Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 grudnia 2020 r., II SA/Wa 672/20

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 grudnia 2020 r., II SA/Wa 672/20

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędzia WSA Joanna Kube (spr.), Sędzia WSA Danuta Kania, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi H. F. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej – oddala skargę –

Uzasadnienie

2 Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 z późn. zm.) oraz art. 10 ust. 2 pkt 4 i ust. 7 pkt 2 w związku z art. 33 ust. 4 pkt 4 i pkt 3 lit. a ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2019 r., poz. 1482 z późn. zm.), dalej: "ustawy o promocji zatrudnienia", utrzymał w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...], orzekającą o utracie przez H. F. statusu osoby bezrobotnej z dniem [...] października 2019 r., której nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

3 W uzasadnieniu decyzji organ podał, że H. F. został zarejestrowany w Urzędzie Pracy [...], jako osoba bezrobotna w dniu [...] września

4 2018 r. Prezydent [...] decyzją z dnia [...] września 2018 r. nr [...] orzekł o uznaniu H. F. za osobę bezrobotną z dniem [...] września 2018 r.

5 Na dzień [...] października 2019 r. H. F. wyznaczono termin obowiązkowego stawiennictwa w Urzędzie Pracy [...]. W wyznaczonym terminie H. F. nie zgłosił się i w okresie do 7 dni nie powiadomił o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa. Prezydent [...] decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2019 r. orzekł o utracie przez H. F. statusu osoby bezrobotnej z dniem [...] października 2019 r.

6 Od decyzji tej H. F. złożył odwołanie do Wojewody [...], jako przyczynę niestawiennictwa podając zapomnienie wynikające ze zdiagnozowanej choroby. Do odwołania dołączył kserokopię zaświadczenia lekarskiego z dnia [...] marca 2019 r.

7 Nie znajdując podstaw do uwzględnienia wniesionego przez H. F. odwołania, Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie wskazując, że stosownie do art. 33 ust. 3 ustawy o promocji zatrudnienia, bezrobotny ma obowiązek zgłaszania się do właściwego powiatowego urzędu pracy w wyznaczonym przez urząd terminie w celu przyjęcia propozycji odpowiedniej pracy lub innej formy pomocy proponowanej przez urząd lub w innym celu wynikającym z ustawy i określonym przez urząd pracy, w tym potwierdzenia gotowości do podjęcia pracy. W przypadku bezrobotnego będącego dłużnikiem alimentacyjnym, w rozumieniu przepisów o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, wyznaczony termin nie może być dłuższy niż 90 dni.

8 Zaś art. 33 ust. 4 pkt 3 i 4 ustawy o promocji zatrudnienia stanowi, że starosta pozbawia statusu bezrobotnego, który odmówił bez uzasadnionej przyczyny przyjęcia propozycji odpowiedniej pracy lub innej formy pomocy określonej w ustawie lub poddania się badaniom lekarskim lub psychologicznym, mającym na celu ustalenie zdolności do pracy lub udziału w innej formie pomocy określonej w ustawie; pozbawienie statusu bezrobotnego następuje od dnia niestawienia się w powiatowym urzędzie pracy odpowiednio na okres wskazany w pkt 3, w zależności od liczby niestawiennictw.

9 W związku z powyższym, pozbawienie statusu bezrobotnego następuje od dnia niestawienia się w urzędzie pracy na okres 120 dni w przypadku pierwszego niestawiennictwa, 180 dni w przypadku drugiego niestawiennictwa, 270 dni w przypadku trzeciego i kolejnego niestawiennictwa.

10 Wojewoda zwrócił uwagę, że powyższe przepisy mają charakter bezwzględnie obowiązujący.

11 Wojewoda [...] stwierdził, że H. F. zapoznał się z wyznaczonym na [...] października 2019 r. terminem obowiązkowej wizyty w Urzędzie Pracy [...], co potwierdził własnoręcznie złożonym podpisem na dokumencie "Karta wizyt w Centrum Aktywizacji Zawodowej. Termin zgłoszenia

12 w Urzędzie Pracy [...] został wpisany czytelnie, w sposób niebudzący wątpliwości. W związku z powyższym zobowiązany był stawić się w wyznaczonym terminie.

13 Zgodnie z przepisami ustawy o promocji zatrudnienia, aby w zaistniałej sytuacji możliwe było zachowanie statusu osoby bezrobotnej muszą zostać spełnione dwie przesłanki. Po pierwsze, w okresie do 7 dni należy powiadomić urząd pracy o przyczynie swojej nieobecności. H. F. złożył wyjaśnienia dopiero w swoim odwołaniu od decyzji Prezydenta [...], czyli po terminie przewidzianym w przepisach. Po drugie, przyczyna niestawiennictwa musi być uzasadniona.

14 Wojewoda [...] nie uznał, przedstawionej przez H. F., przyczyny nie stawienia się w wyznaczonym terminie za uzasadnioną. W ocenie Wojewody [...], za uzasadnioną przyczynę można uznać okoliczności natury obiektywnej, niezależne od woli bezrobotnego, a więc przeszkody, na które bezrobotny nie miał wpływu, np. nagła choroba, brak możliwości dojazdu z powodu przerw w komunikacji lub inne nagłe zdarzenie typu pożar, powódź, a które poddają się weryfikacji. Zapomnienie o terminie wyznaczonej wizyty do okoliczności takich nie należy. H. F., znając stan swojego zdrowia i związane z chorobą problemy z pamięcią, powinien podjąć czynności w celu utrwalenia wyznaczonego terminu wizyty, na przykład, jako przypomnienie w telefonie lub odnotowanie terminu na kartce i pozostawienie w widocznym miejscu. W związku z niezachowaniem przez odwołującego 7-dniowego terminu na powiadomienie urzędu pracy o przyczynie niestawiennictwa oraz niewskazaniem uzasadnionej przyczyny nieobecności, niemożliwe jest odstąpienie od sankcji ustanowionej w art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy o promocji zatrudnienia.

15 Urząd pracy, wyznaczając bezrobotnemu termin wizyty, nie tylko działa w celu jego aktywizacji, której głównym celem jest znalezienie mu zatrudnienia, ale także weryfikuje jego gotowość i zdolność do podjęcia zatrudnienia albo innej pracy zarobkowej. Samo zatem pozostawanie bez pracy nie oznacza jeszcze, że osoba taka korzysta ze statusu bezrobotnego, bowiem konieczna jeszcze jest jej zdolność i gotowość do podjęcia zatrudnienia. Bezrobotny zainteresowany uzyskaniem pracy musi więc, stawiając się w urzędzie pracy co jest jego obowiązkiem, wykazać swą dyspozycyjność, aby można było ocenić jego gotowość i zdolność do podjęcia pracy. Terminy wizyt w powiatowym urzędzie pracy wyznaczane są przez urząd pracy, o czym stanowi art. 33 ust. 3 ustawy o promocji zatrudnienia, zaś bezrobotny potwierdza fakt powiadomienia go o wizycie. Przepis art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy o promocji zatrudnienia dopuszcza wprawdzie możliwość niestawiennictwa w powiatowym urzędzie pracy w wyznaczonym terminie, jednakże na bezrobotnym spoczywa wówczas obowiązek poinformowania o przyczynie niestawiennictwa i wykazanie, że była ona uzasadniona.

16 H. F. został prawidłowo pouczony o warunkach zachowania statusu bezrobotnego, o przysługujących mu prawach oraz nałożonych na niego obowiązkach, czyli m.in. o obowiązku zgłaszania się w wyznaczonych terminach oraz o obowiązku informowania urzędu pracy w okresie do 7 dni o uzasadnionej przyczynie niestawiennictwa, czego dowodem jest jego własnoręczny podpis na dokumencie "Informacja dla osób zgłaszających się w celu rejestracji jako osoba bezrobotna".

17 Status osoby bezrobotnej nabywa się wskutek rejestracji w powiatowym urzędzie pracy, a więc z inicjatywy zainteresowanej osoby. Wobec tego należy stwierdzić, że jest to dobrowolne uprawnienie, a nie nakładany z urzędu obowiązek prawny. Natomiast z chwilą przyznania statusu bezrobotnego, na osobie, której taki status przyznano, ciążyć zaczynają z woli ustawodawcy pewne obowiązki, których nie przestrzeganie wywołuje określone prawem skutki. Każdy kto zdecydował się na rejestrację jako osoba bezrobotna i został zarejestrowany w powiatowym urzędzie pracy musi mieć świadomość, że status bezrobotnego wiąże się z przyznaniem pewnych uprawnień, ale i z nałożeniem na taką osobę obowiązków. Zaniedbywanie ciążących na bezrobotnym obowiązków skutkuje pozbawieniem statusu bezrobotnego, a co za tym idzie utratą wiążących się z tym statusem uprawnień.

18 Wojewoda [...] wskazał, że ponowne nabycie statusu osoby bezrobotnej będzie możliwe nie wcześniej niż po upływie co najmniej 120 dni od dnia niestawiennictwa w urzędzie pracy, o ile zostaną spełnione warunki określone w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia.

19 H. F. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia

20 2020 r. nr [...], w której zakwestionował zaskarżone rozstrzygnięcie uznając, że jest nieprawidłowe, niesprawiedliwe i nieuzasadnione.

21 Skarżący zarzucił organowi naruszenie przepisów postępowania poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego w sprawie i uznanie wskazanej przyczyny niestawiennictwa za nieuzasadnioną. Wskazał, że w związku ze stanem zdrowia i problemami z pamięcią zapomniał o terminie spotkania. Nie jest w stanie zapamiętać dat, o czym świadczy załączona dokumentacja medyczna. Od dłuższego czasu pozostaje pod opieką psychiatryczną. Wyjaśnił, że załamał się po bankructwie jego firmy. W związku z leczeniem przyjmuje silne leki, które jakiś czas temu mu się skończyły. Jego choroba objawia się zapominaniem, trudnościami w koncentracji, brakiem świadomości mijającego czasu, lukami w pamięci, niepokojem, obniżonym nastrojem i bezsennością. Podał, że od dłuższego czasu ma problem z rozpoznaniem aktualnej daty i dnia tygodnia. Z tych względów uważa, że jego nieobecność w wyznaczonym terminie w Urzędzie Pracy powinna być usprawiedliwiona.

22 W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

23 Odnośnie zaś podniesionej w skardze przyczyny niestawiennictwa, w opinii Wojewody [...], zapomnienie przez skarżącego o dacie wizyty nie jest uzasadnioną przyczyną niestawiennictwa. Skarżący, wiedząc o swoim stanie zdrowia i wynikającymi z choroby problemami z pamięcią, powinien podjąć wszelkie możliwe czynności, by zadbać o zabezpieczenie się przed zapomnieniem daty wyznaczonej wizyty i na przykład zapisać termin oraz pozostawić taką notatkę w widocznym miejscu, a razie wątpliwości skontaktować się z urzędem telefonicznie i dopytać o datę wizyty. Nie jest natomiast rolą organu zatrudnienia przypominanie bezrobotnemu o wizycie, czy domaganie się od niego wyjaśnień, co do przyczyn niestawiennictwa. To bezrobotny powinien wykazywać inicjatywę w tym zakresie, jeśli jest zainteresowany zachowaniem statusu osoby bezrobotnej.

24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

25 Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2020 r. poz. 190 z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny nie orzeka, co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.

26 Z ustaleń dokonanych w sprawie wynika, iż skarżący został uznany za osobę bezrobotną. Jego status odpowiadał więc warunkom określonym w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 1482 z późn. zm.), definiującym bezrobotnego, jako osobę niezatrudnioną i niewykonującą pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu obowiązującego w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej, zarejestrowaną w urzędzie pracy.

27 Ze statusem bezrobotnego wiążą się szczególne obowiązki, o których osoba zarejestrowana w Urzędzie Pracy zostaje pouczona, podpisując stosowne oświadczenie. Ponieważ uznanie za osobę bezrobotną uzależnione jest od warunku pozostawania bez pracy oraz od zdolności i gotowości do podjęcia zatrudnienia, ten ostatni warunek podlega okresowej weryfikacji przez organ. Przepis art. 33 ust. 3 ustawy stanowi podstawę nałożenia na bezrobotnego obowiązku zgłaszania się do właściwego powiatowego urzędu pracy w wyznaczonym przez urząd terminie w celu przyjęcia propozycji odpowiedniej pracy lub innej formy pomocy, w tym potwierdzenia gotowości do podjęcia pracy.

28 Niestawiennictwo w wyznaczonym terminie i brak powiadomienia w okresie do 7 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa, w myśl art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy, skutkuje pozbawieniem statusu bezrobotnego. Powyższy przepis nie określa w sposób szczegółowy, o jakiego rodzaju przyczyny niestawiennictwa chodzi, zatem w każdym przypadku organ ocenia, czy podana przez bezrobotnego przyczyna niestawiennictwa może być uznana za usprawiedliwioną. Jeśli natomiast przyczyną niestawiennictwa osoby bezrobotnej w wyznaczonym terminie jest choroba, wówczas osoba ta obowiązana jest przedstawić stosowne zaświadczenie lekarskie.

29 Użyte w powołanym wyżej przepisie ustawy określenie "pozbawia" wskazuje, że rozstrzygnięcie wydane na jego podstawie ma charakter decyzji związanej, co oznacza, że w przypadku wystąpienia przesłanek w nim wymienionych, starosta zobowiązany jest wydać decyzję o pozbawieniu bezrobotnego statusu. Przesłanką nakazującą podjęcie takiego działania jest niestawienie się w organie zatrudnienia w wyznaczonym terminie i niepowiadomienie w okresie do 7 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa.

30 Do stanu hipotetycznego, zapisanego w przepisie art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy o promocji zatrudnienia, należy zaliczyć zdarzenia nagłe, których bezrobotny nie mógł przewidzieć. Do takich okoliczności nie można zaliczyć długotrwałej choroby, bo nie jest to zdarzenie nagłe. Choroba musi mieć charakter niespodziewany,

31 a strona winna uprawdopodobnić, że w danym okresie stan zdrowia uniemożliwiał jej prowadzenie swoich spraw i dokonywanie czynności. Długotrwałe leczenie choroby związanej z zaburzeniami psychicznymi samo w sobie nie przesądza o istnieniu usprawiedliwionej przyczyny niestawiennictwa w urzędzie pracy, chyba że w tym czasie nastąpiło nagłe pogorszenie stanu zdrowia w związku z zaostrzeniem się objawów choroby (por. wyrok NSA z 26 października 2010 r. sygn. akt I OSK 942/10 - LEX nr 745385).

32 Tak więc sama okoliczność, wynikająca z zaświadczeń lekarskich z dnia [...] czerwca 2018 r. oraz z dnia [...] marca 2019 r., iż skarżący leczy się psychiatrycznie (zaburzenia adaptacyjne i zaburzenia procesów poznawczych, przejawiające się narastającymi problemami poznawczymi, głównie w zakresie pamięci i koncentracji) nie jest wystarczającym dowodem na to, że faktycznie [...] października 2019 r. nie mógł zgłosić się do urzędu, a w kolejnych 7 dniach nie był w stanie powiadomić organu o uzasadnionej przyczynie swojego niestawiennictwa.

33 Skarżący nie wykazał, że w konkretnym okresie, to jest pomiędzy [...] października a [...] listopada 2019 r. (a w zasadzie do [...] grudnia 2019 r., kiedy to skarżący złożył odwołanie, w którym po raz pierwszy podał przyczynę niestawiennictwa), nie był on w stanie, z uwagi na stan zdrowia, stawić się w urzędzie ani też poinformować o przyczynie tego niestawiennictwa. Zatem podkreślana przez H. F. okoliczność, że leczy się psychiatrycznie i neurologicznie oraz pozostaje pod opieką lekarską nie jest wystarczająca do usprawiedliwienia niestawiennictwa.

34 W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 w związku z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.