Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 lutego 2014 r., II SAB/Wa 565/13

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 lutego 2014 r., II SAB/Wa 565/13

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Grochowska-Jung Sędziowie WSA Jacek Fronczyk Adam Lipiński (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Dorota Kwiatkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lutego 2014 r. sprawy ze skargi J. P. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego dla [...] w przedmiocie dostępu do informacji publicznej objętej wnioskiem z dnia [...] listopada 2012 r. - oddala skargę -

Uzasadnienie

2 J. P. – Minister Sprawiedliwości i Prokurator Generalny w [...] roku – wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego [...] w [...]. w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej z dnia [...]listopada 2012 r.

3 W uzasadnieniu skargi wskazał, iż w dniu [...] listopada 2012 r. osobiście, po rozmowie w tej sprawie z Prezesem Sądu, złożył pismo o udostępnienie mu zgodnie z prawem wykonania kserokopii akt sprawy karnej A. H.

4 i innych, zakończonej wyrokiem z 1993 roku, w związku z badaniami potrzebnymi do napisania książki naukowej. Zgodę na udostępnienie akt uzyskał, jednakże bez prawa sporządzania kserokopii.

5 Dalej skarżący zaznaczył, iż zwrócił się w niniejszej sprawie do Rzecznika Praw Obywatelskich, który odmówił interwencji, wskazując na tryb postępowania administracyjnego.

6 W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Rejonowego [...] w [...] wniósł o jej oddalenie.

7 Argumentował, iż skarżący uzyskał zgodę na wgląd w akta sprawy, nie wyrażono natomiast zgody na sporządzanie kopii. Zarządzenie to wydano na podstawie przepisów art. 156 § 1 Kpk. Zgodnie jego treścią, stronom, podmiotowi określonemu w art. 416, obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym udostępnia się akta sprawy sądowej i daje możność sporządzania z nich odpisów. Za zgodą prezesa sądu akta te mogą być udostępnione również innym osobom. Z kolei § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż na wniosek oskarżonego lub jego obrońcy wydaje się odpłatnie kserokopie dokumentów z akt sprawy. Kserokopie takie można wydać odpłatnie, na wniosek, również innym stronom, podmiotowi określonemu w art. 416, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym. Skoro J. P. nie należał do kręgu podmiotów uprawnionych do uzyskania kopii z akt sprawy, wyrażono jedynie zgodę na wgląd w akta.

8 Dodatkowo Prezes Sądu wskazał, iż wnioskodawca w piśmie z dnia [...] listopada 2012 r. nie powoływał się na ustawę z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. Dopiero w skardze z dnia 5 września 2013 r., adresowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, pośrednio wskazał, iż podstawę jego wniosku stanowiła ta ustawa.

9 Zgodnie z poglądem utrwalonym w orzecznictwie i doktrynie, akta sądowe jako całość nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej i nie powinny być w tym trybie w całości udostępniane, jednakże stanowią zbiór różnego rodzaju informacji, które są informacją publiczną, a także takich, które nie są informacją publiczną. Udostępnianie akt sprawy podlega regulacjom przepisów prawa procesowego, w danym przypadku przepisowi art. 156 § 1 Kpk i jedynie w tym trybie można uzyskać wgląd w akta sprawy sądowej, stanowiące całość dokumentacji w danej sprawie.

10 W piśmie procesowym z dnia [...] października 2013 r. J. P. podniósł, iż nie został poinformowany o wydaniu przez Prezesa Sądu zarządzenia o zgodzie na wgląd w akta sprawy karnej A. H. i innych. W jego ocenie przepis art. 156 § 1 Kpk nie ma w jego sprawie zastosowania, zaś dostęp do akt wskazanej sprawy karnej jest uregulowany w przepisach ustawy o dostępie do informacji publicznej i skarżący ma prawo do przeglądania tych akt i dokonywania kserowania bez ponoszenia opłat sądowych.

11 W piśmie procesowym z dnia [...] listopada 2013 r. Prezes Sądu Rejonowego [...] w [...] wskazał, iż wniosek skarżącego z dnia [...] listopada 2012 r. nie został złożony w trybie dostępu do informacji publicznej. Akta sprawy zostały wnioskodawcy udostępnione na podstawie art. 156 § 1 Kpk, przy uwzględnieniu art. 27 ust. 2 pkt 9 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych. Nadto, od czasu złożenia wniosku J. P. nie wykazywał żadnego zainteresowania sprawą, ani razu nie sprawdził, czy została wyrażona zgoda na wgląd w akta. Podkreślić także należy, iż skarżący nie mógłby uzyskać kopii całości akt, albowiem przy udostępnianiu materiałów w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej niezbędna byłaby ich uprzednia anonimizacja.

12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w oparciu o wyżej ustalony stan faktyczny, zważył co następuje:

13 Skarga nie jest zasadna.

14 Zgodnie z art. 3 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę między innymi w zakresie orzekania w sprawach skarg na bezczynność.

15 Bezczynność rozumiemy na ogół jako bezczynność organu administracyjnego, która występuje, gdy organ ten, zobowiązany do podjęcia przewidzianej prawem czynności, nie podejmuje jej w terminie określonym przez przepisy prawa.

16 Stosownie do treści art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, do udostępniania informacji publicznych obowiązane są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne (pkt 5 wyżej wskazanego przepisu).

17 W niniejszej sprawie skarżący domagał się wglądu w akta wskazanej sprawy karnej z prawem sporządzania kserokopii. A zatem jego wniosek dotyczył całości akt sprawy karnej. Z treści tego wniosku nie wynika, iż swoje żądanie J. P. argumentował przepisami ustawy o dostępie do informacji publicznej, ale także nie wskazywał na jakikolwiek przepis prawa umożliwiający mu taki dostęp.

18 Skarżącemu w istocie została udzielona przez Wiceprezesa Sądu Rejonowego [...] w [...] zgoda na udostępnienie akt interesującej go sprawy karnej, jednakże bez prawa sporządzania kserokopii. Powyższe wynika zarówno z treści skargi, jak i z adnotacji sporządzonej w dniu [...] grudnia 2012 r. na wniosku z dnia [...] listopada 2012 r.

19 Jak wynika z odpowiedzi na skargę, Prezes Sądu Rejonowego udzielenie powyższej zgody uzasadnia możliwościami przewidzianymi w art. 156 § 1 Kpk.

20 Tymczasem skarżący upatruje prawa dostępu do interesujących go akt w przepisach ustawy o dostępie do informacji publicznej i nadto z tej ustawy wywodzi swoje prawo nie tylko do wglądu w te akta, ale także do dokonywania ich kserowania bez ponoszenia opłat sądowych.

21 W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, aby rozstrzygnąć niniejszą sprawę należy przede wszystkim rozstrzygnąć problem: czy akta postępowania przed sądem karnym – jako całość – stanowią przedmiot informacji publicznej, w rozumieniu przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej.

22 Odpowiedź na powyższe pytanie jest negatywna. Akta postępowania przed sądem karnym – jako całość – nie stanowią przedmiotu informacji publicznej, w rozumieniu przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej. Dostęp do tych akt jest uregulowany przepisami Kodeksu postępowania karnego.

23 W polskiej procedurze karnej publiczny dostęp do danej sprawy karnej jest realizowany w oparciu o zasadę, iż proces karny (poza ściśle określonymi w Kpk wyjątkami) odbywa się publicznie i każdy ma prawo obserwować jego przebieg

24 w charakterze widowni. Zasada ta została ukształtowana dużo wcześniej przed uchwaleniem ustawy o dostępie do informacji publicznej.

25 Wskazać tu należy, iż same akta sądowe sprawy karnej, akta pojmowane jako całość, nie istnieją poza sferą postępowania karnego. Akta te są wytworem tego postępowania i temu postępowaniu służą. Są one immanentnie związane z tym konkretnym postępowaniem.

26 Jakkolwiek dostęp do niektórych dokumentów zawierających się w aktach procesu karnego, które to dokumenty same z siebie mają charakter dokumentów publicznych (np. zostały sporządzone przez władze publiczne), będzie regulowany na drodze przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, to nie ma to wpływu na ocenę dostępu do całości akt sądowej sprawy karnej.

27 Również sam wyrok ogłoszony przez sąd karny, jak i jego uzasadnienie, czy akt oskarżenia będzie stanowił informację publiczną – albowiem jest dokumentem wytworzonym przez władzę publiczną, jaką jest władza sądownicza, ewentualnie (odnośnie aktu oskarżenia) prokuratorska.

28 Powyższy problem został rozstrzygnięty uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego, podjętą w składzie 7 sędziów w dniu 9 grudnia 2013 r. w sprawie I OPS 7/13.

29 Przenosząc zatem powyższe zasady na przedmiot niniejszego postępowania, wskazać należy, iż wniosek skarżącego z dnia [...] listopada 2012 r. nie mógł być w ogóle rozpatrzony w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej.

30 Jedyny sposób dostępu do akt sądowych sprawy karnej przez osobę niebędącą stroną danego postępowania karnego, obrońcą czy pełnomocnikiem albo niekorzystającą ze statusu pokrzywdzonego czy jego pełnomocnika - jest możliwe jedynie w trybie przepisu art. 156 § 1 Kpk i to za zgodą prezesa danego sądu.

31 Ponieważ przedmiotem wniosku skarżącego był wgląd w całość akt danej sprawy karnej, to stwierdzić należy, że przedmiot tego wniosku, a zatem i przedmiot skargi, nie jest regulowany przepisami ustawy o dostępie do informacji publicznej

32 i dlatego skarga ta została oddalona.

33 Z kolei rozpatrując sprawę od strony czysto administracyjnego obowiązku załatwienia przedmiotowego wniosku z dnia [...] listopada 2012 r., wskazać należy, iż Prezes Sądu Rejonowego [...] w [...] nie pozostawał w bezczynności w rozpoznaniu wniosku, gdyż bezpośrednio po wpłynięciu wniosku wydał odpowiednie zarządzenia, co do merytorycznego załatwienia sprawy i - co wynika z treści skargi - skarżący znał to rozstrzygnięcie.

34 Z powyższych przyczyn, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 i art. 132 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.