Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 października 2011 r., I SA/Wa 1187/11

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 października 2011 r., I SA/Wa 1187/11

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Tarnowska (spr.) Sędziowie: WSA Elżbieta Lenart WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2011 r. sprawy ze skargi J. H. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty oddala skargę.

Uzasadnienie

2 I. Stan faktyczny

3 1. Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania J. H. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] odmawiającej potwierdzenia na rzecz J. H. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez Z. H., nieruchomości położonych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w mieście S. - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

4 2. W uzasadnieniu decyzji Minister Skarbu Państwa podał, że K. W. i J. W. pismami z dnia 28 i 29 grudnia 1991 r. wystąpili do Urzędu Rejonowego w O. o zarejestrowanie w celu otrzymania rekompensaty za nieruchomości pozostawione przez Z. H. na dawnych Kresach Wschodnich, a wnioski te Prezydent Miasta O. pismem z dnia 2 lipca 2004 r. przekazał Wojewodzie [...].

5 K. W. pismem z dnia 21 grudnia 2008 r. wystąpiła do Wojewody [...] o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez Z. H. nieruchomości położonych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w mieście S.

6 J. H. dostarczył osobiście w dniu 4 sierpnia 2009 r. do [...] Urzędu Wojewódzkiego swoje oświadczenie datowane na dzień 4 sierpnia 2009 r. o dotychczasowym stanie realizacji prawa do rekompensaty, które zostało uznane przez organ pierwszej instancji jako wniosek o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty.

7 Z postanowień:

8 (1) Sądu Rejonowego [...]

9 (2) Sądu Rejonowego [...]

10 Minister Skarbu Państwa podał, że w niniejszym postępowaniu za stronę został także uznany J. H. , jako domniemany spadkobierca po T. H.

11 Z Karty Ewakuacyjnej z dnia [...] maja 1964 r. wynika, iż Z. H. repatriowała się na tereny obecnego Państwa Polskiego z miejscowości S., z Orzeczenia Państwowego Urzędu Repatriacyjnego z dnia [...] października 1947 r., z poświadczenia ubezpieczenia wystawionego przez Towarzystwo Wzajemnych Ubezpieczeń w K. z dnia [...] października 1923 r. oraz z Wykazu Nieruchomości do Ubezpieczenia z dnia 9 października 1923 r. wynika, że Z. H. była właścicielem nieruchomości w S.

12 3. W uzasadnieniu decyzji Minister Skarbu Państwa stwierdził, że w świetle przepisów ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, prawo do rekompensaty przysługuje następcom prawnym właściciela nieruchomości pozostawionej, w zakresie udziału spadkowego, określonego prawomocnym postanowieniem właściwego sądu lub notarialnym poświadczeniem dziedziczenia w sytuacji złożenia wniosku o wydanie decyzji potwierdzającej prawo rekompensaty do właściwego wojewody w ustawowym terminie - tj. do dnia 31 grudnia 2008 r. Z akt sprawy wynika, że oświadczenie J. H., o dotychczasowym stanie realizacji prawa do rekompensaty, które zostało uznane przez organ pierwszej instancji jako wniosek o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty, wpłynęło do [...] Urzędu Wojewódzkiego w dniu 4 sierpnia 2009 r., co oznacza, z uwagi na art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., iż termin do złożenia wniosku o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty został przekroczony.

13 Minister Skarbu Państwa stwierdził, iż przewidziany w ustawie z dnia 8 lipca 2005 r. termin do złożenia wniosku o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawionych nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, tj. 31 grudnia 2008 r., jest terminem prawa materialnego, który ogranicza w czasie dochodzenie praw podmiotowych. Uchybienie terminowi materialnemu wywołuje skutek w postaci wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnym. Takie terminy mają charakter zawity i nie podlegają przywróceniu. Termin prawa materialnego podlega przywróceniu tylko wyjątkowo i jedynie wówczas, gdy taką możliwość przewidują przepisy określające dany termin. W przedmiotowej ustawie z dnia 8 lipca 2005 r. brak jest przepisu przewidującego taką możliwość.

14 Wobec niezłożenia przez J. H. wniosku o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty w terminie, niemożliwe jest potwierdzenie prawa do rekompensaty.

15 Minister Skarbu Państwa stwierdził, iż J. H. złożył wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty w dniu 4 sierpnia 2009 r. tj. z uchybieniem terminu do jego wniesienia, określonym w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Ponadto z akt sprawy jednoznacznie wynika, iż K. W. składając w dniu 22 grudnia 2008 r., datowany na dzień 21 grudnia 2008 r., wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty, działała tylko w imieniu własnym, a nie także w imieniu J. H.

16 II. Zarzuty zawarte w skardze i stanowisko organu

17 1. Skargę na decyzję Ministra Skarbu Państwa do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył J. H. zarzucając naruszenie:

18 prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej : (1) art. 5 ustawy w zw. z art. 63 i art. 33 § 4 kpa, poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że skarżący nie złożył w dniu 22 grudnia 2008 r. wniosku o potwierdzenie prawa do należnej mu rekompensaty działając przez K. W., podczas gdy stosowny wniosek został złożony w przepisanym terminie, (2) art. 5 ust. 1 ustawy poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że termin określony w tym przepisie jest terminem zawitym, powodującym wygaśnięcie prawa po jego przekroczeniu, (3) art. 6 ust. 6 ustawy poprzez jego nie zastosowanie, które przełożyło się na odmowę potwierdzenia prawa do rekompensaty;

19 oraz naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 77 kpa, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i niedostateczne wyjaśnienie okoliczności, a co za tym idzie uznanie, że J. H. przekroczył przepisany termin na złożenie odwołania - wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania.

20 2. W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

21 III. Uzasadnienie prawne

22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

23 1. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

24 Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

25 2. Zaskarżoną decyzją Minister Skarbu Państwa utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2011 r. odmawiającą potwierdzenia na rzecz J. H. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez Z. H., nieruchomości położonych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w mieście S.

26 Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zarówno zaskarżona jak również decyzja poprzedzająca nie naruszają prawa.

27 Sąd podziela stanowisko organu przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

28 3. Zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 z późn. zm.), w przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim spadkobiercom albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych spadkobierców, jeżeli spełniają wymóg określony w art. 2 pkt 2 tej ustawy.

29 Zgodnie zaś z art. 5 ust. 1 ustawy, potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa, złożony nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r.

30 Do wniosku należy dołączyć postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku albo o dziale spadku, stosownie do art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy.

31 4. Z akt sprawy wynika, że Z. - właścicielka nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w S., zmarła [...] czerwca 1964 r., pozostawiając czworo dzieci: [...] dziedziczących po 1/4 części, stosownie do postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku.

32 H. W. zmarła [...] maja 1971 r., i na podstawie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, dziedziczyli po niej:[...].

33 Z akt sprawy wynika, że K. W. i J. W. pismami z dnia 28 i 29 grudnia 1991 r. wystąpili do Urzędu Rejonowego w O. o przyznanie rekompensaty za nieruchomości pozostawione przez Z. H. w S., natomiast oświadczenie J. H. , z dnia 4 sierpnia 2009 r. o dotychczasowym stanie realizacji prawa do rekompensaty, wpłynęło do [...] Urzędu Wojewódzkiego w dniu 4 sierpnia 2009 r., i zostało uznane przez organ pierwszej instancji jako wniosek o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty po Z. H.

34 5. Przewidziany w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Państwa Polskiego termin do złożenia wniosku potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, tj. 31 grudnia 2008 r., jest terminem prawa materialnego, który ogranicza w czasie dochodzenie praw podmiotowych.

35 Zatem warunkiem potwierdzenia prawa do rekompensaty, o którym mowa w art. 5 ust. 1 ustawy, jest złożenie stosownego wniosku, jednakże nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r. Termin ten ma charakter zawity i niej podlega przywróceniu. Uchybienie temu terminowi wywołuje skutek w postaci wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnym. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa, i to bez względu na przyczyny złożenia wniosku po terminie. Wygaśnięcie roszczenia oznacza, że po upływie terminu wskazanego w ustawie roszczenie nie przysługuje i nie może być dochodzone.

36 Termin prawa materialnego podlega przywróceniu tylko wyjątkowo i jedynie wówczas, gdy taką możliwość przewidują przepisy określające dany termin, jednakże przepisy ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. przepisu takiego nie przewidują.

37 Prawidłowo zatem organy uznały, że wobec faktu niezłożenia przez J. H. wniosku o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty w terminie, niemożliwe jest w stanie faktycznym i prawnym sprawy potwierdzenie prawa do rekompensaty.

38 6. Z przywołanego już wcześniej art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. wynika, że potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa, złożony nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r. Przyjąć należy, iż wniosek taki można złożyć w imieniu własnym, jak również w imieniu innych osób uprawnionych, lecz musi to wynikać w sposób nie budzący wątpliwości z treści wniosku czy dołączonych pełnomocnictw. Zdaniem Sądu, wnioskodawców nie można domniemywać, bowiem możliwość domagania się rekompensaty jest prawem, a nie obowiązkiem osoby uprawnionej.

39 Z akt sprawy nie wynika, i nie wykazał tego skarżący J. H. w niniejszej sprawie, iż sam złożył w terminie ustawowym wniosek o przyznanie prawa do rekompensaty; z akt sprawy również nie wynika, że K. W. czy J. W. - którzy złożyli stosowne wnioski o potwierdzenie prawa do rekompensaty w terminie - wniosek taki złożyli również w imieniu J. H. . Złożone wnioski są jednoznaczne, i nie można czynić organowi zarzutu, że nie wyjaśnił, w czyim imieniu oba wnioski zostały złożone.

40 W tej sytuacji nie budzi wątpliwości, że J. H. złożył wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty w dniu 4 sierpnia 2009 r., tj. z uchybieniem terminu do jego wniesienia, określonym w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r.

41 Nie jest również słuszny zarzut skarżącego, iż zaskarżona decyzja narusza art. 6 ust. 6 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Państwa Polskiego, który stanowi, że jeżeli wniosek nie spełnia wymogów określonych w ust. 1-3 art. 6 ustawy, wojewoda wzywa wnioskodawcę do usunięcia braków w terminie 6 miesięcy od dnia doręczenia wezwania. Aby organ administracji publicznej mógł zastosować art. 6 ust. 6 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., wniosek musiał zostać złożony do organu w terminie, lecz bez wystarczających dowodów świadczących o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Jeśli, jak w niniejszej sprawie, wniosek dotyczący potwierdzenia prawa do rekompensaty został złożony po upływie terminu określonego w art. 5 ust. 1 ustawy - art. 6 ust. 6 ustawy w niniejszej sprawie nie miał zastosowania.

42 Należy również podnieść, co wynika w sposób nie budzący wątpliwości z akt sprawy, iż skarżący J. H. nie przedstawił postanowienia o stwierdzeniu nabyciu spadku po T. H. (sprawa spadkowa nie została przeprowadzona – k. 25 akt sprawy I SA/Wa 1187/11) - jednym ze spadkobierców Z. H, co również warunkuje możliwość ubiegania się o potwierdzenie prawa do rekompensaty, stosownie do art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Państwa Polskiego

43 7. Zdaniem Sądu postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone wnikliwie, a mające zastosowanie w sprawie przepisy zostały prawidłowo zinterpretowane.

44 Sąd nie doszukał się naruszeń przepisów prawa materialnego czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.

45 8 Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.