Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 stycznia 2016 r., IV SA/Wa 3321/15

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 stycznia 2016 r., IV SA/Wa 3321/15

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.), Sędziowie sędzia WSA Łukasz Krzycki, sędzia WSA Tomasz Wykowski, Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi H. Z. i M. Z. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji oddala skargę

Uzasadnienie

2 Zaskarżonym postanowieniem z [...] sierpnia 2015 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2013, poz. 267), dalej K.p.a., po rozpoznaniu zażalenia złożonego przez H. i M. Z. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...]czerwca 2015r. znak: [...], o odmowie wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności aktu własności ziemi nr [...]z [...]września 1974 r. wydanego przez Naczelnika Powiatu w O., utrzymał to postanowienie w mocy.

3 Powyższe rozstrzygnięcie było wynikiem następujących ustaleń faktycznych i oceny prawnej organu.

4 Wnioskiem [...] kwietnia 2015 r. H. i M. Z., dalej zwani "skarżącymi", wystąpili do Wojewody [...] o stwierdzenie nieważności aktu własności ziemi nr [...]z [...]września 1974 r. wydanego przez Naczelnika Powiatu w O. w części dotyczącej nabycia przez H. Z. działki oznaczonej w ewidencji gruntów wsi Ł. numerem [...]. Ich zdaniem w toku uwłaszczeń doszło do wadliwego nadania H. Z. aktu własności ziemi na działkę nr [...], która przed uwłaszczeniami oznaczona była nr [...] i stanowiła przedmiot wspólności majątkowej małżeńskiej skarżących, nabyty na podstawie aktu notarialnego z [...] października 1968 r. H. Z. nie była w dacie uwłaszczenia jej posiadaczem ale współwłaścicielem i akt własności nie powinien być nadany. Skoro został wydany to nastąpiło to bez podstawy prawnej, najprawdopodobniej w wyniku omyłki pisarskiej.

5 Wojewoda [...], postanowieniem z dnia [...] czerwca 2015 r., odmówił wszczęcia postępowania wskazując na dyspozycję art. 63 ust. 2 ustawy z dnia [...]października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (D.U. Nr 107, poz. 464 ze zm.), dalej zwanej "ustawą", który ustanowił zakaz stosowania do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych przepisów kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności, uchylenia lub zmiany decyzji.

6 W wyniku rozpoznania zażalenia Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

7 Wskazał, że regulowanie własności gospodarstw rolnych odbywało się na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r., o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (D.U. 1971, Nr 27, poz. 250), dalej zwanej "ustawą uwłaszczeniową", "ustawą z 1971 r.", w drodze decyzji administracyjnych (wydawano akty własności ziemi). Ustawa została uchylona ustawą z 26 marca 1982 r. o zmianie ustawy –kodeks cywilny oraz o uchyleniu ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (D.U, Nr 11, poz. 81), dalej zwaną "ustawą uchylającą". W związku z tym od dnia wejścia jej w życie tj. 6 kwietnia 1982 r. przestały być wydawane akty własności ziemi. Możliwość wzruszania ostatecznych decyzji administracyjnych jakimi były akty własności ziemi stała się prawnie niedopuszczalna z dniem 1 stycznia 1992 r. tj z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa – art. 63 ust. 2 tej ustawy.

8 W związku z tym złożony przez skarżących wniosek o stwierdzenie nieważności organ uznał za niedopuszczalny i odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego (pow. wyrok NSA z 7 czerwca 2011 r, sygn. akt II OSK 969)10). Wskazał jednak, że wyłączenie drogi administracyjnej do podważania decyzji wydanych w trybie ustawy z 1971 r. nie pozbawia strony zainteresowanej dochodzenia swych roszczeń na drodze cywilnoprawnej.

9 Odnosząc się do zarzutów zażalenia organ wyjaśnił, że skarżący wbrew wywodom zażalenia, domagali się nie sprostowania aktu własności ziemi ale stwierdzenia jego nieważności. Sprostowanie toczy się w innym trybie a kwestia omyłki nie stanowi podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji. Poza tym sprostowanie dotyczy korygowania nieistotnych wadliwości decyzji (błędy pisarskie, rachunkowe) i wynika z natury samego błędu bądź z porównania rozstrzygnięcia z uzasadnieniem decyzji, z treścią żądania strony, z zawartością materiałów znajdujących się w aktach sprawy czy z innymi okolicznościami. Sprostowanie nie może natomiast powodować merytorycznej ingerencji w treść orzeczenia, nie może prowadzić do jego zmiany i to nawet wtedy gdy zaistniałaby rozbieżność pomiędzy treścią rozstrzygnięcia a uzasadnieniem. Nie można tym trybem obejmować sprostowania pomyłek popełnionych przez organ administracji publicznej w określeniu okoliczności mogących wpłynąć na legalność decyzji kończącej postępowanie. Nie podlegają zatem sprostowaniu błędy i omyłki istotne, których dopuszczono się w stosowaniu prawa, sprostowanie nie może prowadzić do ponownego merytorycznego rozstrzygnięcia w sposób odmienny od pierwotnego. W niniejszej sprawie skarżący przez 40 lat nie kwestionowali omyłki w numeracji działki [...]. Obecnie domagają się zmiany numeracji działek, której to sytuacji nie można zakwalifikować jako oczywistej omyłki.

10 Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wywiedli H. Z. i M. Z., zaskarżając rozstrzygnięcie w całości i wnosząc o uchylenie rozstrzygnięć obu organów.

11 W uzasadnieniu skargi wskazali, że działka [...] nie była działką rolną ale zabudowaną a tylko w stosunku do tych pierwszych możliwe było wydanie aktu własności ziemi. Ustawa z 19 października 1991 r. dotyczyła wyłącznie gospodarowania nieruchomościami Skarbu Państwa a nie gruntów prywatnych a więc jej uregulowania nie mogą mieć zastosowania w tej sprawie. Działka [...] nie spełniała kryteriów uzasadniających wydanie aktu własności ziemi. Zdaniem skarżących najprawdopodobniej doszło do pomyłkowego poprzez wpisanie działki [...]do tego aktu. Dopiero później okazało się, że dawna działka [...] to obecnie działka [...]. Próby skarżących dojścia do prawdy okazały się nieskuteczne. Wystąpili o sprostowanie aktu własności ziemi – jako że była w nim oczywista omyłka pisarska. Do sprostowania odniósł się tylko organ II instancji, co stanowi o naruszeniu art. 15 K.p.a.

12 Zdaniem skarżących organy naruszyły art. 77 § 1 K.p.a. ponieważ nie zebrały i nie rozpatrzyły całego materiału dowodowego.

13 W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

14 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

15 Skarga nie jest zasadna.

16 Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Ocenie podlega konkretna sprawa, rozpoznawana wcześniej przez organ administracji publicznej, pod kątem prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa i trafności rozstrzygnięcia.

17 Kompetencje sądu administracyjnego nakładają na niego obowiązek oceny przebiegu postępowania administracyjnego i to zarówno czynności podejmowanych w toku tego postępowania jak i treści i podstaw wydanej decyzji administracyjnej. Działanie sądu ma bowiem na celu ewentualne wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji czy postanowienia, które w jakikolwiek sposób naruszałyby obowiązujące prawo. (por. wyrok NSA Warszawa z 20 stycznia 2010 r. I GSK 982/08 LEX nr 594803).

18 Rozpoznając sprawę organ związany jest wnioskiem strony, co oznacza, że to jego treść determinuje zakres ustaleń i a następnie oceny organu.

19 W niniejszej sprawie z wniosku z [...]kwietnia 2015 r. wynika, że skarżący domagają się stwierdzenia nieważności aktu własności ziemi a nie jego sprostowania.

20 W związku z tym organ nie miał innej możliwości jak rozpatrzyć wniosek skarżących z punktu widzenia możliwości wszczęcia nadzwyczajnego postępowania i dopiero gdyby nie było przeszkód procesowych do wszczęcia takiego postępowania, merytorycznego rozpatrzenia wniosku. W związku z tym zarzuty związane z naruszeniem art. 15 k.p.a. w zakresie nie rozpoznania wniosku o sprostowanie, nie mogą odnieść zamierzonego skutku.

21 W ocenie WSA organ prawidłowo uznał, że brak było podstaw do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności aktu własności ziemi. Przepis art. 63 ust. 2 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa w sposób wyraźny wyłączył możliwość wzruszania w trybach nadzwyczajnych decyzji administracyjnych od dnia wejścia w życie tej ustawy tj. od 1 stycznia 1992 r. Dotyczy to aktów własności ziemi wydanych na podstawie ustawy z 26 października 1971 r. czyli wydanych do dnia 6 kwietnia 1982 r. (ostatecznych), kiedy to ustawa z 26 października 1971 r. utraciła moc prawną. Decyzja wydana po [...] kwietnia 1982 r. nie jest objęta normą art. 63 ust. 2 w.w. ustawy. W niniejszej sprawie akt własności ziemi został wydany przed [...] kwietnia 1982 r, bo [...] września 1974 r. a więc ma do niego zastosowanie regulacja art. 63 ust. 2. Norma art. 63 ust. 2 ustawy jest normą szczególną, wyłączającą możliwość stosowania przepisów kodeksu postępowania administracyjnego do określonych w tej normie stanów faktycznych i dlatego musi być stosowana ściśle.

22 W związku z tym, zgodnie z art. 61 a § 1 K.p.a. żądanie wszczęcia postępowania jako niedopuszczalne, skutkuje niemożnością wszczęcia postępowania administracyjnego i koniecznością odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego (por wyrok NSA z 3 września 2015 r., sygn.. akt II OSK 147/14 w CBOSA).

23 Z tych względów na podstawie art. 151 p.p.s.a. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (D.U. z 2012 r. poz. 270) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.