Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 marca 2007 r., IV SA/Wa 2451/06

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 marca 2007 r., IV SA/Wa 2451/06

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Czerwiński, Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka, sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran (spr.), Protokolant Andrzej Malinowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2007 r. sprawy ze skargi K. L. na decyzję Wojewody M. z dnia [...] października 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Wojewody M. na rzecz skarżącej K. L. kwotę 100 (sto) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie

2 Wojewoda M. decyzją z dnia [...] października 2006r., wydaną na podstawie art.1381 § 1 pkt 2 kpa w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania Z. L., uchylił decyzję Prezydenta W. z dnia [...] lipca 2006r. i odmówił wymeldowania Z. L. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W..

3 W uzasadnieniu decyzji podano, iż z wnioskiem o wymeldowanie Z. L. wystąpiła była żona K. L., której przysługuje spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu nr [...] przy ul. [...] w W.. Sąd Okręgowy w W. wyrokiem z dnia [...] grudnia 2003r., sygn. [...] przywrócił Z. L. utracone posiadanie pokoju o powierzchni około 16 m2 położonego w przedmiotowym lokalu mieszkalnym poprzez nakazanie K. L. wydanie mu kluczy do drzwi wejściowych mieszkania.

4 Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2006r. organ pierwszej instancji podjął zawieszone postępowanie administracyjne w związku z wykazaniem przez Z. L., iż z dniem 21 kwietnia 2006r. ponownie zamieszkuje w miejscu stałego zameldowania i posiada klucze do drzwi wejściowych. Po zakończeniu postępowania dowodowego organ pierwszej instancji orzekł o wymeldowaniu Z. L., uznając, iż został spełniony warunek konieczny do wymeldowania, określony w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.

5 Organ odwoławczy, po rozpatrzeniu odwołania Z. L., stwierdził, iż nie podziela stanowiska Prezydenta W., bowiem z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż Z. L. nie wykazał zamiaru opuszczenia miejsca stałego pobytu i jednocześnie nie zerwał wszelkich związków z lokalem nr [...] przy ul. [...] w W. oraz nie założył w nowym miejscu ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. Organ podkreślił, iż nie ulega wątpliwości, że na mocy art. 15 ust.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego i nie

6 dopełniła obowiązku wymeldowania się, to jednak zgodnie z orzecznictwem opuszczenie miejsca pobytu stałego powinno być rozumiane jako trwałe zaniechanie posiadania lokalu będącego dotychczasowym miejscem stałego pobytu i dobrowolne wyprowadzenie się do innego mieszkania. Rezygnacja z prawa do przebywania w lokalu powinna nastąpić w sposób wyraźny, poprzez złożenie stosownego oświadczenia, ale również poprzez odpowiednie zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby. W zawiązku z czym opuszczeniem jest nie tylko fizyczne nieprzebywanie ale i zamiar opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem wszelkich związków z dotychczasowym lokalem i założeniem w nowym miejscu ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów.

7 W ocenie organu drugiej instancji w tym konkretnym przypadku nie doszło do opuszczenia przez Z. L. miejsca stałego pobytu w rozumieniu art. 15 ust.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a tym samym nie było podstawy do jego wymeldowania. Za powyższym przemawia fakt, iż sąd powszechny na wniosek Z. L. przywrócił mu naruszone posiadanie zajmowanego przez niego pokoju we wskazanym wyżej lokalu mieszkalnym, jak również to, że Z. L. dysponuje kluczami do mieszkania, posiada tam swoje rzeczy i od czasu do czasu pojawia się oraz nocuje. Istotnym jest też, iż sąd odrzucił pozew K. L. o eksmisję jej byłego męża.

8 Ponadto organ odwoławczy podniósł, iż w świetle art. 9 ust.2b ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, zameldowanie służy celom ewidencyjnym i oznacza potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu,-a nie nadanie do niego tytułu prawnego. Ewidencja ludności polega więc na rejestracji stanu faktycznego, a wymeldowanie Z. L., mimo iż nie zerwał on związków z miejscem stałego zameldowania, nie może stanowić rozwiązania konfliktu między stronami. Właściwy do rozwiązania konfliktu jest sąd powszechny, który, zdaniem organu odwoławczego, zajął już stosowne stanowisko zarówno w sprawie o przywrócenie naruszonego posiadania, jak i eksmisji.

9 Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła K. L., wnosząc o jej uchylenie. Skarżąca podniosła, iż zaskarżona decyzja jest niesłuszna, gdyż jej były mąż Z. L. w rzeczywistości nie zamieszkuje w lokalu przy ul. [...], ale tylko posiada w nim swoje stare nieużywane rzeczy, nie ma żywności, ani środków czystości, jego zamieszkiwanie jest pozorowane. Twierdzi, że Z. L. nie

10 mieszka w tym lokalu od 1995 roku, jest w nim tylko zameldowany, bywa sporadycznie, nie prowadzi swoich codziennych czynności, nie sypia. Ostatni raz nocował z dnia 29 na 30 maja 2006r., ponieważ wiedział o wizji lokalnej. Skarżąca podniosła, iż Wojewoda nie powinien opierać się o niezgodne z prawdą zeznania jej męża oraz jego brata, ale o ustalenia wynikające z wizji lokalnej przeprowadzonej przez organ pierwszej instancji, a także nie tylko o zeznania jednego świadka -sąsiadki T. S., ale również o zeznania ich" córki G. L.. Skarżąca wniosła o wymeldowanie jej męża, który faktycznie od 1995 roku nie mieszka w spornym lokalu, a nadto podniosła, iż skoro spłaciła męża w związku z przyznaniem jej przez sąd przedmiotowego lokalu mieszkalnego to nie powinien być w nim zameldowany.

11 W odpowiedzi na skargę Wojewoda M. wniósł o jej oddalenie, podnosząc te same argumenty, co w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

12 Na rozprawie skarżąca oświadczyła, że Z. L. w mieszkaniu przebywa sporadycznie, ostatni raz widziała go w dniu 21 stycznia 2007 r. Uczestnik postępowania Z. L. oświadczył, iż w mieszkaniu był w piątek ( 2 marca 2007r.) podlać kwiaty, sporadycznie w nim nocuje, nocuje u brata i odwiedza siostrę, przebywającą w Niemczech.

13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

14 Skarga zasługuje na uwzględnienie

15 Zgodnie z art. I § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, kontrola ta sprowadza się do badania aktów ( decyzji, postanowień) lub czynności z zakresu administracji publicznej z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym, jak też przepisami prawa procesowego, przy czym nie jest dokonywana z punktu widzenia kryteriów słusznościowch.

16 Ponadto stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)

17 Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

18 Dokonując oceny w zakresie zgodności zaskarżonej decyzji z obowiązującym prawem należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa.

19 Według mającego zastosowanie w sprawie, przepisu art.15 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( Dz. U z 2006r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, warunkiem wymeldowania oznaczonej - osoby w drodze decyzji administracyjnej jest faktyczne opuszczenie lokalu przez tę osobę bez dopełnienia formalności wymeldowania.

20 Trafnie stwierdził organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż ustalając, czy nastąpiło opuszczenie lokalu w rozumieniu art. 15 ust.2 cyt. wyżej ustawy, należy badać zamiar osoby, która ma być wymeldowana. Zamiar ten ma bowiem istotne znaczenie przy ocenie, czy do opuszczenia lokalu w rozumieniu tego przepisu doszło w rzeczywistości.

21 Ocena jednakże tego zamiaru nie może się sprowadzać do bezkrytycznego przyjęcia oświadczeń osoby dotyczących jej woli wewnętrznej z pominięciem czynników obiektywnych pozostających w sprzeczności z tą wolą. Przez zamiar należy pojmować nie tylko wolę wewnętrzną, ale wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Dla oceny zamiaru istotne znaczenie będzie mieć, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę wewnętrzną zainteresowanej osoby, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności takich należeć będą między innymi: koncentracja interesów życiowych w danym miejscu ( przebywanie w sensie fizycznym, praca, nauka) a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim. Innymi słowy, sam zamiar stałego pobytu pod oznaczonym adresem nie stanowi jeszcze o zamieszkaniu tam osoby, ale musi on być połączony z przebywaniem, które polega na skoncentrowaniu w nim swoich osobistych i majątkowych interesów ( por. wyrok NSA z dnia 19 marca 1981r.,SA 314/81, ONSA 1981/1/24; wyrok NSA z dnia 6 lutego 2002r. , SA/Sz 1278/00, niepublikowany, wyrok NSA z dnia 7 października 1998r., SA/Rz 308/96, niepublikowany).

22 W ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie zostało w sposób dostateczny w świetle wymogów art. 7, art.77 i art. 80 kpa wyjaśnione czy w tym konkretnym

23 przypadku doszło , czy też nie doszło do opuszczenia miejsca stałego zameldowania przez Z. L..

24 W tym miejscu wymaga podkreślenia, iż według art. 6 ust. 1 wym. wyżej ustawy pobytem stałym, warunkującym zameldowanie na pobyt stały, jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, iż " o opuszczeniu miejsca stałego pobytu" w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy można mówić wówczas, gdy osoba, której postępowanie dotyczy, fizycznie przebywa w lokalu, w którym uprzednio miała zorganizowane centrum życiowe oraz gdy nieprzebywanie w tym lokalu jest wynikiem woli, zamiaru tej osoby ( por. wyrok NSA z dnia 14 maja 2001 r., V SA 1496/00, lex nr 54454). Za miejsce stałego pobytu uznaje się więc miejsce, w którym zainteresowana osoba stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj, w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje swoje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania ( odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, przyjmuje i nadaje korespondencję. Miejscem stałego pobytu jest jednocześnie miejsce, w pobliżu którego lub w możliwie jak najmniejszym oddaleniu od którego jest zameldowany stara się koncentrować miejsce pracy lub nauki ( ewentualne miejsce dojazdu do miejsc pracy lub nauki), miejsca robienia zakupów i korzystania z usług i opieki medycznej, itp.. Niemniej, zachowania poprzez które przejawia się przebywanie danej osoby na stałe w konkretnym lokalu, mogą mieć w poszczególnych przypadkach różną postać lub częstotliwość, co może wiązać się z sytuacją życiową danej osoby, np. z wykonywaniem zawodu wymagającego częstych wyjazdów, z wyjazdami do rodziny. Wieloaspektowość stanu przebywania na stałe w danym lokalu prowadzi do wniosku, iż sam fakt przejściowej nieobecności, czy też występowanie nawet regularnych okresów fizycznej nieobecności w miejscu stałego zameldowania nie mogą stanowić podstawy do przyjęcia, że doszło do opuszczenia stałego pobytu w rozumieniu art. 15 ust. 2 powołanej wyżej ustawy. O istnieniu przesłanki opuszczenia, czy też nie opuszczenia miejsca stałego pobytu, można mówić wtedy, gdy całokształt zachowań zainteresowanej osoby będzie wskazywał, iż lokal, w którym była na stałe zameldowana jest nadal miejscem koncentracji jej interesów życiowych lub przestał być tego rodzaju miejscem.

25 Analizując niniejszą sprawę Sąd stwierdził, iż organ odwoławczy, wydając zaskarżoną decyzję, oparł ustalenia w przedmiocie braku przesłanki opuszczenia

26 lokalu przez Z. L. przede wszystkim na jego oświadczeniach, iż z miejsca stałego zameldowania nigdy się nie wyprowadził i mieszka tam na stałe, przy czym występują okresy jego nieobecności w miejscu zamieszkania, a wtedy przebywa u brata lub znajomych, posiłki spożywa poza zamieszkaniem - w miejscu pracy lub w barze.

27 Tymczasem skarżąca wyraźnie temu zaprzecza, twierdząc, iż od miesiąca lipca 2005 roku, w którym byłemu mężowi wydała klucze do mieszkania, w ogóle w przydzielonym pokoju nie zamieszkuje, przychodzi sporadycznie tylko na chwilę, ostatni raz nocował z dnia 29 na 30 maja 2006 r. i to tylko dlatego, że wiedział o mającej się odbyć wizji lokalnej. W pokoju tym są stare meble i nieużywane stare rzeczy, nie posiada żywności ani środków czystości, nie spożywa posiłków. Te twierdzenia skarżącej, jak się wydaje, potwierdzają ustalenia organu pierwszej instancji poczynione w trakcie wizji lokalnej przeprowadzonej w dniu 30 maja 2005r. Z ustaleń tych wynika bowiem, iż w zajmowanym przez Z. L. pokoju znajduje się meblościanka, tapczan jednoosobowy, dwa krzesła i zepsuty telewizor, poza tym dwa garnitury, kurta zimowa i bielizna. Stwierdzono brak żywności i żadnych przyborów do mycia.

28 Przepis art. 80 kpa stanowi, iż organ administracji ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona. Przepis ten wyraża równocześnie zasadę swobodnej oceny dowodów. Organ prowadzący postępowanie musi zatem dążyć do ustalenia prawdy materialnej i według swej wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania ocenić wartość dowodową poszczególnych środków dowodowych. Rozumowanie wyniku którego organ ustala istnienie okoliczności faktycznych powinno być zgodne z prawidłami logiki ( por. Kodeks postępowania administracyjnego z komentarzem . B. Adamiak, J. Borkowski, Warszawa 1996, str.368). W ocenie Sądu, organ odwoławczy rozpatrując sprawę przekroczyły granice swobodnej oceny dowodów, przyjmując za udowodniony fakt, że Z. L. nie opuścił miejsca stałego zameldowania tylko dlatego, że podczas przesłuchania w dniu 25 sierpnia 2006r. wskazał, że nigdy nie wyprowadził się ze spornego lokalu i mieszka tam na stałe, w sytuacji gdy jednocześnie przyznaje, że w mieszkaniu przebywa sporadycznie na krótką chwilę, w zasadzie w nim nie nocuje, nie posiada w nim żadnych rzeczy codziennego użytku. W ocenie Sądu w oparciu o podane przez Z. L. nie wydaje się aby w sposób obiekty można było przyjąć, iż w spornym lokalu znajduje się jego

29 centrum życiowe, lub też nie. Również obiektywnych ustaleń w tym zakresie nie można wyprowadzić z zebranego w sprawie materiału dowodowego, natomiast na jego podstawie można dojść do wniosku, że zachowanie Z. L. może stwarzać pozory stałego zamieszkiwania w spornym lokalu.

30 W świetle powyższego należało uznać, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa, które to naruszenie mogło mieć wpływ na wynik postępowania. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy niezbędne będzie koniecznym wyjaśnienie wszystkich okoliczności spornych i ponowna ocena ustaleń w aspekcie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.

31 Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 cyt. ustawy.