Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 grudnia 2005 r., IV SA/Wa 1803/05
wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 grudnia 2005 r., IV SA/Wa 1803/05
Sentencja
1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Miron, Sędziowie sędzia WSA Jarosław Stopczyński (spr.), sędzia WSA Zbigniew Rudnicki, Protokolant Artur Dral, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2005 r. sprawy ze skargi I. S.A. z siedzibą w I. na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...] w przedmiocie opłaty za wprowadzenie ścieków - skargę oddala -
Uzasadnienie
2 Decyzją z dnia [...] października 2002r. Wojewoda [...] orzekł o ustaleniu za 2001r., dla I. S.A. opłaty w wysokości 13.772.508,83 zł. za wprowadzanie ścieków.
3 W uzasadnieniu decyzji wskazano, że jej podstawę stanowią przepisy art. 56 ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo wodne w związku z art. 9 ust.1 ustawy z dnia 27 lipca 2001r. o wprowadzeniu ustawy Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100 poz. 1085, a także rozporządzenia Rady Ministrów z lat 1993 – 2000 w sprawie opłat za szczególne korzystanie z wód i urządzeń wodnych oraz art. 104 kpa). Nadmieniono również, że wysokość opłat ustalono w oparciu o dane przesłane przez zakład, a wyniki obliczeń przedstawiono na załącznikach.
4 Po rozpatrzeniu odwołania I. Minister Środowiska decyzję organu I-ej instancji utrzymał w mocy.
5 W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia stwierdzono, że zaskarżoną decyzją organ I – ej instancji ustalił tylko opłatę za wprowadzenie ścieków w 2001r. i tylko w tym zakresie podlega ona kontroli organu odwoławczego. Z tego powodu odwołanie strony w zakresie umorzenia części opłaty za pobór wód w 2001r. nie może być uwzględnione. Przepisy prawa nie zawierają bowiem regulacji dotyczących możliwości umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłat należności. Przepisy art. 56 i 56a Prawa wodnego mają charakter zupełny, co oznacza, iż w sprawach opłat za szczególne korzystanie z wód nie mają zastosowania żadne inne przepisy materialno – prawne. Prawo wodne ustala szczegółowe zasady, co do wymierzania opłat, terminu przedawnienia obowiązku ich uiszczenia, wysokości naliczania odsetek oraz trybu ściągania tych należności. Nie ma jednak mowy o możliwości stosowania jakichkolwiek ulg w spłacie należności z tytułu tych opłat. Brak odesłania do stosowania w tym zakresie przepisów innych aktów prawnych czyni niedopuszczalnym zastosowanie innych przepisów np. Ustawy ordynacja podatkowa czy też ustawy Prawo ochrony środowiska. Skoro, więc brak jest przepisów prawa materialnego w omawianym zakresie to tym samym brak jest przesłanek do orzekania, co do meritum sprawy, a w konsekwencji wniosek skarżącej, co do umorzenia nie może być w ogóle rozważany, zaś postępowanie administracyjne w tej kwestii jest bezprzedmiotowe.
6 Organ odwoławczy nie ma też kompetencji do podejmowania rozstrzygnięcia w zakresie umorzenia opłat należnych za korzystanie ze środowiska w roku 2002r. albowiem od 1 stycznia 2002r. orzekanie o powyższych kwestiach należy do właściwości Marszałka Województwa.
7 Podstawą decyzji organu I –ej instancji był art. 56 ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo wodne w związku, z art. 9 ustawy z dnia 27 lipca 2001r. o wprowadzeniu ustawy Prawo ochrony środowiska ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw /Dz. U. Nr 100 poz. 1085/, w którym wskazano, że za szczególne korzystanie z wód, także za korzystanie ze stanowiących własność Państwa urządzeń wodnych pobiera się opłaty. Natomiast art. 56a ustawy reguluje kwestię poboru odsetek od nieterminowo wnoszonych opłat.
8 Przepisy prawa wodnego definiują też szczególne korzystanie z wód (art.53). Ustawodawca wskazał, więc podmioty zobowiązane do ponoszenia opłat jako te, które w sposób szczególny korzystają z wód, w tym przypadku poprzez wprowadzanie ścieków do wód.
9 Decyzję organu II – ej instancji zaskarżyły I. S.A. w I. zarzucając jej:
10 1. brak podstawy prawnej nałożenia na stronę skarżącą opłaty za odprowadzenie ścieków, ponieważ przepisy stanowiące / do dnia wejścia w życie Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997r./ podstawę takiej decyzji tj. art. 56 ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo wodne (Dz. U. Nr 38 poz. 230 z późn. zm.) i Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 1993r. w sprawie opłat za szczególne korzystanie z wód i urządzeń / Dz. U. Nr 133 poz. 637 z późn. zm.) w tym § 7 ust. 9, 11, i 15 tego Rozporządzenia po wejściu w życie Konstytucji przestały obowiązywać jako sprzeczne z jej postanowieniami ( z art. 217),
11 2. rażące naruszenie prawa to jest:
12 a) brak w załącznikach nr 1 i 2 do decyzji organu I – ej instancji istotnych elementów decyzji – art. 107 § 1 kpa,
13 b) brak uzasadnienia prawnego decyzji organu I - ej instancji – art. 107 § 1 kpa,
14 c) brak w decyzji organu I – ej instancji w przywołanej podstawie prawnej wskazania konkretnych przepisów "opłatowych" Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 1993r. w sprawie opłat za szczególne korzystanie z wód i urządzeń – art. 107 § 1 kpa,
15 d) ustalenie w uzasadnieniu zamiast w sentencji decyzji Wojewody terminu 14 dni na uiszczenie opłaty za odprowadzenie ścieków liczonego od uprawomocnienia się decyzji - art. 56 a ust 1 ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo wodne i art. 269 kpa,
16 e) stwierdzenie w uzasadnieniu zamiast w sentencji decyzji organu II – ej instancji, z którego można uznać, że art. 56 a ustawy Prawo wodne reguluje tylko kwestie poboru odsetek od nieterminowo wnoszonych opłat,
17 f) brak uzasadnienia prawnego powołanej podstawy prawnej w decyzji organu II – ej instancji, tj. Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 1993r. w sprawie opłat za szczególne korzystanie z wód i urządzeń wodnych – art. 107 § 1 kpa.
18 Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji Ministra Środowiska oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I – ej instancji, a nadto o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania.
19 Sąd zważył, co następuje:
20 Skarga nie jest zasadna i jako taka została oddalona.
21 Pierwszy z zarzutów skarżącego sprowadza się do uznania braku istnienia podstawy prawnej nałożenia opłaty za odprowadzanie ścieków, a to ze względu na to, iż przywołane przez organy przepisy Prawa wodnego oraz Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 1993r. o sprawie opłat na szczególne korzystanie z wód i urządzeń wodnych przestały obowiązywać po dniu wejścia w życie Konstytucji RP jako sprzeczne z jej art. 217.
22 W ocenie Sądu powyższy zarzut nie jest trafny. Wprawdzie unormowania art. 84 i 217 Konstytucji RP wskazują, że ingerencja ustawodawcy w sferę majątkową obywatela może odbyć się jedynie w formie ustawy, która musi spełnić określone w Konstytucji wymogi, co do treści, jednakże autorytatywnym stwierdzeniem takiego stanu jest wyrok Trybunału Konstytucyjnego zawierający orzeczenie o niezgodności danego aktu prawnego z Konstytucją. Jeśli tenże akt prawny nie jest ustawą i nie spełnia określonych w Konstytucji wymogów, co do treści to dopiero spełnienie obu wymienionych przesłanek stanowi z reguły podstawę wydania przez Trybunał orzeczenia stwierdzającego ową niezgodność. Brak orzeczenia Trybunału nie pozwala na skuteczne kwestionowanie przytoczonych przez organy przepisów prawa stanowiących materialną podstawę wydanych decyzji (por. wyrok NSA z dnia 5.05.2004 FSK 22/04 – Lex Nr 134009). Przechodząc na grunt przedmiotowej sprawy podkreślić należy, że brak jest orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego stwierdzających niezgodność z Konstytucją RP jakiegokolwiek przepisu powołanego przez skarżącego w punkcie pierwszym skargi. Trzeba poza tym zauważyć, iż Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 1993r., które przywołuje skarżący nie jest sprzeczne z postanowieniami ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo wodne, a stanowi jedynie swoistą konkretyzację jej przepisów. Tylko wtedy gdyby rozporządzenie to kształtowało obowiązki jego adresatów inaczej niż ustawa sąd miałby prawo ocenić je jako wadliwe i uchylić decyzje wydane na jego podstawie. Rozważania skarżącego dotyczące naruszenia przepisu art. 217 Konstytucji RP zawarte w uzasadnieniu skargi nie mogą zyskać aprobaty także, dlatego iż odnoszą się one de facto do sfery określonej przez przepisy prawa podatkowego.
23 Opłata orzeczona na podstawie decyzji organu I – ej instancji nie jest podatkiem tj.: należnością przysługującą określonemu podmiotowi w oparciu o przepisy prawa podatkowego. Twierdzenie, że jest ona daniną publiczną, a więc podatkiem sensu largo czy wręcz podatkiem środowiskowym jest bezpodstawne i stanowi w istocie niedopuszczalną w prawie podatkowym analogię. Poprzez tą analogię skarżący zmierza do postawienia tezy, że wszystko to, co nie zostało poddane opodatkowaniu na mocy ustawy jest wolne od podatku. W realiach przedmiotowej sprawy teza taka jest nieuprawniona.
24 Sąd nie akceptuje również tego jakoby organy obu instancji przy wydawaniu kwestionowanych decyzji: naruszyły przepis art. 56 ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo wodne (Dz. U. Nr 38 poz.230) oraz przywołane przepisy Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 1993r. w sprawie opłat za szczególne korzystanie z wód i urządzeń wodnych (Dz. U. Nr 133 poz. 637 z późn. zm.). Zarzuty skargi nie znajdują oparcia tak w wykładni gramatycznej jak i celowościowej w/w przepisów. Wszystkie one przewidują obowiązek pobierania od podmiotów gospodarczych opłat za sam fakt poboru wody. Kategoryczne sformułowanie art. 56 ust. 1 Prawa wodnego nie może budzić wątpliwości, co do tego, że każde szczególne korzystanie z wód podlega opłacie, a więc wymierzenie opłaty nie ma charakteru uznaniowego, ani nawet nie jest uzależnione od udzielenia pozwolenia, wodnoprawnego. Oznacza również brak możliwości odroczenia terminu płatności opłat oraz rozłożenia ich na raty, o co skarżący zabiegał zanim skarga trafiła do sądu. Trzeba także podkreślić, że opłata za szczególne korzystanie z wód jest w swej istocie – opłatą tego samego rodzaju, co opłaty za gospodarcze korzystanie ze środowiska i wprowadzanie w nim zmian przewidziane w ustawie z dnia 31 stycznia 1980r. o ochronie i kształtowaniu środowiska (Dz. U. Nr 49 z 194r., poz. 196 ze zm.). Podmiot wprowadzający ścieki do wód lub do ziemi oddziaływa, bowiem na środowisko przez emisję zanieczyszczeń w tychże ściekach. Opłaty te mają, więc na celu rekompensowanie negatywnych skutków owych zanieczyszczeń. Nie są one ani karą ani podatkiem, lecz swojego rodzaju ekwiwalentem za korzystanie z wód.
25 (por. m.in. wyrok SN z dnia 1 czerwca 2000r. III RN 178/99 oraz jego uzasadnienie, a także uzasadnienie uchwały 7 sędziów NSA do orzeczenia z dnia 11 października 1999r. z aprobującą glosą K. Gruszeckiego – OSP 12/2000 poz.180).
26 Zdaniem Sądu nie są trafne także zarzuty sformułowane w punkcie drugim skargi:
27 Wynika z nich, że skarżący kwestionuje bardziej orzeczenie organu I – ej instancji nie zauważając tego, iż organ II – ej instancji usunął jego mankamenty jak również przedstawił rzeczowe i logiczne uzasadnienie swojej decyzji. Prawdą jest, że decyzja Wojewody [...] była lakoniczna, bowiem zawierała sformułowania, które nie mogą być uznane za uzasadnione w sposób pełny i wyczerpujący. Nie można jednak twierdzić, że wydano ją z naruszeniem art. 107 § 1 kpa – jak chciałby tego skarżący.
28 Decyzja ta zawiera, bowiem wszystkie niezbędne elementy wyszczególnione w w/w przepisie tj.:
29 1. oznaczenie organu, który ją wydał,
30 2. datę wydania,
31 3. oznaczenie strony,
32 4. powołanie podstawy prawnej,
33 5. rozstrzygnięcie,
34 6. uzasadnienie faktyczne – z powołaniem się na dane przedstawione przez skarżącego i obliczenia zawarte w załącznikach,
35 7. uzasadnienie prawne - czyli przytoczenie przepisów stanowiących podstawę jej wydania,
36 8. pouczenie o trybie przysługującego odwołania.
37 Jak już nadmieniono wyżej swoista konkretyzacja uzasadnienia decyzji organu I – ej instancji nastąpiła w uzasadnieniu orzeczenia Ministra Środowiska, które wyjaśnia wszelkie wątpliwości skarżącego, oraz usuwa nieścisłości, które eksponuje on w skardze.
38 Podstawą rozstrzygnięcia wyroku jest przepis art. 151 ppsa.