Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 sierpnia 2011 r., I SA/Wa 1066/11

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 sierpnia 2011 r., I SA/Wa 1066/11

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędziowie: WSA Dorota Apostolidis (spr.) WSA Elżbieta Lenart Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 sierpnia 2011 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt dziecka w ośrodku opiekuńczo-wychowawczym oddala skargę.

Uzasadnienie

2 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] marca 2011 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta P. przez Z-cę Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. z dnia [...] grudnia 2010 r., nr [...] ustalającą od J. G. opłatę za pobyt małoletniej córki N. G. w Ośrodku Opiekuńczo–Wychowawczym – Placówce Interwencyjnej w P. od dnia 1 października 2010 r. do dnia 31 marca 2011 r. w wysokości [...] zł miesięcznie.

3 Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym:

4 Decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. Z-ca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. ustalił od J. G. opłatę za pobyt małoletniej córki N. G. w Ośrodku Opiekuńczo–Wychowawczym – Placówce Interwencyjnej w P. od dnia 1 października 2010 r. do dnia 31 marca 2011 r. w wysokości [...] zł miesięcznie. W uzasadnieniu wskazano, że w drodze wykonania postanowienia Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] września 2010 r., sygn. akt [...] N. G. przebywa w ww. Ośrodku. Zgodnie natomiast z treścią art. 81 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm., dalej "U.p.s."), za pobyt dziecka w całodobowej placówce opiekuńczo-wychowawczej opłatę ponoszą, do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania, rodzice. W związku z powyższym organ podjął działania mające na celu ustalenie sytuacji rodzinnej, zdrowotnej, dochodowej i majątkowej ojca małoletniej. Z przeprowadzonego w dniu 20 października 2010 r. wywiadu środowiskowego wynika, że J. G. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, ma zarejestrowaną działalność gospodarczą oraz jest właścicielem ziemi w kilku gminach. Ze złożonego oświadczenia wynika, że w miesiącu wrześniu 2010 r. nie osiągnął on żadnego dochodu. Z kolei z informacji uzyskanej z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wynika, że łączna powierzchnia posiadanego przez ww. gospodarstwa to [...] ha. Pomimo stosownych wezwań J. G. nie przedłożył dokumentów potwierdzających jaką część tego gospodarstwa stanowią hektary przeliczeniowe oraz dokumentacji potwierdzającej stan zdrowia oraz konieczność ponoszenia związanych z nim kosztów. Organ podał, że nie ma możliwości pomniejszenia dochodu o kwotę wypłacanych na syna alimentów, bowiem zobowiązany uniemożliwił ustalenie jego miesięcznej wysokości. Zgodnie z zarządzeniem Prezydenta Miasta P. z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] średni miesięczny koszt utrzymania dziecka w Ośrodku Opiekuńczo-Wychowawczym – Placówce Interwencyjnej w P. od miesiąca maja 2010 r. wynosi [...] zł. Do obowiązku uiszczania opłaty za pobyt N. G. w tej placówce, w wysokości 50% średniego miesięcznego kosztu utrzymania zobowiązano też matkę – E. D., a zatem ojcu ustalono również opłatę 50% - tj. [...] zł.

5 Po rozpatrzeniu odwołania J. G. od powyższej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] marca 2011 r. utrzymało ją w mocy. W uzasadnieniu wskazano, że z akt sprawy wynika jednoznacznie, że brak było współpracy ze strony zobowiązanego w celu ustalenia wysokości dochodu, a organ I instancji wielokrotnie podejmował czynności mające na celu jego ustalenie, wzywał do przedstawienia stosownych dokumentów, jednakże bezskutecznie. W ocenie Kolegium J. G. nie współpracował z organem: kilkakrotnie nie odbierał korespondencji, trudno było umówić się na wywiad, pomimo zobowiązania nie dostarczył zaświadczeń o dochodach, nie ujawnił w jakich gminach ma ziemię i w ten sposób uniemożliwił organowi ustalenie liczby hektarów przeliczeniowych. Także Kolegium w trakcie prowadzonego postępowania pismem z dnia 1 marca 2010 r. wezwało odwołującego się do złożenia wyjaśnień w sprawie i dostarczenia dowodów dokumentujących posiadany dochód, ale pismo to nie zostało odebrane. W związku z tym organ orzec musiał w oparciu o posiadane dokumenty, z których z kolei wynika, że sytuacja majątkowa strony umożliwia uiszczanie odpłatności we wskazanej w decyzji I instancji wysokości. Jak wynika bowiem ze złożonego w dniu 20 października 2010 r. przez odwołującego się oświadczenia jest on właścicielem domu jednorodzinnego o pow. [...] m2, gospodarstwa rolnego o pow. użytkowej [...] ha, posiada maszyny i urządzenia rolnicze, ciągnik z [...] r. oraz dwa samochody osobowe marki [...] rocznik [...] i [...]. Wobec powyższego nie zachodzą przesłanki do zwolnienia z opłaty, bądź ustalenia jej w innej wysokości.

6 Od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł J. G. i wskazał, że w miesiącu wrześniu 2010 r. nie osiągnął żadnego dochodu. W całym natomiast 2010 r. poniósł straty w kwocie [...] zł, co może udokumentować. Skorzystał z kredytu klęskowego, ma kredyty hipoteczne, również na dom w którym mieszka i na grunty rolne. W tym celu skarżący podjął dodatkową pracę – [...]. Ponadto podjął naukę na studiach podyplomowych by zdobyć nowy zawód, ponieważ posiadane gospodarstwo przynosi straty. Skarżący wskazał, że nie został przed wydaniem decyzji poinformowany o konieczności złożenia dodatkowych dokumentów.

7 W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

8 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

9 Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

10 Dokonując takiej kontroli Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej nie można zarzucić naruszenia prawa.

11 Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji stanowił art. 81 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Zgodnie z ust. 1 powołanego przepisu za pobyt dziecka lub osoby pełnoletniej, o której mowa w art. 80 ust. 8, w całodobowej placówce opiekuńczo-wychowawczej opłatę ponoszą, do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania, rodzice dziecka, osoba pełnoletnia lub jej rodzice, a także opiekunowie prawni lub kuratorzy, w przypadku gdy dysponują dochodami dziecka, z tym że opłata ponoszona przez opiekunów prawnych, kuratorów lub osobę pełnoletnią nie może być wyższa niż 50 % kwoty stanowiącej dochód dziecka lub osoby pełnoletniej.

12 Przepis ust. 1 stosuje się również do rodziców pozbawionych władzy rodzicielskiej lub których władza rodzicielska została zawieszona albo ograniczona (ust. 2). Opłatę, o której mowa w ust. 1, ustala, w drodze decyzji administracyjnej, starosta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed skierowaniem do placówki (ust. 3). Starosta może częściowo albo całkowicie zwolnić lub odstąpić od ustalenia opłaty, o której mowa w ust. 1, na wniosek lub z urzędu, ze względu na trudną sytuację materialną rodziny lub osoby (ust. 4). Starosta, ustalając wysokość opłaty, o której mowa w ust. 1, uwzględnia sytuację rodzinną, zdrowotną, dochodową i majątkową rodziny lub osoby (ust. 5). Rada powiatu określa, w drodze uchwały, warunki częściowego lub całkowitego zwalniania z opłaty, o której mowa w ust. 1 (ust. 6).

13 Wskazana norma prawna statuuje zatem zasadę odpłatności za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo – wychowawczej, a wysokość tej odpłatności, jak i zwolnienie, odstąpienie od jej ustalania została przekazana do właściwości starosty, który wydając decyzję w tym przedmiocie winien kierować się przede wszystkim sytuacją rodzinną, zdrowotną, dochodową i majątkową rodziny lub osoby. Ustawodawca przewidział zatem możliwość odstąpienia od ustalenia omawianej opłaty, jak i możliwość całkowitego, czy częściowego zwolnienia rodziny czy osoby od obowiązku uiszczania opłaty za pobyt.

14 Wskazać jednak należy, że rodzic dziecka musi mieć świadomość, że dopóty, dopóki jej dziecko przebywa w placówce opiekuńczo-wychowawczej jest z mocy przepisów prawa obowiązany do ponoszenia opłaty do wysokości tzw. średniego miesięcznego kosztu utrzymania określonego w odpowiednim akcie prawnym. Obowiązek ten może zostać ograniczony bądź zniesiony tylko w wyjątkowych przypadkach określonych w przepisach prawa. Zwolnienie z opłaty nie jest obligatoryjne, co oznacza, że właściwy organ ma prawo, a nie obowiązek zastosowania zwolnienia. Organ może zwolnić z opłat pod warunkiem, że osoba zainteresowana spełnia przesłanki określone w przepisach i jest w stanie to udowodnić poprzez złożone przez siebie dokumenty. Innymi słowy osoba zainteresowana musi aktywnie współpracować z organem między innymi poprzez pozostawanie z nim w kontakcie, przedkładanie na wezwanie dokumentów żądanych przez organ. W interesie skarżącego jest wykazanie, że ma on prawo do częściowego lub całkowitego zwolnienia (vide wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 6 stycznia 2009 r., sygn. akt II SA/Gd 733/08, Lex nr 481485).

15 Jak wynika natomiast z akt niniejszej sprawy skarżący, poza umożliwieniem przeprowadzenia w dniu 20 października 2010 r. wywiadu środowiskowego, nie przedłożył organom obu instancji, pomimo wielokrotnych wezwań, żadnych dokumentów pozwalających na ustalenie jego faktycznej sytuacji dochodowej. Każde z wezwań powracało do nadawcy niepojęte. W związku z tym organy we własnym zakresie podjęły działania mające na celu ustalenie dochodów osiąganych przez skarżącego, jednak były one nieskuteczne. W tym celu zwróciły się m. in. do Urzędu Skarbowego w P., Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w P., Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w P., Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Oddziału Terenowego w P. Uzyskane jednak z tych urzędów informacje nie pozwoliły na ustalenie osiąganych przez zobowiązanego dochodów, jak również posiadanej przez niego ilości hektarów przeliczeniowych, z gospodarstwa o łącznej pow. [...] ha.

16 Wobec powyższego organy obowiązane był rozpoznać sprawę w oparciu o dokumentację, którą udało im się zgromadzić. Jak wskazał bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 marca 1988 r., sygn. akt IV SA 1152/87 "jeżeli strona wezwana do udziału w postępowaniu i złożenia wyjaśnień uporczywie odmawia wzięcia udziału w postępowaniu, organ może – bez naruszenia art. 10 § 1 w zw. z art. 81 kpa – oprzeć swoją decyzję na dostępnych mu dowodach".

17 Skoro zatem Zarządzenie Prezydenta Miasta P. z dnia [...] marca 2010 r. średni miesięczny koszt utrzymania dziecka w Ośrodku Opiekuńczo-Wychowawczym – Placówce Interwencyjnej w P. ustalało na kwotę [...] zł, to prawidłowo organ I instancji określił wysokość opłaty, do której uiszczenia zobowiązany jest skarżący na kwotę [...] zł, stanowiącej 50% ww. opłaty, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzję tę utrzymało w mocy.

18 Mając powyższe na uwadze zdaniem Sądu, a wbrew zarzutom skargi, postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone wnikliwie, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oceniony został właściwie, a mające zastosowanie w sprawie przepisy zostały prawidłowo zinterpretowane. Sąd nie doszukał się naruszeń przepisów prawa materialnego, czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.

19 W związku z tym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.