Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 grudnia 2009 r., VIII SA/Wa 686/09

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 grudnia 2009 r., VIII SA/Wa 686/09

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Cezary Kosterna, Sędziowie Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz /sprawozdawca/, Sędzia WSA Artur Kot, Protokolant Małgorzata Domagalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi S. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego oddala skargę.

Uzasadnienie

2 Decyzją z dnia [...] lipca 2009 roku, Nr [...] Prezydent Miasta R. przyznał S.W., dalej skarżącemu zasiłek okresowy z powodu bezrobocia w wysokości [...] zł miesięcznie na okres od [...] lipca 2009 r. do [...] sierpnia 2009 r.

3 Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

4 Zdaniem organ I instancji wynikało z zebranego materiału dowodowego, iż skarżący spełnia niezbędne warunki do objęcia go z urzędu pomocą w postaci zasiłku okresowego. Na podstawie art. 38 ust. 3 w związku z art. 147 ust. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U z 2008 r., Nr 115, poz. 728 z późn. zm.), dalej jako: "u.p.s." minimalna wysokość zasiłku okresowego wynosi dla osoby samotnie gospodarującej 50% różnicy między kryterium dochodowym a dochodem tej osoby. Jak wynika z art. 147 ust. 7 u.p.s. zasiłki okresowe w 2009 r. są finansowane z dotacji celowej budżetu państwa w wysokości minimalnej kwoty określonej w art. 38 ust. 3 tej ustawy Przekazane przez Wojewodę środki na zasiłki okresowe są jedynym źródłem finansowania tej formy pomocy w 2009 r.

5 Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie kwestionując wydaną decyzję. Stwierdził również, że przyznana pomoc jest niezgodna z art. 67 Konstytucji RP i nie stanowi zabezpieczenia społecznego.

6 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r., znak: [...] utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji podniosło, iż sprawa niniejsza zainicjowana została wnioskiem skarżącego z dnia [...] lipca 2009 r. o przyznanie zasiłków celowych. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R., trafnym było rozstrzygnięcie organu I instancji. Podkreślono, że skarżący mieszka wspólnie z żoną, z którą pozostaje w sądownie orzeczonej separacji. Dochód skarżącego wynosił [...] zł z tytułu 1/2 dotacji do czynszu. Skarżący jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych zarejestrowaną w PUP. Leczy się z powodu [...], [...] i [...]. Skarżący spełnia niezbędne warunki do objęcia go pomocą w postaci zasiłku okresowego -posiadany dochód jest niższy od kryterium dochodowego określonego w art. 8 ust.1 pkt 1 u.p.s. wynoszącego dla osoby samotnie gospodarującej 477 zł.

7 Organ ten, opierając się na treści art. 38 ust. 2 i 3 u.p.s. stwierdził, iż wyliczona przez organ I instancji wysokość zasiłku okresowego w kwocie [...] zł jest prawidłowa i zgodna z powołanymi wyżej przepisami ustawy o pomocy społecznej (477 zł – [...] zł = [...] zł x 50% = [...] zł). Podkreślono, że w uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał wielkość posiadanych przez gminę środków w skali roku na 2009 r. i podał, że są one niewystarczające na realizację zasiłków celowych. Oznaczało to, że organ nie miał możliwości przesunięcia w swoim budżecie środków na dofinansowanie zasiłków okresowych.

8 Organ II instancji stwierdził także, iż zawarty w odwołaniu wniosek skarżącego o zwrócenie się na podstawie przepisu art. 191 Konstytucji RP do Trybunału Konstytucyjnego z zapytaniem "czy przyznana skarżącemu pomoc przez MOPS za miesiąc sierpień 2009 r. stanowi zabezpieczenia społeczne" nie został uwzględniony, gdyż Kolegium nie posiada takich uprawnień.

9 Konsekwencją takiego rozstrzygnięcia było wniesienie przez S.W. skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Podniósł w niej, że zaskarżona decyzja nie jest zgodna z jego pismem z dnia [...] lipca 2009 r. Przyznana pomoc nie odpowiada jego niezbędnym potrzebom wskazanym w tymże piśmie, co spowodowało naruszenie art. 67 Konstytucji RP przez orzekające organy. Skarżący wniósł również, aby Sąd w trybie art. 191 Konstytucji RP zwrócił się do Trybunału Konstytucyjnego z zapytaniem, czy przyznawana pomoc za miesiąc objęty wnioskiem stanowi zabezpieczenie społeczne, a w przypadku negatywnego stanowiska sądu w tym zakresie o dopuszczenie dowodu z opinii biegłych na okoliczność jak wyżej.

10 W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

12 Skarga S.W. nie zasługuje na uwzględnienie.

13 Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle przepisu § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi zatem o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej, która jest dokonywana w kontekście

14 zgodności z prawem materialnym i procesowym, a nie według kryteriów celowościowych.

15 Ponadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej jako: "p.p.s.a.".

16 Skarga analizowana stosownie do wymienionych założeń kontroli sądowej decyzji administracyjnych podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja pierwszoinstancyjna nie naruszają prawa. Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości w działaniu organów, tak gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i prawną jego ocenę w świetle mających zastosowanie przepisów.

17 Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia są przepisy cytowanej ustawy o pomocy społecznej. Bezspornym jest, że skarżący przebywa na długotrwałym bezrobociu i jak wynika z wywiadu środowiskowego od szeregu lat systematycznie leczy się na różne schorzenia.

18 Wobec powyższego, zdaniem Sądu, organy zasadnie oceniły, że skarżący spełnia kryteria określone w art. 38 ust.1 pkt 1 i 2 u.p.s., który stanowi, iż zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego:

19 - osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium

20 dochodowego osoby samotnie gospodarującej;

21 - rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny i przyznały

22 mu zasiłek okresowy w wymiarze określonym w zaskarżonych decyzjach.

23 Kwota zasiłku okresowego została ustalona w oparciu o przywołane w decyzji przepisy.

24 Zgodnie z art. 8 ust. 1 us.p.s. prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje m.in. osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 477 zł, zwanej dalej kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej. Dochód skarżącego na dzień złożenia wniosku wynosił [...] zł i stanowił dodatek mieszkaniowy w 1/2 jego wysokości.

25 W świetle powyższego nie można postawić organom orzekającym zarzutu dowolności w podejmowaniu decyzji. Decyzje wydane zostały w oparciu o obowiązujące przepisy prawa, co wykazano wyżej. Sąd oceniając zaskarżoną decyzję nie stwierdził żadnych innych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu, w tym naruszeń przepisów Konstytucji RP.

26 Sąd oceniając zaskarżoną decyzję nie stwierdził żadnych innych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu, w tym naruszeń przepisów Konstytucji RP.

27 Odnosząc się zaś do zawartego w skardze zarzutu naruszenia art. 67 Konstytucji RP wskazać trzeba, że jest on bezzasadny. Powołany przepis w ust. 2 stanowi o prawie obywatela pozostającego bez pracy nie z własnej woli i nie mającego innych środków utrzymania do zabezpieczenia społecznego. Zakres i formy zabezpieczenia społecznego określają ustawy. Pomoc społeczna zatem przyznawana jest w oparciu o przesłanki określone w powoływanej ustawie o pomocy społecznej, będącej podstawą rozstrzygnięcia w sprawie niniejszej. Powszechnie w orzecznictwie przyjmuje się, że art. 67 Konstytucji RP nie może stanowić samodzielnej podstawy roszczeń obywateli dochodzonych na drodze sądowej (wyrok SN z 13.04.2007 r., I CSK 488/06, opubl. OSNC 2008, z. 5 poz. 49).

28 Sąd ten stwierdził, że "art. 67 Konstytucji jest jedynie źródłem gwarancji konstytucyjnych i wzorcem ustawodawczym, określającym w sposób ogólny zakres i formy zabezpieczenia społecznego, które ma sprecyzować ustawa. Z jego treści nie da się wyprowadzić określonego prawa podmiotowego ani roszczenia o konkretne świadczenie z ubezpieczenia społecznego lub opieki społecznej. Stanowisko takie wielokrotnie wyrażał Trybunał Konstytucyjny, m.in. w wyroku z dnia 7 września 2004r., SK 30/03, OTK-A Zb.Urz. 2004, nr 8, poz. 82 oraz Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 14 marca 2002 r., III RN 141/01, OSNP 2002, nr 24, poz. 584".

29 Przepis ten zatem nie mógł być podstawą prawną żądań skarżącego i jako taki nie mógł zostać naruszony przy ich rozpoznaniu.

30 Trybunał Konstytucyjny wielokrotnie wypowiadał się o zgodności przepisów ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 44, poz. 414 z późn. zm.) z Konstytucją, w tym z art. 67. Zasady ogólne tej ustawy były zbieżne z zasadami obecnie obowiązującej ustawy o pomocy społecznej. Analizując tamte uregulowania i innych ustaw z zakresu zabezpieczenia społecznego podkreślał przede wszystkim, że art. 67 stanowi o prawie każdego, kto znajdzie się w określonej

31 sytuacji, do ubezpieczenia i zaopatrzenia społecznego, jednak nie różnicuje tych praw i nie przesądza sposobu i form ich realizacji, pozostawiając to ustawodawcy zwykłemu, który ma swobodę w określeniu przesłanek, form i zakresu świadczeń. Stopień pokrycia potrzeb osób uprawnionych jest zależny od poziomu ogólnej zamożności społeczeństwa i od stanu finansów publicznych (wyrok z dnia 7 listopada 2004 r., SK 30/03, OTK-AZb.Urz. 2004, nr 8, poz. 82). Zdaniem Trybunału, z art. 67 Konstytucji nie da się wyprowadzić konstytucyjnego prawa do jakiejkolwiek konkretnej formy świadczeń z ubezpieczenia społecznego (wyrok z dnia 6 lutego 2002 r., SK 11/01, OTK Zb.Urz. 2002, nr 1, poz. 2), a państwo, mając obowiązek podejmowania działań, które zapewnią odpowiednie środki finansowe niezbędne dla realizacji konstytucyjnych praw socjalnych, musi uwzględniać sytuację gospodarczą i konieczność zapewnienia warunków rozwoju gospodarczego, a także dostosować zakres realizacji praw socjalnych do warunków ekonomicznych (wyrok z dnia 22 października 2001 r., SK 16/01, OTK Zb. Urz. 2001, nr 7, poz. 214). Granice możliwości zaspokojenia potrzeb społecznych wyznaczane są przez inne podlegające ochronie wartości konstytucyjne, także takie jak równowaga budżetowa (wyrok z dnia 8 maja 2000 r., SK 22/99, OTK Zb. Urz. 2000, nr 4, poz. 107). Trybunał wskazał też, że na tle spraw dotyczących zabezpieczenia społecznego nie bada trafności lub celowości decyzji parlamentu i przyjmuje zawsze wstępne założenie racjonalności tych działań (wyrok z dnia 12 września 2000 r., K 1/00, OTK Zb.Urz. 2000, nr 6, poz. 185).

32 Badając przepisy ustaw o ubezpieczeniach społecznych i o pomocy społecznej, Trybunał Konstytucyjny stwierdził daleko idącą swobodę ustawodawcy zwykłego w określaniu przesłanek i zasad udzielania tych świadczeń. W wyrokach z dnia 20 listopada 2001 r., SK 15/01 (OTK Zb. Urz. 2001, nr 8, poz. 252) oraz z dnia 9 czerwca 2003 r., SK 5/03 (OTK-A Zb. Urz. 2003, nr 6, poz. 50) stwierdził jednoznacznie, że nie jest uprawniony do oceny słuszności i celowości działań ustawodawcy co do zakresu zapewnienia uprawnionym prawa do zabezpieczenia społecznego, są to bowiem kwestie natury politycznej, a nie prawnej. Jeżeli ustawodawca z przyczyn aksjologicznych nie objął regulacją ustawową pewnej grupy osób, nie przyznając im określonych praw, to słuszność i celowość takiego działania uchyla się spod oceny Trybunału Konstytucyjnego jako materia polityczna, należąca do zakresu swobody ustawodawcy .

33 W świetle przedstawionych wyżej orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego i Sądu Najwyższego, brak było podstaw do wystąpienia przez Skład orzekający z odpowiednim pytaniem prawnym na podstawie art. 193 Konstytucji w zw. z art. 191 ustawy zasadniczej.

34 Wobec powyższego wniosek S.W. w tym zakresie należało oddalić.

35 Jednocześnie na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. oddalono wniosek w przedmiocie dopuszczenia dowodu z opinii biegłego.

36 Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.