Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 listopada 2022 r., I SA/Wa 888/22

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 listopada 2022 r., I SA/Wa 888/22

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.), sędzia WSA Monika Sawa, Protokolant specjalista Katarzyna Krynicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2022 r. sprawy ze skargi Polskich Kolei Państwowych S.A. w W. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 31 stycznia 2022 r. nr DO-II.7610.369.2021.KC w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 10 listopada 2021 r. nr NWIV.752.44.1.2015; 2. zasądza od Ministra Rozwoju i Technologii na rzecz Polskich Kolei Państwowych S.A. w W. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie

2 Zaskarżoną decyzją z [...] stycznia 2022 r., nr [...] Minister Rozwoju i Technologii po rozpatrzeniu odwołania Polskich Kolei Państwowych S.A. w Warszawie, od decyzji Wojewody Śląskiego z [...] listopada 2021 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

3 W uzasadnieniu Minister wskazał, że Wojewoda Śląski, działając na podstawie art. 34 i art. 35 ustawy z 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. z 2021 r., poz. 146) oraz § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 3 stycznia 2001 r. w sprawie sposobu potwierdzania posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe "Polskie Koleje Państwowe" gruntów będących własnością Skarbu Państwa, w tym rodzajów dokumentów stanowiących dowody w tych sprawach (Dz. U. z 2001 r. Nr 4, poz. 29), decyzją z [...] listopada 2021 r. odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. przez Polskie Koleje Państwowe w Warszawie prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w gminie L., oznaczonego jako działka nr [...] o pow. [...] ha 1865 m2, k.m. 4, obręb [...], T., uregulowanego w księdze wieczystej nr [...], wraz z prawem własności fragmentu linii kolejowej oraz urządzeń znajdujących się na tym gruncie.

4 Polskie Koleje Państwowe złożyły odwołanie od tej decyzji.

5 Rozpoznając sprawę Minister wskazał, że decyzja Wojewody została wydana na podstawie art. 34 ustawy z 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe".

6 Zgodnie z art. 34 tej ustawy grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu PKP, co do których PKP nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy (tj. 27 października 2000 r.), z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego PKP. Natomiast budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na tych gruntach stają się z mocy prawa, nieodpłatnie, własnością PKP.

7 Minister wskazał, że z treści księgi wieczystej nr [...] wynika, że nieruchomość oznaczona jako działka nr [...], zarówno 5 grudnia 1990 r., jak i 27 października 2000 r. stanowiła własność Skarbu Państwa. Prawo własności ujawniono na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w Zawierciu z 21 grudnia 2016 r., sygn. akt I Ns 1519/14 o nabyciu własności przez zasiedzenie z dniem 1 stycznia 1980 r. Zatem wobec przedmiotowej działki została spełniona przesłanka własności państwowej.

8 Kolejną przesłanką zastosowania art. 34 ust. 1 ustawy jest posiadanie przez przedsiębiorstwo państwowe "Polskie Koleje Państwowe" przedmiotowego gruntu w dniu 5 grudnia 1990 r. Na potwierdzenie wykazania tej przesłanki spółka przedłożyła wyciąg z ewidencji środków trwałych znajdujących się na działce nr [...], wg stanu na 5 grudnia 1990 r., obejmujących tory kolejowe - droga kolejowa 1- torowa główna zasadnicza linii nr 160 Zawiercie Dąbrowa Górnicza Ząbkowice oraz linii nr 186 Zawiercie - Dąbrowa Górnicza Ząbkowice (rok budowy 1950).

9 Ponadto, z oświadczenia z [...] lutego 2015 r. J. M. - Dyrektora Regionalnego ds. Współpracy z Samorządami i S. K. - Naczelnika Wydziału Geodezji i Regulacji Stanów Prawnych, wynika iż działka nr [...] jest zajęta pod infrastrukturę kolejową składającą się z linii kolejowej nr 160 relacji Zawiercie - Dąbrowa Górnicza Ząbkowice w rozumieniu art. 4 ust. 1 i 8 ustawy z 28 marca

10 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. Nr 86, poz.789).

11 Minister stwierdził, że wobec przedmiotowej działki spełnione zostały przesłanki uwłaszczenia zawarte w art. 34 ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe".

12 Organ ustalił w toku postępowania uwłaszczeniowego, że działka nr [...] zajęta jest w części pod linię kolejową, natomiast w części stanowi drogę publiczną.

13 Minister zaznaczył, że z pisma Starosty Z. - wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej - z 24 sierpnia 2020 r. oraz z załączonych do niego dokumentów wynika, że 5 grudnia 1990 r. przez działkę nr [...] przebiega droga publiczna powiatowa DP 1745 S - dawny numer 14287 pn. Dąbrowa Górnicza (Bugaj) - Łazy. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Komunikacji z 14 lipca 1986 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg wojewódzkich w województwach: białostockim, bielskim, ciechanowskim, częstochowskim, katowickim, kieleckim, krośnieńskim, łomżyńskim, nowosądeckim, ostrołęckim, pilskim, piotrkowskim, poznańskim, przemyskim, siedleckim, sieradzkim, suwalskim, rzeszowskim, tarnowskim i zielonogórskim (Dz. U. Nr 30 poz. 151, ze zm.) droga nr 14287 pn. Dąbrowa Górnicza (Bugaj) - Łazy została zaliczona do kategorii dróg wojewódzkich (załącznik nr 5 do rozporządzenia).

14 Na mocy uchwały Nr [...] Rady Powiatu Z. z 28 września 2000 r. w sprawie zaliczenia do kategorii dróg powiatowych oraz określenia przebiegu tych dróg (pkt 72 załącznika do uchwały), przedmiotowa droga nr 14287 pn. Chruszczobród - Trzebyczka - Łazy została zaliczona do kategorii dróg powiatowych, co świadczy, że również 27 października 2000 r. też była to droga publiczna. Natomiast z załącznika nr 16 do uchwały nr [...] Zarządu Województwa Śląskiego z 6 kwietnia 2006 r. wynika, iż droga nr 14287 zmieniła oznaczenie na numer 1745 S (pkt 49 załącznika nr 16).

15 Minister zaznaczył, że do pisma Starosty Z. z 24 sierpnia 2020 r. załączono kopię ostatecznej decyzji Starosty Z. z [...] listopada 2019 r., nr [...] zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia dla Powiatowego Zarządu Dróg w Z. obejmującego przebudowę wiaduktu nad torami PKP w ciągu drogi powiatowej nr 145 S Trzebyczka - Głazówka w miejscowości Trzebyczka, gm. Łazy, m. in. na działce ewidencyjnej nr [...], a także załączono mapę do celów projektowych z 14 marca 2019 r. Minister podkreślił, że będący przedmiotem postępowania uwłaszczeniowego grunt oznaczony jako działka nr [...] stanowił 5 grudnia 1990 r. i 27 października 2000 r. drogę publiczną. Zdaniem organu drogę zaliczoną na podstawie ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych do jednej z kategorii tych dróg, z której może korzystać każdy, zgodnie z jej przeznaczeniem, z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w tej ustawie lub innych przepisach szczególnych (art. 1 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. Nr 14, poz. 60 ze zm.), skutkuje uznaniem, że nie mógł on pozostawać w wyłącznym posiadaniu Polskich Kolei Państwowych i nie mógł podlegać uwłaszczeniu, jako grunt objęty prawem osób trzecich - zarządcy drogowego.

16 Minister wskazał, że zajęcie nieruchomości pod pas drogi publicznej uniemożliwia jej uwłaszczenie z uwagi na fakt, iż drogi publiczne są wyłączone z obrotu prawnego, co wynika bezpośrednio z art. 2a ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych i znajduje swoje potwierdzenie w orzeczeniach sądowych. Jednocześnie na podstawie art. 22 ust. 1 ww. ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, w brzmieniu obowiązującym w dniu 5 grudnia 1990 r., zarząd gruntami zajętymi pod drogi publiczne sprawują właściwe organy drogowe. Zarząd ten powstał z mocy prawa.

17 W ocenie organu odwoławczego ustalenie przez organ I instancji, że działka nr [...] 5 grudnia 1990 r. i 27 października 2000 r. w części była zajęta pod pas drogi publicznej, uniemożliwia wydanie przez organ decyzji uwłaszczającej PKP nieruchomością w trybie art. 34 ustawy z 8 września 2000 r.

18 Z tego względu Wojewoda Śląski pismem z 4 listopada 2020 r. poinformował, że z uwagi na fakt, iż działka nr [...] na dzień 5 grudnia 1990 r. oraz aktualnie

19 (tj. 4 listopada 2020 r.) znajduje się częściowo w pasie drogi publicznej (powiatowa nr 1745 S), to uwłaszczenie przedmiotową nieruchomością naruszy prawa osób trzecich. Dodał, że uwłaszczeniu może podlegać jedynie geodezyjnie wyodrębniona część zajęta linią kolejową. Organ I instancji wezwał wnioskodawcę do przedłożenia w terminie do 30 stycznia 2020 r. projektu podziału geodezyjnego ww. działki w uzgodnieniu z zarządcą drogi publicznej, w celu zatwierdzenia podziału na podstawie art. 96 ust 1b w zw. z art. 95 pkt 3 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz.U. z 2021 r. poz. 1899 ze zm).

20 Pismem z 7 października 2021 r. PKP S.A. Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w Katowicach poinformował Wojewodę, że została wykonana koncepcja podziału działki nr [...], jednakże zarządca linii kolejowej PKP PLK S.A. nie wyraził zgody na zaproponowany podział.

21 Odnosząc się do zarzutu, że brak wyłącznego posiadania (tzw. współposiadanie) przez PKP działek objętych wnioskiem o uwłaszczenie nie stanowi przeszkody do uwłaszczenia gruntu w trybie z art. 34 ustawy z 8 września 2000 r. organ wskazał, że zarzut ten jest chybiony, a stanowisko skarżącego nie znajduje uzasadnienia ani w przepisach ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, ani w ugruntowanym stanowisku prezentowanym przez sądy administracyjne, m. in. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 lipca 2019 r., sygn. akt I OSK 674/16, a także w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 24 sierpnia 2004 r., sygn. akt I SA 2977/02. W ocenie Ministra Rozwoju i Technologii nie została spełniona przesłanka wyłącznego posiadania wynikająca z art. 34 ustawy o komercjalizacji.

22 Skargę na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z 31 stycznia 2022 r. złożyły Polskie Koleje Państwowe S.A. w Warszawie. Zaskarżonej decyzji zarzucono:

23 1. naruszenie przepisów postępowania:

24 - art. 7 oraz art. 8 kpa, poprzez brak podjęcia działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy,

25 - art. 77 § 1 kpa oraz art. 80 kpa w zw. z art. 75 § 1 kpa, poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego;

26 2. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 34 ustawy z 8 września 2000 r. poprzez odmowę stwierdzenie nabycia na rzecz Spółki prawa użytkowania wieczystego nieruchomości wraz z prawem własności fragmentu linii kolejowej oraz urządzeń znajdujących się na tym gruncie podczas gdy warunki nabycia zostały spełnione.

27 Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji Wojewody Śląskiego oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zarzuty rozwinięto w uzasadnieniu skargi.

28 Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

29 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje :

30 Skarga zasługuje na uwzględnienie.

31 Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 34 ust. 1 ustawy z 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe". Zgodnie z jego treścią grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu PKP, co do których PKP nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy, z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego PKP.

32 Ustalony przez organ stan prawny jest bezsporny. Z treści księgi wieczystej nr [...] wynika, że nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] zarówno 5 grudnia 1990 r., jak i 27 października 2000 r. stanowiła własność Skarbu Państwa. Zatem została spełniona przesłanka własności państwowej. Ponadto nie jest kwestionowane, że działka nr [...] w części była w datach istotnych w sprawie oraz jest obecnie zajęta pod linię kolejową. Natomiast w części stanowi drogę publiczną.

33 Oznacza to, że co do części nieruchomości będącej w posiadaniu PKP spełnione zostały przesłanki uwłaszczenia zawarte w art. 34 ustawy o komercjalizacji. Sąd przy tym w pełni podziela argumentację organu, że nie ma możliwości uwłaszczenia PKP co do części nieruchomości, która stanowi drogę publiczną.

34 Skoro w datach istotnych dla uwłaszczenia przedmiotowa działka była w posiadaniu zarówno PKP, jak również we władaniu zarządcy drogi publicznej, to koniecznym było dokładne wyjaśnienie - w jakiej części działka nr [...] była w posiadaniu PKP, a w jakiej części na działce tej była urządzona droga publiczna. W tym celu konieczne było przeprowadzenie postępowania w kierunku ustalenia tego zajęcia, w tym m.in. sporządzenia opracowania geodezyjnego przez uprawnionego geodetę, w oparciu o które zostanie w sposób niebudzący wątpliwości ustalone, w jakiej części działka była w wyłącznym posiadaniu PKP, a w jakiej części zajęta była pod drogę publiczną (por. wyrok NSA z 30 września 2022 r., sygn. akt I OSK 1416/22).

35 Zważyć należy, że zgodnie z art. 7 kpa to na organie ciąży obowiązek dokonania wszelkich czynności niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy. Wyrażona w tym przepisie zasada prawdy obiektywnej nakłada na organ konieczność podejmowania wszelkich czynności, które temu służą. Organ z urzędu zobowiązany jest przeprowadzić dowody mające na celu prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy (por. NSA wyrok z 26 października 1984 r., sygn. akt II SA 1205/84). Strona postępowania administracyjnego ma prawo liczyć na to, że organ podejmie wszystkie niezbędne czynności które będą służyły prawidłowemu ustaleniu stanu faktycznego (art. 8 kpa), w sposób wyczerpujący zbierze i rozpatrzy materiał dowodowy (art. 77 § 1 kpa), w tym dopuści dowody przyczyniające się do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego (art. 75 § 1 kpa i art. 80 kpa).

36 W ocenie Sądu organy nie przeprowadziły postępowania dowodowego mającego na celu określenie, która część działki nr [...] była zajęta pod linię kolejową i była w posiadaniu PKP, a która część stanowiła drogę publiczną. W konsekwencji organy naruszyły art. 34 ust. 1 ustawy o komercjalizacji oraz wyżej wskazane przepisy postępowania.

37 Mając na uwadze wszystkie wyżej podniesione okoliczności Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i lit. c) ppsa oraz art. 135 ppsa orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ppsa.

38 Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni stanowisko przedstawione w niniejszym uzasadnieniu.