Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 czerwca 2016 r., IV SA/Wa 470/16

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 czerwca 2016 r., IV SA/Wa 470/16

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Teresa Zyglewska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Piotr Korzeniowski Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 28 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi J. G. na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] grudnia 2015 r. znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Głównego Inspektora Ochrony Środowiska na rzecz skarżącego (J. G.) kwotę 100 zł (słownie: stu złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Uzasadnienie

2 Główny Inspektor Ochrony Środowiska postanowieniem z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] odmówił J. G. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska NR [...] z dnia [...] lutego 2015 r. znak: [...] ustalającej dla J. G. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...] w [...] przy ulicy [...], wymiar kary biegnącej za przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu przenikającego do środowiska w porze dnia 2,4 dB określonego decyzją Starosty Powiatowego w [...] z dnia [...] marca 2010 r. znak: [...].

3 Z ustaleń organu odwoławczego wynika, że kwestionowana decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] lutego 2015 r. została nadana listem poleconym, za zwrotnym potwierdzeniem odbioru w dniu 2 marca 2015 r., na wskazany w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej adres doręczeń. Zdaniem organu odwoławczego, przedmiotowa decyzja została doręczona w trybie art. 44 k.p.a., czyli tzw. "doręczenia zastępczego", w dniu 18 marca 2015 r. W myśl art. 44 § 1 pkt 1 k.p.a., w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 k.p.a., a więc adresatowi osobiście, albo w przypadku jego nieobecności dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (Dz. U. poz. 1529), przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej – w przypadku doręczenia pisma przez operatora pocztowego, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Zgodnie z art. 44 § 2 k.p.a. zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. Zgodnie z art. 44 § 3 k.p.a. w przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż 14 dni od daty pierwszego zawiadomienia. Pierwsze zawiadomienie o pozostawieniu pisma u operatora pocztowego wraz z informacją o możliwości jego odbioru, zdaniem organu odwoławczego, zostało dokonane dnia 4 marca 2015 r., a drugie dnia 11 marca 2015 r. Zgodnie z art. 44 § 4 k.p.a. doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, co zdaniem organu odwoławczego w niniejszym przypadku miało miejsce dnia 18 marca 2015 r., a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Zdaniem Głównego Inspektora Ochrony Środowiska termin wniesienia odwołania, zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a., upłynął dnia 1 kwietnia 2015 r. Odwołanie z dnia 21 listopada 2015 r. zostało przesłane listem poleconym dnia 23 listopada 2015 r. (data stempla pocztowego na kopercie), co zdaniem organu odwoławczego nastąpiło po przewidzianym ustawowo terminie.

4 Skargę na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył J. G.

5 W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że dotrzymał ustawowych terminów do odwołania, a procedury Poczty Polskiej nie powinny mieć wpływu na właściwą ocenę sprawy. Skarżący stwierdził, że Główny Inspektor Ochrony Środowiska odrzucając odwołanie od decyzji NR [...] z dnia [...] lutego 2015 r. [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska, uniemożliwia mu dochodzenie swoich racji.

6 W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Ochrony Środowiska wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Ponadto, w uzasadnieniu odpowiedzi organ wyjaśnił, że w decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska NR [...]z dnia [...] lutego 2015 r. znak: [...]., skarżący został prawidłowo pouczony o terminie wniesienia odwołania. Organ podniósł, że w orzecznictwie wojewódzkich sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, że uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości, niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminu przewidzianego w art. 134 k.p.a.. Organ powołał się również na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym stwierdzono, że: "Gdy organ II instancji stwierdzi, że środek odwoławczy został wniesiony z uchybieniem terminu, nie może przystąpić do jego merytorycznego rozpoznania, a ma obowiązek zastosować się do dyspozycji art. 134 k.p.a." (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 lutego 2011 r., sygn. akt II OSK 275/10). Powołując się na ten wyrok Główny Inspektor Ochrony Środowiska wyjaśnił, że poprzez zastosowanie się do dyspozycji art. 134 k.p.a. nie rozpoznał merytorycznie sprawy i orzekł jak w sentencji zaskarżonego postanowienia z dnia [...] grudnia 2015 r. znak: [...].

7 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

8 Dokonując oceny zaskarżonego postanowienia Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] grudnia 2015 r. znak: [...] Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie w całości, ponieważ organ wydając to postanowienie naruszył przepisy postępowania, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

9 W sprawie zasadnicze znaczenie w rozpoznawanej sprawie ma ustalenie czy skarżącemu skutecznie doręczono decyzję z dnia [...] lutego 2015 r., a w konsekwencji, czy skarżący dochował terminu do wniesienia odwołania, czy też terminowi temu uchybił.

10 Zgodnie z art. 42 § 1 k.p.a. zasadą jest, iż osobom fizycznym pisma doręcza się w ich mieszkaniu lub w miejscu pracy. Od zasady tej przepisy art. 42 § 2 i § 3, art. 43 oraz art. 44 k.p.a. dopuszczają odstępstwa tak co do wymogu osobistego doręczania pisma adresatowi, jak i co do miejsca doręczenia. Aby jednak można było przyjąć, że miało miejsce skuteczne doręczenie pisma adresatowi, muszą zostać spełnione wymagania określone w tych przepisach.

11 Zgodnie z art. 44 § 1 k.p.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 k.p.a.: 1) operator pocztowy przechowuje pismo przez okres czternastu dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczenia pisma przez operatora pocztowego, 2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (art. 44 § 2 k.p.a.). W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (art. 44 § 3 k.p.a.). Doręczenie w myśl art. 44 § 4 k.p.a. uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy.

12 Z uregulowania art. 44 k.p.a. wynika zatem, że skuteczność tego sposobu doręczania pism uzależniona została od bezwzględnego zachowania wymogów określonych w tym przepisie. Dlatego też zasady i procedury odnoszące się do stosowania instytucji doręczenia zastępczego powinny być przestrzegane ściśle. Uchybienie któremukolwiek z elementów procedury doręczenia zastępczego powoduje, iż nie można skutecznie powołać się na domniemanie doręczenia. Musi bowiem istnieć pewność co do tego, że nastąpiło prawidłowe zawiadomienie adresata o pozostawieniu przesyłki w oddawczym urzędzie pocztowym przez określony czas. Adresat musi być zawiadomiony zarówno o pozostawieniu pisma, jak i miejscu gdzie może go odebrać i o terminie odbioru, a zwrotne potwierdzenie odbioru musi zawierać pełną informację o sposobie poinformowania adresata. Aby organ administracji mógł przyjąć zaistnienie materialnoprawnego skutku doręczenia pisma stronie w trybie doręczenia zastępczego (art. 44 § 4 K.p.a.), zwrotne potwierdzenie odbioru musi być wypełnione czytelnie wraz z podpisem listonosza.

13 W aktach administracyjnych sprawy, w toku której zapadło zaskarżone postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania brak jest zwrotnego potwierdzenia odbioru, które zawierałoby wymienione powyżej elementy. W aktach sprawy znajduje się jedynie dokument "Śledzenie przesyłek – Tracking" na podstawie, którego organ oparł swoje rozstrzygnięcie. Dokument ten nie pozwala jednak na ocenę, czy zostały zachowane wymogi dotyczące doręczenia zastępczego wynikające z powołanych powyżej przepisów. Nie można bowiem ocenić, czy zwrotne potwierdzenie odbioru wypełnione zostało zgodnie z przepisami i czy wszystkie wymogi dotyczące doręczenia zastępczego zostały zachowane. O powyższym może rozstrzygnąć jedynie dołączone do akt sprawy zwrotne potwierdzenie odbioru.

14 Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ w pierwszej kolejności przeprowadzi postepowanie w celu ustalenia, czy decyzja z dnia [...] lutego 2015 r. została skarżącemu prawidłowo doręczona i w jakim terminie. Pomocne może być w tym względzie przeprowadzenie postepowania reklamacyjnego, celem uzyskania zwrotnego potwierdzenia odbioru. Dopiero ustalenie czy i w jakim terminie została doręczona przesyłka pozwoli na ocenę zachowania terminu do wniesienia odwołania przez skarżącego.

15 Mając na względzie powyższe w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzeczono jak w pkt. 1 wyroku.

16 O kosztach rozstrzygnięto w oparciu o art. 200 p.p.s.a.