Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 lutego 2018 r., IV SA/Wa 2896/17

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 lutego 2018 r., IV SA/Wa 2896/17

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Szymańska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Jarosław Łuczaj Sędzia WSA Anna Sękowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 19 lutego 2018 r. sprawy ze skargi B. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Zarządu Dzielnicy [...] [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącej kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych.

Uzasadnienie

2 Postanowieniem z dnia [...] września 2017 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej: "SKO") po rozpatrzeniu zażalenia B. K. na postanowienie Zarządu Dzielnicy [...] miasta [...] z dnia [...] sierpnia 2017 roku, znak: [...], orzekające o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją nr [...] z dnia [...] września 2014r. o ustaleniu warunków zabudowy – utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie.

3 Stan sprawy przedstawiał się następująco:

4 Decyzją Nr [...] z dnia [...] września 2014 r. Zarząd Dzielnicy [...] miasta [...] orzekł o ustaleniu warunków i szczegółowych zasad zagospodarowania terenu oraz jego zabudowy dla inwestycji polegającej na rozbudowie budynku mieszkalnego wielorodzinnego poprzez dobudowę logii w poziomie parteru, przykrytych tarasami dostępnymi z poziomu I piętra na terenie części działek nr [...], [...] i [...] w obrębie [...] przy ul. [...] w [...]. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła B. K.. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2017 r. SKO w [...] stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W postanowieniu tym Kolegium zwróciło uwagę, że w takiej sytuacji tj. gdy strona nie brała udziału w postępowaniu, może ona wnosić o wznowienie postępowania z przyczyny wymienionej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Postanowienie to zostało odebrane przez skarżącą w dniu 26 lipca 2017r.

5 W dniu następnym tj. 27 lipca 2017 r. skarżąca wniosła o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...] września 2014 r. oraz o przywrócenie terminu do złożenia tego podania. Postanowieniem Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2017r. Zarząd Dzielnicy [...] miasta [...] orzekł o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną z dnia [...] września 2014 r. Zażalenie na to postanowienie wniosła B. K..

6 Rozpoznając zażalenie Kolegium przytoczyło art. 148 § 1 i 2 k.p.a. Stwierdzono, że termin jednego miesiąca do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. (brak udziału strony w postępowaniu) biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. W przypadku niezachowania tego miesięcznego terminu stronie przysługuje wniosek o przywrócenie terminu. Zdaniem organu norma art. 58 k.p.a. ustanawia cztery przesłanki przywrócenia terminu, które muszą wystąpić łącznie. Pierwszą z nich o charakterze merytorycznym - jest uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku winy w uchybieniu terminu, drugą - wniesienie prośby (wniosku) o przywrócenie terminu, trzecią - dochowanie terminu do wniesienia wniosku, czwartą - dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony termin.

7 Podniesiono, że strona obowiązana jest do zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Brak winy w uchybieniu terminu można przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku.

8 Kolegium podniosło dalej, że skarżąca w uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu wskazała, że o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania dowiedziała się z przepisów prawa wskazanych w postanowieniu Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2017r. Zdaniem jednak organu termin na złożenie podania o wznowienie postępowania nie biegnie od uzyskania przez wnioskodawcę świadomości prawnej w tym zakresie lecz od dnia, w którym wnioskodawca dowiedział się o decyzji. Z akt sprawy wynika, że decyzja Zarządu Dzielnicy [...] miasta [...] z dnia [...] września 2014 r. została wnioskodawczyni doręczona w trybie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej w dniu [...] maja 2017 r., a zatem jest to data pewna wskazująca, iż najpóźniej w tym dniu wnioskodawczyni wiedziała o decyzji. Oznacza to, że termin na złożenie wniosku o wznowienie postępowania upływał z końcem [...] czerwca 2017 roku. A zatem wniosek o przywrócenie terminu złożony w dniu [...] lipca 2017 roku uznać należy za wniesiony z uchybieniem terminu wskazanego w art. 58 § 2 K.p.a.

9 Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła B. K.. Skarga wnosi o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Skarżąca podnosi, że wniosła uzupełnienie zażalenia z dnia 29 sierpnia 2017r. (pismo z dnia 28 września 2017r.), ale zażalenie zostało rozpatrzone przed wpływem tego pisma. Relacjonuje próby skorzystania z pomocy profesjonalnych prawników, jednak od ponad 17 lat prowadzenia różnych spraw wie, że prawnicy niechętnie podejmują się takich spraw. Podnosi, że choruje na choroby autoimmunologiczne, a nie będzie zaciągała żadnych kredytów.

10 W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

12 Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016r., poz. 1066 ze zm.) w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., zwanej dalej również: "P.p.s.a."), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 P.p.s.a. sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Zgodnie zaś z art. 134 P.p.s.a. Sąd nie jest związany zarzutami skargi i powołaną podstawą prawną. Z tego względu choć zarzuty pozostają bez znaczenia dla istoty sprawy, to Sąd kontrolując zaskarżone postanowienie dopatrzył się naruszenia przepisów procesowych w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy bowiem organ nie rozpatrzył istoty sprawy.

13 Należy podkreślić, że przedmiotem sprawy był wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania. Jak stanowi art. 148 § 1 k.p.a. podanie o wznowienie wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia. Zgodnie zaś z § 2 tego przepisu termin do złożenia podania o wznowienie z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Aby zatem skutecznie wnieść wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego konieczne jest zachowanie terminu, o którym mowa w art. 148 § 2 k.p.a. Jak się przyjmuje w doktrynie w razie uchybienia ustawowego terminu do wniesienia podania o wznowienie strona ma prawo wystąpić o jego przywrócenie (tak Komentarz do k.p.a. autorzy B. Adamiak i J. Borkowski, Wydawnictwo C.H.BECK, Warszawa 2016r, str. 688).

14 Skarżąca przyznała, że uchybiła temu terminowi, gdyż składając wniosek o wznowienie postępowania jednocześnie załączyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania (pismo złożone w urzędzie w dniu 27 lipca 2017r.). Uruchomiła zatem postępowanie w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia podania o wznowienie. Jak każdy taki wniosek powinien on być rozpoznany w oparciu o art. 58 § 1 i 2 k.p.a.

15 Analiza wskazanego wyżej przepisu prowadzi do wniosku, że przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej warunkowane jest łącznym spełnieniem czterech przesłanek: złożeniem prośby o przywrócenie terminu, przy czym musi to nastąpić w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu; uprawdopodobnieniem braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminu; dopełnieniem czynności, dla której termin był wyznaczony. W niniejszej sprawie skarżąca złożyła prośbę o przywrócenie terminu do wniesienia podania o wznowienie. Zatem zakreśliła przedmiot postępowania w sposób nie budzący wątpliwości. Oznacza to, że przyznała, iż uchybiła terminowi, o którym mowa w art. 148 § 2 k.p.a. Termin ten zaś, czyli termin jednego miesiąca winien być liczony od daty powzięcia informacji o wydaniu decyzji ustalającej warunki zabudowy. Organ przyjął, że datą tą będzie [...] maja 2017r. czyli dzień, w którym skarżąca odebrała decyzję o warunkach zabudowy w trybie ustawy o informacji publicznej. Bezspornie zatem termin do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania upłynął w dniu [...] czerwca 2017r. , z czym należy się zgodzić i czego nie kwestionuje skarżąca, a co w konsekwencji implikowało złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia podania o wznowienie.

16 Wniosek ten zaś powinien zostać rozpatrzony w oparciu o kryteria zawarte w art. 58 k.p.a. W zaskarżonym postanowieniu znajdują się co prawda rozważania dotyczące normy art. 58 § 1 i 2 k.p.a., w szczególności w zakresie przesłanki jaką jest uprawdopodobnienie braku winy. Organ dalej twierdzi, że termin na złożenie podania o wznowienie biegnie od dnia, w którym wnioskodawca dowiedział się wydaniu o decyzji. W tym wypadku termin na złożenie wniosku o wznowienie upływał z dniem [...] czerwca 2017r., a wniosek został złożony w dniu [...] lipca 2017r., a zatem – zdaniem organu - z uchybieniem terminu wskazanego w art. 58 § 2 k.p.a.

17 Zaprezentowany jednak tok rozumowania jest wadliwy. Organ bowiem przedmiotem sprawy uczynił zbadanie terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania o ustalenie warunków zabudowy zamiast badanie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu - jak stanowi art. 58 § 2 k.p.a. Poczynił w tym zakresie ustalenia faktyczne. Mianowice stwierdził oczywistą i niekwestionowaną przez skarżącą okoliczność, że uchybiła ona terminowi do wniesienia podania o wznowienie (termin ten upłynął z dniem [...] czerwca 2017r.). Tymczasem gdyby nie uchybiła temu terminowi jako bezprzedmiotowe należałoby uznać postępowanie w sprawie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie zainicjowane wraz ze złożeniem podania o wznowienie.

18 Z całą stanowczością należy stwierdzić, że przedmiotem niniejszego postępowania jest przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie i postępowanie to winno znaleźć odniesienie do normy art. 58 § 1 i 2 k.p.a. Tymczasem organ mimo, że powołał się na ten przepis, w istocie go nie zastosował.

19 W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że zgodnie z art. 58 § 2 k.p.a., prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne ( art. 58 § 3 k.p.a.).

20 Z powyższego wynika, iż przesłanka dochowania siedmiodniowego terminu jest pierwotna w stosunku do pozostałych podstaw uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu. Jej niedochowanie zawsze skutkuje nieuwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu, gdyż jest to termin, który nie podlega przywróceniu. Organ zatem prowadząc postępowanie w sprawie przywrócenia terminu miał obowiązek zbadania czy strona dochowała terminu 7 dni liczonego od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Z art. 58 § 2 k.p.a. wynika, że datą, od której należy liczyć termin do wniesienia prośby o przywrócenie terminu, jest dzień ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie w orzecznictwie sądów administracyjnych zgodnie przyjmuje się, że jeśli strona nie wiedziała o uchybieniu terminu, to termin do złożenia prośby o jego przywrócenie liczy się od dnia uzyskania przez nią wiadomości o tym, a rolą strony wnoszącej o przywrócenie terminu jest wówczas wskazanie daty, w jakiej dowiedziała się o okoliczności uchybienia terminu (tak NSA w wyroku z dnia 16 grudnia 2016 r., sygn. akt II OSK 1365/16; WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 23 listopada 2012 r. sygn. akt II SA/Gl 699/12). Zatem organy miały obowiązek w pierwszej kolejności zbadać zachowanie przez stronę terminu 7 dniowego, a nie badania oczywistej kwestii przyznanego uchybienia terminu miesięcznego, czego nie uczyniły.

21 Jak wynika z akt skarżąca dowiedziała się o tym, że uchybiła terminu do złożenia odwołania od decyzji ustalającej warunki dopiero z treści postanowienia Kolegium z dnia [...] lipca 2017r. o stwierdzeniu uchybienia terminu. Wcześniej działała w przeświadczeniu, że termin do złożenia odwołania nie rozpoczął swego biegu. Postanowienie to zostało doręczone skarżącej [...] lipca 2017r. Mając na uwadze tezy orzeczeń sądów administracyjnych przytoczone wyżej, należy stwierdzić, że termin 7 dni na złożenie prośby o przywrócenie terminu, o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a. należy liczyć od [...] lipca 2017r.

22 Jeżeli organ stwierdzi, że termin 7 dni został zachowany, będzie miał obowiązek rozważyć uprawdopodobnienie przez skarżącą braku winy w uchybieniu terminu. Pozostałe warunki zostały bowiem spełnione tj. strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu, po drugie dopełniła czynności złożenia podania o wznowienie postępowania – w aktach znajdują się obydwa pisma złożone do organu w dniu [...] lipca 2017r.

23 W zaskarżonym postanowieniu co prawda organ zawarł teoretyczne rozważania w przedmiocie braku winy strony w uchybieniu terminu, ale w żaden sposób nie odniósł tych rozważań do stanu faktycznego tej sprawy. Tymczasem przy rozpatrywaniu tej przesłanki konieczne jest podjęcie konkretnych ustaleń i ocena twierdzeń strony czy w wystarczającym stopniu uprawdopodabniają one brak winy strony. Dopiero takie ustalenia odpowiadające wymogom art. 7 i 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. pozwolą organowi na prawidłowe zastosowanie art. 58 § 1 i 2 k.p.a. Przy czym okoliczności mające przemawiać za przywróceniem terminu do złożenia odwołania powinny być uprawdopodobnione, zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a., a nie udowodnione (tak wyrok NSA z dnia 22 września 2017r. sygn. akt I OSK 3323/15).

24 Ze względu zatem na naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7 i 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 58 § 1 i 2 k.p.a., Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c) p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a. orzekł jak na wstępie. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.