Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 stycznia 2013 r., IV SA/Wa 2112/12

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 stycznia 2013 r., IV SA/Wa 2112/12

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Wykowski, Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska, Sędzia WSA Anna Szymańska (spr.), Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi T. Z. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego - oddala skargę -

Uzasadnienie

2 Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] czerwca 2012 r. znak: [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie z wniosku T. Z. z dnia [...] maja 2012 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Powiatu w S. z dnia [...] marca 1975 r. - Aktu własności ziemi - znak: [...], wydanej na rzecz małżonków M. i M. T., dotyczącej nieruchomości położonej we wsi S. gm. O.

3 Na powyższe postanowienie zażalenie złożył T. Z.

4 Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...], po rozpatrzeniu zażalenia T. Z., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Wojewody [...]. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że przeszkodą we wszczęciu postępowania na wniosek T. Z. są unormowania art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa; (t. j. Dz.U. z 2007 r. Nr 231, poz. 1700 z późn. zm.), zgodnie z którymi do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250 i z 1975 r. Nr 16, poz. 91) nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji.

5 Pismem z dnia 13 sierpnia 2012 r. T. Z. złożył skargę na wyżej opisane postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, zarzucając mu naruszenie art. 61a k.p.a. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, iż akt własności ziemi z dnia [...] marca 1975 r. został wydany bez podstawy prawnej przy błędnym zastosowaniu art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 26 października 1971 r. Ustawa ta miała zastosowanie do gospodarstw rolnych o nieuregulowanym stanie prawnym, nie zaś jak miało to miejsce w niniejszej sprawie, do gruntów leśnych o stanie prawnym uregulowanym. Skarżący wskazał, iż nieruchomość położona we wsi S. przyznana została rodzicom skarżącego, B. i A. Z., wyrokiem z dnia 14 października 1965 r. (sygn. akt C 481/65) Sądu Powiatowego w S. od poprzedniego właściela nieruchomości J. S. za długi jakie J. S. posiadał wobec rodziców skarżącego, a ponadto została ona oddana rodzicom skarżącego w tzw. dzierżawę wieczystą zarejestrowaną przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w K. pod numerem [...].

6 Skarżący wskazał ponadto, że postępowanie w sprawie wydania aktu własności ziemi na rzecz małżonków M. i M. T. było przeprowadzone bez wiedzy i zgody B. i A. Z., pozbawiając ich tym samym przymiotu strony w postępowaniu uwłaszczeniowym dotyczącym nieruchomości stanowiącej ich własność.

7 W odpowiedzi na skargę organ nie znajdując podstaw do zmiany zajętego stanowiska, wniósł o jej oddalenie.

8 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

9 Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, zwanej dalej P.p.s.a.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 cytowanej ustawy, sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). W kontekście powyższego trzeba zaznaczyć, że każde naruszenie przepisów prawa materialnego, czy procesowego należy oceniać przez pryzmat jego wpływu na treść rozstrzygnięcia

10 Organ jako podstawę odmowy wszczęcia postępowania z wniosku T. Z. wskazał art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz. U. z 2007 r. Nr 231, poz. 1700), zgodnie z którym - do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250 i z 1975 r. Nr 16, poz. 91) nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji.

11 Powyższa regulacja oznacza, że wymienionych trybów nadzwyczajnych przewidzianych w postępowaniu administracyjnym w zakresie wzruszenia ostatecznych decyzji administracyjnych (tutaj określanych jako akty własności ziemi) nie stosuje się, chociażby te decyzje były dotknięte takimi kwalifikowanymi wadami, które w innych sytuacjach skutkowałyby stosowaniem tych trybów ( vide wyrok NSA z dnia 13 maja 1999 r., sygn. akt II SA 569/99, publ. LEX nr 46213; wyrok NSA z dnia 11 września 1998 r., sygn. akt II SA 627/98, publ. LEX nr 41779). Oznacza to, że obowiązujący od dnia 1 stycznia 1992 r. przepis art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa - uniemożliwia prowadzenie jakichkolwiek nadzwyczajnych postępowań administracyjnych w sprawach uprzednio unormowanych ustawą z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250), na podstawie której wydawane były decyzje zwane aktami własności ziemi. W grupie owych postępowań mieści się także postępowanie o stwierdzenie nieważności, którego wszczęcia domaga się skarżący.

12 Na konstytucyjność powołanego przepisu wskazywał Trybunał Konstytucyjny, choćby w wyroku z dnia 22 lutego 2000 r. (sygn. akt SK 13/99, publ. OTK 2000/1/5). Trybunał podkreślił, iż ostateczne decyzje administracyjne o nadaniu własności gospodarstw rolnych ich samoistnym posiadaczom mogły być podważane w drodze nadzwyczajnych środków ich zaskarżenia jeszcze po uchyleniu tej ustawy w 1982 r. - do końca 1991 r. Był to w ocenie Trybunału Konstytucyjnego wystarczająco długi okres czasu dla zapewnienia osobom zainteresowanym możliwości skorzystania z przysługujących im środków wzruszenia ostatecznych decyzji administracyjnych o nadaniu własności gospodarstwa rolnego jego samoistnemu posiadaczowi. Przyjęcie zaskarżonego rozwiązania prawnego uzasadniało dążenie ustawodawcy do zapewnienia stabilności prawa własności nieruchomości rolnych nabytych na drodze określonej ustawą z 26 października 1971 r. i pewności obrotu prawnego tymi nieruchomościami. Podobnie Trybunał wypowiedział się w wyroku z dnia 15 maja 2000 r., sygn. akt SK 29/99 (publ. OTK 2000/4/110).

13 Podstawą proceduralną wydania zaskarżonego postanowienia stanowił art. 61a § 1 kp.a. Zgodnie z tym przepisem, gdy żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

14 Regulacja ta zatem znajduje zastosowanie wyłącznie wówczas, gdy podanie jednostki ma na celu zainicjowanie nowego postępowania w określonej sprawie administracyjnej, które jednak nie może zostać skutecznie uruchomione ze względu na istniejące przeszkody o charakterze przedmiotowym bądź podmiotowym. Taką przeszkodą w niniejszej sprawie jest ustanowiona w art. 63 ust. 2 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa dyrektywa wyłączająca możliwość prowadzenia w stosunku do aktów własności ziemi nadzwyczajnych postępowań administracyjnych. Skoro postępowanie takie nie może się toczyć z powodu przeszkody wynikającej z ustawy odrębnej to obowiązkiem organu było zakończenie tego postępowania na wstępnym etapie, który to etap poprzedza postępowanie właściwe, które kończy się rozstrzygnięciem sprawy co do istoty.

15 Zasadnie zatem Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Powiatu w S. z dnia [...] marca 1975 r. - Aktu własności ziemi - znak: [...], powołując się na przepis art. 61a § 1 k.p.a.

16 Mając powyższe na uwadze, Sąd na zasadzie art. 151 P.p.s.a orzekł jak na wstępie.