Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 lutego 2013 r., I SA/Wa 1177/12

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 lutego 2013 r., I SA/Wa 1177/12

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędziowie: Sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędzia WSA Emilia Lewandowska (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2013 r. sprawy ze skargi B.W., J.W., J.W., E.W. i J.L. na postanowienie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu.

Uzasadnienie

2 Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...], po rozpatrzeniu wniosku B.W., działającej w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik J.W., A.W., J.W. i E.W., odmówił przywrócenia terminu do zwrócenia się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...] odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji.

3 W uzasadnieniu postanowienia Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej opisał przebieg postępowania przed organami administracji publicznej wskazując, że decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. organ odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] lipca 2000 r., nr [...].

4 Pismem z dnia 9 lutego 2012 r. B.W., występująca w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik wskazanych wyżej osób, zwróciła się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r., wnosząc jednocześnie prośbę o przywrócenie terminu do złożenia przedmiotowego wniosku.

5 W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu podniesiono, że decyzja z dnia [...] grudnia 2011 r. nie została doręczona ze względu na bałaganiarstwo w Urzędzie Pocztowym w K. oraz krótki wyjazd do rodziny.

6 Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej rozpoznając wniosek przytoczył treść art. 127 § 3 kpa i art. 129 § 2 kpa oraz podkreślił, że przepisy kpa dotyczące doręczeń przewidują, iż w przypadku doręczania pisma przez pocztę oraz niemożności doręczenia pisma, poczta przechowuje pismo przez okres czternastu dni w swojej placówce pocztowej. W oddawczej skrzynce pocztowej pozostawia się zawiadomienie wraz z informacją o możliwości odbioru pisma w terminie 7 dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia. W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie określonym w zawiadomieniu, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia.

7 Zgodnie z art. 44 § 4 kpa doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego czternastego dnia od daty pierwszego zawiadomienia o możliwości odbioru pisma, a pismo pozostawia się w aktach sprawy.

8 Organ podkreślił, że zgodnie z orzecznictwem sądowym doręczenie dokonane z zachowaniem warunków wynikających z art. 44 kpa jest skuteczne z upływem 14 dnia przechowywania korespondencji w placówce pocztowej.

9 W przedmiotowej sprawie, jak wynika ze zwróconej do nadawcy koperty oraz z pisma Poczty Polskiej otrzymanego w dniu 14 marca 2012 r., decyzja z dnia [...] grudnia 2011 r., skierowana do B.W., występującej w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik wskazanych wyżej osób, była awizowana po raz pierwszy w dniu 21 grudnia 2011 r., a zawiadomienie zostało złożone w skrzynce oddawczej, powtórne zawiadomienie doręczono dnia 28 grudnia 2011 r.

10 Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej zaznaczył, że zarzuty dotyczące awizowania przesyłki są gołosłowne i brak jest podstaw do uznania, że doręczenie w trybie art. 44 kpa nie było skuteczne. Doręczenie zgodnie z art. 44 § 4 kpa nastąpiło w dniu 4 stycznia 2012 r., a zatem termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. upłynął w dniu 18 stycznia 2012 r. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wraz z prośbą o przywrócenie terminu do wystąpienia z tym wnioskiem, złożony natomiast został w dniu 10 lutego 2012 r.

11 Organ przytoczył treść art. 58 kpa i podkreślił, że z powołanego przepisu wynikają cztery przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby organ mógł przywrócić uchybiony termin. Są to: uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku swoje winy, wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu, dochowanie terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu oraz dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony przywracalny termin.

12 Zdaniem Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej w przedmiotowej sprawie strona nie uprawdopodobniła braku swojej winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. Samo twierdzenie o krótkim świątecznym wyjeździe do rodziny nie może stanowić podstawy do przywrócenia terminu. Tym bardziej, że strona w piśmie Ministra Infrastruktury z dnia 3 czerwca 2011 r. została pouczona, iż stosownie do art. 41 § 1 kpa w toku postępowania strony oraz ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadomić organ o każdej zmianie swego adresu i w myśl art. 41 § 2 kpa w razie zaniedbania obowiązku określonego w § 1 doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny.

13 Skoro B.W. nie dochowała należytej staranności organ administracji zobowiązany jest odmówić przywrócenia terminu.

14 Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła B.W., działająca w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik J.W., J.W., E.W. i spadkobierczyni A.W. – J.L..

15 W obszernym uzasadnieniu skargi przedstawiono przebieg dotychczasowego postępowania oraz podejmowane w sprawie czynności, kwestionując w szczególności prawidłowość doręczenia decyzji z dnia [...] grudnia 2011 r.

16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

17 Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję (postanowienie) z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji (postanowienia). Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270).

18 W ocenie Sądu skarga jest zasadna, bowiem zaskarżone postanowienie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...] narusza prawo w stopniu uzasadniającym jego uchylenie.

19 Przedmiotowym postanowieniem Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, po rozpatrzeniu wniosku B.W., występującej w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik J.W., J.W., E.W. i J.L. (spadkobierczyni A.W.) odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...]. Organ uznał bowiem, że w sprawie nie uprawdopodobniono braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia przedmiotowego wniosku.

20 Wskazać zatem trzeba, że zgodnie z treścią art. 58 § 1 i § 2 kpa, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin.

21 Z brzmienia powołanego przepisu wynika – jak słusznie zauważył Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia - że warunkiem dopuszczalności przywrócenia stronie terminu do dokonania czynności procesowej jest łączne spełnienie określonych w tym przepisie przesłanek, tj. uprawdopodobnienie przez stronę, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy, wniesienie prośby (wniosku) o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu, dopełnienie czynności, dla której był przewidziany termin jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu.

22 Zgodzić się również trzeba z twierdzeniami organu, że koniecznym, a jednocześnie podstawowym warunkiem przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu.

23 Jak wyżej wskazano zaskarżonym postanowieniem Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej odmówił przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. uznając, że B.W., występująca w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik J.W., J.W., E.W. i J.L. (spadkobierczyni A.W.) nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu. Organ przyjął jednocześnie, że decyzja z dnia [...] grudnia 2011 r. doręczona została skutecznie, z zachowaniem warunków określonych w art. 44 kpa, w dniu 4 stycznia 2012 r.

24 Zauważyć zatem należy, że zasady doręczania pism w postępowaniu administracyjnym regulują przepisy art. 39 – 49 kpa.

25 Zgodnie z art. 44 § 1 kpa, w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonego postanowienia, w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43:

26 1) poczta przechowuje pismo przez okres czternastu dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez pocztę,

27 2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ.

28 W myśl art. 44 § 2 kpa, zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata.

29 Stosownie do art. 44 § 3 kpa, w przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia.

30 Zgodnie zaś z treścią art. 44 § 4 kpa, doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy.

31 Zaznaczyć trzeba, że doręczenie w trybie art. 44 kpa stanowi tzw. fikcję prawną polegającą na uznaniu doręczenia za skuteczne mimo, że strona postępowania faktycznie nie zapoznała się z treścią kierowanej do niej korespondencji. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że unormowanie to stanowi wyjątek od zasady, iż strona postępowania powinna mieć zagwarantowaną możliwość faktycznego zapoznania się z kierowanymi do niej przez organ pismami. Podkreśla się także, że aby doręczenie zastępcze było skuteczne muszą łącznie zostać spełnione wymienione w tym przepisie przesłanki. Wszelkie okoliczności związane z doręczeniem powinny bezspornie wynikać z pocztowego potwierdzenia odbioru (awiza), które odgrywa istotną rolę przy stwierdzeniu skuteczności doręczenia. W dokumencie tym powinna być zawarta między innymi jednoznaczna informacja, w którym miejscu doręczyciel pozostawił zawiadomienie – tzw. awizo. Przy czym nie może być to jakieś dowolne miejsce, ale jedno z miejsc określonych w art. 44 § 2 kpa.

32 W rozpoznawanej sprawie tymczasem z analizy znajdującej się w aktach administracyjnych koperty, w której nadana została decyzja z dnia [...] grudnia 2011 r. wynika, że zwrotne potwierdzenie odbioru nie spełnia wszystkich wymienionych w powołanym wyżej art. 44 kpa przesłanek. Przede wszystkim zauważyć trzeba, że na powyższym potwierdzeniu brak jest wskazania, w której dokładnie placówce pocztowej doręczyciel pozostawił niedoręczoną przesyłkę oraz gdzie umieszczone zostało zawiadomienie o pozostawieniu pisma (awizo). Nie wiadomo jest czy zawiadomienie (awizo) pozostawione zostało w oddawczej skrzynce pocztowej, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, w widocznym miejscu przy wejściu na posesję, czy też ewentualnie w jakimś innym, niewymienionym w art. 44 § 2 kpa miejscu.

33 Zaznaczyć należy, że B.W. w złożonej skardze, podobnie jak w złożonym wniosku o przywrócenie terminu, kwestionuje fakt prawidłowości dokonanego doręczenia. Organ administracji publicznej za miarodajne w powyższej kwestii przyjął zaś wyjaśnienia zawarte w piśmie Poczty Polskiej, które wpłynęło do Kancelarii Głównej Ministerstwa Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej w dniu 14 marca 2012 r., mimo, że – jak wskazano - analiza zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji z dnia [...] grudnia 2011 r., nie dawała podstaw do uznania, iż doręczenie było skuteczne. Nie ulega zatem wątpliwości, że stanowisko organu w kwestii prawidłowości zastępczego doręczenia decyzji z dnia [...] grudnia 2011 r. jest wadliwe. Doręczenie to nie zostało dokonane z zachowaniem warunków określonych w art. 44 kpa.

34 Zdaniem Sądu okoliczność powyższa ma istotne znaczenie w rozpoznawanej sprawie. Skoro bowiem decyzja z dnia [...] grudnia 2011 r. nie została B.W. skutecznie doręczona, to nie można uznać, że doszło do uchybienia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej tą decyzją. W zaistniałej sytuacji, termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w odniesieniu do wyżej wymienionych osób (tj. B.W., J.W., J.W., E.W. i J.L.) nie rozpoczął swego biegu. Oczywiste zaś jest, że złożenie wniosku o przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności procesowej staje się uzasadnione, jeżeli strona uchybiała terminowi. Innymi słowy, złożenie, a następnie orzekanie przez organ w kwestii takiego wniosku, jest zasadne, jeżeli w sprawie stwierdzone zostanie, iż termin do dokonania określonej czynności zaczął biec i następnie upłynął. W rozpoznawanej sprawie uchybienie terminu nie nastąpiło, bowiem termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie rozpoczął swego biegu.

35 W świetle powyższego stwierdzić należy, że zaskarżone postanowienie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, mocą którego odmówiono przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r., wydane zostało z naruszeniem art. 44 kpa i art. 58 § 1 kpa oraz z naruszeniem zasad określonych w art. 7 kpa, art. 77 § 1 kpa i art. 80 kpa, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia jego uchylenie. Skoro – jak wyżej wskazano - wymogi skutecznego doręczenia określone w art. 44 kpa nie zostały zachowane, termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie rozpoczął swego biegu, a tym samym brak było podstaw do orzekania w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu.

36 Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.