Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 lutego 2020 r., I SA/Wa 2308/19

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 lutego 2020 r., I SA/Wa 2308/19

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.), Sędziowie sędzia WSA Iwona Kosińska, sędzia WSA Elżbieta Lenart, Protokolant sekretarz sądowy Justyna Kobylarczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2020 r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję [...] w C. z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.

Uzasadnienie

2 |I SA/Wa 2308/19 UZASADNIENIE |

3 |Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. decyzją z [...] sierpnia 2019 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy L. z [...] lipca 2019 r. |

4 |nr [...] odmawiającą przyznania M. C. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku|

5 |z opieką nad matką N. S. za okres od [...] lipca 2013 r. do [...] sierpnia 2018 r. |

6 |Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: |

7 |M. C. [...] czerwca 2019 r. wystąpiła z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej |

8 |pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką od [...] lipca 2013 r. do [...] sierpnia 2018 r. w wysokości [...] zł |

9 |miesięcznie z jednoczesnym pomniejszeniem kwoty świadczenia pielęgnacyjnego o pobrany we wskazanym wyżej okresie zasiłek dla opiekuna. |

10 |W uzasadnieniu wniosku wskazano, że wnioskodawczyni pobierała zasiłek dla opiekuna w związku z opieką nad matką przyznany decyzją Wójta |

11 |Gminy L. z [...] czerwca 2014 r. nr [...] od [...] maja 2014 r. bezterminowo. Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z [....] |

12 |października 2018 r. nr [...] przyznano jej świadczenie pielęgnacyjne od [...] września 2018 r. na czas nieokreślony w wysokości [...] zł |

13 |miesięcznie. Wnioskodawczyni powołała wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. w sprawie K 38/13 orzekający o częściowej |

14 |niekonstytucyjności wprowadzenia do ustawy o świadczeniach rodzinnych kryterium wieku powstania niepełnosprawności, jako przesłanki |

15 |uzależniającej uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego oraz wyrok NSA sygn. akt I OSK 1512/16 wskazujący na możliwość skutecznego ubiegania |

16 |się o świadczenie pielęgnacyjne przez opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych pomimo braku wykonania orzeczenia Trybunału |

17 |Konstytucyjnego K 38/13. |

18 |Wójt Gminy L. decyzją z [...] lipca 2019 r. odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia podnosząc, że nie zostały spełnione warunki do |

19 |jego przyznania. Organ zaznaczył, że data powstania niepełnosprawności wskazuje, że matka miała [...] lata, a ponadto negatywną przesłanką, |

20 |która wyklucza wnioskodawczynię z kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego jest pobrany w okresie od [...] lipca 2013 r. do |

21 |[...] sierpnia 2018 r. zasiłek dla opiekuna. Organ zaznaczył, że z przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych |

22 |wynika, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do zasiłku dla opiekuna, o którym |

23 |mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. |

24 |M. C. wniosła odwołanie od powyższej decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. rozpoznając sprawę - mimo, że nie podzieliło |

25 |wszystkich argumentów odmowy przyznania świadczenia wskazanych przez organ pierwszej instancji – uznało, że decyzja Wójta Gminy L. z [...] |

26 |lipca 2019 r. jest prawidłowa. |

27 |Organ odwoławczy przytoczył treść art. 17 ust. 1, ust. 1b i ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z|

28 |2018 r. poz. 2220 ze zm.) i podkreślił, że z akt sprawy wynika, iż M. C. z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką pobierała świadczenie |

29 |pielęgnacyjne przyznane decyzją z [...] marca 2012 r. nr [...] od [...] lutego 2012 r. bezterminowo. Decyzja ta wygasła z mocy prawa z dniem [...]|

30 |lipca 2013 r. w związku z nowelizacją ustawy o świadczeniach rodzinnych. Następnie decyzją z [...] czerwca 2014 r. nr [...] przyznano M. C. od|

31 |[...] lipca 2013 r. bezterminowo zasiłek dla opiekuna. Na wniosek M. C. decyzją z [...] września 2018 r. nr [...] uchylono w całości od dnia [...]|

32 |września 2018 r. decyzję z [...] czerwca 2014 r. i od [...] września 2018 r. M. C. w związku z opieką nad matką pobiera świadczenie |

33 |pielęgnacyjne. |

34 |SKO w C. wskazało, że główną podstawą odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest w niniejszej sprawie spełnienie przesłanki z |

35 |art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Organ odwoławczy zaznaczył jednocześnie, że nie podziela stanowiska organu |

36 |pierwszej instancji w zakresie spełnienia przesłanki negatywnej określonej w przepisie art. 17 ust. 1b powołanej ustawy. Przepis ten |

37 |wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 - w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia |

38 |pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na|

39 |moment powstania niepełnosprawności, został uznany za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Po wejściu w życie tego orzeczenia (tj. |

40 |23 października 2014 r. – data publikacji w Dzienniku Ustaw), powołany art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych nie może być |

41 |stosowany w dotychczasowym brzmieniu. Wydanie w sprawie orzeczeń w oparciu o art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w sytuacji,|

42 |gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z Konstytucją RP tego przepisu w określonym w nim zakresie, nie znajduje więc |

43 |uzasadnienia. Na poparcie twierdzeń organ przytoczył stanowisko wyrażone w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. |

44 |Zdaniem Kolegium w sprawie nie zaistniały jednak przesłanki do zmiany lub uchylenia decyzji organu pierwszej instancji, bowiem jej |

45 |podstawą jest art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych. |

46 |Organ odwoławczy zaznaczył, że skarżąca decyzją z [...] czerwca 2014 r. miała przyznane prawo do zasiłku dla opiekuna, która została |

47 |uchylona ostateczną decyzją od [...] września 2018 r. Prawo do świadczenia rodzinnego, a takim jest również świadczenie pielęgnacyjne |

48 |zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo |

49 |wypełnionymi dokumentami. Do czasu, kiedy w obrocie prawnym pozostaje decyzja ostateczna i prawomocna o przyznaniu jednego ze świadczeń |

50 |wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b, nie jest możliwe przyznanie innego świadczenia. |

51 |SKO w C. podkreśliło, że nie jest możliwe, aby na etapie postępowania odwoławczego, wydana została decyzja o przyznaniu świadczenia |

52 |pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką, zmieniając w ten sposób decyzję ostateczną wydaną przez organ pierwszej |

53 |instancji o przyznaniu zasiłku dla opiekuna. Decyzję ostateczną można wzruszyć tylko i wyłącznie w trybach nadzwyczajnych, o ile |

54 |zaistnieją przesłanki do jej wzruszenia. Tym samym decyzja organu pierwszej instancji jest zgodna z prawem. |

55 |Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła M. C. zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie |

56 |art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie. |

57 |W uzasadnieniu skargi skarżąca przytoczyła wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 podnosząc, że z |

58 |tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad matką należne jej jest świadczenie |

59 |pielęgnacyjne w wysokości otrzymywanej przez osoby sprawujące opiekę nad niepełnosprawnymi dziećmi, ponieważ jakiekolwiek różnicowanie ich|

60 |sytuacji jest niezgodne z Konstytucją. W cenie skarżącej przeszkodą do wyrównania świadczenia nie jest brak wykonania obowiązku |

61 |wynikającego z wyroku Trybunału Konstytucyjnego i niewprowadzenie regulacji dotyczących wyrównania świadczeń pielęgnacyjnych przez |

62 |ustawodawcę, o czym świadczy m.in. decyzja organu odwoławczego uwzględniająca wyrok NSA wydany w sprawie I OSK 1512/16. Powyższa decyzja |

63 |wskazuje na możliwość skutecznego ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne przez opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych pomimo braku |

64 |wykonania orzeczenia TK. Organ odwoławczy słusznie uznał, że powołany wyrok Trybunału, choć nie ma mocy wstecznej, to jednak norma prawna |

65 |o treści wskazanej w sentencji wyroku była już od momentu jej wejścia w życie niezgodna z prawem (art. 64 ust. 2 w związku z art. 31 ust. |

66 |3 Konstytucji). |

67 |Wskazując na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji organu pierwszej instancji. |

68 |W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu |

69 |zaskarżonej decyzji. |

70 |Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. |

71 |Sąd administracyjny właściwy jest do kontroli decyzji administracyjnych tylko w oparciu o kryterium legalności, a więc zgodności z prawem.|

72 |Uwzględnienie skargi przez Sąd następuje zatem jedynie w przypadku naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w |

73 |przeprowadzonym postępowaniu. W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia nie wystąpiły co oznacza, że skarga podlega |

74 |oddaleniu. |

75 |Z okoliczności faktycznych rozpoznawanej sprawy wynika, że Skarżącej M. C. , na mocy decyzji Wójta Gminy L. z dnia [...] czerwca 2014r. |

76 |- w okresie od [...] maja 2014 r. – bezterminowo, przyznane zostało prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad |

77 |niepełnosprawną matką N. S. . W to miejsce, w konsekwencji złożenia wniosku i rezygnacji z dotychczas otrzymywanego świadczenia , decyzją|

78 |SKO z dnia [...] października 2018r. uzyskała świadczenie pielęgnacyjne począwszy od dnia [...] września 2018r. |

79 |Zdaniem organu odwoławczego okoliczność ta zdecydowała, że w niniejszej sprawie spełniona została negatywna przesłanka określona w art. 17|

80 |ust. 5 pkt 1 lit. b powołanej ustawy o świadczeniach rodzinnych z dnia 28 listopada 2003 r. , uniemożliwiająca przyznanie Skarżącej |

81 |wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego we wskazanym przez nią okresie od [....] lipca 2013r. do [...] sierpnia 2018r. . |

82 |Sąd w składzie orzekającym w sprawie niniejszej stanowisko to podziela. |

83 |Stosownie do literalnej treści art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie |

84 |przysługuje, jeśli osoba sprawująca opiekę nad osobą niepełnosprawną ma ustalone prawo do innego świadczenia opisanego w tym przepisie. |

85 |Celem wskazanej regulacji jest w oczywisty sposób uniemożliwienie osobom uprawnionym równoczesnego pobierania świadczeń, które pełnią tą |

86 |samą funkcję m.in. specjalnego zasiłku opiekuńczego, pobieranego na podstawie przepisów ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i |

87 |wypłacie zasiłków dla opiekunów oraz świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ustawy oświadczeniach rodzinnych. Istotą i |

88 |funkcją obydwu tych świadczeń jest zrekompensowanie opiekunowi utraty dochodów, w związku z rezygnacją z zatrudnienia na rzecz sprawowania|

89 |opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Poza sporem orzeczniczym pozostaje, że jakkolwiek nie jest dopuszczalne jednoczesne |

90 |przyznanie i wypłata dwóch lub więcej świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 1 ustawy, to zainteresowanej stronie przysługuje prawo wyboru |

91 |z którego z nich chce skorzystać. Strona ma również prawo do zmiany zdania w tym zakresie, w związku z czym ustalenie prawa do jednego z |

92 |wymienionych w omawianym przepisie o świadczeń nie wyklucza, w przypadku zmiany okoliczności i spełnienia warunków ubiegania się o |

93 |przyznania innego świadczenia. Tym samym warunkiem jego wypłaty jest rezygnacja z dotychczas otrzymywanego świadczenia . Mając na uwadze |

94 |treść art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b i art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych rozstrzygnięcie zbiegu praw do kilku świadczeń wymaga|

95 |zatem złożenia przez osobę uprawnioną stosownego oświadczenia w tym przedmiocie. W sprawie niniejszej Skarżąca dokonała omawianego wyboru |

96 |oraz złożyła przedmiotowe oświadczenie , w następstwie czego decyzją SKO w C. z dnia [...] października 2018r. uzyskała stosowne |

97 |świadczenie pielęgnacyjne na matkę , począwszy od dnia [...] września 2018r. |

98 |W ocenie Sądu , decyzja organu jest zatem prawidłowa. Organ przytoczył przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach |

99 |rodzinnych określające warunki nabywania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, w tym art. 17 ust. 1, art. 17 ust. 1b, art. 17 ust. 5 pkt 1|

100 |i pkt 2 podkreślając, że z przepisów tych jednoznacznie wynika, że dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, poza wypełnieniem |

101 |przesłanek podmiotowych, muszą zaistnieć łącznie dwie przesłanki natury przedmiotowej. Pierwsza z nich polega albo na niepodejmowaniu, |

102 |albo na rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się odpowiednim orzeczeniem.|

103 |Druga zaś stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do świadczeń |

104 |wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a lub b powołanej ustawy. |

105 |Skoro zaś z akt sprawy wynika , że wnioskodawczyni w wymienionym okresie uprawniona była do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z |

106 |opieką nad matką to w sprawie spełniona została negatywna przesłanka określona w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b powołanej ustawy |

107 |uniemożliwiająca przyznanie wnioskowanego świadczenia. |

108 |Jednocześnie Sąd zauważa, że wobec ustawowego zakazu jednoczesnego pobierania dwóch świadczeń, przyznanie Skarżącej wnioskowanego przez |

109 |nią świadczenia pielęgnacyjnego mogło mieć miejsce wyłącznie po wyeliminowaniu z obrotu prawnego decyzji przyznającej jej specjalny |

110 |zasiłek opiekuńczy, co też w badanej sprawie nastąpiło. |

111 |Podkreślenia wymaga także, że przyznanie świadczenia rodzinnego – także w postaci świadczenia pielęgnacyjnego nie jest możliwe z datą |

112 |wsteczną. Z uwagi na treść art. 24 ust.2 cyt. ustawy , świadczenie to jest przyznawane począwszy od miesiąca w którym wpłynął prawidłowo |

113 |złożony oraz merytorycznie zasadny wniosek. |

114 |Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami |

115 |administracyjnymi orzekł jak w sentencji. |

116 | |