Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 września 2024 r., II SA/Wa 2432/23

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 września 2024 r., II SA/Wa 2432/23

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Asesor WSA Mateusz Rogala (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 września 2024 r. sprawy ze skargi K. P. i D. L. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] października 2023 r. nr [...] w przedmiocie pomocy mieszkaniowej oddala skargę

Uzasadnienie

2 Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie uchwałą z dnia [...] października 2023 r. nr [...] Zarząd Dzielnicy [...], działając m.in. na podstawie § 1 pkt 11 w związku z § 4 i § 35 ust. 1 uchwały Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. Nr XXIII/669/2019 w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2019 r., poz. 14836 ze zm.), odmówił zakwalifikowania K. P. i D. L. do udzielenia pomocy mieszkaniowej (§ 1 uchwały).

3 W uzasadnieniu uchwały organ podniósł, że K. P. i D. L. ubiegają się wraz z dwójką dzieci o udzielenie pomocy mieszkaniowej. Zainteresowany zameldowany jest w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...], którego najemcą jest jego matka. Lokal składa się z 2 pokoi, kuchni i łazienki. Przeprowadzona wizja w lokalu wykazała, że na pobyt stały w lokalu zamieszkuje najemca i jej 2 córki. Matka zainteresowanego oświadczyła, że w lokalu nie ma miejsca dla parterki jej syna i ich dwójki dzieci, wszystkie ich rzeczy i meble są składowane w piwnicy przynależnej do lokalu. Z kolei wnioskodawczyni wraz z dziećmi ostatni meldunek stały posiadała do 21 grudnia 2022 r. w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...], którego najemcą jest jej matka. W wyniku konfliktu wnioskodawczyni w grudniu 2022 r. wyprowadziła się od matki i wraz z parterem zamieszkała na okres kilku tygodniu w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...]. Najemca lokalu wystąpił z wnioskiem o oddanie do bezpłatnego używania części lokalu na rzecz K. P. i 2 synów, lecz nie uzyskała zgody z uwagi na zbyt małą powierzchnię mieszkalną lokalu.

4 Wnioskodawcy zeznali w dniu 11 września 2023 r. do protokołu z przesłuchania strony, że przeprowadzili się do lokalu nr [...] przy ul. [...] w miejscowości B., który jest własnością męża matki wnioskodawcy. Lokal jest usytuowany w starej kamienicy, jest w złym stanie technicznym. Wnioskodawca podał, że w tym lokalu zamieszkuje wraz z partnerką i dziećmi około 4 dni w tygodniu, pozostałe 3 dni w tygodniu spędza u matki.

5 Organ podał, że w badanym 12-miesięcznym okresie wnioskodawcy uzyskiwali średni miesięczny dochód w wysokości 1.936,29 zł, który nie przekracza kryterium dochodowego dla czteroosobowego gospodarstwa domowego do udzielenia pomocy mieszkaniowej poprzez najem lokalu na dzień rozstrzygania wniosku.

6 Organ wyjaśnił, że wniosek został rozstrzygnięty negatywnie, ponieważ wnioskodawcy nie wykazali, że [...] jest ich miejscem stałego pobytu.

7 K. P. i D. L. wnieśli na powyższą uchwałę skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o stwierdzenie jej nieważności i zarzucając jej naruszenie art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80 § 1 i art 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.; powoływanej dalej jako k.p.a.), poprzez niewyjaśnienie okoliczności faktycznych istotnych dla prawidłowego rozpoznania sprawy oraz dowolną ocenę zebranego materiału dowodowego.

8 W uzasadnieniu skargi skarżący podnieśli, że na dzień rozstrzygnięcia wniosku kwalifikują się do udzielenia pomocy mieszkaniowej z racji niskich dochodów i złych warunków mieszkaniowych.

9 Wskazali, że od urodzenia mieszkają w [...] . W [...] uczęszczali do szkół i tu kończyli wszystkie szkoły. Przed świętami Bożego Narodzenia 2022 r. skarżąca została fizycznie wyrzucona wraz z dwójką małych dzieci (w tym jedno z orzeczoną niepełnosprawnością) przez swoją matkę z mieszkania nr [...] przy ul. [...] w [...]. Skarżąca chwilowo zamieszkała w lokalu skarżącego przy ul. [...] nr [...] w [...]. Najemca lokalu zajmowanego przez skarżącego wystąpił z wnioskiem o oddania do bezpłatnego użytkowania część lokalu zajmowanego przez skarżącego na rzecz skarżącej wraz z dwójką ich dzieci. Nie została wyrażona zgoda z uwagi na zbyt małą powierzchnię mieszkalną lokalu. W tych okolicznościach skarżąca, chcąc uniknąć kłopotów z bezumownym zajmowaniem mieszkania komunalnego skarżącego, skorzystała z możliwości grzecznościowego tymczasowego zamieszkania w lokalu ojczyma skarżącego zlokalizowanym w bezpośrednim sąsiedztwie [...]. Ojczym skarżącego wyraził zgodę na zajmowanie przez skarżącą mieszkania w okresie letnim maksymalnie do 1 grudnia 2023 r. Jest to pobyt tymczasowy ograniczony wolą właściciela, ale również stanem technicznym lokalu nienadającego się do zamieszkiwania w okresie zimowym.

10 Skarżący mieszka natomiast cały czas w [...] w lok. nr [...] przy ul.[...]. Faktem jest, że powodowany troską o swoje dzieci i partnerkę stara się spędzać z nimi każdą wolną chwilę. Najczęściej przebywa tam w ciągu dnia w tygodniu i wraca do lokalu nr [...] na ul. [...] na noc. Stwierdzenie z protokołu przesłuchania stron, że skarżący zamieszkuje z partnerką 4 dni w mieszkaniu poza [...] jest źle zinterpretowaną odpowiedzią na pytanie o obecność skarżącego w letnim lokalu, gdzie przebywa partnerka z dziećmi.

11 Skarżący podkreślili, że ich plany życiowe związane są z[...]. Skarżący mieszka i pracuje w [...]. Oboje rozliczali i rozliczają podatek dochodowy oraz korzystają z pomocy społecznej w [...]. Skarżąca cały czas jest zarejestrowana jako bezrobotna w Urzędzie Pracy przy ul. [...] w [...] i tu poszukuje pracy.

12 W ocenie skarżących, powyższe wskazuje niezbicie, że miejscem stałego pobytu i centrum ich spraw życiowych jest[...]. Nie ulega też wątpliwości, że skarżący mają pod swoją opieką małoletnie dzieci, a konstytucyjnym obowiązkiem gminy jest zapewnienie realizacji ich potrzeb mieszkaniowych.

13 W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

14 W piśmie procesowym z dnia 6 października 2023 r. skarżąca podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i przedstawiła okoliczności związane z eksmisją oraz pobytem w areszcie śledczym.

15 W piśmie z dnia 10 maja 2024 r., stanowiącym uzupełnienie złożonej skargi, wyznaczony z urzędu pełnomocnik skarżących wniósł o uchylenie zaskarżonej uchwały. Podniósł, że skarżący, korzystając z uprzejmości innych osób, jedynie czasowo przebywają poza [...]. To że skarżący przebywają na terytorium [...] znajduje potwierdzenie w okoliczności zarejestrowania skarżącej w Urzędzie Pracy w [...], a także właściwość Urzędu Skarbowego, do którego składają rozliczenia.

16 W piśmie procesowym z dnia 1 sierpnia 2024 r. wyznaczony z urzędu pełnomocnik skarżących wskazał, że skarżący spodziewają się dziecka, zaś skarżąca wraz z noworodkiem nie będzie w stanie przebywać na działce zwłaszcza w okresie jesienno-zimowym.

17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

18 Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona uchwała nie narusza prawa.

19 Zasady wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy określa, zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 725), uchwała rady gminy.

20 Przyznawanie pomocy mieszkaniowej w postaci zakwalifikowania do zawarcia umowy najmu lokalu wchodzącego w skład zasobu mieszkaniowego [...] zostało uregulowane w uchwale Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. Nr XXIII/669/2019 w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy.

21 Zgodnie z § 4 tej uchwały, pomoc mieszkaniowa może być udzielana osobom, które spełniają kryteria określone w § 5 oraz warunki określone w § 7, z zastrzeżeniem § 8 i 9. Przed dokonaniem oceny, czy wnioskodawca spełnia określone w tym przepisie kryteria, organ jest zobowiązany do ustalenia, czy wniosek został złożony przez "osobę" w rozumieniu przepisów uchwały Nr XXIII/669/2019.

22 Zgodnie z § 1 pkt 11 uchwały Nr XXIII/669/2019, ilekroć w uchwale jest mowa o osobie, należy przez to rozumieć osobę, która wykaże, że Miasto Stołeczne Warszawa jest miejscem jej stałego pobytu.

23 Spór w tej sprawie sprowadza się do oceny wystąpienia przesłanki posiadania przez skarżących miejsca stałego pobytu w Warszawie. W ocenie Sądu, w tym zakresie należy w całości podzielić stanowisko organu, bowiem znajduje ono swoje potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym, a także w istocie również w składanych przez skarżących oświadczeniach.

24 Użyte w cytowanym przepisie uchwały określenia "miejsce stałego pobytu" stanowi nawiązanie do treści art. 25 ustawy z dnia z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2023 r., poz. 1610 ze zm.), zgodnie z którą miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Jak podkreśla się w doktrynie prawa cywilnego, składnikiem pobytu stałego jest realizowanie w danej miejscowości obiektywnie sprawdzalnej aktywności życiowej (rodzinnej, zawodowej, społecznej). Składniki domicylu mają charakter obiektywny, czyli pobyt stały w danej miejscowości (corpus) oraz subiektywny w postaci uzewnętrznionego zamiaru, woli tego pobytu (animus). Łączne występowanie tych składników pozwala wskazać daną miejscowość jako centrum życiowej aktywności osoby, w którym koncentrują się jej interesy osobiste i majątkowe. Analizy składników zamieszkania należy dokonywać łącznie, ponieważ składnik mentalny animus manifestuje się w szczególności w postaci konkretnych, obiektywnie sprawdzalnych zachowań składających się na corpus, a zatem ich rozdzielenie służy tylko potrzebom teoretycznego opisu (T. Sokołowski [w:] Kodeks cywilny..., t. 1, red. A. Kidyba, 2012, kom. do art. 25, nt 1, 2).

25 W rozpoznawanej sprawie organ po złożeniu przez skarżących wniosku o przyznanie pomocy mieszkaniowej, przeprowadził postępowanie w celu ustalenia okoliczności istotnych z punktu widzenia rozstrzygnięcia tej sprawy, w tym w szczególności kwestii miejsca stałego pobytu skarżących.

26 Należy w tym miejscu wyjaśnić, że postępowanie w sprawie zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej nie jest klasycznym postępowaniem administracyjnym. Wprawdzie w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że przepisy k.p.a. w takim postępowaniu znajdują zastosowanie (por. wyrok NSA z dnia 3 grudnia 2021 r. sygn. akt III OSK 438/21 i orzecznictwo w nim przywołane), ale okoliczności tej nie kwestionował WSA i dokonał oceny czynności podjętych przez organ także pod kątem prawidłowości zastosowania przepisów k.p.a. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie organ nie naruszył wynikających z Kodeksu postępowania administracyjnego zasad prowadzenia postępowania dowodowego.

27 Jak wynika z notatki służbowej z dnia 31 lipca 2023 r. z wizji lokalowej przeprowadzonej w lokalu nr[...] przy ul. [...] w [...] (k. 30 akt administracyjnych), matka skarżącego oświadczyła, że jej syn jedynie "czasami" śpi w tym lokalu, zaś obecnie przebywa wraz z partnerką i dziećmi "na działce pod P.". W lokalu nie wskazano żadnych rzeczy należących do skarżącego.

28 Z kolei z protokołu przesłuchania skarżących z dnia 11 września 2023 r. (k. 36 akt administracyjnych) wynika, że skarżący oświadczyli, co potwierdzili własnoręcznymi podpisami, że skarżąca wyprowadziła się od swojej matki z lokalu położonego w [...] przy ul.[...]. Następnie skarżący oświadczyli, że "przez 2-3 tygodnie szykowaliśmy starą kawalerkę w kamienicy 170 lat, miejscowość B., ul.[...]. Musieliśmy tam wyposażyć kuchnię, eternit w ścianach, na suficie, wilgoć, grzyb na ścianie". Skarżąca oświadczyła, że od kwietnia 2023 r. "jest tam z dziećmi." Skarżący "jest z nami około 4 dni w tygodniu. Pozostałe jest u matki przy ul.[...] – śpi w pokoju z mamą na rozkładanym fotelu". Skarżący oświadczyli, że w miesiącach zimowych nie mogą mieszkać w B. z uwagi na koszty ogrzewania. Ponadto podali, że zapisali syna do przedszkola w B. Wyjaśnili, że chcieliby mieszkać w [...].

29 Okoliczność, że skarżąca skorzystała z możliwości tymczasowego zamieszkania w lokalu ojczyma skarżącego potwierdziła ona również w skardze.

30 W świetle wszystkich wyżej przywołanych okoliczności, nie budzi zatem w ocenie Sądu wątpliwości, że skarżący na dzień złożenia i rozpatrywania ich wniosku zamieszkiwali z zamiarem stałego pobytu w miejscowości B. przy ul. [...] w lokalu nr [...]. W konsekwencji nie można uznać, by centrum aktywności życiowej skarżących była [...]. Bez znaczenia pozostaje zatem deklarowana przez skarżących chęć zamieszkiwania w [...], skoro nie przekłada się ona na faktyczny pobyt w tym mieście. Nie mają również wpływu na ustalenie miejsca pobytu skarżących okoliczności, z powodu których ich centrum aktywności życiowej znajduje się obecnie poza [...].

31 W konsekwencji Sąd uznał, że wobec niespełnienia przez skarżących podstawowej przesłanki zakwalifikowania ich do udzielenia pomocy mieszkaniowej, tj. stałego pobytu na w [...], organ prawidłowo wydał uchwałę odmawiającą uwzględnienia wniosku skarżących.

32 Biorąc wszystkie powyższe okoliczności pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2023 r., poz. 1634 ze zm.), orzekł jak w sentencji. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 tej ustawy.