Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 lipca 2015 r., VII SA/Wa 1121/15

postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 lipca 2015 r., VII SA/Wa 1121/15

Sentencja

1 Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie - Ewa Kowalska - Hupko po rozpoznaniu w dniu 16 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi T. H. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego postanawia: odmówić T.H. przyznania prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.

Uzasadnienie

2 T. H. po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi złożył na urzędowym formularzu wniosek o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W treści wniosku skarżący wskazał, że posiada mieszkanie o powierzchni 60 m2 w G., mieszkanie o pow. 39,71 m2 w R., działkę ogrodniczą o powierzchni 339 m2, samochód Chevrolet Aveo rocznik 2010 r., a także akcje o wartości 4000 zł na zabezpieczenie pochówku. Jako osoby prowadzące z nim wspólne gospodarstwo domowe skarżący wymienił byłą żonę oraz syna. Syn obecnie przebywa na kursie NSR. T. H. wskazał, że jest emerytowanym żołnierzem w stanie spoczynku i obecnie pobiera rentę inwalidzką. Oświadczył, że jest rozwiedziony, ale z uwagi na brak środków nie dokonano podziału majątku, wobec czego mieszka z byłą małżonką. Ze względu na leczenie w Szpitalu Onkologicznym w W. zamieszkują mieszkanie w R., z uwagi na bliskość szpitala. Mieszkanie w G. jest wynajmowane w zamian za opłacanie czynszu. T. H. podniósł, że ze względu na ponoszone koszty leczenia i transportu nie jest w stanie opłacić adwokata. Do dochodów rodziny skarżący zaliczył rentę inwalidzką w wysokości 3800,13 zł, emeryturę żony w wysokości 1296,96 zł i żołd otrzymywany przez syna w kwocie 700 zł.

3 W tym stanie rzeczy stwierdzono, co następuje:

4 Zgodnie z art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

5 Podkreślenia jednocześnie wymaga, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199). Zatem prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym winno być stosowane jedynie w przypadkach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły.

6 Celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie dostępu do sądu osobom znajdującym się w sytuacji, w której poniesienie kosztów postępowania spowodowałoby uszczerbek dla utrzymania koniecznego wnioskodawcy i jego rodziny. Przez uszczerbek dla utrzymania koniecznego, o którym mowa w art. 246 ustawy, należy natomiast rozumieć pozbawienie środków na pokrycie najbardziej podstawowych wydatków, a więc kosztów wyżywienia, ubrania, zamieszkania i leczenia. Uszczerbek w majątku strony, który wiąże się wyłącznie z obniżeniem stopy życiowej, nie uzasadnia natomiast przyznania prawa pomocy. Prawo pomocy mogą zatem otrzymać wyłącznie osoby znajdujące się w wyjątkowo ciężkim położeniu materialnym, pozbawione dochodów oraz te, które co prawda uzyskują dochody, ale w wysokości pozwalającej im jedynie na zaspokojenie elementarnych potrzeb egzystencjalnych. Informacje przedstawione w złożonym wniosku nie wskazują natomiast, aby skarżący znajdował się w takiej sytuacji.

7 Jak bowiem wynika z wniosku, skarżący posiada dwa mieszkania: jedno o powierzchni 60 m2 w G., drugie o pow. 39,71 m2 w R., a także działkę o powierzchni 339 m2, samochód Chevrolet Aveo rocznik 2010 r., akcje o wartości 4000 zł. Zauważyć też trzeba, że łączny dochód trzyosobowej rodziny skarżącego wynosi 5797,09 zł miesięcznie. Te informacje nie pozwalają uznać skarżącego za osobę ubogą, znajdującą się w sytuacji uniemożliwiającej zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Wskazać też trzeba, że wprawdzie w uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, że nie może opłacić adwokata z uwagi na wydatki na leczenie i transport, jednakże nie wskazał nawet orientacyjnie wysokości tych wydatków.

8 Należy również zauważyć, że koszty sądowe związane z prowadzonym postępowaniem sądowym zainicjowanym przez stronę nie mogą być stawiane jako ostatnie w kolejności do zaspokojenia. Jak już wskazano, prawo pomocy przysługuje jedynie w sytuacji, gdy poniesienie kosztów postępowania wiązałoby się dla strony z pozbawieniem możliwości zaspokojenia najbardziej podstawowych potrzeb. Strona winna zatem w pierwszej kolejności poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny, a tylko wówczas, gdy zgromadzenie w ten sposób środków na koszty postępowania byłoby niemożliwe, może skutecznie złożyć wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wnosząc o przyznanie prawa pomocy strona musi zatem wykazać, że pomimo poczynienia wszelkich możliwych oszczędności i ograniczenia wydatków do niezbędnych, nie może zgromadzić środków na poniesienie kosztów postępowania (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 12 marca 2009 r. II FZ 80/09 LEX nr 550323, z dnia 7 kwietnia 2011 r. I OZ 238/11 LEX nr 1081146, z dnia 27 lipca 2010 r. I FZ 272/10 LEX nr 604110).

9 W niniejszej sprawie skarżący nie wykazał natomiast, że jego sytuacja finansowa jest tak trudna, że pomimo ograniczenia wydatków do najbardziej niezbędnych uniemożliwia mu poniesienie kosztów sądowych i kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika.

10 Zauważyć też trzeba, że skarżący uiścił wpis od skargi w należnej wysokości (500 zł), w chwili obecnej nie jest zobowiązany do ponoszenia żadnych kosztów sądowych, natomiast wysokość kosztów, które mogą, lecz nie muszą, pojawić się w tej sprawie na późniejszym etapie byłaby niższa, aniżeli uiszczony wpis od skargi. I tak, wpis od ewentualnej skargi kasacyjnej wynosiłby 250 zł, wpis od zażaleń na wydawane postanowienia wynosiłby 100 zł, opłata kancelaryjna za wydanie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem (w przypadku wyroku oddalającego skargę) również wynosiłaby 100 zł. Okoliczności te pozwalają na przyjęcie, że skarżący będzie w stanie ponieść ewentualne dalsze koszty sądowe w niniejszej sprawie. W ocenie referendarza sądowego uzyskiwane dochody pozwalają również na zgromadzenie środków potrzebnych do ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika.

11 Mając powyższe względy na uwadze orzeczono jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270).