Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 września 2005 r., I SA/Wa 1285/04

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 września 2005 r., I SA/Wa 1285/04

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Lech Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka – Płaczkowska asesor WSA Iwona Kosińska (spr.) Protokolant Magdalena Zając po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 września 2005 r. sprawy ze skargi W. C. na decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] maja 2004 r. nr [...] w przedmiocie nadania stopnia doktora habilitowanego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Centralnej Komisji do Spraw Tytułu Naukowego i Stopni Naukowych z dnia [...] kwietnia 2003 r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

Uzasadnienie

2 Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów decyzją z dnia [...] maja 2004 r. nr [...], po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymała w mocy swą decyzję z dnia [...] kwietnia 2003 r. nr [...], odmawiającą zatwierdzenia uchwały Rady Wydziału [...] Akademii [...] w W. z dnia [...] listopada 2002 r. o nadaniu dr W. C. stopnia naukowego doktora habilitowanego.

3 Z uzasadnienia decyzji oraz akt sprawy wynika, że Sekcja [...] po zapoznaniu się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, po wysłuchaniu opinii recenzentów Komisji oraz po przeprowadzeniu dyskusji z udziałem recenzentów Rady Wydziału, w głosowaniu tajnym wypowiedziała się przeciw uchyleniu decyzji Centralnej Komisji o odmowie zatwierdzenia uchwały Rady Wydziału (za uchyleniem decyzji 9 głosów, przeciw 16, wstrzymujących się 3).

4 Prezydium Centralnej Komisji, po zapoznaniu się z tym stanowiskiem Sekcji, postanowiło w głosowaniu tajnym utrzymać w mocy poprzednią decyzję Centralnej Komisji, odmawiającą zatwierdzenia omawianej uchwały Rady Wydziału (za utrzymaniem decyzji 9 głosów, przeciw 0, wstrzymujących się 1).

5 Zdaniem Prezydium ocena dokonana przez Sekcję wskazuje, iż argumenty podniesione w wystąpieniu Dziekana Wydziału [...] Akademii [...] w W. o ponowne rozpatrzenie sprawy nadal nie pozwalają na uznanie, że rozprawa habilitacyjna stanowi znaczny wkład w rozwój nauk [...], wymagany zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o tytule naukowym i stopniach naukowych (Dz. U. Nr 65, poz. 386, ze zm.).

6 W postępowaniu związanym z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy Komisja zwróciła się kolejno do czterech profesorów o opracowanie opinii w sprawie zasadności zatwierdzenia uchwały nadającej dr W. C. stopień naukowy doktora habilitowanego nauk [...]. Pierwszy z nich, reprezentujący nauki [...], uznał się za niekompetentnego w rozpatrywanej sprawie, sugerując przy tym, że opinię powinien opracować historyk [...] lub specjalista z [...]. Powołany kolejny recenzent, reprezentujący również nauki [...] - specjalista z [...], także uznał się za niekompetentnego do podjęcia się roli recenzenta w sprawie, która jego zdaniem dotyczy historii nauki. Powołani następnie kolejno dwaj recenzenci reprezentujący historię nauki przedstawili jednoznacznie negatywne opinie odnośnie zasadności zatwierdzenia uchwały o nadaniu dr W. C. stopnia naukowego doktora habilitowanego nauk [...]. Wskazali oni m.in., że rozprawa habilitacyjna dr W. C. jest pracą historyczną, z właściwą takim pracom metodyką badań. Fakt, iż w rozprawie zastosowano metodykę badawczą właściwą historykom potwierdzony jest również wprost w wystąpieniu Rady Wydziału o ponowne rozpatrzenie sprawy. Bezzasadnym jest zatem wniosek o zatwierdzenie uchwały o nadaniu habilitantce stopnia naukowego doktora habilitowanego nauk [...] m.in. za rozprawę będącą świadectwem kwalifikacji właściwych innej dziedzinie i dyscyplinie nauki. Zdaniem Komisji, prace wykonywane metodami właściwymi historykom mogą być brane pod uwagę jako dowód kwalifikacji naukowych w dyscyplinie historia, nawet jeśli prace te będą później wykorzystane w innych obszarach nauki.

7 Niezależnie od tego recenzenci Centralnej Komisji wskazali na istotne wady rozprawy, głównie o charakterze metodycznym, m.in. brak jasno sprecyzowanego celu pracy, niepoprawny dobór źródeł oraz brak naukowej analizy materiału badawczego. Jako niewystarczający do przeprowadzenia rozpatrywanego przewodu habilitacyjnego oceniono również dorobek naukowy habilitantki.

8 Centralna Komisja, wypowiadając się w kwestii możliwości zatwierdzenia uchwały o nadaniu stopnia naukowego doktora habilitowanego nauk [...], nie wykluczyła możliwości ubiegania się przez habilitantkę o stopień naukowy doktora habilitowanego w dyscyplinie historia we właściwej jednostce naukowej.

9 W tej sytuacji Prezydium Centralnej Komisji uznało za uzasadnione stanowisko Sekcji sprzeciwiające się uchyleniu decyzji o odmowie zatwierdzenia uchwały nadającej dr W. C. stopień naukowy doktora habilitowanego i utrzymała w mocy własną decyzję z dnia [...] kwietnia 2003 r.

10 Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów wniosła W. C.

11 W jej uzasadnieniu skarżąca podniosła, że przedmiotem jej zainteresowań badawczych podczas pracy na Wydziale [...] Akademii [...] w W. jest zarówno [...], jak i historia [...]. Od 1980 r. prowadzi na Wydziale zajęcia z przedmiotu [...] i historia [...].

12 Skarżąca stwierdziła, że na Wydziałach [...] w Polsce przedmiotu tego nie wykładają historycy, lecz ze względu na jego specyfikę [...]. Zarówno historia [...], jak i historia [...] stanowią specyficzne obszary badań, które wymagają metodologii i znajomości takich dziedzin jak: [...], [...], [...] itp., które to przedmioty są raczej obce historykom. Ponadto nie zostały uwzględnione w ogólnej ocenie jej dorobku naukowego prace z [...], które wymagają wielu miesięcy, jeśli nie lat pracy, by ich wyniki mogły zamknąć się w kilkunastostronicowym opracowaniu.

13 Skarżąca zgłosiła zastrzeżenia dotyczące kwalifikacji superrecenzentów powołanych do oceny jej dorobku i rozprawy. Dla oceny całokształtu jej dorobku winni być powołani przedstawiciele nauk [...] i szeroko pojmowanej historii nauki, a nie historycy. Zdaniem skarżącej miało to bezpośredni wpływ na sformułowane przez recenzentów oceny jej pracy.

14 W tej sytuacji skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.

15 W odpowiedzi na skargę Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wniosła o jej oddalenie.

16 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

17 dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skargę należało uwzględnić, chociaż z innych przyczyn, niż w niej podniesione.

18 Stosownie do ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (art. 1 §1), a kryterium tej kontroli stanowi zgodność z prawem zaskarżonego aktu organu administracji (art. 1 §2). Szczególnej wagi nabiera kontrola pod tym kątem wówczas, gdy poddany jej jest akt podjęty przez organ kolegialny, zwłaszcza, gdy wyraża on rozstrzygnięcie w głosowaniu tajnym. W takim przypadku kontrola sądu ogranicza się w istocie do oceny, czy zachowane zostały zasady postępowania obowiązujące przed tym organem. Nadto należy wskazać, że zgodnie z treścią art. 134 §1 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

19 Z akt administracyjnych wynika, że w rozpatrywanej sprawie przewód habilitacyjny rozpoczął się pod rządami ustawy z dnia 12 września 1990 r. o tytule naukowym i stopniach naukowych (Dz. U. Nr 65, poz. 386, ze zm.). Z dniem 1 maja 2003 r. weszła w życie ustawa z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. Nr 65, poz. 595, ze zm.). Zgodnie zaś z art. 51 ust. 1 tej ustawy przewody doktorskie i habilitacyjne, niezakończone do dnia jej wejścia w życie, są przeprowadzane na podstawie przepisów dotychczasowych. Dlatego postępowanie w sprawie zatwierdzenia uchwały Rady [...] Akademii [...] w W. z dnia [...] listopada 2002 r. o nadaniu dr W. C. stopnia naukowego doktora habilitowanego toczyło się z zastosowaniem zasad przewidzianych w ustawie z dnia 12 września 1990 r. o tytule naukowym i stopniach naukowych.

20 Oznacza to, że w przedstawionej sprawie miał zastosowanie przepis art. 29 ust. 1 tej ustawy, który stanowi, że w zakresie w niej nieuregulowanym do postępowania w sprawach nadania tytułu naukowego lub stopni naukowych stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepis art. 32 ust. 1 ustawy stanowiący, że Centralna Komisja w zakresie wydawanych przez siebie decyzji pełni funkcje centralnego organu administracji państwowej, a także art. 34 powołanej ustawy, który określa organy Centralnej Komisji i stanowi, m.in., że kompetencje tych organów, sposób wyboru prezydium, jej organizację i tryb działania określa statut. Statut taki został uchwalony w dniu 19 kwietnia 1991 r.

21 W tej sytuacji zważyć należy, że zgodnie z §13 ust. 1 Statutu Centralnej Komisji wnioski w sprawach o nadanie tytułu naukowego i stopni naukowych rozpatruje Prezydium Komisji będące jej organem. Zgodnie natomiast z art. 34 ust. 1 ustawy skład Prezydium ustalany jest zgodnie z §1 Statutu.

22 Z przepisów Statutu wynika, że prowadzenie postępowania opiniodawczego i podejmowanie uchwał w zakresie ustawowych zadań Centralnej Komisji, związanych z nadaniem stopni naukowych i tytułów naukowych, należy do zadań sekcji (§6 ust. 1 pkt 2, §8). Na sekcji, jako organie najbardziej kompetentnym do podejmowania merytorycznych rozstrzygnięć, ciąży obowiązek pełnego i wszechstronnego wyjaśnienia sprawy i wyrażenia swojej opinii, co do merytorycznych przesłanek nadania m.in. stopnia naukowego. Taka opinia stanowiła również podstawę wydania przez Prezydium przedmiotowej decyzji (§12 ust. 2 Statutu).

23 Przebieg posiedzenia, zarówno Sekcji, jak i Prezydium Komisji, jest protokołowany. Protokół, zgodnie z treścią art. 68 §1 kpa powinien odzwierciedlać przebieg posiedzenia, tak w zakresie przedstawionych opinii recenzentów, dyskusji, jak i trybu i sposobu podejmowania uchwał. Z protokołu powinno wynikać kto, kiedy, gdzie i jakich czynności dokonał, kto i w jakim charakterze był przy tym obecny, co i w jaki sposób w wyniku tych czynności ustalono i jakie uwagi zgłosiły obecne osoby. Przede wszystkim jednak z protokołu musi jednoznacznie wynikać jakiej treści uchwała była głosowana, w jakiej formie dokonano głosowania oraz jaki był wynik głosowania. Te podstawowe elementy muszą znaleźć się w protokole, bowiem dopiero wtedy można dokonać oceny, czy w przeprowadzonym postępowaniu zachowano rygory prawne co do jego przebiegu, ustalić przebieg samego głosowania i co było przedmiotem głosowania.

24 Z wyciągu z protokołu posiedzenia Sekcji z dnia [...] maja 2004 r. nie wynika, kto sporządził protokół. Przedstawione Sądowi wyciągi protokołów posiedzeń Sekcji i Prezydium Komisji nie zawierają podpisów wszystkich osób uczestniczących w posiedzeniach. Uniemożliwia to zbadanie prawidłowości sporządzenia protokołów. Zgodnie bowiem z art. 68 §2 Kodeksu postępowania administracyjnego protokół odczytuje się wszystkim osobom obecnym, biorącym udział w czynności urzędowej, które powinny następnie protokół podpisać. Odmowę lub brak podpisu którejkolwiek osoby należy omówić w protokole. Zgodnie z tezą wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 stycznia 2000 r. sygn. akt SA/Rz 2134/98 (nie publ.) protokół nieodpowiadający wymaganiom formalnym art. 68 nie może być podstawą ustaleń dotyczących okoliczności faktycznych sprawy.

25 Z analizy akt sprawy wynika, że w dniu wydania zaskarżonej decyzji, Prezydium Centralnej Komisji liczyło 11 członków. Wszyscy członkowie Prezydium, w tym i Zastępca Przewodniczącego Komisji X.Y., są wymienieni w protokole posiedzenia z dnia [...] maja 2004 r. nr [...], str.1, jako uczestniczący w posiedzeniu, które odbyło się tego dnia. Jednak na liście obecności Prezydium Centralnej Komisji z dniu [...] maja 2004 r. (nr [...]) przy nazwisku X.Y. umieszczona jest adnotacja "nb.", z której wynikałoby, że X.Y. w ogóle nie był obecny tego dnia na posiedzeniu Prezydium. Treść wyciągu z protokołu nr [...] zdawałaby się potwierdzać fakt, że X.Y. był nieobecny w czasie głosowania (str. 30 protokółu). Zgodnie z §7 Statutu Prezydium mogło w takim składzie osobowym wiążąco przegłosować przedmiotową uchwałę. Wydaną w oparciu o podjętą uchwałę decyzję z dnia [...] maja 2004 r. podpisało 10 z 11 osób wymienionych w tym orzeczeniu jako Prezydium Komisji. X.Y. nie podpisał decyzji, a obok jego nazwiska zamieszczono adnotacje "nb." W tej sytuacji, brak wyjaśnienia kwestii charakteru obecności jednego z członków Prezydium, stanowi istotną wadę przedstawionego Sądowi wyciągu protokołu nr [...], która uniemożliwia zbadanie, w tym zakresie, prawidłowości postępowania Prezydium zakończonego wydaniem przez ten organ kolegialny zaskarżonej decyzji.

26 Jak wynika z akt sprawy pierwsza decyzja Komisji z dnia [...] kwietnia 2003 r. zapadła z pominięciem postępowania opiniodawczego w sekcji Centralnej Komisji. Komisja odwołała się bowiem w tym przypadku do uregulowania zawartego w §13 Statutu Komisji. Przepis ten pozwala na nieprzeprowadzanie postępowania opiniodawczego w sprawach, w których wnioski o nadanie stopnia naukowego są niezgodne z przepisami ustawy o tytule naukowym i stopniach naukowych. Co prawda w sprawozdaniu z posiedzenia Prezydium Centralnej Komisji z dnia [...] maja 2004 r. kończącego postępowanie z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stwierdzono, że w postępowaniu zakończonym decyzją z dnia [...] kwietnia 2003 r. Centralna Komisja zapoznała się ze stanowiskiem Sekcji III, ale fakt ten nie znajduje potwierdzenia ani w treści uzasadnienia tej decyzji, ani w aktach sprawy. W szczególności nie wynika z akt, aby zapadła uchwała sekcji w sprawie zatwierdzenia uchwały rady wydziału. Z protokołu nr [...] posiedzenia Prezydium Centralnej Komisji z dnia [...] kwietnia 2003 r. wynika, że co prawda planowano przekazanie sprawy sekcji doraźnej (zapewne w trybie przewidzianym §8 ust. 3 Statutu), ale po zapoznaniu się ze stanowiskiem powołanego recenzenta, który w istocie odmówił sporządzenia opinii, dokonano rozstrzygnięcia sprawy na posiedzeniu Prezydium.

27 W tym miejscu należy stwierdzić, że ustawą, która przy wydawaniu obu decyzji stanowiła podstawę zapadłych rozstrzygnięć, była ustawa z dnia 12 września 1990 r. o tytule naukowym i stopniach naukowych. Za niezgodne zaś z jej przepisami mogły być uznane te wnioski, które nie odpowiadały wymogom formalnym przewidzianym przykładowo przepisami art. 16, 17 i 18, czyli przepisom odnoszącym się do procedury związanej z przeprowadzeniem przewodu habilitacyjnego, warunków i terminu przedstawienia Komisji odpowiedniej uchwały rady wydziału oraz akt przewodu habilitacyjnego. Naruszenie tych przepisów stanowiłoby bezsprzecznie podstawę do przyjęcia, że wniosek o zatwierdzenie rady wydziału był niezgodny z przepisami regulującymi tę materię.

28 Natomiast przyjęcie, że niezgodnym z przepisami cytowanej ustawy jest wniosek formalnie poprawny, dotyczący prawidłowo przeprowadzonego przewodu habilitacyjnego, przedstawiony we właściwej formie i terminie do zatwierdzenia przez Komisję jedynie z tej racji, że Komisja – niejako z góry – założyła, iż dotyczy on rozprawy, która tematyką swoją nie wiąże się w ogóle, czy w większym lub mniejszym stopniu, z dziedziną właściwą dla wydziału, w którym został przeprowadzony przewód habilitacyjny, nie może być uznane za prawidłowe. Tego rodzaju ocena ma bowiem charakter merytoryczny i może być ona dokonana przez Komisję, ale dopiero po przeprowadzeniu całej procedury przewidzianej przepisami o postępowaniu przy zatwierdzaniu stopni naukowych. Rezygnacja przy wydawaniu decyzji z postępowania opiniodawczego jest wyjątkiem od zasady i musi odnosić się do tych tylko przypadków, w których ocena, czy wniosek o zatwierdzenie uchwały rady wydziału jest zgodny z przepisami ustawy czy nie, nie wymaga wiedzy merytorycznej potrzebnej do podjęcia decyzji o zatwierdzeniu lub odmowie zatwierdzenia odpowiedniej uchwały rady wydziału.

29 Dodatkowo zwrócić należy uwagę na fakt, że wydając decyzje z dnia [...] maja 2004 r. Komisja naruszyła przepis art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o tytule naukowym i stopniach naukowych. Zgodnie z jego treścią Komisja rozpatruje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie 4 miesięcy od dnia jego otrzymania. W rozpatrywanej sprawie wniosek wpłynął do Komisji w dniu [...] lipca 2003 r., decyzja zaś w tej sprawie została podjęta dopiero [...] maja 2004 r., czyli po 10 miesiącach. Fakt, że w przedmiotowej sprawie Centralna Komisja dołożyła starań, aby w postępowaniu z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy uzyskać opinie dodatkowych recenzentów, nie zmienia faktu, że zaniechano wypełnienia tego obowiązku w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji z dnia [...] kwietnia 2003 r.

30 Odmawiając dogłębnej merytorycznej oceny pracy habilitacyjnej i dorobku skarżącej w postępowaniu I instancji, Centralna Komisja poważnie naruszyła obowiązujące przepisy postępowania. Prowadząc postępowanie z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Centralna Komisja dokonała ustaleń merytorycznych, jednak w efekcie uchybienia proceduralnego w postępowaniu I instancji, skarżąca została pozbawiona przysługującego jej prawa do dwukrotnego merytorycznego zbadania jej sprawy. Powołani w toku postępowania odwoławczego recenzenci powinni mieć możliwość odniesienia się nie tylko do rozprawy i dorobku habilitanta, opinii recenzentów rady wydziału, ale także do co najmniej dwóch opinii recenzentów powołanych przez komisję w postępowaniu I instancji (§9 ust. 3 Statutu).

31 Wobec powyższego stwierdzić należy, że przeprowadzając przedmiotowe postępowanie Centralna Komisja naruszyła obowiązujące przepisy prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania, co uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej przez nią w mocy decyzji z dnia [...] kwietnia 2003 r.

32 Mając powyższe na uwadze Sąd na zasadzie art. 145 §1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 i art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.