 1 ww. ustawy z 23 stycznia 2003r. i art. 8 ww. ustawy z 6 lutego 1997r.) z więcej niż jednego tytułu, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie.

22 W ocenie Sądu spór w sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia kwestii, czy skarżący w opisanym wyżej stanie faktycznym podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej od [...] grudnia 2000 roku do dnia wykreślenia z tej ewidencji, co nastąpiło z dniem [...] lipca 2003 roku. Oraz czy w omawianym okresie prowadził działalność gospodarczą czy jedynie był uprawniony do jej prowadzenia – rozpoczęcia. Skarżący kwestionuje, przyjęty przez organy sposób interpretacji (wykładnię) mających w sprawie zastosowanie przepisów prawa.

23 W świetle przepisów obowiązujących w analizowanych latach – kolejno następujących po sobie ustaw, należy uznać, że zgodnie z przepisami art. 24 ust. 1 obowiązującej do końca września 2004 r. ww. ustawy z 23 stycznia 2003r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym w Narodowym Funduszu Zdrowia (NFZ), jeżeli spełnione są przesłanki do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 9 ust. 1 tej ustawy (przepis analogiczny do ww. art. 66 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych) z więcej niż jednego tytułu składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie (...). Podobnie w art. 22 ust. 1 ww. ustawy z 6 lutego 1997r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (obowiązywała do 31 marca 2003r.), jeżeli spełnione są przesłanki do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia, o którym mowa w art. 8 pkt 1 tej ustawy (przepis ten stanowił, że obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają 1) osoby objęte ubezpieczeniem społecznym..., które są c) osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność...) z więcej niż jednego tytułu, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie (...).

24 Zgodnie z przepisem art. 82 ust. 1 i ust. 5 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych określono rodzaje działalności podlegających przepisom ustawy; m. in. w pkt 9 wymienia pozarolniczą działalność gospodarczą prowadzoną na podstawie przepisów o działalności gospodarczej). Jednoznacznie przewidziano, że w przypadku, gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie. Stosownie do art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi. W ust. 1 pkt 1 lit. a przepis ten wymienia w tym kontekście osoby, które są pracownikami w rozumieniu ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

25 W ocenie Sądu skarżący uprawniony był na podstawie przepisów ustawy z dnia 19 listopada 1999r. prawo działalności gospodarczej podjąć tę działalność w stosownym terminie ale nie znaczy to, że sam wpis rozstrzygał o rozpoczęciu działalności. Analogicznie kwestię tę reguluje w art. 14 ust. 1 ustawa 2 lipca 2004r. o swobodzie działalności gospodarczej. Zgodnie z tym przepisem przedsiębiorca może podjąć działalność gospodarczą po uzyskaniu wpisu do rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym albo do Ewidencji Działalności Gospodarczej, zwanej dalej "ewidencją".

26 Skoro zatem skarżący po uzyskaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej nie uzyskiwał przychodów z dwóch tytułów zatrudnienia i nie rozpoczął prowadzenia działalności gospodarczej, zasadnym jest wykazanie czy skarżący w omawianym stanie faktycznym podlega obowiązkowi objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym. Należy zauważyć, że odmienną sprawą jest kwestia obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne z tego tytułu.

27 Stosownie zaś do art. 6 k.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. W świetle powołanych wyżej przepisów decyzja administracyjna, a w szczególności, jak to ma miejsce w okolicznościach niniejszej sprawy, musi być oparta na obowiązującym przepisie prawa i zgodna z jego treścią. Tych wymogów nie spełniają wspomniane wyżej decyzje administracyjne.

28 Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt.1 lit. c. ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.

29 Stosownie do przepisu art. 152 p.p.s.a. orzeczono o niewykonywaniu uchylonych decyzji do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.