Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 czerwca 2015 r., I SA/Wa 649/15

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 czerwca 2015 r., I SA/Wa 649/15

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska – Jaroszewicz (spr.) Sędziowie WSA Gabriela Nowak WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant referent stażysta Joanna Berbecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi H. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oddala skargę

Uzasadnienie

2 Wójt Gminy C. decyzją z dnia [...] lutego 2015 r., nr [...], po rozpoznania wniosku H. D. z dnia [...] stycznia 2015 r., odmówił na podstawie art. 107 ust. 4a ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 163) przyznania zasiłku celowego w miesiącu styczniu 2015 r.

3 W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że odmowa przyznania wnioskowanego zasiłku celowego spowodowana była niewyrażaniem zgody przez H. D. na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego.

4 Na skutek złożonego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] marca 2015 r., nr [...], utrzymało w całości decyzję organu I instancji.

5 W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że w dniu 12 stycznia 2015 r. H. D. wystąpił z wnioskiem o przyznanie zasiłku specjalnego, ze względu na trudną sytuację finansową i materialną w wysokości 300 (trzysta) złotych. W dniu 15 stycznia 2015 r. pracownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej udał się do ww. w celu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, lecz nie zastał go w miejscu zamieszkania, a dom był zamknięty. Kolegium wskazało, że w tym samym dniu wnioskodawca wystosował do Ośrodka Pomocy Społecznej pismo w którym domagał się aby nie przyjeżdżał do niego pracownik socjalny i aby przyznano mu wnioskowaną pomoc. Do pisma tego załączył odcinek renty za wrzesień i październik 2014 r. Następnie pismem z dnia 16 stycznia 2015 r. organ pomocowy wystąpił do H. D. o wskazanie daty, kiedy będzie możliwe przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w miejscu jego zamieszkania, zaznaczają, że jest on niezbędny do wydania decyzji. W odpowiedzi na to pismo H. D. pismem z dnia 20 stycznia 2015 r. oznajmił, że nie zgadza się na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania i uważa, że pomoc finansowa o którą wystąpił i tak powinna mu zostać przyznana, gdyż jego sytuacja materialna jest znana organowi pomocowemu. Następnie w dniu 22 stycznia 2015 r. pracownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w C. wraz z dzielnicowym udał się do miejsca zamieszkania wnioskodawcy w celu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Z notatki służbowej pracownika socjalnego z tej wizyty wynika, że dom był zamknięty, a w środku znajdował się H. D., gdyż przez okno było widać jego obecność. W kolejnym piśmie z dnia 22 stycznia 2015 r. organ pomocowy wezwał wnioskodawcę do stawienia się w organie, w terminie 7 dni, celem przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Pismem datowanym na dzień 16 lutego 2015 r. wnioskodawca został poinformowany, że uniemożliwienie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, który jest podstawą do przyznania pomocy skutkuje wydanie decyzji odmownej.

6 Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 106 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie świadczenia z pomocy społecznej, którym jest także zasiłek celowy, wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego, sporządzonego w oparciu o art. 107 ww. ustawy. Wywiad taki pozwala pracownikowi socjalnemu dokonania właściwej analizy i oceny sytuacji wnioskodawcy. Szczegółowe zasady przeprowadzenia wywiadu oraz jego wzór określa § 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 8 czerwca 2012 r,. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz. U z 2012 r., poz. 712). Natomiast zgodnie z treścią art. 107 ust. 4a ustawy o pomocy społecznej wynika, że niewyrażenie zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego przez osoby lub rodziny ubiegające się o świadczenie z pomocy społecznej lub na jego aktualizację przez osoby lub rodziny korzystające ze świadczeń z pomocy społecznej stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej.

7 Reasumując Kolegium wskazało, że słusznie organ I instancji odmówił wnioskowanego świadczenia, ze względu na brak możliwości zbadania sytuacji socjalno-bytowej wnioskodawcy.

8 Skargę na powyższą decyzję do wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył H. D., wnosząc o jej zmianę i wskazując że ze względu na ciężką chorobę psychiczną należy mu się wnioskowana pomoc.

9 W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

11 Skarga nie jest uzasadniona.

12 Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

13 Przedmiotem oceny Sądu była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2015 r. utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy C. odmawiająca przyznania H. D. pomocy społecznej w formie zasiłku celowego w miesiącu styczniu 2015 r w wysokości 300 (trzysta) złotych. Zasadniczym powodem odmowy przyznania świadczeń był brak współdziałania H. D. z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu jego trudnej sytuacji życiowej, przejawiający odmową wyrażenia zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego.

14 Materialnoprawną podstawą podjętych rozstrzygnięć stanowiły przepisy ustawy dnia 12 marca 2004 r. - o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 163), które regulują zasady i tryb udzielania świadczeń z pomocy społecznej. Ustawa ta przewiduje m.in. udzielanie pomocy finansowej w formie zasiłków celowych (art. 39 u.p.s.), przyznawanych osobom spełniającym kryterium dochodowe określone w art. 8 ust.1 (dla osoby samotnie gospodarującej wynosi ono 542 złotych) oraz zasiłków celowych specjalnych (art. 40 i art. 41 u.p.s.), które mogą być przyznane osobom albo rodzinom o dochodach przekraczających kryteria dochodowe.

15 Przepisy tej ustawy nakładają jednocześnie na osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej obowiązek współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej (art. 4 u.p.s.). Obowiązek ten stanowi następstwo zasady subsydiarności, wyrażonej w art. 2 ust. 1 ustawy, który stanowi, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Współpraca ta przejawie się między innymi w umożliwianiu organom prowadzącym postępowanie przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, względnie aktualizacji uprzednio przeprowadzonego wywiadu, w toku którego ustalona będzie przede wszystkim aktualna sytuacja osobista i majątkowa osoby zawracającej się o udzielanie wsparcia jak również istotne okoliczności faktyczne, wskazujące na zaistnienie określonych w przepisach ustawy o pomocy społecznej przesłanek pozwalających organowi na przyznanie świadczenia. Brak zaś współdziałania osoby z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej może stanowić, stosownie do art. 11 ust. 2 u.p.s. podstawę do odmowy przyznania świadczenia. Taka sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie.

16 Bezsporne jest bowiem, że wnioskujący o przyznanie pomocy społecznej H. D. nie wyraził zgody na przeprowadzenie w jego miejscu zamieszkania wywiadu środowiskowego, pomimo kilkukrotnie kierowanych do niego pism przez Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w sprawie ustalenia terminu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Także wizyty pracowników socjalnych w miejscu zamieszkania ww. nie pozwoliły na ustalenie sytuacji materialno-bytowej wnioskodawcy.

17 Zważyć przy tym należy, że przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego (aktualizacji tego wywiadu), jest niezbędnym elementem postępowania dowodowego w sprawach o przyznanie pomocy społecznej. Zgodnie bowiem z art. 106 ust. 4 u.p.s. decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia, z wyjątkiem decyzji o odmowie przyznania biletu kredytowanego oraz decyzji w sprawach cudzoziemców, wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego.

18 W szczególności zaś z art. 107 ust. 4a u.p.s. jednoznacznie wynika, że niewyrażenie zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego przez osoby lub rodziny ubiegające się o świadczenia z pomocy społecznej lub na jego aktualizację przez osoby lub rodziny korzystające ze świadczeń z pomocy społecznej stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Słuszne jest zatem wyrażane w orzecznictwie zapatrywanie, stosownie do którego utrudnianie lub uniemożliwienie pracownikom socjalnym przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w pełni uzasadniają odmowę przyznania świadczenia (por. wyroki NSA: z dnia 19 kwietnia 2011 r., sygn. akt I OSK 60/11; z dnia 15 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 1753/09; z dnia 19 marca 2009 r., sygn. akt I OSK 561/08, z dnia 30 listopada 2009 r., sygn. akt I OSK 634/09 oraz z dnia 23 września 2008 r., sygn. akt I OSK 1765/07 - publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

19 Skład orzekający w niniejszej sprawie stoi na stanowisku, że uniemożliwienie organowi przeprowadzenia wywiadu środowiskowego jest jedną z postaci braku współdziałania z pracownikiem socjalnym w rozwiązaniu trudnej sytuacji życiowej, w rozumieniu art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Strona wnioskująca o pomoc społeczną musi się liczyć z tym, że uzyskanie pomocy Państwa wiązać się będzie również z koniecznością aktywnego jej uczestnictwa w czynnościach podejmowanych w tych sprawach przez organy administracji publicznej w ramach postepowania dowodowego.

20 Odmowa podjęcia współdziałania strony z pracownikiem socjalnym, uprawniała zatem Wójta Gminy C. do negatywnego załatwienia jego wniosku. Tym samym decyzja organu pierwszej instancji, w ocenie Sądu, odpowiada prawu i nie wykracza poza ramy uznania administracyjnego. Nie narusza więc również prawa utrzymująca to rozstrzygnięcie w mocy decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2015 r. Ustalenia stanu faktycznego sprawy znajdują potwierdzenie w zgromadzonym w aktach materiale dowodowym, a w toku rozpoznawania wniosku organy nie uchybiły zasadom postępowania w sprawach z zakresu pomocy społecznej oraz celom tej pomocy wskazanym w ustawie z dnia 12 marca 2004 r.

21 Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy – ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.