Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 czerwca 2019 r., I SA/Wa 226/19

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 czerwca 2019 r., I SA/Wa 226/19

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Anna Wesołowska Sędziowie WSA Dorota Apostolidis WSA Magdalena Durzyńska (spr.) Protokolant Referent stażysta Aneta Suchecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi Gminy [...] na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dni [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia przez gminę z dniem 27 maja 1990 r. prawa własności nieruchomości oddala skargę.

Uzasadnienie

2 Decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r.[...] Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa (dalej jako organ) działając na podstawie art. 18 ust. 2 w związku z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32. poz. 191, z późn. zm. dalej jako ustawa), art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (kpa) utrzymała w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2018 r. sygn. [...] stwierdzającą nieodpłatne nabycie z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przez Gminę [...] prawa własności nieruchomości stanowiących rowy, położonych w obrębie ewidencyjnym [...] oznaczonych w ewidencji gruntów i budynków jako działki:

3 - [...] o pow. [...] ha, KW nr [...],

4 - [...] o pow. [...] ha. KW nr [...],

5 - [...] o pow. [...] ha. KW nr [...],

6 - [...] o pow. [...] ha. KW nr [...].

7 - [...] o pow. [...] ha. KW nr [...],

8 - [...] o pow. [...] ha. KW nr [...],

9 - [...] o pow. [...] ha. KW nr [...],

10 - [...] o pow. [...] ha. KW nr [...],

11 - [...] o pow. [...] ha. KW nr [...].

12 - [...] o pow. [...] ha. KW nr [...],

13 - [...] o pow. [...] ha. KW nr [...],

14 - [...] o pow. [...] ha. KW nr [...],

15 - [...] o pow. [...] ha, KW nr [...],

16 - [...] o pow. [...] ha. KW nr [...].

17 W uzasadnieniu wskazano, iż Wojewoda [...] stosowanie do art. 17a ust 3 ustawy wszczął z urzędu postępowanie komunalizacyjne wobec wymienionych działek gruntu - nieobjętych spisem inwentaryzacyjnym, które gminy miały obowiązek przekazać do [...] grudnia 2005 r. Wskazano także, iż podstawę materialno-prawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy, zgodnie z którym mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego stają się w dniu wejścia w życie tej ustawy z mocy prawa mieniem właściwych gmin.

18 Organ ustalił, że przedmiotowe działki w ewidencji gruntów i budynków według stanu obowiązującego na dzień komunalizacji znajdowały się w X grupie rejestrowej (rowy), stanowiły własność Skarbu Państwa we władaniu Wojewódzkiego Zarządu [...] w S. Rejonowy Oddział w G. Wpis dot władania został z ewidencji gruntów wykreślony na podstawie decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w S. z dnia [...] lutego 1997 r. sygn. [...]. Działki będące przedmiotem postępowania stanowią urządzenia melioracji wodnych szczególnych i są niezbędne do wykonywania zadań statutowych [...] Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych. Jeśli chodzi o prawo własności organ ustalił, iż sporne działki przeszły na własność Skarbu Państwa na podstawie dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz.U. Nr 13. poz. 87).

19 Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa podała ponadto, iż rowy melioracyjne, zgodnie z przepisami obowiązującej na dzień komunalizacji ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo wodne (Dz. U. nr 38. poz. 230. ze zm.) - zaliczone były do urządzeń melioracji wodnych szczegółowych (art. 91 ust. 4 pkt 1). Zgodnie zaś z treścią art. 92 ust. 1 tej ustawy urządzenia melioracji wodnych szczegółowych na gruntach stanowiących własność Państwa były wykonywane i utrzymywane na koszt Państwa. Natomiast wg art. 97 ust. 1 ustawy - Prawo wodne - utrzymanie eksploatacja urządzeń melioracji wodnych szczegółowych należała do zainteresowanych właścicieli nieruchomości, a jeżeli były one położone na terenie działania spółki wodnej, ich utrzymanie i eksploatacja należała do spółki. Odnośnie do komunalizacji urządzeń melioracji wodnej zapadłych w podobnym stanie faktycznym i prawnym – organ przywołał wyrok WSA z dnia 4 lipca 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 253/08 i wskazał, że w aktach sprawy nie ma dokumentu, na podstawie którego przedmiotowe działki zostałyby oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste przedsiębiorstwu bądź innej państwowej jednostce organizacyjnej. W związku z powyższym przyjął, że zgodnie z art. 6 w zw. z art. 3 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, w brzmieniu obowiązującym na 27 maja 1990 r., działki wymienione w orzeczeniu zaskarżonej decyzji komunalizacyjnej należały do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego, zatem podlegały komunalizacji na podstawie art. 5 ust. 1 pkt I ustawy. KKU wskazała też, że z akt sprawy nie wynika aby w niniejszej sprawie występowały przesłanki wskazane w art. 11 ustawy.

20 Skargę na ww decyzję złożyła Gmina [...] ( dalej jako skarżąca). Zarzuciła ona KKU:

21 1. naruszenie art. 11 ustawy poprzez uznanie, że nieruchomości, których dotyczy zaskarżona decyzja nie służą wykonywaniu zadań publicznych należących do właściwości organów administracji rządowej, sądów oraz organów władzy państwowej;

22 2. naruszenie art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 kpa poprzez wydanie decyzji bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, co przejawiało się dowolnym i nie znajdującym potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym uznaniu, że ze względu na fakt, iż - w aktach sprawy nie ma dokumentu, na podstawie którego przedmiotowe działki zostałyby oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste przedsiębiorstwu bądź innej państwowej jednostce organizacyjnej, działki wymienione w orzeczeniu zaskarżonej decyzji komunałizacyjnej należały do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego, zatem podlegały komunalizacji na podstawie art. 5 ust 1 pkt 1 ustawy;

23 3. naruszenie art. 107 § 1 i 3 kpa, poprzez brak w skarżonej decyzji wymaganego prawem uzasadnienia faktycznego i prawnego, w którym organ powinien wskazać fakty, które uznał za udowodnione i dowody, na których się oparł.

24 Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] z [...] stycznia 2018 r. ( znak: [...]) oraz przyznanie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

25 W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

26 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

27 Skarga nie jest zasadna.

28 Postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie prowadzone było na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. W art. 5 ust. 1 ww. ustawy wskazano pozytywne przesłanki ustawowej komunalizacji, zaś w art. 11 wymienione zostały przesłanki negatywne. Zgodnie z treścią tych przepisów, mienie ogólnonarodowe (państwowe) stało się ex lege własnością gmin w dniu 27 maja 1990 r., jeżeli:

29 1. należało w tym dniu m.in. do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego;

30 2. a nadto:

31 a. nie służyło wykonywaniu zadań publicznych należących do właściwości organów administracji rządowej, sądów oraz organów władzy państwowej;

32 b. nie należało do przedsiębiorstw państwowych lub jednostek organizacyjnych wykonujących zadania o charakterze ogólnokrajowym lub ponadwojewódzkim, z zastrzeżeniem przepisu art. 14;

33 c. nie należało do Państwowego Funduszu Ziemi, z zastrzeżeniem przepisu art. 15.

34 Na dzień ustawowej komunalizacji, tj. 27 maja 1990 r. sporne rowy stanowiły własność Skarbu Państwa. Nieruchomości te nie stanowiły urządzeń melioracji wodnych podstawowych, bez znaczenia pozostaje w czyim władaniu wówczas pozostawały. Przesłanka wskazana w art. 5 ust. 1 ustawy dotyczy bowiem stanu prawnego nieruchomości, nie zaś jej stanu faktycznego. Stanowisko to jest powszechnie akceptowane przez orzecznictwo – por. m.in. wyroki WSA w Warszawie z dnia 22 marca 2018, sygn. akt I SA/Wa 1631/17, z dnia 6 marca 2018, sygn. akt I SA/Wa 1414/17, z dnia 30 listopada 2017, sygn. akt I SA/Wa 1207/17. Z akt sprawy nie wynika także aby ww nieruchomości należały do przedsiębiorstw państwowych czy do Państwowego Funduszu Ziemi.

35 Obowiązujące wówczas przepisy nie wskazywały wprost, czyim zadaniem jest utrzymanie rowów, choć zgodnie z art. 92 ust. 1 w zw. z art. 91 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia z dnia 24 października 1974 r. Prawo wodne (Dz.U.1990.34.198; dalej jako "Prawo wodne z 1974 r.") rowy leżące na gruntach stanowiących własność Państwa były wykonywane i utrzymywane na koszt Państwa. Zasada, iż ww zadanie na gruntach Skarbu Państwa należy do zadań z zakresu administracji rządowej została ustanowiona dopiero przez art. 5 pkt 6 ustawy z dnia 21 stycznia 2000 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z funkcjonowaniem administracji publicznej (Dz.U.2000.12.136) z dniem 1 stycznia 2000r. Decyzja komunalizacyjna ma jednak charakter deklaratoryjny i wiąże się z określoną w ustawie datą poprzedzającą wejście w życie ww regulacji.

36 Wg generalnej zasady z art. 97 Prawa wodnego z 1974 r., utrzymanie i eksploatacja (...) urządzeń melioracji wodnych szczegółowych należała do zainteresowanych właścicieli nieruchomości, a jeżeli były one położone na terenie działania spółki wodnej, ich utrzymanie i eksploatacja należały do spółki. Powyższe oznacza, iż w dacie komunalizacji przepisy określały co do zasady, iż zadania związane z urządzeniami melioracji wodnych należały do właścicieli nieruchomości, niezależnie od tego czy były to grunty prywatne, czy też grunty państwowe. Skarżąca gmina nie wskazała przepisu, z którego w dacie komunalizacji wynikałyby jakiekolwiek wyjątki od zasady wykonywania zadań związanych z melioracją – przez inne podmioty niż ich właściciele. Prawo wodne wskazywało jedynie kto ponosi odpowiedzialność za utrzymanie i eksploatację ww urządzeń w przypadku położenia rowów na terenie działania spółki wodnej. Owo ustawowe wskazanie kto w danym przypadku zobowiązany był do ponoszenia kosztów utrzymania urządzeń wodnych czy też kto ponosił odpowiedzialność za ich eksploatację – nie oznacza w ocenie Sądu - iż było to zadanie publiczne należące do właściwości organów administracji rządowej.

37 Również kwestia samego władania danym mieniem w świetle orzecznictwa pozostaje irrelewantna dla wyniku sprawy. Istotne jest bowiem czy sporne grunty były oddane w zarząd, użytkowanie bądź użytkowanie wieczyste w rozumieniu art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99 ze zm.). Pozostawanie nieruchomości we władaniu przedsiębiorstwa czy jakiegokolwiek innego podmiotu (...) bez udokumentowanego prawa w sposób określony w art. 38 ust. 2 ww ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. oznacza, że nieruchomość ta należała w dniu 27 maja 1990 r. do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym ustawę o pracownikach samorządowych. Wskazał na to Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w dniu 27 lutego 2017r. w uchwale I OPS 2/16.

38 Wobec powyższego skargę gminy należało oddalić na podstawie art. 151 ppsa, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa.