Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 października 2013 r., VII SA/Wa 1598/13

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 października 2013 r., VII SA/Wa 1598/13

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Zielińska – Śpiewak, Sędzia WSA Jolanta Augustyniak – Pęczkowska (spr.), Sędzia WSA Ewa Machlejd, Protokolant sekr. sąd. Ewa Sawicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 październik 2013 r. sprawy ze skargi R. S. i A.S. na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...]. w przedmiocie zobowiązania do odbycia przeszkolenia I. uchyla zaskarżoną uchwałę oraz poprzedzającą ją uchwałę Okręgowej Rady Lekarskiej z dnia [...]lutego 2010 r. nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona uchwała nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego R. T. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) w tym: tytułem zastępstwa prawnego kwotę 240 zł. (dwieście czterdzieści złotych), tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy).

Uzasadnienie

2 Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej, dalej NRL, uchwałą z dnia [...] czerwca

3 2010 r. ([...].), na podstawie art. 40 ust. 4 ustawy z dnia 2 grudnia 2009 r. o

4 izbach lekarskich (Dz.U. Nr 219, poz. 1708), uchwały Naczelnej Rady Lekarskiej z dnia [...] lutego 2010 r. ([...]) w sprawie upoważnienia Prezydium NRL do działania w imieniu NRL oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks

5 postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej k.p.a., po rozpoznaniu odwołania R. S. - utrzymało w mocy uchwałę Okręgowej Rady Lekarskiej w [...], dalej ORL, z dnia [...] lutego 2010 r. ([...]), która na podstawie art. 11 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (Dz.U. z 2008 r. Nr 136, poz. 857 ze zm.), zobowiązała lekarza dentystę R. S., posiadającą prawo wykonywania zawodu lekarza i dentysty, do odbycia trzymiesięcznego uzupełniającego przeszkolenia.

6 Organ wskazał, że uchwałą z dnia [...] października 2009 r. ([...]) ORL w

7 [...] powołała Komisję do wydania opinii o przygotowaniu zawodowym lekarza

8 dentysty R. S. wobec uzasadnionego podejrzenia niedostatecznego

9 przygotowania zawodowego w związku z doniesieniami o nieznajomości R. S. języka polskiego niezbędnego do wykonywania zawodu lekarza w Polsce. Prezydium NRL uchwałą z dnia [...] grudnia 2009 r. ([...]) utrzymało w mocy powyższą uchwałę.

10 Powołana Komisja w dniu [...] lutego 2010 r. przeprowadziła rozmowę z R.

11 S. na tematy ogólne oraz dotyczące fachowych procedur dentystycznych i

12 stwierdziła trudności w porozumiewaniu się w języku polskim z potencjalnym pacjentem oraz problemy z nazewnictwem niektórych procedur stomatologicznych.

13 Z tych względów ORL w [...] wydała, w oparciu o art. 11 cyt. ustawy o

14 zawodach lekarza i lekarza dentysty, opisaną na wstępie uchwałę nr [...].

15 Organ podał, że w sprawozdaniu z powyższej rozmowy jednoznacznie

16 stwierdzono trudności w porozumiewaniu się przez lekarza w języku polskim oraz

17 problemy z nazewnictwem niektórych procedur stomatologicznych i z tych względów

18 zaproponowano 3 - miesięczne doszkolenie.

19 Z pisma koordynatora stażu lekarza dentysty A. K. z dnia 1 października

20 2009 r. skierowanego do ORL w [...] wynika, iż lekarz dentysta R. S.

21 ukończyła studia w języku angielskim. W okresie stażu opanowała w stopniu

22 podstawowym wymagane umiejętności lekarza stażysty, a ponadto ma duże trudności

23 w porozumiewaniu się w języku polskim, jak również w polskim nazewnictwie. Zdaniem

24 koordynatora stażu, nie spełnia norm dotyczących porozumiewania się w relacji lekarz-

25 pacjent. Podobne stanowisko koordynator stażu zaprezentowała w opinii zawodowej w

26 karcie stażu podyplomowego.

27 Zdaniem organu II instancji, powyższe okoliczności uzasadniają konieczność

28 zobowiązania lekarza dentysty R. S. do odbycia przeszkolenia.

29 Skargę na powyższą uchwałę złożyła A. S. oraz R. S..

30 Skarżące stwierdziły, że nie mają problemu ze znajomością języka polskiego,

31 niezbędnego do wykonywania zawodu. Zarzuciły, że przeszkolenie nie uzupełni ich

32 znajomości języka polskiego., a nadto, nie zdążyły zapoznać się z aktami sprawy.

33 Wyrokiem z dnia 25 maja 2011 r., sygn. akt VII SA/Wa 1410/10, Wojewódzki

34 Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę R. S. i A. S.

35 Sąd wskazał, że A. S. nie wykazała interesu prawnego w skarżeniu

36 uchwały Prezydium NRL z dnia [...] czerwca 2010 r. w rozumieniu art. 50 § 1 ustawy z

37 dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi,

38 bowiem dotyczy ona wyłącznie R. S.

39 Sąd podniósł, iż stwierdzenie zaistnienia uzasadnionego podejrzenia

40 niedostatecznego przygotowania lekarza do wykonywania zawodu ustawodawca

41 pozostawił wyłącznie uznaniu okręgowej rady lekarskiej, a wyrazem tego uznania jest

42 właśnie powołanie komisji w celu wydania opinii o przygotowaniu zawodowym lekarza.

43 Ustawa nie precyzuje, na jakiej podstawie komisja ustala, czy stopień przygotowania

44 zawodowego jest dostateczny. Brak jest więc jasności, czy opinia o przygotowaniu

45 zawodowym lekarza ma być wydana na podstawie dokonanej przez komisję obserwacji

46 jego działalności praktycznej, analizy sporządzonej przez niego dokumentacji

47 medycznej, rozmowy fachowej czy też egzaminu z przedmiotów zawodowych.

48 Z R. S. przeprowadzono rozmowę w dniu [...] lutego 2010 r., z której

49 sporządzono protokół jednoznacznie stwierdzający trudności w porozumiewaniu się

50 przez lekarza w języku polskim oraz problemy z nazewnictwem niektórych procedur

51 stomatologicznych i zaproponowano trzymiesięczne doszkolenie, a R. S.

52 propozycje tę przyjęła. Sąd podkreślił, że żadne przepisy szczególne nie regulują

53 kwestii formalnych dotyczących zawartości takiego protokołu, jednak zastosowanie do

54 nich ma art. 76 k.p.a., w myśl którego, dokument urzędowy stanowi dowód tego co

55 zostało w nim stwierdzone. Choć nie wyklucza się możliwości przeprowadzenia dowodu

56 przeciwko treści takiego dokumentu, jednak w sprawie niniejszej dowód taki nie został

57 przeprowadzony.

58 Po rozpatrzeniu skargi kasacyjnej R. S. Naczelny Sąd Administracyjny

59 wyrokiem z dnia 22 maja 2013 r., sygn. akt II OSK 196/12, uchylił zaskarżony wyrok w

60 części oddalającej skargę R. S. i w tym zakresie przekazał sprawę

61 Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.

62 NSA powołał art. 11 ust. 1 i ust. 2 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty.

63 Wyjaśniając pojęcie "przygotowanie zawodowe", o jakim mowa w art. 11 ust. 1 cyt.

64 wskazał, na treść art. 5 cyt. ustawy oraz § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 29

65 czerwca 2009 r. w sprawie zakresu znajomości języka polskiego w mowie i piśmie,

66 niezbędnej do wykonywania zawodu lekarza, lekarza dentysty na terytorium

67 Rzeczypospolitej Polskiej oraz egzaminu ze znajomości języka polskiego, niezbędnej

68 do wykonywania zawodu lekarza, lekarza dentysty (Dz. U. z 2009 r. Nr 108, poz. 908),

69 dalej rozporządzenie.

70 Sąd stwierdził, że działania komisji muszą odpowiadać standardom odpowiednim

71 do wagi następstw, jakie mogą za sobą pociągnąć. Ewentualna negatywna ocena

72 przygotowania zawodowego powodować może konieczność odbycia przez osobę

73 ocenianą przeszkolenia, które obciążać kosztami będzie tę właśnie osobę. Ocena

74 komisji nie może zatem być wydawana pochopnie i musi zostać poprzedzona wnikliwą

75 analizą wszystkich okoliczności danej sprawy. Z pewnością jednym z elementów tej

76 oceny jest obowiązkowa rozmowa, jaką komisja zobligowana jest przeprowadzić z

77 lekarzem podlegającym opiniowaniu.

78 W ocenie Sądu II instancji stwierdzony przez Komisję brak przygotowania

79 zawodowego lekarza winien znajdować odzwierciedlenie w materiale dowodowym

80 poddającym się ocenie. Brak w aktach szczegółowego odzwierciedlenia treści

81 przeprowadzonych rozmów przez komisję z lekarzem czyni kontrolę opinii, a przez to

82 podjętego na jej podstawie zobowiązania iluzoryczną. Protokół z posiedzenia

83 Okręgowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] lutego 2010 r. sporządzono w sposób

84 lakoniczny i to w stopniu nie pozwalającym na rzetelną ocenę rozmowy, jaka odbyła się

85 z R. S. - wbrew art. 67, 68 k.p.a., mających w niniejszej sprawie

86 zastosowanie. Zabrakło informacji co do tego, jak przebiegała rozmowa, jakie pytania

87 zadawała komisja, jakie problemy z komunikacją, czy też z nazewnictwem procedur

88 ujawniły się w trakcie trwania rozmowy. Informacje te winny dokumentować, czy badany

89 posiada znajomość języka polskiego w stopniu, o którym stanowi § 1 rozporządzenia

90 Ministra Zdrowia z dnia 29 czerwca 2009 r. w sprawie zakresu znajomości języka

91 polskiego. Oparcie ustaleń na niekompletnie zgromadzonym materiale dowodowym

92 skutkować musi przyjęciem wadliwości wydanych rozstrzygnięć.

93 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, ponownie rozpoznając

94 sprawę, zważył, co następuje:

95 W świetle stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego przedstawionego w

96 powyższym wyroku - które stosownie do art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -

97 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. Nr 270 ze

98 zm.), dalej p.p.s.a., wiąże Sąd ponownie orzekający w sprawie, Sąd zobowiązany był

99 raz jeszcze ocenić przeprowadzone postępowanie, z uwzględnieniem wskazań

100 Naczelnego Sądu Administracyjnego.

101 Powołana przez ORL w [...] do wydania opinii o przygotowaniu

102 zawodowym R. S. komisja na posiedzeniu w dniu [...] lutego 2010 r.

103 przeprowadziła rozmowę z lekarzem dentystą R. S. Podczas rozmowy

104 Komisja stwierdziła trudności skarżącej w porozumiewaniu się w języku polskim z

105 potencjalnym pacjentem oraz problemy z nazewnictwem niektórych procedur

106 stomatologicznych. Na podstawie powyższych ustaleń ORL w [...] podjęła w dniu

107 [...]lutego 2010 r. uchwałę nr [...], zobowiązującą lekarza dentystę R.

108 S. do odbycia przeszkolenia uzupełniającego, które to stanowisko podzieliło.

109 Prezydium NRL nie w uchwałę z dnia [...] czerwca 2010 r.

110 Na wstępie podkreślić zatem trzeba, że zgodnie z przepisami art. 11 ust. 1 i ust.

111 2 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (w brzmieniu

112 obowiązującym w dniu wydania ww. uchwał - Dz.U. z 2008 r. Nr 136, poz. 857 ze zm.)

113 jeśli okręgowa rada lekarska stwierdzi, że istnieje uzasadnione podejrzenie

114 niedostatecznego przygotowania zawodowego lekarza, powołuje komisję złożoną z

115 lekarzy o odpowiednich kwalifikacjach zawodowych, która wydaje opinię o

116 przygotowaniu zawodowym tego lekarza. Okręgowa rada lekarska na podstawie opinii

117 komisji może zobowiązać lekarza do odbycia uzupełniającego przeszkolenia.

118 Pojęcie "przygotowanie zawodowe", oznacza niewątpliwie spełnienie wszystkich

119 wymogów stawianych przez prawo osobom ubiegającym się o prawo wykonywania

120 zawodu lekarza dentysty. Wymogi te zostały wymienione m.in. w przepisach art. 5 ust.

121 1 oraz ust. 2 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty. Ostatnia z powyższych

122 regulacji, obok wymogu spełnienia warunków określonych w ust. 1 wskazuje, że prawo

123 do wykonywania zawodu lekarza dentysty przyznawane jest osobie, która włada

124 językiem polskim w mowie i piśmie w zakresie niezbędnym do wykonywania zawodu lekarza dentysty, określonym w cyt. rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 29 czerwca 2009 r. Z wymogu tego wyłączone są osoby, które ukończyły studia medyczne w języku polskim.

125 W § 1 w pkt. 1-4 cyt. rozporządzenia określono szczegółowo zakres w jakim

126 lekarz dentysta obowiązany jest znać język polski w mowie i piśmie, to jest w stopniu

127 umożliwiającym 1) stosowanie w mowie i piśmie prawidłowej terminologii medycznej,

128 obejmującej mianownictwo anatomiczne, fizjologiczne, patofizjologiczne, stanów

129 metabolicznych, rozpoznań, stanów chorobowych, procedur i zabiegów; 2) rozumienie

130 tekstu pisanego, a w szczególności korzystanie z fachowej literatury i piśmiennictwa

131 lekarskiego oraz przepisów regulujących wykonywanie zawodu lekarza lub lekarza

132 dentysty w Rzeczypospolitej Polskiej; 3) porozumiewanie się z pacjentami, lekarzami,

133 lekarzami dentystami i przedstawicielami innych zawodów medycznych, a w

134 szczególności poprawne przeprowadzanie wywiadów lekarskich, udzielanie

135 przystępnych i zrozumiałych dla pacjenta porad i informacji, przekazywanie danych o

136 pacjencie, a także czynne uczestniczenie w konsyliach i konsultacjach oraz naradach i

137 szkoleniach zawodowych; 4) redagowanie tekstów zgodnie z zasadami gramatyki i

138 ortografii oraz czytelne odręczne prowadzenie dokumentacji medycznej, wypisywanie

139 recept oraz skierowań na badania diagnostyczne i specjalistyczne, a także wydawanie

140 orzeczeń i opinii lekarskich.

141 W podanym wyżej zakresie winna być zatem zbadana przez Komisję powołaną

142 przez ORL w [...] znajomości języka polskiego R. S., w ramach

143 przygotowania do wykonywania zawodu lekarza dentysty. Obowiązkiem komisji było

144 przedstawienie w protokole przebiegu rozmowy przeprowadzonej ze skarżącą w dniu

145 [...]lutego 2010r., w sposób umożliwiający ocenę, czy w istocie R. S. nie włada językiem polskim w stopniu opisanym w § 1 w pkt. 1-4 cyt. rozporządzenia, a w

146 konsekwencji wymaga odbycia przeszkolenia uzupełniającego.

147 Protokół z przeprowadzonej rozmowy winien odpowiadać kryteriom

148 wymienionym w art. 67 i 68 kpa, skoro stanowi m.in. podstawę wydania uchwały

149 zobowiązującej lekarza dentystę do odbycia uzupełniającego przeszkolenia. Zgodnie

150 bowiem z art. 57 ust. 2 cyt. ustawy (w brzmieniu obowiązującym w dacie podjęcia

151 kontrolowanych uchwał, jak i obecnie) do uchwał samorządu podejmowanych w

152 sprawach dot. zdolności do wykonywania zawodu lekarza stosuje się przepisy k.p.a.

153 odnoszące się do decyzji administracyjnych, a to oznacza, że organy samorządu

154 zawodowego winny stosować zasady procedury administracyjnej. W konsekwencji

155 również do dokumentacji z prac Komisji zastosowanie winny znajdować przepisy k.p.a.

156 W związku z powyższym, lakoniczny opis w części protokołu z dnia [...] lutego

157 2010 r. pt. "Sprawozdanie z rozmowy", bo ograniczający się do stwierdzenia trudności w

158 porozumiewaniu się w języku polskim oraz problemów z nazewnictwem niektórych

159 procedur stomatologicznych, sprawia, że materiał dowodowy, na podstawie którego

160 wydano kontrolowane w niniejszej sprawie uchwały, nie poddaje się żadnej ocenie.

161 Stwierdzone uchybienia wskazują również, że postępowanie przeprowadzono z

162 naruszeniem zasad ogólnych procedury administracyjnej, o których mowa w art. 7, 8,

163 77 § 1 i 80 kpa.

164 W tym stanie rzeczy, zarówno uchwała organu I instancji, jak i zaskarżona

165 uchwała PRL z dnia [...] czerwca 2010 r. podlegały uchyleniu.

166 Rzeczą organów przy ponownym rozpoznaniu sprawy będzie zatem

167 przeprowadzenie postępowania, z uwzględnieniem przedstawionej wyżej argumentacji.

168 Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na

169 podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 p.p.s.a., orzekł jak w pkt I i II sentencji.

170 O wynagrodzeniu pełnomocnika orzeczono na podstawie art. 250 ww. ustawy w

171 zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września

172 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb

173 Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r.,

174 poz. 490).