Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 maja 2014 r., I SA/Wa 2215/13

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 maja 2014 r., I SA/Wa 2215/13

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Iwona Maciejuk Sędziowie: Sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędzia WSA Emilia Lewandowska (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 maja 2014 r. sprawy ze skargi X Sp. z o.o. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę.

Uzasadnienie

2 Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, postanowieniem z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...], utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] o odmowie wszczęcia postepowania z wniosku Miejskiego Przedsiębiorstwa Oczyszczania w W. Sp. z o.o. z dnia [...] grudnia 2012 r. w sprawie stwierdzenia, że nieruchomość stanowiąca obecnie część działki nr [...] i [...] z obrębu [...], objęta księgą hipoteczną "[...]" nie podlegała pod działanie art. 2 ust 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

3 Z ustaleń organu odwoławczego wynika, że organ uznał, iż wprawdzie z przepisów § 5 i § 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej nie wynika wprost kto jest uprawniony do wystąpienia ze stosownym wnioskiem o stwierdzenie czy dana nieruchomość podpadała pod działanie reformy rolnej, to jednak nie może budzić wątpliwości, że takim podmiotem jest właściciel nieruchomości, bądź jego następcy prawni w dacie jej przejścia na własność Państwa na mocy przepisów dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Powyższe, w ocenie organu, wynika z faktu że nieruchomości ziemskie przechodziły na własność Państwa z mocy prawa, a ewentualna wadliwość ich przejęcia może być naprawiona na podstawie wniosku na podstawie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. Złożenie wniosku przysługuje podmiotom, które bezpośrednio odczuły konsekwencje zastosowania przepisów dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. W sprawie organ I instancji prawidłowo ustalił, że właścicielem przedmiotowej nieruchomości na dzień 13 września 1944 r. był A. B. Zatem tylko jego następcy prawni mają interes prawny i przysługuje im prawo do złożenia wniosku w oparciu o § 5 rozporządzenia z dnia 1 marca 1945 r. Tym samym zasadne jest zastosowanie w sprawie art. 61 a § 1 kpa i odmowa wszczęcia postępowania. Zdaniem organu dla rozstrzygnięcia wniosku nie ma znaczenie, że wnioskodawca żądał wydania orzeczenia o podpadaniu przedmiotowej nieruchomości pod działanie przepisów o reformie rolnej. Bezspornym jest, że wniosek został złożony na podstawie § 5 rozporządzenia z dnia 1 marca 1945 r. a zatem organ w pierwszej kolejności musiał zbadać czy wnioskodawca uprawniony jest do wystąpienia z takim wnioskiem.

4 W skardze na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi spółka Miejskie Przedsiębiorstwo Oczyszczania w W. Sp. z o.o. zarzuciła:

5 a) Naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik postępowania, poprzez błędna wykładnię art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (dalej "dekret o reformie rolnej"), w zw.§ 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, polegającą na przyjęciu, że:

6 I. Z wnioskiem o stwierdzenie, czy dana nieruchomość była objęta działaniem reformy rolnej mógł wystąpić wyłącznie właściciel nieruchomości ziemskiej (bądź jego następcy prawni), oraz że

7 II. Powołane przepisy nie dają podstawy domagania się stwierdzenia, że dana nieruchomość przeszła na własność Skarbu Państwa na podstawie dekretu o reformie rolnej;

8 b) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, przez błędne zastosowanie art. 28 i 61 a kodeksu postępowania administracyjnego oraz niezastosowania art. 7,8,77 i 104 kodeksu postępowania administracyjnego.

9 Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2013 r. i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi wskazano, że w księdze wieczystej obejmującej przedmiotową nieruchomość wpisano ich przejście na własność Skarbu Państwa na podstawie dekretu warszawskiego. W ocenie skarżącego nieruchomość ta przeszła wcześniej na własność Skarbu Państwa na podstawie dekretu o reformie rolnej Z uwagi na konieczność deklaratoryjnego potwierdzenia tej okoliczności przez właściwy organ, skarżący wystąpił z wnioskiem z dnia 21 grudnia 2012 r. Uzyskanie stwierdzenia tej okoliczności w odpowiednim akcie prawnym stało się konieczne jako prejudykatu dla innych postępowań dotyczących przedmiotowych nieruchomości toczących się z udziałem skarżącego. Przesądzi bowiem o bezpodstawności kierowanych wobec tych nieruchomości roszczeń formułowanych na podstawie dekretu warszawskiego. Zdaniem skarżącego, żądanie zawarte we wniosku z dnia 21 grudnia 2012 r. było jednoznaczne. Zatem całkowitym nadużycie są stwierdzenia organów, które odczytują ten wniosek jako domaganie się ustalenia wyłączenia nieruchomości spod działania dekretu o reformie rolnej. Nawet gdyby uznać, że § 5 rozporządzenia nie stanowi odpowiedniej podstawy, to obowiązkiem organu było zastosowanie innego przepisu właściwego dla rozpoznania żądania wnioskodawcy. Przyjęcie całkowicie dowolnej interpretacji wniosku MPO – w istocie odwrotne od rzeczywistej treści żądania stanowi naruszenie art. 8 kpa.

10 W odpowiedz na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu

11 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

12 Skarga jest nieuzasadniona, gdyż zaskarżone postanowienia organów obu instancji, mimo błędnych uzasadnień, odpowiadają prawu.

13 Na cele reformy rolnej przeznaczone zostały nieruchomości ziemskie wymienione w art. 2 ust. 1 pkt a-e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Wszystkie nieruchomości ziemskie wymienione w punktach b, c, d i e przeszły bezzwłocznie, w całości na własność Skarbu Państwa co wprost stwierdził powołany przepis Zatem przejście nieruchomości na własność Skarbu Państwa w trybie przepisów tego dekretu następowało z mocy samego prawa i nie jest to zdarzenie prawne potwierdzane deklaratoryjną decyzją. W sytuacji gdy wadliwie traktowano daną nieruchomość jako własność Skarbu Państwa z mocy przepisów dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej zainteresowana strona mogła (i może nadal) wnioskować do właściwego organu o stwierdzenie, że dana nieruchomość jest wyłączona spod działania przepisów dekretu, ale tylko w zakresie art. 2 ust. 1 pkt e. Przewiduje to przepis § 5 i § 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Istotą więc rozstrzygnięcia w trybie wskazanych przepisów rozporządzenia jest uznanie, że dana nieruchomość jest wyłączona spod działania przepisów art. 2 ust. 1 pkt e dekretu. Natomiast nie jest celem ustalenia w tym trybie, że dana nieruchomość podpada pod działanie przepisów dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, bo to nastąpiło z mocy prawa, co zostało już wyżej wykazane. Rację mają też organy obu instancji, że z wnioskiem w trybie § 5 i § 6 rozporządzenia może wystąpić tylko właściciel nieruchomości bądź jego następcy prawni w dacie jej przejęcia na własność Państwa na mocy przepisów dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Natomiast, co jest bezsporne, skarżąca spółka do wskazanego kręgu uprawnionych do wystąpienia z takim wnioskiem nie należy i, z resztą, na to się nie powołuje. Skarżąca spółka również nie sprecyzowała swojego roszczenia jako wniosek o uznanie, że przedmiotowa nieruchomość nie podpada pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 pkt e dekretu, co wadliwie przyjmują organy obu instancji.

14 We wniosku z dnia 21 grudnia 2012 r. skarżąca jasno formułuje swoje roszczenie wnosząc o stwierdzenie, że fragment nieruchomości ziemskiej będącej własnością A. B., dla której prowadzono księgę wieczystą pod nazwą "[...]", szczegółowo opisaną we wniosku, przeszedł z mocy prawa na własność Skarbu Państwa, na podstawie art. 2 ust. 1 lit e dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (str. 2 wniosku). W uzasadnieniu wniosku powołuje, że takie stwierdzenie w drodze decyzji administracyjnej odbywa się na podstawie § 5 rozporządzenia z dnia 1 marca 1945 r. (str. 3 wniosku). Organ obowiązany jest rozpoznać wniosek mając na uwadze przedmiot sprawy wskazany we wniosku przez stronę albowiem jest związany treścią tego żądania. Organ uznaje, że wniosek został złożony na podstawie § 5 rozporządzenia z dnia 1 marca 1945 r. oraz, że dotyczy stwierdzenia o nie podpadaniu nieruchomości pod działalnie przepisów o reformie rolnej. Jednakże błędnie uznaje, że nie ma to znaczenia, bo w sytuacji gdy wniosek jest złożony na podstawie § 5 rozporządzenia to organ w pierwszej kolejności musi zbadać czy wnioskodawca jest uprawniony do wystąpienia z takim wnioskiem.

15 Jak to już zostało wskazane w niniejszym uzasadnieniu na podstawie § 5 rozporządzenia z dnia 1 marca 1945 r. może być rozpoznany tylko wniosek o uznanie, że dana nieruchomość jest wyłączona spod działania przepisów zawartych w art. 2 ust. 1 pkt e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej a nie wniosek przeciwny jak domaga się tego skarżąca. Nie ma również innych przepisów, które umożliwiałyby rozpoznanie przez organ administracji publicznej, w drodze postępowania administracyjnego, roszczenia sformułowanego przez skarżącego we wniosku z dnia 22 grudnia 2012 r. W konsekwencji nie jest możliwe wszczęcie postępowania administracyjnego celem rozpoznania żądania zgłoszonego w tym wniosku, a w takiej sytuacji organ wydaję postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, co przewidziane jest w art. 61 a k.p.a., a takie postanowienie zostało w niniejszej sprawie wydane, co jest zgodne z prawem.

16 Wniosek złożony przez skarżącą w istocie sprowadza się do żądania ustalenia, że Skarb Państwa stał się właścicielem przedmiotowej nieruchomości z mocy art. 2 ust. 1 pkt e dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, a nie z mocy przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, co nie należy do drogi postępowania administracyjnego.

17 Z powyższych względów Sąd na zasadzie art. 151 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekła jak w sentencji wyroku.