Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 września 2005 r., II SAB/Wa 111/05

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 września 2005 r., II SAB/Wa 111/05

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Grochowska - Jung, Asesor WSA Janusz Walawski, Asesor WSA Andrzej Kołodziej (spr.), , Protokolant Izabela Tauter, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 września 2005r. sprawy ze skargi P. K. na bezczynność Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie dostępu do informacji publicznej 1. zobowiązuje Ministra Sprawiedliwości do rozpatrzenia wniosku skarżącego P. K. z dnia 24 stycznia 2005r. w zakresie określonym w pkt 1,2,3,9,10,13 oraz pkt 8 w zakresie liczby etatów, a w pkt 11 w zakresie imienia i nazwiska w terminie 14 dni od uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 2. oddala skargę w pozostałym zakresie określonym w pkt 8 i 11; 3. odrzuca skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz skarżącego P. K. kwotę 50 zł (pięćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu części kosztów postępowania.

Uzasadnienie

2 Wnioskiem z dnia 15 listopada 2004 r. P. K. zwrócił się do Ministra Sprawiedliwości o wyjaśnienie, dlaczego w sądownictwie wojskowym, wbrew art. 56 § 1 ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych w zw. z art. 70 § 1 ustawy – Prawo o ustroju sądów wojskowych, nie ustala się corocznie i nie obwieszcza liczby wolnych stanowisk sędziowskich dla poszczególnych sądów, ani wbrew art. 56 § 2 w zw. z art. 70 § 1 ww. ustaw nie obwieszcza się w Monitorze Polskim o zwolnieniu stanowiska sędziowskiego. Wniósł również o poinformowanie, czy i kiedy wskazane obowiązki ustawowe zostaną zrealizowane.

3 W odpowiedzi na powyższy wniosek Minister Sprawiedliwości pismem z dnia [...] grudnia 2004 r. poinformował wnioskodawcę, że wbrew jego poglądowi, nie istnieje prosta zależność pomiędzy liczbą stanowisk sędziowskich, a liczbą etatów będących pochodną limitu środków przyznanych w ustawie budżetowej na wynagrodzenia sędziów. Wskazał nadto, iż w odniesieniu do sądownictwa wojskowego występują dodatkowe uwarunkowania związane ze służbą wojskową żołnierzy zawodowych, stosownie do art. 70 § 2 ustawy – Prawo o ustroju sądów wojskowych. W związku z wdrożeniem "Programu rozwoju Sił Zbrojnych RP w latach 2005-2010" i postanowień ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, zaistniała konieczność określenia w Siłach Zbrojnych dokładnej liczby stanowisk służbowych odnoszących się do danego stopnia etatowego, podawanej co roku w zarządzeniu Ministra Obrony Narodowej.

4 W zależności od potrzeb poszczególnych sądów wojskowych, na każdy rok planuje się liczbę stanowisk etatowych przeznaczonych dla sędziów i asesorów (zgodną z limitem stanowisk sędziowskich określonych dla sądów wojskowych przez Ministra Sprawiedliwości) i wstępnie wprowadza się ją do zarządzenia Ministra Obrony Narodowej. Takie planowanie realizuje się w całych Siłach Zbrojnych z wyprzedzeniem dwuletnim, przy czym na najbliższy rok wprowadza się do planu dokładną liczbę stanowisk etatowych, zaś na kolejny – jedynie główne kierunki zmian organizacyjnych. Stąd też stanowiska sędziowskie w wojskowych sądach garnizonowych, zwalniane w trakcie roku, a planowane, ze względu na potrzeby kadrowe do zamiany na stanowiska asesorskie, nie mogą być ogłaszane jako stanowiska wolne, gdyż prowadziłoby to do przekroczenia limitów etatowych.

5 Organ podał też, że ostatnie obwieszczenia miały miejsce w dniu 17 marca 2004 r. oraz w dniu 23 listopada 2004 r. i dotyczyły zwolnienia stanowisk sędziowskich.

6 Nawiązując do udzielonej odpowiedzi, wnioskiem z dnia 24 stycznia 2005 r. P. K. ponowił zapytania zawarte we wniosku z 15 listopada 2004 r., a nadto sformułował następujące zapytanie dotyczące informacji publicznych:

7 1) Jakie względy stanęły na przeszkodzie ogłoszeniu o 2 wakatach w Wojskowym Sądzie Okręgowym w W. w 2004 r.?

8 2) Co stało się z etatami zwolnionymi przez 5 sędziów tego Sądu w trakcie roku budżetowego?

9 3) Kto zagarnął pieniądze z tych etatów?

10 4) Jaki przepis prawa (poza art. 56 § 3 usp) daje Ministrowi Sprawiedliwości prawo do nieobwieszczania corocznie w Monitorze Polskim liczby wolnych stanowisk sędziowskich dla poszczególnych sądów wojskowych i nieobwieszczania o zwolnieniu stanowiska sędziowskiego w terminie 2 miesięcy?

11 5) W związku z powołaniem się przez organ na szereg aktów niskiej rangi, np. zarządzenie 03/MON z dnia 29 czerwca 2004 r., który przepis tychże aktów jest przeszkodą do wykazania obowiązków organu?

12 6) Jak wywody pisma z dnia [...] grudnia 2004 r. mają się do rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 15 marca 2004 r. w sprawie ustalenia liczby sędziów w sądach wojskowych oraz w Departamencie Sądów Wojskowych Ministerstwa Sprawiedliwości?

13 7) Na jakie niedostatki środków finansowych powołano się w piśmie z [...] grudnia 2004 r., skoro we wszystkich sądach wojskowych jest 71 stanowisk, a w 2004 r. przyznano sądownictwu wojskowemu środki na 88 etatów dla żołnierzy w służbie stałej, zaś w Dowództwie Garnizonu W. przydzielono środki na 20 etatów w sądach wojskowych, co pokrywa zapotrzebowanie na wszystkie etaty w obu Sądach w W.?

14 8) Ile jest aktualnie w Wojskowym Sądzie Okręgowym w W. stanowisk sędziowskich i ile etatów?

15 9) W wypadku wystąpienia różnicy pomiędzy stanowiskami sędziowskimi a etatami, z czego ona wynika?

16 10) Co stoi na przeszkodzie corocznego ustalania liczby wolnych stanowisk sędziowskich dla poszczególnych sądów i obwieszczania o tym w Monitorze Polskim?

17 11) Kto (stanowisko, imię i nazwisko) ustala, czy potrzeby kadrowe sądownictwa wojskowego pozwalają lub nie pozwalają na wszczęcie procedury obwieszczenia o zwolnieniu stanowiska sędziowskiego w Monitorze Polskim i jaką formę przyjmuje jego decyzja?

18 12) Dlaczego odpowiedź na wniosek z 15 listopada 2004 r. została wystosowana z rażącym naruszeniem terminu określonego w art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej?

19 13) Stanowisko, imię i nazwisko pracownika merytorycznego przygotowującego pismo z dnia [...] grudnia 2004 r.

20 W odpowiedzi na wniosek Minister Sprawiedliwości pismem z dnia [...] lutego 2005 r. zwrócił uwagę, iż zdecydowana większość pytań P. K. nie może zostać uznana za wnioski o udostępnienie informacji publicznej w świetle ustawy o dostępie do informacji publicznej. Wskazał, że prawo dostępu do informacji publicznej obejmuje prawo żądania udzielenia informacji o określonych faktach i stanach istniejących w chwili udzielenia informacji, nie zaś o niezmaterializowanych w jakiejkolwiek postaci zamierzeniach podejmowania określonych działań oraz, iż ustawa o dostępie do informacji publicznej nie ma zastosowania do wniosków dotyczących brzmienia samego prawa, jak i jego stosowania, powołał się przy tym na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego.

21 W dalszej części pisma organ podał, że wniosek o ogłoszenie wolnego stanowiska sędziowskiego sporządzany jest w Wydziale Kadr Departamentu Sądów Wojskowych i przesyłany na ręce Dyrektora Departamentu Legislacyjno-Prawnego Ministerstwa Sprawiedliwości wraz ze stosownym projektem treści obwieszczenia. Poinformował również, że na 10 stanowisk w Wojskowym Sądzie Okręgowym w W., zajętych jest 7, zaś kolejne jest w trakcie procedury obsadzania – na etapie po wdrożeniu pozytywnego stanowiska przez Krajową Radę Sądownictwa. Aktualnie trwa też procedura obwieszczenia o jednym stanowisku przewidzianym do obsadzenia w 2005 r.

22 W skardze na bezczynność Ministra Sprawiedliwości z dnia 11 maja 2005 r. P. K. wniósł o zobowiązanie organu do udzielenia informacji publicznej żądanej we wniosku z dnia 24 stycznia 2005 r., o wydanie rozstrzygnięcia na podstawie odpisu skargi w wypadku określonym w art. 55 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz o zasądzenie od organu będącego w zwłoce zwrotu kosztów postępowania podnosząc, iż żądane przez niego informacje są informacjami publicznymi. W jego ocenie, organ stwierdzając, że "zdecydowana większość" pytań nie może zostać uznana za wnioski o udostępnienie takich informacji nie wyjaśnił, o które pytania chodzi i dlaczego. Jednocześnie Ministerstwo Sprawiedliwości popadło w sprzeczność, bowiem twierdząc, że pytania nie dotyczą informacji publicznych, nie potraktował ich jako wniosku, skargi, żądania wszczęcia postępowania administracyjnego w indywidualnej sprawie.

23 W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej odrzucenie jako bezzasadnej, wobec udzielenia skarżącemu odpowiedzi na wszystkie jego pisma.

24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

25 Skarga w części jest uzasadniona.

26 Pojęcie informacji publicznej ustawodawca określił w art. 1 ust. 1 i art. 6 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 z późn. zm.). W myśl tych przepisów informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, w szczególności o sprawach wymienianych w art. 6 ustawy. Jednakże z uwagi na użycie niezbyt precyzyjnych sformułowań, przy ich wykładni należy kierować się art. 61 Konstytucji RP, zgodnie z którym prawo do informacji jest publicznym prawem obywatela, realizowanym na zasadach skonkretyzowanych w ustawie o dostępie do informacji publicznej.

27 Uwzględniając powyższe, uzasadnione będzie zatem przyjęcie, że informacją publiczną będzie każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa.

28 Bliższa analiza art. 6 ustawy o dostępie do informacji publicznej wskazuje, że wnioskiem może być objęte jedynie pytanie o fakty, dane, czy też o stan określonych zjawisk na dzień udzielenia odpowiedzi. Wniosek taki nie może być więc postulatem wszczęcia postępowania w jakiejś innej sprawie (np. karnej lub cywilnej), ani też nie może dotyczyć przyszłych działań organu w indywidualnych sprawach. Informacje publiczne bowiem, odnosząc się do pewnych danych, nie są jednocześnie środkiem ich kwestionowania.

29 Przepis art. 10 ust. 1 Konstytucji RP wśród władz publicznych wyróżnia władzę ustawodawczą, wykonawczą i sądowniczą. Władza ta jest sprawowana przez podmioty wymienione w ust. 2 tego przepisu, tj. Sejm, Senat, Prezydenta RP i Radę Ministrów oraz sądy i trybunały. Minister Sprawiedliwości jest więc organem władzy publicznej, stosownie do przepisu art. 4 ust. 1 ustawy, zaś zgodnie z art. 4 ust. 3 ustawy, podmioty, o których mowa w ust. 1 i 2 obowiązane są do udostępnienia informacji publicznej będącej w ich posiedzeniu.

30 Ustawa o dostępie do informacji publicznej znajduje zastosowanie jedynie wówczas, gdy wniosek o udzielenie informacji publicznej dotyczy informacji w jej rozumieniu, a więc o faktach i danych istniejących w chwili jej udzielania, na co wielokrotnie zwracał uwagę w swoim orzecznictwie Naczelny Sąd Administracyjny.

31 Stosownie do treści art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, udostępnienie informacji na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni, z wyjątkiem sytuacji przewidzianej w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 ustawy.

32 Udostępnienie informacji jest czynnością materialno-techniczną, natomiast jedynie odmowa jej udostępnienia oraz umorzenie postępowania w tym przedmiocie przybiera formę decyzji administracyjnej.

33 Tak więc z bezczynnością organu na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy organ zobowiązany do podjęcia czynności materialno-technicznej lub wydania określonego aktu, nie czyni tego w terminie wskazanym w przepisach prawa.

34 Analizując wniosek P. K. o udostępnienie informacji publicznych z dnia 24 stycznia 2005 r., należy w pierwszej kolejności wskazać, że pytania w nim zawarte oznaczone numerami 1, 2, 3, 9, 10, 13 oraz 8 i 11 stanowią żądanie udostępnienia informacji publicznych w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej, gdyż dotyczą konkretnych faktów i danych związanych z szeroko rozumianą problematyką zwalniania etatów i stanowisk sędziowskich w sądach wojskowych oraz ich obsadzania (pkt 1, 2, 3, 8, 9, 10), jak również danych urzędników Ministerstwa Sprawiedliwości zajmujących się służbowo tymi sprawami (pkt 11 i 13). Stanowisko organu zaprezentowane w piśmie z dnia [...] lutego 2005 r., jakoby zdecydowana większość pytań skarżącego nie mogła być uznana za wnioski o udostępnienie informacji publicznej, w dodatku bez podania o jakie pytania chodzi, nie jest trafne, natomiast powołanie się na orzecznictwo NSA w odniesieniu do wniosku jako całości, a nie konkretnych pytań, nie jest przekonujące.

35 W związku z powyższym, Sąd zobowiązał Ministra Sprawiedliwości do rozpatrzenia wniosku skarżącego w zakresie określonym pytaniami 1, 2, 3, 9, 10 i 13 w całości, natomiast w zakresie określonym pytaniami 8 i 11 w części, w jakiej informacja nie została udostępniona (pkt 8 – liczba etatów, natomiast pkt 11 – imię i nazwisko).

36 Wobec przyjęcia, iż organ w odniesieniu do pytań w pkt 8 i pkt 11 udzielił informacji w zakresie liczby stanowisk w Wojskowym Sądzie Okręgowym w W. oraz stanowiska osoby zajmującej się ustalaniem potrzeb kadrowych sądownictwa wojskowego i sposobu procedowania w tej sprawie, Sąd oddalił skargę jako nieuzasadnioną.

37 Z kolei pytania w pkt 4, 5, 6, 7 i 12, zawarte we wniosku skarżącego z dnia 29 stycznia 2005 r. nie dotyczą informacji publicznej, lecz są w istocie wnioskami o wykładnię prawa (pkt 4, 5, 6), polemiką z informacjami zawartymi w piśmie z dnia [...] grudnia 2004 r. bądź też żądaniem wyjaśnień przyczyn niezachowania przez organ terminu określanego w art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej (pkt 13), podczas kiedy w takiej sytuacji skarżącemu przysługuje środek prawny w postaci skargi na bezczynność organu. Skoro zatem w odniesieniu do wskazanych wyżej pytań nie mogła być zastosowana ustawa o dostępie do informacji publicznej, Sąd w tym zakresie odrzucił skargę.

38 Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149, 151 i 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 206 powołanej wyżej ustawy.