Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 maja 2008 r., I SA/Wa 146/08

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 maja 2008 r., I SA/Wa 146/08

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jolanta Rudnicka Sędziowie: sędzia WSA Emilia Lewandowska (spr.) asesor WSA Mirosław Gdesz Protokolant Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 maja 2008 r. sprawy ze skargi T.K. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Starosty M. z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

Uzasadnienie

2 Wojewoda Mazowiecki, decyzją z dnia [...] listopada 2007 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty M. z dnia [...] czerwca 2006 r., nr [...] odmawiającą ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość położoną w S. przy ul. [...] i ul. [...].

3 W uzasadnieniu decyzji Wojewoda Mazowiecki wskazał, że Starosta M. decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r. orzekł o odmowie ustalenia odszkodowania za opisaną wyżej nieruchomość z uwagi na fakt, iż wniosek o przyznanie odszkodowania złożony został z uchybieniem terminu określonego w art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.).

4 Odwołanie od powyższej decyzji złożyła T.K..

5 Wojewoda Mazowiecki rozpoznając sprawę podniósł, że stosownie do art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem przysługującym dotychczasowemu właścicielowi.

6 Zgodnie z art. 73 ust. 4 powołanej ustawy odszkodowanie będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego terminu roszczenie wygasa.

7 Organ odwoławczy wskazał, że wniosek T.K. o ustalenie i wypłatę odszkodowania za nieruchomość wpłynął do Kancelarii Urzędu W. w dniu 4 maja 2006 r., czyli po terminie określonym w art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r.

8 Wojewoda Mazowiecki zaznaczył, że przewidziany w tym przepisie termin do złożenia wniosku o odszkodowanie jest terminem prawa materialnego i ma charakter terminu zawitego, a więc nie podlega przywróceniu. Przekroczenie terminu powoduje wygaśnięcie roszczenia, co oznacza, że skarżący utracił możliwość dochodzenia przysługujących mu uprawnień.

9 Organ drugiej instancji podkreślił ponadto, że uchybienie terminowi, który ogranicza w czasie dochodzenie przed powołanym do tego organem praw podmiotowych, powoduje wygaśnięcie tego prawa. Do jego przywrócenia nie jest uprawniony ani orzekający w sprawie organ ani też sąd, bowiem nie mają tu zastosowania przepisy prawa procesowego o przywróceniu terminu (art. 58-60 kpa) ani przepisy kodeksu cywilnego dotyczące przedawnienia roszczeń majątkowych. Z uwagi na powyższe nie mają znaczenia – w ocenie organu - okoliczności usprawiedliwiające spóźnienie zgłoszenia wniosku zdarzeniami niezależnymi od strony.

10 W tej sytuacji Wojewoda Mazowiecki stwierdził, że rozstrzygniecie organu pierwszej instancji jest prawidłowe.

11 Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła T.K. podnosząc, że w jej ocenie odpowiedni wniosek złożony został w terminie.

12 W obszernym uzasadnieniu skargi skarżąca zarzuciła, że organy administracji publicznej nie działały zgodnie z przepisami kpa i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz nakazanie Staroście M. ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogi publiczne, ewentualnie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wypłatę odszkodowania.

13 W odpowiedzi na skargę Wojewoda Mazowiecki wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

15 Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto, co wymaga podkreślenia, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

16 Skarga, choć nie z powodów podniesionych przez skarżącą, jest uzasadniona, bowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

17 W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie miały miejsce - mające istotny wpływ na wynik sprawy - uchybienia proceduralne.

18 Na wstępie podkreślić należy, że jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego jest zasada dochodzenia prawdy obiektywnej, określona w art. 7 kpa, która nakłada na organy prowadzące postępowanie obowiązek wszechstronnego zbadania sprawy pod względem faktycznym i prawnym. Obowiązki określone w powyższym przepisie precyzuje art. 77 § 1 kpa, w myśl którego organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Organy administracji publicznej zobowiązane są również do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, a także czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek (art. 9 kpa). Organ administracji publicznej ocenia ponadto na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 kpa).

19 W postępowaniu administracyjnym wydanie każdego prawidłowego rozstrzygnięcia powinno zatem poprzedzać dokładne ustalenie stanu faktycznego istotnego w sprawie. W przypadku zaś wszczęcia postępowania na wniosek, organ administracji publicznej zobowiązany jest dokładnie ustalić treść oraz zakres wniosku, który strona kieruje do organu.

20 W rozpoznawanej sprawie, w ocenie Sądu, postępowanie administracyjne, zakończone zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2007 r., przeprowadzone zostało bez należytego wyjaśnienia żądania strony. Z treści pisma skarżącej z dnia 29 kwietnia 2006 r., skierowanego do Starosty Powiatu M., nie można bowiem jednoznacznie wnioskować – tak jak uczyniły to organy orzekające w sprawie - że skarżąca domaga się przyznania odszkodowania w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.). W przedmiotowym piśmie T.K. wnosi o "wypłacenie odszkodowania za zajęcie części nieruchomości na drogi", nie wskazując wprost, że istotnie chodzi jej o przyznanie odszkodowania w trybie powołanego przepisu. Uzasadnienie powyższego wniosku jest bardzo ogólne i nieprecyzyjne. Skarżąca porusza w nim różnego rodzaju kwestie, które nie do końca związane są z istotą sprawy. Z treści wniosku nie wynika za jakie konkretnie nieruchomości domaga się ona odszkodowania, ani też kiedy i na jakiej zasadzie nastąpiło ich zajęcie pod drogi. Okoliczności powyższych nie można również jednoznacznie stwierdzić na podstawie analizy dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy. Możliwe zatem jest, że T.K. swoje roszczenia odszkodowawcze wywodzi z przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.) - art. 98, czy też z poprzedzającej ją ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (t.j. Dz. U. z 1991 r., Nr 30, poz. 127 ze zm.), nie zaś - jak przyjęły to organy orzekające w sprawie – z przepisu art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.

21 W ocenie Sądu zakwalifikowanie pisma skarżącej z dnia 29 kwietnia 2006 r. jako wniosku o przyznanie odszkodowania w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r., bez dokładnego zbadania w jakim istotnie trybie skarżąca dochodzi roszczeń odszkodowawczych za nieruchomość, narusza art. 7 kpa, art. 9 kpa, art. 77 § 1 kpa i art. 80 kpa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji.

22 Rozpoznając ponownie sprawę organy wezmą pod uwagę wskazane wyżej kwestie, w razie potrzeby uzupełnią materiał dowodowy i dopiero po wyjaśnieniu wszystkich istotnych okoliczności określą właściwy przedmiot sprawy.

23 Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.