Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 maja 2017 r., IV SA/Wa 307/17

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 maja 2017 r., IV SA/Wa 307/17

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Wykowski, Sędziowie sędzia WSA Joanna Borkowska (spr.), sędzia WSA Łukasz Krzycki, Protokolant st. sekr. sąd. Julia Durka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2017 r. sprawy ze skargi A. M. i B. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Zarządu dzielnicy [...] z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz A. M. i B. M. kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie

2 IV SA/Wa 307/17

UZASADNIENIE

3 Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją [...] z dnia [...].11.2016 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję Zarządu Dzielnicy [...] m. W. nr [...] z dnia [...].08.2016r., nakazującą Pani A. M. i Panu B. M.( dalej jako Skarżący ) wykonanie obowiązku polegającego na przyłączeniu nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] nr ew. [...] obręb [...], do istniejącej sieci kanalizacji sanitarnej.

4 Decyzja wydana została w następujących okolicznościach:

5 Pismem z dnia 12 kwietnia 2016r. Miejskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji [...] Spółka Akcyjna przekazało Zastępcy Burmistrza Dzielnicy [...] m. W. wstępną informację techniczną odnośnie odprowadzenia ścieków bytowych z istniejących posesji przy ul. [...] m.in. nr [...].

6 Pismem z dnia 27 kwietnia 2016r. Zarząd Dzielnicy [...] m. W., zawiadomił Skarżących o wszczęciu postępowania w sprawie obowiązku przyłączenia tej nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacji sanitarnej.

7 Następnie decyzją z dnia [...].08.2016r. nr [...], wydaną na podstawie art. 5 ust.1 pkt 2 w zw. z art. 5 ust. 7 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, Zarząd Dzielnicy [...] m. W. ustalił wobec Skarżących obowiązek przyłączenia nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] nr ew. [...] obręb [...], do istniejącej sieci kanalizacyjnej.

8 Od decyzji tej Skarżący wnieśli odwołanie wskazując, że art. 5 ust.1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach przewiduje zwolnienia z obowiązku przyłączenia posesji do sieci kanalizacyjnej, jeśli wykonanie go jest ekonomicznie nieuzasadnione. Nadto podnieśli, że należąca do nich posesja jest wyposażona w szczelne, atestowane szambo, zgodnie z warunkami zabudowy.

9 Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, stwierdzając, że kwestie ekonomiczne dotyczą budowy sieci kanalizacyjnej, a nie przyłącza. SKO wyjaśniło, że z przepisu art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach wynika, że jeżeli sieć kanalizacyjna istnieje, to posiadanie zbiornika bezodpływowego nawet spełniającego wszelkie wymagania, nie zwalnia z obowiązku podłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej. Z obowiązku tego zwalnia jedynie posiadanie przydomowej oczyszczalni ścieków.

10 We wniesionej do Sądu skardze Skarżący ponownie podnieśli kwestie materialne oraz okoliczność, że korzystają z atestowanego szamba. Stwierdzili, że do ich działki prowadzi droga dojazdowa nr [...], przy której znajduje się 25 działek i w niedalekiej przyszłości zostanie wybudowana sieć kanalizacyjna. Będąca już na etapie uzgodnień sieć byłaby dużo bliżej położona i podłączenie do niej byłoby tańsze. Zdaniem Skarżących, przepis omawianej ustawy nie może zmuszać właścicieli posesji, którzy już wykonali obowiązek i ponieśli koszty związane z budową szamba, do nowych kosztów.

11 W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

12 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

13 Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014r., poz. 1647 zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, badając prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ) - zwanej dalej "ppsa", uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania.

14 Skarga zasługuje na uwzględnienie.

15 Kontroli legalności poddano w niniejszej sprawie decyzję [...] z dnia [...].11.2016 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymującą w mocy decyzję Zarządu Dzielnicy [...] m. W. nr [...] z dnia [...].08.2016r., nakazującą Pani A. M. i Panu B.M. wykonanie obowiązku polegającego na przyłączeniu nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] nr ew. [...] obręb [...], do istniejącej sieci kanalizacji sanitarnej.

16 Organy obu instancji uznały, że wobec zakończenia budowy sieci kanalizacji sanitarnej wzdłuż ul. [...] w W., zaistniały przesłanki do obarczenia Skarżących jako współwłaścicieli tej działki obowiązkiem przyłączenia ich nieruchomości do nowo wybudowanej sieci.

17 Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji jest przepis art. 5 ust. 1 pkt 2 i ust. 7 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2016 r., poz. 250), zwanej dalej ustawą o utrzymaniu czystości. Zgodnie z przepisem art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub, w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych. Przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych. Zgodnie z art. 5 ust. 7 ustawy o utrzymaniu czystości w przypadku stwierdzenia niewykonania obowiązków, o którym mowa w art. 5 ust. 1-4, czyli m.in. w przypadku nie podłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej, wójt (burmistrz, prezydent miasta) wydaje decyzję nakazującą wykonanie obowiązku.

18 Dokonane w sprawie ustalenia faktyczne potwierdzają, że zabudowana nieruchomość - działka nr ew. [...] obręb [...], nie jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych. Z tego wynika, że Skarżący winni wywiązać się z obowiązków wynikających z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i podłączyć swoją nieruchomość do niespornie wybudowanej sieci kanalizacji. Decyzja wydawana w trybie art. 5 ust. 2 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości nie określa szczegółowych warunków przyłączenia. Techniczny sposób wykonania przyłączenia ustalany jest w warunkach technicznych ustalanych przez miejskie przedsiębiorstwo komunalne bądź gminę. Ustalenie jednak tych warunków technicznych przyłączenia musi poprzedzać zweryfikowanie rzeczywistych możliwości technicznych takiego podłączenia.

19 W ocenie Sądu ani z akt sprawy ani z uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia nie wynika, czy istotnie istnieje realna możliwość przyłączenia do sieci nieruchomości położonej przy ul. [...] w W.

20 Ustawa nie zawiera definicji przyłącza kanalizacyjnego. Pojęcie to zostało natomiast zdefiniowane przez ustawę z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzeniu ścieków (Dz. U. z 2015 r., poz. 139), która w art. 2 pkt 5 stanowi, że przyłącze kanalizacyjne to odcinek przewodu łączącego wewnętrzną instalację kanalizacyjną w nieruchomości odbiorcy usług z siecią kanalizacyjną, za pierwszą studzienką, licząc od strony budynku, a w przypadku jej braku do granicy nieruchomości gruntowej. Zgodnie z art. 15 ust. 2 wskazanej ustawy realizacja budowy przyłączy do sieci zapewnia na własny koszt osoba ubiegająca się o przyłączenie do sieci. Natomiast do poniesienia nakładów na wybudowanie odcinka sieci do granicy nieruchomości przyłączanej obowiązane jest przedsiębiorstwo wodociągowo – kanalizacyjne (w razie jego braku - gmina). Trzeba nadto zaznaczyć, że co do zasady, na podstawie ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzenie ścieków przyłączenie do sieci odbywa się na wniosek osoby ubiegającej się o przyłączenie do sieci.

21 Przywołana definicja przyłącza obejmuje dwie sytuacje: gdy na nieruchomości jest studzienka i wówczas przyłącze zaczyna się za pierwszą studzienką, a kończy na sieci, oraz gdy nie ma studzienki - wtedy przyłącze stanowi odcinek łączący wewnętrzną instalację z granicą nieruchomości. Okoliczności te nie były jednak w ogóle przedmiotem ustaleń organu. Tymczasem z dołączonej do odwołania kopii mapy i twierdzeń Skarżących wynika, że na należącej do nich nieruchomości nie ma studzienki. Tym samym przyłącze kanalizacyjne, a więc odcinek przewodu od wewnętrznej instalacji kanalizacyjnej Skarżących, należałoby doprowadzić do granicy ich nieruchomości, jednak z przywołanej kopii mapy i niekwestionowanego przez organy oświadczenia Skarżących wynika, że nie miało to miejsca.

22 Podkreślić należy, że obowiązek, o którym mowa w art. 5 ust. 2 pkt 1 ustawy o utrzymaniu czystości może być nałożony, jeżeli są spełnione warunki podłączenia do sieci i dotyczy wykonania przyłącza do granicy z nieruchomością. Nie może zaś obejmować konieczności rozbudowy sieci kanalizacyjnej, której wykonanie należy do obowiązków gminy stosownie do treści art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2016 r., poz. 446) i to gmina ma stworzyć warunki do podłączenia danej nieruchomości do sieci kanalizacyjnej (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 12 stycznia 2011 r., sygn. akt II SA/Gl 906/10, LEX nr 752997).

23 Obowiązkiem gminy jest wybudowanie sieci kanalizacji sanitarnej w taki sposób, aby istniała realna możliwość przyłączenia do niej nieruchomości, które spełniają przesłanki z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości. W przypadku braku technicznej możliwości podłączenia, nie można właściciela nieruchomości obciążać takim obowiązkiem, który nie jest możliwy do wykonania bez rozbudowy sieci.

24 Zdaniem Sądu, kontrolowane postępowanie wszczęte w celu nałożenia na Skarżących obowiązku przyłączenia do sieci kanalizacyjnej, narusza zasady postępowania, w tym zasadę prawdy obiektywnej Z uchybieniem przepisom art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. nie zgromadzono w wyczerpujący sposób całego niezbędnego do orzekania materiału dowodowego i na podstawie takiego niekompletnego materiału podjęto rozstrzygnięcie, które w tej sytuacji jest co najmniej przedwczesne. Wadliwie bowiem niezweryfikowano rzeczywistych technicznych warunków i możliwości przyłączenia nieruchomości położonej przy ul. [...] w W. do nowo wybudowanej sieci kanalizacji sanitarnej. Jak wynika z wyjaśnień Skarżących i dołączonej do odwołania mapy, na granicy ich działki nie zlokalizowano żadnej studzienki rewizyjnej i przykanalika, który umożliwiłby przyłączenie nieruchomości do nowej sieci kanalizacji sanitarnej. Wręcz przeciwnie, zarówno z dołączonej mapy jak i z pisma organu I instancji z dnia 25 sierpnia 2016r. wynika, że przyłącze do najbliższej studzienki, do której mogliby włączyć się Skarżący musi być poprowadzone przez sąsiednie działki nr [...] i nr [...], a jego długość wyniesie 104 mb. Skarżący w celu podłączenia się do nowej sieci kanalizacji sanitarnej musieliby wybudować całe przyłącze prowadzące od granicy ich działki do studzienki przy ul. [...], czyli w istocie dokonać rozbudowy sieci kanalizacyjnej, co przecież nie jest ich obowiązkiem.

25 Obowiązek polegający na budowie przewodów kanalizacyjnych wraz z uzbrojeniem i urządzeniami, którymi odprowadzane są ścieki z indywidualnych nieruchomości, czyli stworzeniu warunków do podłączenia indywidualnych odbiorców do sieci kanalizacyjnej, obciąża gminę.

26 Organy rozstrzygające w niniejszej sprawie, co wynika wprost z dołączonych akt administracyjnych, zaniedbały zgromadzenia dokumentacji, w tym kopii map i innych dokumentów, które potwierdziłyby istnienie przewodów kanalizacyjnych, którymi ścieki z wewnętrznej instalacji kanalizacyjnej znajdującej się na nieruchomości skarżącego mogłyby być odprowadzane do nowej sieci kanalizacyjnej.

27 Obowiązek podłączenia nieruchomości do istniejącej sieci powstaje dopiero wówczas, gdy stworzone zostały do tego warunki. W takiej sytuacji, w razie stwierdzenia niewykonania tego obowiązku właściwy organ wydaje decyzję, o której mowa w art. 5 ust. 7 ustawy o utrzymaniu czystości. Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie kwestionuje samej zasady egzekwowania obowiązku wynikającego z art. 5 ust. 1 pkt 2 tej ustawy w drodze decyzji na podstawie ust. 7, w sytuacji nieprzyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej i braku na działce przydomowej oczyszczalni ścieków. Należy jednak podkreślić kluczową kwestię technicznej możliwości przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej, która umożliwienia skonkretyzowanie tego obowiązku z formie decyzji. Organ powinien mieć na względzie zasady postępowania zmierzające do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy (art. 7 k.p.a.), pogłębiania zaufania strony do organów państwa (art. 8), a także wyczerpującego informowania o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie obowiązku będącego przedmiotem niniejszego postępowania administracyjnego (art. 9 k.p.a.).

28 Ustalenie wskazanej okoliczności miało istotne znaczenie dla kontrolowanego rozstrzygnięcia. Wskazane istotne uchybienia procesowe czynią wadliwą zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zarządu Dzielnicy [...] m. W., które w związku z tym wymagają wyeliminowania z obrotu prawnego. Jednocześnie opisane istotne uchybienia procesowe miały wpływ na materialne rozstrzygnięcie niniejszej sprawy, gdyż skutkiem niedostatecznego wyjaśnienia sprawy przedwcześnie zastosowano wobec Skarżących obowiązek wynikający z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości.

29 W przedstawionych okolicznościach Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718), zwanej dalej p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.

30 Ponownie rozpoznając sprawę organy zweryfikują okoliczność technicznej możliwości przyłączenia nieruchomości przy ul. [...] w W. do nowo wybudowanej sieci kanalizacji sanitarnej w ramach istniejącej sieci i podejmą rozstrzygnięcie stosowne do wyniku tych ustaleń.

31 O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.