Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 marca 2004 r., II SA 2575/02

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 marca 2004 r., II SA 2575/02

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia s. del. NSA Zdzisław Romanowski Sędziowie WSA Magdalena Bosakirska Asesor WSA Andrzej Wieczorek Protokolant Kinga Płociak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 marca 2004r. sprawy ze skargi J. T. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2002r. nr [...] w przedmiocie wykreślenia wpisu w ewidencji gruntów 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] kwietnia 2002r. 2. uchylone decyzje nie mogą być wykonywane.

Uzasadnienie

2 J. T. wystąpił z wnioskiem o wydanie wypisu z ewidencji gruntów dla działki nr [...], obrębu [...], położonej przy ul. [...] w [...]. W ewidencji gruntów jako właściciel wskazanej działki wpisany był od 1966r. Skarb Państwa a jako władający od 1991r. wpisany był wnioskodawca J. T., który na działce tej prowadził warsztat "[...]".

3 Rozpatrując wniosek J. T. o wydanie wypisu z rejestru gruntów Burmistrz Gminy [...] zawiadomił wnioskodawcę o wszczęciu postępowania mającego na celu wyjaśnienie prawidłowości i zgodności wpisu dokonanego w 1991r. w operacie ewidencji gruntów. Burmistrz zażądał od wnioskodawcy dokumentów potwierdzających prawo do gruntu, a gdy nie zostały one przedstawione, decyzją z dnia [...] kwietnia 2002r. nr [...] orzekł o wykreśleniu z rejestru gruntów jako władającego firmy "[...]" – J. T. a w to miejsce wpisanie Zarządu Dzielnicy [...] reprezentującego właściciela Gminę [...]. Jako podstawę prawną decyzji Burmistrz powołał art. 20 i art. 22 ustawy z dnia 17 maja 1989r. prawo geodezyjne i kartograficzne /Dz.U. nr 100 z 2000r. poz. 1086/ i § 54 ust.1 p.1 Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków /Dz.U. nr 38 z 2001r. poz. 454/ . W uzasadnieniu Burmistrz wyjaśnił, że zgodnie z art. 20 ust.2 prawa geodezyjnego i kartograficznego w ewidencji gruntów wpisuje się właściciela, a w odniesieniu do gruntów państwowych i komunalnych także osobę fizyczną i prawną, w której władaniu znajduje się dany grunt. Powołał też orzeczenie NSA, w myśl którego "władającym jest osoba faktycznie władająca gruntem i która ma do tego tytuł prawny nieruchomości wywodzący się z innego orzeczenia". Wyjątki od tej zasady są, zdaniem Burmistrza, ustanowione tylko art.51 ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne, który pozwala na ujawnienie w ewidencji osób wpisanych do ewidencji gruntów w oparciu o przepisy z dekretu z 2 lutego 1955r. Firma J. T. została wpisana do ewidencji przy jej odnawianiu w 1991r. , a w protokole ustalania stanu władania brak wskazania podstawy prawnej władania. Wobec tego Burmistrz uznał, że wpis do ewidencji gruntów został dokonany bez dokumentów a jedynie na podstawie faktycznego władania, był więc nieprawidłowy i należało go zmienić.

4 Od decyzji tej odwołał się J. T. podnosząc, że brak jest przepisów które stanowiłyby, że władanie musi być oparte na tytule prawnym nie zaś na rzeczywistym władaniu.

5 Decyzją z dnia [...] lipca 2002r. nr [...] Wojewoda [...], powołując się na art.138 § 1 p.1 KPA, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Burmistrza Gminy [...]. W uzasadnieniu wyjaśnił, że na mocy art. 23 prawa geodezyjnego i kartograficznego w ewidencji gruntów wykazywane są stany prawne i faktyczne wynikające z prawomocnych decyzji , orzeczeń administracyjnych i aktów notarialnych. Wykazywanie osoby władającej gruntem komunalnym bez konieczności udokumentowania sprawowanego władztwa tytułem prawnym było możliwe przy zakładaniu ewidencji gruntów w oparciu o przepisy dekretu z 2 lutego 1955r. o ewidencji gruntów i budynków oraz Zarządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Komunalnej z dnia 20 lutego 1969r. w sprawie ewidencji gruntów. Zapis ustalający stan władania może ulec zmianie tylko na podstawie wyżej wymienionych dokumentów regulujących prawo do władania gruntami na rzecz osób ubiegających się o wpis w rejestrze gruntów. Wobec nie przedłożenia przez J. T. dokumentów stwierdzających prawa do gruntu organ słusznie postąpił wykreślając go z rejestru.

6 Decyzję tę zaskarżył do NSA J. T. W skardze podniósł, że art.20 ust.2 prawa geodezyjnego i kartograficznego nie warunkuje ujawnienia władztwa gruntami samorządowymi od tytułu prawnego do gruntu. Podniósł również, że art.22 prawa geodezyjnego i kartograficznego dotyczy sytuacji, w której władający żąda ujawnienia w rejestrze zmiany stanu władania, on zaś zmiany nie żąda, a więc art.22 nie znajduje do niego zastosowania. Podniósł również, że decyzja narusza konstytucyjną zasadę ochrony praw nabytych tj. prawa do figurowania w rejestrze gruntów, prawa do żądania wypisów z ewidencji gruntów, wyrysów z mapy oraz otrzymywania nakazów płatniczych z tytułu podatku gruntowego.

7 Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podniósł, że decyzja organu I instancji dotyczyła sprostowania wpisu dokonanego w 1991r. kiedy to ujawniono jako władającego J. T., chociaż w ewidencji założonej na podstawie dekretu z 2 lutego 1955r. nie figurował, a wezwany przez organ w obecnym postępowaniu do przedstawienia dokumentów uzasadniających wpis do ewidencji nie przedłożył ich.

8 Z mocy art. 97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. 153 p.1271/ sprawa podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Na rozprawie skarżący wyjaśnił, że działkę nr [...] nabył przed 40 laty na mocy umowy nieformalnej i prowadzi tam nieprzerwanie warsztat.

9 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

10 Skarga zasługuje na uwzględnienie. W dacie dokonywania wpisu skarżącego do ewidencji gruntów tj. w 1991r. obowiązywało prawo geodezyjne i kartograficzne – ustawa z 17 maja 1989r. Do ustawy tej w 1991r. nie zostały jeszcze wydane nowe przepisy wykonawcze, wobec tego zgodnie z jej art.59 obowiązywało Zarządzenie Ministra Rolnictwa i Gospodarki Komunalnej z 20 lutego 1969r. w sprawie ewidencji gruntów /M.P. nr 11 z 1969r. p.98 z późn. zmianami/ o ile jego przepisy nie były sprzeczne z nową ustawą. Art. 20 ust. 2 prawa geodezyjnego i kartograficznego nakazuje wykazanie w ewidencji gruntów samorządowych osób fizycznych, w których władaniu znajdują się grunty i budynki. W dalszych przepisach brak jest uregulowań ustawowych określających stan władania, należało więc w tej kwestii stosować przepisy, obowiązującego w dacie dokonania wpisu J. T. do ewidencji gruntów, Zarządzenia z 20 lutego 1969r. i załącznika do tego zarządzenia określającego zasady i sposób zakładania i prowadzenia ewidencji gruntów oraz sporządzania wykazów gruntów. Załącznik ten w § 2 ust.3 określa władającego jako osobę faktycznie władającą gruntem, a w § 2 ust. 4 za władanie gruntem uznaje posiadanie samoistne, to jest faktyczne władanie gruntem jak właściciel. Zgodnie z § 64 ust. 2 cytowanego Zarządzenia zmiany w operacie ewidencji gruntów wymagały formy decyzji administracyjnej. Decyzja o wpisaniu J. T. jako władającego uprawomocniła się, a od jej wydania upłynęło co najmniej 11 lat. Od tego czasu stan faktyczny ani prawny co do działki nr [...] nie uległ żadnej zmianie, zaś zaskarżona decyzja organu wprowadza zmiany w ewidencji gruntów w niezmienionym stanie faktycznym i prawnym, zmieniając prawomocną decyzję administracyjną, mocą której strona nabyła prawo bycia wpisaną w rejestrze gruntów w charakterze władającego. Takie działanie organu narusza podstawową zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa wyrażoną w art.8 K.P.A., w szczególności jeśli do zmiany tej dochodzi niejako "przy okazji" złożenia wniosku o wydanie wypisu z rejestru gruntów. Naruszona też zostaje zasada trwałości prawomocnych decyzji administracyjnych, mocą których strona nabyła prawa /art.155 K.P.A./. Zmiana wpisu w ewidencji gruntów co do osoby władającego nie może być wprowadzona na podstawie powołanego przez organ § 54 ust.1 p.1 Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków /Dz.U. nr 38 z 2001r. poz. 454/ bez zmian w dokumentach źródłowych stanowiących podstawę wpisu do ewidencji. Przepisy te nie stanowią podstawy do wzruszania prawomocnych decyzji o dokonaniu wpisu, jeżeli po dacie dokonania wpisu nie nastąpiły żadne zmiany w dokumentach źródłowych uzasadniające zmianę treści wpisu. Nie mogą być również podstawą wydanej decyzji przepisy o sprostowaniu decyzji /art.113 K.P.A./, w tym trybie bowiem prostować można postanowieniem jedynie błędy pisarskie, rachunkowe i inne oczywiste omyłki. W żadnym razie do omyłek takich nie można zaliczyć dokonania wpisu do rejestru gruntów w charakterze władającego. Sąd podziela poglądy wyrażane w ustalonej linii orzeczniczej NSA, że podstawą wpisu do rejestru gruntów w charakterze władającego mogą być akty dokumentujące tytuł prawny do władania. Jednak skoro wpis został prawomocnie dokonany i dokumentuje stan faktyczny władania trwający niezmiennie przed dokonaniem wpisu i po dokonaniu wpisu, a nie uległy zmianie żadne okoliczności faktyczne i prawne, to brak podstaw do jego wykreślenia, bowiem zmiana wpisu w rejestrze gruntów może być dokonana na podstawie zmiany w dokumentach źródłowych a stabilność stanu prawnego wynikającego z prawomocnych decyzji i zaufanie obywateli do organów państwa są wartościami szczególnie istotnymi w państwie prawa.

11 Mając na względzie powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art.145 §1 p.1 lit.a i c ustawy z 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd orzekł jak w sentencji. O niewykonywaniu uchylonych decyzji Sąd orzekł na podstawie art.152 p.p.s.a.