Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 września 2012 r., IV SA/Wa 793/12

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 września 2012 r., IV SA/Wa 793/12

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant ref. staż. Anna Dziosa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2012 r. sprawy ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej [...] z siedzibą w W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie zameldowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] listopada 2011 roku nr [...] 2. zasądza Wojewody [...] na rzecz skarżącej Spółdzielni Mieszkaniowej [...] z siedzibą w W. kwotę 100 (sto) złotych tytułem od zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie

2 W dniu 2 sierpnia 2011 r. na wniosek P.G. zostało wszczęte

3 postępowanie administracyjne w przedmiocie zameldowania ww na pobyt stały

4 w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W.. We wniosku o zameldowanie

5 wnioskodawca podał, że w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W.

6 zamieszkuje z zamiarem stałego pobytu od lipca 2006 roku. Obecnie mieszka w tym

7 lokalu razem P.L., który w lokalu tym jest zameldowany. W lokalu tym

8 mieszkał (aż do śmierci w dniu [...] sierpnia 2008 r.) również J.B., który

9 posiadał spółdzielcze prawo do tego lokalu. P.G. podał, że w lokalu nr [...] przy

10 ul [...] w W. posiada swoje rzeczy, włada kluczami do mieszkania

11 i ma do niego swobodny dostęp.

12 Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, Prezydent W. decyzją z dnia [...] listopada 2011 r., nr [...],

13 wydaną na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji

14 ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2001 r., nr 87, poz. 960 ze zm.) i art. 104

15 K.p.a. orzekł o zameldowaniu na pobyt stały P.G. w lokalu nr [...] przy

16 ul. [...] w W..

17 Od decyzji odwołanie złożyła strona skarżąca – Spółdzielnia Mieszkaniowa

18 "O" z siedzibą w W., podnosząc, że zameldowanie P.G.

19 na pobyt stały w ww lokalu nastąpiło mimo jej sprzeciwu, wyrażonego w piśmie

20 z dnia [...] października 2011 r. Strona skarżąca podniosła, że J.B. który

21 mieszkał w lokalu przy ul. [...] w W. aż do śmierci w 2011 r. został

22 wykluczony z grona członków spółdzielni z powodu zaległości w opłatach w dniu

23 [...] stycznia 2007 r. Wspólnie z nim w lokalu tym mieszkał P.L., natomiast

24 Spółdzielnia nie posiada żadnych, informacji wskazujących na to, aby P.G.

25 mieszkał w tym, lokalu (choćby np. przez zwiększenie wysokości opłat za ilość osób

26 zamieszkujących lokal).

27 Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] marca 2012 r. - zaskarżoną do

28 Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - utrzymał w mocy decyzję

29 Prezydent W. z dnia [...] listopada 2011 r., nr [...].

30 Orzekające w sprawie organy obu instancji stwierdziły, że osoba, która

31 przebywa w określonej miejscowości pod tym samym adresem dłużej niż trzy doby

32 obowiązana jest zameldować się na pobyt stały lub czasowy najpóźniej przed

33 upływem czwartej doby, licząc od dnia przybycia. Na podstawie tego zgłoszenia,

34 organ prowadzący ewidencję ludności obowiązany jest dokonać zameldowania (art.

35 47 ust. 1 tej ustawy), które przybiera postać czynności rejestracyjnej rodzącej skutki

36 prawne. Jeżeli jednakże fakt zamieszkiwania w danym lokalu nie zostanie

37 potwierdzony przez osobę posiadającą prawo do lokalu (art. 29 ust. 1 ustawy),

38 ustawa nakłada na organ gminy obowiązek rozstrzygnięcia takiej sprawy w drodze

39 postępowania administracyjnego. Podkreśliły, że zarówno brak potwierdzenia pobytu

40 w lokalu przez jego właściciela, ale i brak wyraźnej zgody na zameldowanie, nie

41 stanowi negatywnej przesłanki do dokonania zameldowania w lokalu. Jednocześnie

42 jednak organ II instancji, powołując się na orzecznictwo (wyrok NSA z dnia 5 maja

43 1997 r., sygn. akt V SA 1739/96 i wyrok z dnia 15 maja 2007 r., sygn. akt II OSK

44 773/06) podkreślił, ze pobyt osoby ubiegającej się o zameldowanie w lokalu musi

45 mieć charakter pobytu legalnego. Pobyt legalny oznacza przebywanie w lokalu na

46 zasadach zgodnych z prawem, za wiedzą i zgodą właściciela lokalu lub innej osoby

47 uprawnionej do dysponowania lokalem.

48 Zarówno Prezydent W. jak i Wojewoda podkreślili, że fakt

49 zamieszkiwania P.G. w spornym lokalu potwierdziła zarówno kontrola

50 meldunkowa (z dnia 12 października 2011 r.) jak również świadkowie: S.H.

51 oraz Z.H., zamieszkujący w sąsiednim lokalu (nr [...] przy ul. [...]

52 w W.).

53 Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

54 w Warszawie wniosła Spółdzielnia Mieszkaniowa "O" w W. -

55 właściciel lokalu nr [...] przy ul. [...] w W.. Zaskarżonej decyzji

56 zarzuciła naruszenie art. 50 i art. 6 Konstytucji RP, art. [...]0 i art. 690 k.c, art. 11

57 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych. W skardze

58 Spółdzielnia stwierdziła, że obecnie posiada tytuł prawny do lokalu i wszczęła

59 procedurę eksmisji P.L. z tego lokalu. Skarżąca podkreśliła, że fakt

60 przebywania P.G. w ww lokalu nie został nigdy potwierdzony choćby

61 zgłoszeniem ilości osób zamieszkujących ten lokal do wyliczenia opłat, a jego

62 nazwisko nie figuruje w żadnych dokumentach Spółdzielni.

63 2

64 Wskazując na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organu I i II

65 instancji oraz o zasądzenie na kosztów postępowania według norm przepisanych.

66 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. zważył, co następuje:

67 Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej

68 wskazane.

69 Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

70 o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. -

71 dalej P.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie

72 zaskarżonej decyzji następuje wówczas, gdy Sąd stwierdzi: naruszenie prawa

73 materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające

74 podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, albo inne naruszenie

75 przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

76 W realiach niniejszej sprawy podkreślić trzeba, iż sąd administracyjny nie jest

77 związany zarzutami ani wnioskami skargi i zawartą w skardze argumentacją.

78 Obowiązany jest natomiast, zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. do oceny praworządności

79 zachowań organów administracji w danej sprawie. Oznacza to, że podniesione

80 w skardze zarzuty nie są wyłącznym kryterium badania legalności zaskarżonego aktu

81 lub czynności. Sąd ma bowiem obowiązek wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia

82 prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie

83 w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze

84 i dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet

85 gdy dany zarzut nie został podniesiony.

86 Rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji, Sąd stwierdził, że skarga

87 zasługuje na uwzględnienie, albowiem zarówno zaskarżona decyzja jak i utrzymana

88 nią w mocy decyzja Prezydenta W. z dnia [...] listopada 2011 r.

89 naruszają prawo procesowe, które mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

90 Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu jest decyzja Wojewody

91 [...] z dnia [...] marca 2012 r. wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1

92 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.

93 z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: K.p.a.) oraz art. 47 § 2 w związku z art. 10

94 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych

95 (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r.139, poz. 993 ze zm.). Decyzją tą Wojewoda utrzymał

96 3

97 w mocy decyzję organu I instancji (Prezydenta W.) z dnia [...] listopada

98 2011 r. orzekającą o zameldowaniu na pobyt stały P.G. w lokalu nr [...] przy

99 Zdaniem Sądu, orzekające w przedmiocie zameldowania P.G. na

100 pobyt stały w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. organy administracji

101 publicznej dopuściły się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego,

102 w szczególności art. 7 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a., art. 80 K.p.a. i 107 § 3 K.p.a.

103 W rozpoznawanej sprawie nie wyjaśniono bowiem wszystkich okoliczności istotnych

104 dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy oraz dokonano dowolnej oceny

105 dowodów, bez wyraźnego wskazania przyczyn nieuwzględnienia twierdzeń

106 i zarzutów strony skarżącej. Tym samym organy rozstrzygając w przedmiotowej

107 sprawie dopuściły się naruszenia przepisu art. 8 K.p.a. i wyrażonej w nim zasady

108 pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa. Naruszenie wspomnianych

109 przepisów procedury administracyjnej mogło mieć - w ocenie Sądu - istotny wpływ na

110 ostateczny wynik sprawy, a więc stanowi dostateczną podstawę prawną do uchylenia

111 przez sąd administracyjny zarówno zaskarżonej decyzji jak i utrzymanej nią w mocy

112 decyzji organu pierwszej instancji.

113 Zameldowanie i wymeldowanie z pobytu stałego lub czasowego jest jedynie

114 rejestracją danych o miejscu pobytu osoby (art. 1 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności

115 i dowodach osobistych), a tym samym nie rodzi ani nie pozbawia uprawnień do

116 lokalu. Obowiązek meldunkowy wynika wprost z przepisów ustawy i nie wymaga

117 konkretyzacji w drodze decyzji. Wykonywanie tego obowiązku polega na zgłoszeniu

118 wymaganych danych (art. 9 ust. 1, art. 10 i 15 ustawy) właściwemu organowi, który

119 dokonuje rejestracji będącej czynnością materialno-techniczną rodzącą skutki

120 prawne. Jeżeli dane zawarte w zgłoszeniu osoby wykonującej obowiązek

121 meldunkowy budzą wątpliwości, o dokonaniu zameldowania i wymeldowania

122 rozstrzyga właściwy organ gminy na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji

123 ludności i dowodach osobistych.

124 Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 27 maja 2002 r. (sygn. akt K 20.01) orzekł

125 o niezgodności przepisu art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach

126 osobistych z przepisami art. 52 ust. 1 i art. 83 w zw. Z art. 2 Konstytucji RP.

127 W konsekwencji orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, organ meldunkowy nie

128 rejestruje uprawnień do lokalu osób występujących o zameldowanie, lecz gromadzi

129 informacje w zakresie danych o miejscu pobytu, a więc bada, czy osoba występująca

130 4

131 z wnioskiem faktycznie zamieszkuje w lokalu. Brak konieczności wykazania się

132 uprawnieniem do lokalu, czy to samoistnym, czy o charakterze pochodnym, nie

133 oznacza jednak, że przesłanką zameldowania jest wyłącznie fizyczna obecność

134 w lokalu. Uprawniać do zameldowania w lokalu może jedynie pobyt legalny,

135 oznaczający przebywanie na zasadach zgodnych z prawem, za wiedzą i zgodą

136 osoby uprawnionej do dysponowania lokalem. Nie można bowiem czerpać

137 uprawnień z zachowań sprzecznych z prawem, a instytucja zameldowania nie może

138 sankcjonować samowoli (por. np. wyrok NSA z dnia 15 maja 2007 r., sygn. akt II

139 OSK 773/06, wyrok NSA z dnia 5 sierpnia 1997 r. sygn. akt V SA 1739/96 - niepubl.

140 I wyrok z dnia 22 października 2004 r. sygn. akt V SA 1448/03). Wynikające z art. 52

141 ust. 1 Konstytucji RP wolności swobodnego (nieskrępowanego) wyboru miejsca

142 zamieszkania i miejsca pobytu nie należy odnosić do możliwości wyboru lokalu

143 (pomieszczenia), szerokie rozumienie wolności wyboru miejsca zamieszkania stałoby

144 w jednoznacznej kolizji z wolnościami i prawami innych osób, zwłaszcza właścicieli

145 nieruchomości (lokali lub budynków), a także podmiotów posiadających inny tytuł

146 prawny do zajmowania lokalu (oparty np. na umowie najmu).

147 Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że zameldowanie P.G. w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. nastąpiło wbrew woli

148 Spółdzielni Mieszkaniowej "O. " (Skarżącego), która posiada obecnie

149 prawo do tego lokalu. Ponieważ organ powziął wątpliwości czy istotnie ww

150 zamieszkuje w lokalu i czyjego ewentualny pobyt jest legalny, wszczął postępowanie

151 administracyjne zakończone zaskarżoną decyzją. Organy obu instancji uznały, że

152 fakt zamieszkiwania P.G. w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W.

153 nie budzi wątpliwości. Jednak - w ocenie Sądu - organy nie wyjaśniły, czy pobyt

154 P.G. w tym lokalu ma charakter legalny. Tymczasem uprawniać do

155 zameldowania w lokalu może jedynie pobyt legalny, związany z przebywaniem w

156 lokalu na zasadach zgodnych z prawem, za wiedzą i zgodą osoby uprawnionej do

157 dysponowania lokalem (por. np. wyrok WSA w W. z dnia 24 czerwca 2004 r.,

158 sygn. akt IV SA/Wa 519/03, publ. LEX nr [...]6738). Nie można czerpać uprawnień

159 z zachowań sprzecznych z prawem, nie może ich sankcjonować zameldowanie i

160 pobyt w lokalu będące następstwem naruszenia posiadania czy miru domowego.

161 Wolność wyboru miejsca zamieszkania nie może prowadzić do naruszenia prawa i

162 praw innych osób poprzez uczynienie ich bezskutecznymi .

163 5

164 W niniejszej sprawie należy zauważyć, że zarówno Wojewoda [...] jak

165 i Prezydent W., wydając decyzję w przedmiocie zameldowania P.G. na pobyt stały w spornym lokalu, swoje ustalenia oparli jedynie na dowodach

166 w postaci zeznań świadków: S.H. oraz Z.H. oraz wyniku kontroli

167 meldunkowej przeprowadzonej w dniu 12 października 2011 r. przez organ

168 I instancji. Stan faktyczny ustalony na podstawie tych dowodów, zdaniem

169 powyższych organów, wskazywał na wypełnienie przez P.G. przesłanek

170 uzasadniających zameldowanie na pobyt stały w lokalu nr [...] przy ul. [...]

171 w W., a zgromadzony w sprawie materiał dowodowy był wystarczający dla

172 ustalenia, że zamieszkuje on w spornym lokalu, a jego pobyt ma charakter stały i

173 legalny.

174 Organy orzekające w niniejszej sprawie odstąpiły natomiast od przesłuchania

175 innych świadków, np. sąsiadów, A.B. (córki J.B.) na

176 okoliczność, czy P.G. zamieszkuje w spornym lokalu oraz czy zamieszkuje w

177 nim z zamiarem stałego pobytu. Należy podkreślić, że Skarżąca w toku

178 prowadzonego postępowania poinformowała organ o tym, że nie wyraża zgody na

179 zameldowanie P.G. w spornym lokalu oraz o tym, że jego nazwisko nie

180 figuruje w dokumentach Spółdzielni, a żadne okoliczności nie wskazują, aby w lokalu

181 tym zamieszkiwał (np. wzrost opłat za mieszkanie).

182 Rozpoznając niniejszą sprawę organy administracji publicznej nie

183 ustosunkowały się do powyższych kwestii, nie przeprowadziły również postępowania

184 wyjaśniającego w podniesionej przez Skarżącą kwestii. W niniejszej sprawie organy

185 nie wyjaśniły także legalności pobytu P.G. w spornym lokalu (np. istnienie

186 ewentualnej umowy najmu lokalu), mimo stwierdzenia, że "pobyt osoby ubiegającej

187 się o zameldowanie w lokalu musi mieć charakter pobytu legalnego " (strona 2

188 uzasadnienia zaskarżonej decyzji).

189 W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że dokonane przez organy ustalenia

190 w całokształcie materiału dowodowego, który winien być zgromadzony i rozpatrzony

191 w sposób wyczerpujący, nie można uznać za rzetelne. Zdaniem Sądu, wbrew art. 77

192 § 1 K.p.a. organy zaniechały zebrania dowodów i dogłębnego rozpatrzenia sprawy.

193 W ocenie Sądu, brak pełnego zebrania przez organy obu instancji materiału

194 dowodowego, istotnego dla oceny zastosowania określonej normy prawa

195 materialnego, nie daje możliwości ustosunkowania się do merytorycznych zarzutów

196 6

197 (stanowiska) skarżącego. W tym sensie uchybienie to nie pozwala sądowi

198 administracyjnemu na pełne skontrolowanie legalności zaskarżonej decyzji. Sąd

199 administracyjny nie czyni bowiem własnych ustaleń w sprawie, a jedynie ocenia

200 zaskarżony akt pod względem jego zgodności z prawem materialnym i przepisami

201 procesowymi. Taka kontrola jest jednak możliwa tylko w warunkach wyczerpującego

202 dokonania przez organ ustaleń faktycznych.

203 W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. na

204 podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.-

205 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270)

206 orzekł, jak sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i

207 205 cyt. ustawy. Jednocześnie w oparciu o przepis art. 152 ustawy Sąd orzekł, iż

208 zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się

209 niniejszego wyroku.