Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 kwietnia 2023 r., I SA/Wa 1782/22

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 kwietnia 2023 r., I SA/Wa 1782/22

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marta Kołtun – Kulik, sędzia WSA Anna Falkiewicz – Kluj (spr.), sędzia WSA Monika Sawa, Protokolant referent stażysta Klaudia Wrońska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi Miasta [...] na orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 24 czerwca 2020 r. nr KOX/4770/Po/19 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego 1. uchyla zaskarżone orzeczenie; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz Miasta [...] 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie

2 Zaskarżonym orzeczeniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] KOX/822/Po/19 z 24 czerwca 2020 r., KOX/4770/Po/19, na podstawie art. 79 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. 2018 r., poz. 121, j.t.), dalej "ugn" w zw. z art. 21 ust. 1 ustawy z 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz. U. z 2020 r., poz. 139), dalej "ustawa o przekształceniu prawa użytkowania ", i art. 4 ust. 2 ustawy z 31 stycznia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (D.U. 2019, poz. 270), umorzono postępowanie w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego ułamkowej części gruntu położonego w [...] przy ulicy [...], działka nr [...], [...], związanego z lokalem mieszkalnym nr [...].

3 Organ ustalił, że wypowiedzenie zostało dokonane w stosunku do P. B. 26 listopada 2018 r. i zaproponowano nową opłatę roczną. P. B. złożył wniosek, że podwyższenie opłaty rocznej jest nieuzasadnione.

4 Rozpoznając ten wniosek SKO wskazało, że 5 października 2018 r. weszła w życie ustawa o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego, która w art. 1 ust. 1 i 2 stwierdza, że z dniem 1 stycznia 2019 r. prawo użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe przekształca się w prawo własności tych gruntów pod określonymi warunkami. Art. 21 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego stanowi z kolei, że postępowania w sprawach aktualizacji opłat rocznych wszczęte i nie zakończone przed dniem przekształcenia toczą się nadal na podstawie przepisów dotychczasowych. 13 lutego 2019 r. weszła w życie ustawa zmieniająca, która w art. 2 zmieniła ustawę o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego. Przepis art. 4 stanowi, że postępowania wszczęte po 5 października 2018 r. w sytuacji w której wypowiedzenia nie zostały doręczone wszystkim współużytkownikom, wieczystym nieruchomości przed 1 stycznia 2019 r. z mocy art. 4 ust. 2 umarza się o ile nie zostały niezakończone do dnia wejścia w życie ustawy zmieniającej.

5 Wypowiedzenie dotyczyło nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym wielorodzinnym. Właściciel nieruchomości nie wykazał aby przed dniem 1 stycznia 2019 r. zostały doręczone pisma z 22 listopada 2018 r. stanowiące wypowiedzenie wysokości dotychczasowej opłaty rocznej.

6 Z tych względów SKO umorzyło postępowanie jako wszczęte po 5 października 2018r. i niezakończone do dnia wejścia w życie ustawy zmieniającej i ustaliło, że obowiązuje dotychczasowa opłata z tytułu użytkowania wieczystego.

7 Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiodło Miasto [...].

8 Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciło:

9 1. naruszenie art. 4 ust. 2 ustawy zmieniającej ugn oraz ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz. U. z 2019r., poz. 270). poprzez wadliwe ustalenie, że wypowiedzenie opłaty rocznej nie zostało doręczone wszystkim współużytkownikom wieczystym i umorzenie postępowania w sytuacji w której wypowiedzenia te zostały doręczone;

10 2. naruszenie art. 21 ust. 1 ustawy z 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, co skutkowało umorzeniem postępowania podczas gdy nie było ku temu przesłanek.

11 Wniosło o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i zwrot kosztów postępowania (wniosek z 7 kwietnia 2022 r.) oraz przywrócenie terminu do wniesienia skargi do WSA z uwagi na wadliwe pouczenie przez SKO o środku zaskarżenia.

12 Postanowieniem WSA w Warszawie z 4 listopada 2022 r. przywrócono Miastu [...] termin do wniesienia skargi (k 64 akt sądowych).

13 W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

14 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

15 Skarga jest zasadna.

16 Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2021, poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 .o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (D.U. 2023, poz. 735), dalej "ppsa" sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Ponadto wskazać należy, że Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą, ale rozstrzyga jedynie w granicach danej sprawy, jak stanowi art. 134 § 1 ustawy ppsa przy czym stosownie do art. 135 ppsa Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

17 Kompetencje sądu administracyjnego nakładają na niego obowiązek oceny przebiegu postępowania administracyjnego i to zarówno czynności podejmowanych w toku tego postępowania jak i treści i podstaw wydanej decyzji administracyjnej. Działanie sądu ma bowiem na celu ewentualne wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji czy postanowienia, które w jakikolwiek sposób naruszałyby obowiązujące prawo. (por. wyrok NSA Warszawa z 20 stycznia 2010 r. I GSK 982/08 LEX nr 594803).

18 Istota sporu w niniejszym postępowaniu sprowadza się do ustalenia jaki tryb (administracyjny czy przed sądem powszechnym) ma zastosowanie w niniejszej sprawie i czy w świetle nowych regulacji prawnych istnieje podstawa do umorzenia postępowania administracyjnego.

19 W niniejszej sprawie użytkownikiem wieczystym przedmiotowej nieruchomości dla której prowadzona jest księga wieczysta [...] jest wiele podmiotów w tym P. B., któremu przysługuje określony udział w gruncie. Właściciel gruntu Miasto [...] pismem z 22 listopada 2018 r. wypowiedziało mu dotychczasowe opłatę roczną z tytułu użytkowania wieczystego.

20 Zgodnie z pouczeniem zawartym w wypowiedzeniu o możliwości złożenia w terminie 30 dni do SKO wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej jest nieuzasadniona lub uzasadniona w innej wysokości użytkownik wieczysty taki wniosek złożył. Po wydaniu przez SKO zaskarżonego orzeczenia Skarżący, zgodnie z pouczeniem, wniósł sprzeciw do Sądu Rejonowego dla [...] w [...]. Tenże Sąd, postanowieniem z [...] grudnia 2022 r., [...], odrzucił sprzeciw uznając, że od opisanego orzeczenia SKO nie przysługuje przeciw do sądu powszechnego ponieważ nie jest to orzeczenie merytoryczne dotyczące ustalenia opłaty z tytułu użytkowania wieczystego. Zażalenie na to postanowienie zostało oddalone przez Sąd Okręgowy w [...] postanowieniem z [...] maja 2022 r.

21 Postanowieniem z [...] listopada 2022 r. sąd przywrócił Miastu. [...] termin do wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

22 Art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 31 stycznia 2019. r o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz. U. z 2019 r. poz. 270), wskazuje przesłanki uzasadniające umorzenie postępowania w sprawie opłaty rocznej gdy:

23 - postępowanie wszczęto po 5 października 2018 r.;

24 -wypowiedzenie dotychczasowej wysokości tej opłaty nie zostało skutecznie doręczone wszystkim współużytkownikom wieczystym przed dniem 1 stycznia 2019r.

25 Przesłanki te muszą być spełnione łącznie.

26 Zebrany materiał dowodowy wskazuje, że postępowanie dotyczące opłaty za użytkowanie wieczyste zostało wszczęte wypowiedzeniem dotychczasowej opłaty po 5 października 2018 r. (22 listopada 2018 r.) – spełniona została pierwsza z przesłanek.

27 Wbrew wywodom organu nie została spełniona druga z ww. przesłanek. Jak wynika z porównania wpisów w dziale II księgi wieczystej prowadzonej dla tej nieruchomości i dokumentów znajdujących się w aktach sprawy (wypowiedzeń), zostały one doręczone wszystkim współużytkownikom wieczystym (załączniki nr 6 do skargi). Przy czym, co istotne, organ nawet nie zwrócił się do M. [...] o przedstawienie dowodów doręczenia tych wypowiedzeń, nie zawiadomił go w trybie art. 10 kpa o możliwości zapoznania się z aktami sprawy, a uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy i zapobiegłby wydaniu wadliwego rozstrzygnięcia.

28 Oznacza to, że organ w sposób wadliwy ustalił stan faktyczny, co stanowi o naruszeniu art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 kpa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji organ naruszył przepisy prawa materialnego tj. art. 4 ust. 2 ustawy o zmianie ustawy ugn, co doprowadziło do wadliwego umorzenia postępowania administracyjnego.

29 Organ naruszył nadto art. 107 § 1 kpa poprzez wadliwe pouczenie o środku zaskarżenia (sprzeciw do sądu powszechnego) w sytuacji w której od orzeczenia o umorzeniu postępowania jako rozstrzygnięciu o charakterze wyłącznie formalnym, nie przysługiwał tego rodzaju środek zaskarżenia, co zostało prawomocnie przesądzone powołanym wyżej rozstrzygnięciem sądu powszechnego.

30 Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ rozpozna sprawę na podstawie art. 78 ugn.

31 Z tych względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a i c ppsa sąd orzekł jak w wyroku.

32 O kosztach sąd orzekł na podstawie art. 200 ppsa.