Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 kwietnia 2012 r., I SA/Wa 1789/11

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 kwietnia 2012 r., I SA/Wa 1789/11

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński Sędziowie WSA Iwona Owsińska – Gwiazda (spr.) WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant referent stażysta Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi E. P. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2011 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Skarbu Państwa na rzecz skarżącej E. P. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie

2 Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2011r. Minister Skarbu Państwa utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2011 r. orzekającą o odmowie potwierdzenia E. P. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez E. i S. R. w miejscowości R., województwo [...], obecnie [...].

3 Zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne:

4 E. P. wnioskiem z dnia 1 marca 2006r. wystąpiła do Wojewody [...] o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez E. i S. R.

5 Wojewoda [...] w decyzji z dnia [...] marca 2011r. odmówił potwierdzenia E. P. – dalej skarżącej, prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez małżonków R. w związku z tym, iż osoba, która złożyła wniosek nie jest osobą uprawnioną do otrzymania przedmiotowej rekompensaty.

6 Od powyższej decyzji skarżąca złożyła odwołanie, w którym wniosła o uwzględnienie jej wniosku dotyczącego potwierdzenia prawa do rekompensaty. Podniosła także, iż S. M. jest jedynym spadkobiercą uprawnionym do zgłaszania roszczeń wchodzących w skład masy spadkowej, w tym także roszczeń o wypłatę rekompensaty za nieruchomości pozostawione przez jej rodziców, poza obecnymi granicami Polski i uprawnienia te, tj. swoje udziały spadkowe po zmarłych E. i S. R., w tym roszczenia związane z mieniem pozostawionym poza granicami kraju, notarialną umową darowizny z [...] listopada 1999r. odpowiadającą wymogom z art. 1051i1052 kodeksu cywilnego zbyła na rzecz swojej córki E. P.

7 Minister Skarbu Państwa wydając powyższe rozstrzygnięcie w uzasadnieniu decyzji podniósł, że zarówno w okresie obowiązywania ustawy z 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami jak i obecnie, gdy obowiązuje ustawa z 8 lipca 2005r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, przepisy przewidują, że w przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami RP, prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim spadkobiercom, albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych spadkobierców. Z powyższego wynika, że wskazanie osób uprawnionych do rekompensaty jest skuteczne tylko między spadkobiercami. Wskazanie, jako osoby uprawnionej do rekompensaty osoby nie będącej spadkobiercą jest bezskuteczne.

8 Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła E. P. wnioskując o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Wojewody [...] z [...] marca 2011r., zasądzenie kosztów postępowania zarzucając naruszenie art. 3 ust. 2 ustawy z 8 lipca 2005r. poprzez błędną interpretację tego przepisu i w konsekwencji przyjęcie, że skarżącej nie przysługuje prawo do ubiegania się o rekompensatę za mienie pozostawione na terenie byłego ZSRR przez E. i S. R. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, iż wynikiem umowy zbycia spadku jest sukcesja generalna pomiędzy spadkobiercą a nabywcą. Oznacza to, zdaniem skarżącej, że nabywcę spadku w zakresie wynikających z niego uprawnień należy traktować w obrocie prawnym, tak jak spadkobiercę. Wskazała na wyrok NSA z 27 kwietnia 2007r, sygnatura akt I OSK 044/06.

9 W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

11 Skarga zasługuje na uwzględnienie.

12 Materialnoprawną podstawą rozpoznania sprawy niniejszej są przepisy ustawy z dnia 8 lipca 2005r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej ( Dz. U. Nr 169, poz.1418 ze zm.). Zgodnie z przepisem art. 3 ust. 2 w przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim spadkobiercom albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych spadkobierców, jeżeli spełniają wymóg określony w art. 2 pkt 2 ustawy. Właściciel nieruchomości, o jakiej mowa wyżej, S. R. zmarł [...] kwietnia 1942r w T. Postanowieniem z dnia [...] listopada 1991r. Sąd Rejonowy w K. w sprawie sygnatura akt [...] stwierdził, że spadek po S. R. nabyła wdowa E. R. i dzieci H. C., C. G., D. W. i S. M. E. R. zmarła [...] lutego 1980 r. Spadek po niej w drodze ustawowego porządku dziedziczenia nabyły dzieci: S. M., H. C., C. G. i D. W., po ¼ części spadku każda z nich.

13 Skarżąca - w drodze umowy notarialnej darowizny zawartej między nią i S. M. w dniu [...] listopada 1999r. - nabyła wchodzące w skład majątku spadkowego po zmarłych E. i S. małżonkach R. roszczenia związane z mieniem, pozostawionym poza granicami kraju, w T., dawniej powiat [...], obecnie [...]. Samo pojęcie spadku zostało uregulowane w prawie cywilnym a nie administracyjnym, co musi być brane pod uwagę przy rozstrzyganiu spraw w postępowaniu administracyjnym. W myśl art. 922 kc spadek są to prawa i obowiązki zmarłego, które z chwilą jego śmierci przechodzą na jedną lub kilka osób, z wyjątkiem praw i obowiązków ściśle związanych z jego osobą oraz praw, które w chwili śmierci przechodzą na oznaczone osoby niezależnie od tego, czy są one spadkobiercami. Wprawdzie art. 922 kc stanowi o prawach i obowiązkach majątkowych zmarłego, jednak na spadkobierców mogą przejść niektóre sytuacje prawne, w których prawo podmiotowe jeszcze nie powstało, ale może powstać. Jak wynika z treści art. 1051 kodeksu cywilnego spadkobierca, który spadek przyjął, może spadek ten zbyć w całości lub w części. To samo tyczy zbycia udziału spadkowego. Umowa darowizny lub inna umowa zobowiązująca do zbycia spadku przenosi spadek na nabywcę, chyba że strony inaczej postanowiły – art. 1052 kc. Zgodnie z treścią art. 1053 kc nabywca spadku wstępuje w prawa i obowiązki spadkobiercy.

14 Darowizna spadku przez spadkobiercę, jak w niniejszej sprawie, powoduje taki skutek, że nabywca spadku traktowany jest na równi ze spadkobiercą spadku, niezależnie od tego, czy zbycie spadku następuje w całości czy też w części (uchwała Sądu Najwyższego z 10 grudnia 1969r. sygn. akt III CZP 91/69, OSN 1970, nr 6, poz. 107). Oznacza to, jak stwierdzono wyżej, że stosownie do art. 1053 kc nabywca spadku, w tym wypadku skarżąca, w zakresie objętym umową darowizny z dnia [...] listopada 1999r., wstępuje w prawa i obowiązki spadkobiercy, a zatem uzyskuje wszelkie korzyści i przejmuje wszelkie zobowiązania związane z dziedziczeniem jako sukcesją uniwersalną, chyba że w umowie określono co innego, a w umowie z [...].11.1999r nie określono (por. wyrok 7 sędziów NSA z 13 października 2003r. OSA 4/03, wyrok NSA z 27 kwietnia 2007r. I OSK 844/06).

15 Wstąpienie w sytuację prawną spadkobiercy ma miejsce z chwilą zawarcia umowy, bez potrzeby dokonywania dodatkowych czynności. Reasumując skarżącą należy w obrocie prawnym traktować jak spadkobiercę, a więc mającą legitymację do złożenia wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

16 Powołanie się przez organ I instancji na stanowisko zawarte w wyroku WSA z 8 maja 2007r., iż tylko spadkobierca legitymujący się prawomocnym postanowieniem sądu o stwierdzenie nabycia spadku lub o dziale spadku jest uprawniony do złożenia wniosku w przedmiocie rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP, jako podstawę odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty nie jest prawidłowe. W przywołanej sprawie nie miała, bowiem miejsca sytuacja określona w art. 1053 kc, tak jak w sprawie niniejszej, a skarżąca powoływała się na nieprawidłowości dotyczące ogłoszenia testamentu i stwierdzenia nabycia spadku, wywodząc swe prawa z faktu posiadania dokumentów wymaganych do potwierdzenia prawa do rekompensaty.

17 Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 paragraf 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w wyroku.

18 -----------------------

19 4