Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 listopada 2009 r., II SA/Wa 920/09

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 listopada 2009 r., II SA/Wa 920/09

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bronisław Szydło, Sędziowie WSA Eugeniusz Wasilewski, Joanna Kube (spr.), Protokolant Marek Kozłowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2009 r. sprawy ze skargi J.S. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną gazową 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości

Uzasadnienie

2 Komendant Główny Policji decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 268a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej k.p.a. i art. 18 ust. 5 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 4 oraz art. 18 ust. 5 pkt 3 w związku z art. 26 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] cofającą J.S. pozwolenie na broń palną gazową do ochrony osobistej.

3 Do wydania decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

4 Pismem z dnia [...] stycznia 2009 r. Komendant Wojewódzki Policji w K. zawiadomił J.S. o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie cofnięcia mu pozwolenia na broń, informując o treści art. 18 ust. 5 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 4, art. 18 ust. 5 pkt 3 oraz art. 26 ustawy o broni i amunicji.

5 Następnie Komendant Wojewódzki Policji w K. wydał w dniu [...] lutego 2009 r. decyzję, którą cofnął stronie pozwolenie na broń palną gazową na podstawie przepisów art. 18 ust. 5 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 4 oraz art. 18 ust. 5 pkt 3 ustawy o broni i amunicji.

6 J.S. pismem z dnia [...] lutego 2009 r. odwołał się od tej decyzji informując, że orzeczenie lekarskie dostarczy do końca lutego 2009 r., ponieważ jest właśnie na etapie jego uzyskiwania.

7 Komendant Główny Policji, po rozpatrzeniu odwołania, wydał w dniu [...] kwietnia 2009 r. decyzję, którą utrzymał w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...] lutego 2009 r.

8 W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż zgodnie z treścią art. 15 ust. 4 ustawy o broni i amunicji, osoba posiadająca pozwolenie na broń wydane w celu ochrony osobistej lub ochrony bezpieczeństwa innych osób i mienia, jest zobowiązana raz na pięć lat przedstawić właściwemu organowi Policji aktualne orzeczenie lekarskie i psychologiczne, wydane przez upoważnionego lekarza i psychologa potwierdzające, że może ona dysponować bronią.

9 Obowiązek przedłożenia badań lekarskich i psychologicznych spoczywa na wszystkich posiadaczach broni w celu ochrony osobistej, w tym także tych, którzy uzyskali pozwolenia na podstawie nieobowiązującej już ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o broni, amunicji i materiałach wybuchowych (Dz. U. z 1983 r. Nr 6, poz. 43 ze zm.), co wynika z faktu, iż mocą art. 52 ustawy o broni i amunicji ustawodawca zachował ważność tych pozwoleń.

10 Obecna ustawa weszła w życie z dniem 20 marca 2000 r. i od tej daty biegnie pięcioletni termin aktualizacji orzeczeń lekarskich i psychologicznych dla osób posiadających pozwolenie na wymieniony rodzaj broni. Tak więc, strona zobowiązana była do przedstawienia tych orzeczeń jeszcze w marcu 2005 r. Nie uczyniła tego nawet po zawiadomieniu w dniu [...] stycznia 2009 r. o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie cofnięcia pozwolenia na broń, ani nie załączyła ich do odwołania od decyzji cofającej to pozwolenie. Skoro przez ponad trzy lata nie zostały podjęte żadne działania w celu wykonania obowiązku określonego w art. 15 ust. 4 ustawy o broni i amunicji, to nie są wiarygodne twierdzenia zawarte w odwołaniu, że odwołujący potrzebuje więcej czasu na ich dostarczenie.

11 Zdaniem Komendanta Głównego Policji, z punktu widzenia interesu publicznego nie jest zasadne zachowanie pozwolenia na broń osobie, która nie wykonała ustalonego przez ustawodawcę obowiązku, o którym mowa w art. 15 ust. 4 ustawy o broni o amunicji, zwłaszcza, w sytuacji J.S., który posiadając od wielu lat pozwolenie nigdy nie poddał się badaniom i nie przedłożył organom Policji stosownych orzeczeń psychologicznego i lekarskiego.

12 Organ stwierdził ponadto, iż uprawniony naruszył także zasady określone w art. 26 powołanej ustawy, bo w terminie 14 dni od dnia zmiany miejsca stałego pobytu nie zawiadomił o tym organu Policji, co oznacza, iż spełniona została także dyspozycja art. 18 ust. 5 pkt 3 ustawy, w myśl której właściwy organ Policji może cofnąć pozwolenie na broń w takim przypadku. Wykazano, że strona zmieniła miejsce stałego pobytu w 2001 r. i do chwili obecnej nie zawiadomiła o tym właściwego organu Policji i do tego faktu się nie odniosła. Zdaniem organu realizacja tego obowiązku ma istotne znaczenie dla sfery bezpieczeństwa i porządku publicznego, a zatem jego wykonanie leży w interesie społecznym, którego racje nakazuje uwzględniać przepis art. 7 k.p.a.

13 Na powyższą decyzję J.S. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o anulowanie decyzji cofającej mu broń, ponieważ wymagane zaświadczenia przekazał organowi pocztą. Wyjaśnił, że nie wiedział o zmianie ustawy, ponieważ nie śledził zmian w prawie. Kiedy taka informacja do niego dotarła, uzyskał wymagane prawem zaświadczenia.

14 W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

16 Skarga J.S. zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

17 Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej jako p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Zgodnie z art. 134 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez Sąd przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

18 Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi m.in. przepis art. 18 ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji, zgodnie z którym właściwy organ Policji może cofnąć pozwolenie na broń w przypadku naruszenia przez osobę posiadającą pozwolenie obowiązku poddania się badaniom lekarskim i psychologicznym i przedstawienia orzeczeń lekarskiego i psychologicznego, o których mowa w art. 15 ust. 3-5 ustawy, tj. wydawanych przez upoważnionych - lekarza i psychologa i stwierdzających, że osoba badana nie należy do osób z zaburzeniami psychicznymi, wykazujących istotne zaburzenia funkcjonowania psychologicznego, uzależnionych od alkoholu lub innych substancji psychoaktywnych.

19 W przepisie art. 52, będącym przepisem przejściowym wyżej powołanej ustawy, zagwarantowano zachowanie ważności pozwoleń na broń i legitymacji noszących nazwę "pozwolenia na broń" wydawanych na podstawie ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o broni, amunicji i materiałach wybuchowych.

20 Ustawodawca zachowując w mocy "stare" pozwolenia nie zwolnił ich posiadaczy z obowiązku poddawania się okresowym badaniom lekarskim i psychologicznym przewidzianym w art. 15 ust. 3-5 ustawy. Obowiązek przedkładania ww. badań nie pozostaje w związku z ważnością pozwoleń (ich bezterminowością), albowiem niewywiązanie się z obowiązku nie powoduje utraty ważności pozwoleń. Może natomiast skłonić właściwe organy Policji do wszczęcia procedury zmierzającej do cofnięcia pozwolenia.

21 Wskazać należy, że decyzja o cofnięciu pozwolenia na broń, wydana zgodnie z dyspozycją art. 18 ust. 5 pkt 2 ustawy o broni i amunicji, ma charakter uznaniowy. Uznaniowość nie oznacza jednak pozostawiania organowi całkowitej i niekontrolowanej swobody w tym względzie, bowiem jej granice wyznaczają z jednej strony przesłanki zawarte w wyżej wymienionym przepisie, z drugiej zaś przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

22 Organ, podejmując decyzję administracyjną, jest zatem związany rygorami procedury administracyjnej, określającej jego obowiązki w zakresie prowadzenia postępowania i orzekania. Oznacza to, że musi on przestrzegać zasady dochodzenia do prawdy materialnej (art. 7 k.p.a.), a więc podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Winien także w sposób należyty i wyczerpujący informować strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, mogących mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 k.p.a.). Musi wreszcie wyczerpująco zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a.

23 W przedmiotowej sprawie Komendant Główny Policji jak też Komendant Wojewódzki Policji w K. nie przestrzegali tych reguł procesowych.

24 Nie można przyjąć, że w rozpoznawanej sprawie organ, miał podstawy do stwierdzenia, że skarżący nie dopełniając, przewidzianego w art. 18 ust. 5 pkt 2 ustawy o broni i amunicji, obowiązku poddania się badaniom lekarskim i psychologicznym, nie przedstawił orzeczeń lekarskiego i psychologicznego.

25 Przede wszystkim należy stwierdzić, że fikcja powszechnej znajomości prawa nie ma zastosowania na gruncie prawa administracyjnego, gdzie jedną z naczelnych zasad jest obowiązek udzielania informacji prawnej stronom przez organy prowadzące postępowanie (art. 9 k.p.a.).

26 Obowiązki organów Policji w zakresie informowania i wyjaśniania stronie całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych w postępowaniu o wydanie i cofnięcie pozwolenia na broń wynikają z art. 9 k.p.a. i powinny być rozumiane na tyle szeroko, by strona z braku stosownej informacji nie poniosła szkody.

27 Należy zwrócić uwagę, że w przedmiotowej sprawie organ I instancji przed wszczęciem postępowania w sprawie cofnięcia pozwolenia na broń nie wezwał skarżącego do przedłożenia aktualnych badań lekarskich i psychologicznych, zakreślając mu w tym celu odpowiedni termin. O treści obowiązujących przepisów skarżący został pouczony dopiero pismem zawiadamiającym go o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie cofnięcia pozwolenia na broń. Przy czym nie został tym pismem wezwany do wykonania badań i przedłożenia stosownych zaświadczeń, lecz jedynie zaproszono go do udziału w sprawie. Organ nie sprecyzował jednak jakie działania i w jakim terminie ma podjęć strona, aby uniknąć negatywnych skutków zaniechania. Skarżący, po otrzymaniu zawiadomienia, nie był bezczynny w niniejszej sprawie i jak wynika z treści odwołania próbował ustalić z prowadzącym jego sprawę termin przedłożenia dokumentów, lecz nie wskazano mu żadnego konkretnego terminu. W odwołaniu datowanym [...] lutego 2009 r. skarżący, nawiązując do zawiadomienia o wszczęciu postępowania, deklarował wolę przedstawienia orzeczenia lekarskiego. Poinformował, że jest w trakcie jego uzyskiwania. Wskazał przy tym, że wymaga to czasu i wyraził przypuszczenie, że uda mu się przedłożyć orzeczenie do końca lutego 2009 r. Organ mimo to nie zareagował i nadal nie zakreślił mu konkretnego terminu na przedstawienie niezbędnych dokumentów ani nie wyjaśnił, że poza orzeczeniem lekarskim należy także przedstawić orzeczenie psychologiczne.

28 W dniu [...] marca 2009 r. wpłynęło do Komendy Wojewódzkiej Policji w K. orzeczenie lekarskie nr [...], stwierdzające, że J.S. nie należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2-4 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji i może dysponować bronią.

29 Organ II instancji wydając w dniu [...] kwietnia 2009 r. decyzję w trybie odwoławczym, a więc po upływie ponad miesiąca od nadesłania orzeczenia lekarskiego, nie odniósł się do tego faktu.

30 Ponadto w okolicznościach przedmiotowej sprawy nie można podzielić stanowiska organu, że zaistniała fakultatywna przesłanka cofnięcia J.S. pozwolenia na broń określona w art. 18 ust. 5 pkt 3 ustawy o broni i amunicji.

31 Cofnięcie pozwolenia z tej podstawy prawnej nie mogło bowiem nastąpić, ponieważ skarżący przed wszczęciem postępowania w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na broń nie był, stosownie do art. 9 k.p.a., uprzedzony o skutkach niedopełnienia tego obowiązku.

32 Nie można przyjąć, że skarżący w tym zakresie został prawidłowo pouczony przez organ wydający mu zezwolenie na broń gazową. Jak wynika z akt sprawy skarżący w dniu [...] marca 1994 r. został poinformowany między innymi o obowiązku zgłoszenia organowi w terminie 14 dni zmiany stałego miejsca zamieszkania. Jednakże obowiązująca w tej dacie ustawa z dnia 31 stycznia 1961 r. o broni, amunicji i materiałach wybuchowych nie zawierała przepisu, który byłby odpowiednikiem art. 18 ust. 5 pkt 3 obecnej ustawy. Skoro poprzednio obowiązująca ustawa nie przewidywała możliwości cofnięcia pozwolenia na broń z powodu niedopełnienia przez osobę posiadającą pozwolenie obowiązku zawiadomienia właściwego organu Policji o zmianie miejsca stałego pobytu, to naruszenie tego obowiązku przez J.S., na gruncie obecnie obowiązującej ustawy, która takie skutki przewiduje, nie może powodować cofnięcia pozwolenia na broń w sytuacji, gdy o takiej sankcji skarżący nie został wcześniej uprzedzony przez organ.

33 Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w punkcie 1 sentencji.

34 O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji w całości Sąd orzekł, na podstawie art. 152 tej ustawy.