Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 kwietnia 2021 r., II SA/Wa 2351/20

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 kwietnia 2021 r., II SA/Wa 2351/20

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej, Sędzia WSA Joanna Kube, Sędzia WSA Karolina Kisielewicz (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi I. C. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy uchyla zaskarżoną decyzję

Uzasadnienie

2 Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z [...] października 2020 r. (nr [...]), zaskarżoną przez I. C. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, odmówił wyłączenia stosowania wobec skarżącej art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służy Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2019 r. poz. 288, z późn. zm.); na podstawie art. 8a tej ustawy.

3 Zaskarżona decyzja została wydana po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 5 grudnia 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 1116/19, którym Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) w związku z art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. i art. art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, uchylił decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] marca 2019 r. (nr [...]) oraz poprzedzającą ją decyzję z [...] sierpnia 2018 r. o odmowie wyłączenia stosowania wobec I. C. art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.

4 W powołanym wyroku Sąd stwierdził, że wbrew zapatrywaniu Ministra art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej nie przewiduje trzeciej "superprzesłanki" w postaci "szczególnie uzasadnionego przypadku". Powołany przepis zawiera dwie przesłanki (krótkotrwałości służby przed 31 lipca 1990 r. i rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po 12 września 1989 r.), których łączne spełnienie świadczy o istnieniu "szczególnie uzasadnionego przypadku". Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w świetle zaprezentowanej wykładni art. 8a ust. 1 ustawy, skarżąca spełnia obie przesłanki z art. 8a ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej, od istnienia których ustawodawca uzależnił możliwość wyłączenia stosowania przepisów art. 15c, art. 22a i art. 24a. I. C. pełniła służbę przed 31 lipca 1990 r. w wymiarze jedynie 1 roku i 11 miesięcy. W zestawieniu z łącznym okresem jej służby (28 lat, 5 miesięcy i 27 dni) jak i długością trwania tzw. państwa totalitarnego, był to okres krótkotrwały. Sąd dodał, że narażenie zdrowia i życia, o którym mowa w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy nie jest niezbędne dla stwierdzenia, że funkcjonariusz pełnił służbę rzetelnie, nie stanowi miary rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków, lecz zostało potraktowane jako przykład takiej rzetelności. Z akt osobowych skarżącej, na które powołał się organ w zaskarżonej decyzji, wynika, że skarżąca w sposób rzetelny wykonywała zadania i obowiązki w służbie po 12 września 1989 r.

5 Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2020 r. odmówił wyłączenia stosowania wobec I. C. art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. W jej uzasadnieniu przywołał leksykalne synonimy "krótkotrwałości" (m. in. chwilowy, doraźny, niedługi, nietrwały, okresowy, przejściowy) i stwierdził, że niespełna dwuletnia służba skarżącej na rzecz państwa totalitarnego była krótkotrwała. Organ wyjaśnił, że nie kwestionuje, że skarżąca rzetelnie wykonywała zadania i obowiązki w służbie po 12 września 1989 r. (wielokrotnie przyznawano jej zwiększony dodatek służbowy do uposażenia, awansowano w stopniach służbowych i nagradzano). Te okoliczności, zdaniem organu, są jednak niewystarczające do wydania decyzji o wyłączeniu stosowania wobec I. C. art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej, ponieważ "szczególnie uzasadniony przypadek znalazł się w ustawie obok dwóch pozostałych przesłanek". Minister dodał, że NSA w wyroku z 13 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 1895/19 stwierdził, że ustawodawca w art. 8a ust. 1 ustawy nie wskazał trzech odrębnych przesłanek, lecz jedną przesłankę "szczególnie uzasadnionych przypadków", którą należy rozważać z uwzględnieniem kryteriów krótkotrwałej służby przed 31 lipca 1990 r. oraz rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.

6 Zdaniem organu, przypadek skarżącej nie jest "szczególnie uzasadniony". I. C. w sposób świadomy rozpoczęła służbę w SB (Wydziale Paszportów), o czym świadczy fakt, że we wniosku personalnym o przyjęcie do MO podano, że "wyraziła chęć wstąpienia do Służby Bezpieczeństwa, zapoznana została z aktualnymi warunkami pracy i płacy, na co wyraziła zgodę", zakończyła tę służbę nie z własnej woli, lecz na skutek przemian ustrojowych w kraju, ponadto należy "domniemywać", że skarżąca utożsamiała się z ustrojem totalitarnym. W konkluzji Minister stwierdził, że nie ma podstaw do wydania decyzji o wyłączeniu stosowania wobec skarżącej art. 15c, art. 22a, art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.

7 I. C. w skardze na tę decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie podniosła, m. in. że organ czyniąc rozważania na temat "szczególnie uzasadnionego przypadku", o którym mowa w art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, nie zastosował się wytycznych co do dalszego postępowania zawartych w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 5 grudnia 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 1116/19. W powołanym wyroku Sąd stwierdził, że art. 8a tej ustawy zawiera dwa pojęcia niedookreślone: "krótkotrwała służba" i "rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków", które definiują "szczególnie uzasadniony przypadek", pozwalający na wyłączenie wobec byłego funkcjonariusza art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy. Skarżąca podniosła, że organ nie wykonując prawomocnego wyroku Sądu, lekceważąc zawarte w nim rozstrzygnięcie, pozbawia jej środków do godnego życia.

8 Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

9 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

10 Skarga zasługuje na uwzględnienie.

11 Zaskarżona przez I. C. decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] października 2020 r. została wydana w związku z oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 5 grudnia 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 1116/19. W powołanym wyroku Sąd stwierdził, że w przepisie art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej jest mowa o dwóch przesłankach, których łączne spełnienie obliguje organ do wydania decyzji o wyłączeniu stosowania w stosunku do byłego funkcjonariusza art. 15c, art. 22a i art. 24a tej ustawy. Zdaniem Sądu, w konsekwencji "uprawniona jawiła się konkluzja, iż w stosunku do skarżącej zostały spełnione obydwie przesłanki z art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy zaopatrzeniowej (...)".

12 Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia.

13 Należy przypomnieć, że w ponownym postępowaniu organ stwierdził, że nie ma przesłanek do stwierdzenia zaistnienia "szczególnie uzasadnionego przypadku". Organ argumentował, że przypadek I. C. nie jest "szczególnie uzasadniony".

14 Jak już powiedziano, ocena prawna zawarta w uzasadnieniu tego wyroku jest wiążąca dla organu ponownie rozpoznającego sprawę, jak i Sądu. Oznacza to, że Sąd orzekający w tej sprawie kontroluje, czy organy administracji prawidłowo uwzględniły wytyczne zawarte w wyroku i nie może formułować własnych ocen prawnych w tej sprawie. W orzecznictwie sądowo-administracyjnym prezentowane jest stanowisko, zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania tracą moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną (np. wyrok SN z 25 lutego 1998 r. sygn. akt III RN 130/97, OSNAPiUS 1999, nr 1, poz. 2; glosa aprobująca: B. Adamiak, OSP 1999, nr 5, poz. 101, wyrok NSA z 21 lutego 2018 r .sygn. akt II OSK 1962/17, LEX nr 2476040). Taka sytuacja nie zachodzi w niniejszej sprawie.

15 Sąd orzekający w tej sprawie stwierdza, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji nie wykonał wytycznych Sądu zawartych w wyroku z 5 grudnia 2019 r. W świetle powołanego wyroku organ zobowiązany był przyjąć, że art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, zawiera dwie przesłanki (krótkotrwałości służby przed 31 lipca 1990 r. oraz rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po 12 września 1989 r.), których łączne spełnienie prowadzi do wydania decyzji o wyłączeniu stosowania w stosunku do byłego funkcjonariusza art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy. Co więcej, w powołanym wyroku Sąd stwierdził, że skarżąca spełnia obie przesłanki. W tym stanie faktycznym i prawnym, odwoływanie się do orzecznictwa NSA, w którym przyjmuje się istnienie jednej przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku" było niedopuszczalne.

16 Z tych wszystkich względów Sąd stwierdził, że skarga I. C. jest uzasadniona. Zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 153 p.p.s.a.

17 Organ ponownie rozpatrując sprawę powinien wydać decyzję uwzględniającą wniosku przedstawione przez Sąd w poprzednim wyroku z 5 grudnia 2019 r.

18 Z przedstawionych powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i c) p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 2 powołanej ustawy.